Skip to main content

Full text of "Omnia opera Baptistae Mantuani Carmelitae in hoc volumine contenta. Eglogae. 10. Syluarum libri. 8. De calamitatibus libri 3. .."

See other formats 


mmgm 


m 


• V 


4. 


Ex  Bibliotheca 
majori  Coli.  Rom. 
Societ.  Jcsu 


OMNIA  OPERA  BAPTISTAE 
MANTVANI  CARMELITAE 
IN  HOC  VOLVMINE 


CONTENTA. 

Eglog*. 

•X. 

Syluarum  libri. 

viti. 

De  Calamitati  bus  hbrf 

ai. 

Prima  Parthenica:  V itgo 
Maria  libn 

iii. 

Secunda  Parthenio:  beata 
Chathcrinalibrt 

m. 

Tertia  Parthcnicx  Margarita  SJ 
Agathx  Agon  libor 

.i. 

Luae  & Apollonia: 
Agon  lib<i 

vi. 

Ludouici  Morbioli  uita  Iib . 

ri. 

Alfonfus  pro  Rege  hifpanix 
de  uiifloria  Granate  lib. 

Vi. 

Tropheum  pro  gallis  cxpul. 
pro  Duce  Mantue  Iib. 

V* 

Ad  Falconem  libellus  in  eptV 
grammatis  lib. 

i. 

0.S. 


i * 


v- 


iV 


^5a> 


frit  •** 


3A7ZHV.3  A.Cr.O  AV^IAO 
’ |-;|  >A:>  V/.V  J XALi 


3 A 


.11./ 


• l.l 


.Ul 


.1. 


vlv 


.v 


2 / ". '. V JG V - CI 1 Kl 
. . 1:  , .) 

.i..'  inr.rt(<5i 

\-y  ■ . r .';.DsH 

C'MiV:v  rnr.^i  toiu' t 

. ,.l  ti  f.M 

•-cl ' _ iiariwAi  r.lntmd 

riMlr.a'..:'ilu:L/ 

iv.  . iuip  i 

- «<A 

».(«>!!  -jA  '■& 
s vsJiI  no^A 

. r*il  /.iiuifertar>M  tjiraLifcJ 

v/.i.-4hri  "£',  ,r  /rArtojIA 

. 3Ji.fi.  jix''jfa 

. I:  ( t-.}  Ai  Ii  ^ b : - f 1 1 ir/i  i^wi’ ! 

. Jilawiftti-  -jji/ . <n’\ 
rp  «BuiJjoilm  iwjIfclliA 

w4'-'£*nrr.:  '3 


-- 


«v ' 


iAt  . 


<c, 

i ■ 


. 1 b^G< 

# _ 


Ioanncs  P/cus.Bapriftx  Mantuano  CarmeIita:.S.P.D. 

Limaci  te  optime  pr  no  fcnpfi.  fjintcrim  legi  qux  ftmpfifbidiuina 
o fcilicetatqi  fandhfTimaillatuapocmatannqbusearcrumaieftayis 
fpledor  ec|oqucnrix'ut  ccrtatim  in  illis  palma  fib»  uedicare  uerba 
atqj  fenterix  uidcantur.  Felix/qui  uelis  optima  / eadem  poliis. Feli 
ccs  nos/quibus  non  folu  legere  qux  fcnpfifbdcd  etiam  te  amare  te  uidcrcitc  al 
loqm  datum  cfl.Diucs  hic  mihi  matcrta'8C  qux  non  cpiflolam  fed  luflum  uo/ 
lumen  impleat  fi  euagan  me  in  laudandif  tuis  poematis  ucl  imbecillitas  fincrct 
noftra/ucl  pudor  tuus.hoc  unum  dixero  dclecftari  me  adeo  ledboe  tuorum  car 
minum/ut  fere  quottidiccum  me  ucl  toediu  ucl  fatigatio  coepcrit  in  illa  quafi  in. 
hortum  dclittaru  folitus  fim  feccderc . V ndc  aio  tanta  femper  oboritur  uolup' 
tas/ut  nihil  cupiat  magis  q iteru  fatigan'ut  iteru  recreet'' . Philoftratum  de  Apol 
Ionii  uita  fi  latis  illo  es  ufus'dcfidcro&:  Zachanx  philofophi  quem  te  natfum 
Romx  dixiflt  exemplar  cura  utaliquadohabca.ptcreaqj  indice  bibliothecae 
ueflrx  bononiefis/  fi  tuo  id  comodo  fieri  potcfl.  V ale.Si  Bcroaldum  nolirutn, 
faIuia.floretix.i?.Scptcbris.i49o. 

Baptifta  Mantuanus  Carmelita  Ioanni  Pico  Miradulxdno.  S.P .D. 

Odie  mihi  in  facrario  noflro  cum  Beroaldo  ut  fxpe  folco/ fabulati  red 
h ditx  funtIfxtux:Ktatacuutnufqj  nortru  uoluptate  plciftx'ut  uidca 
tur  nobis  refereda  tfladies  inter  faflos:S£  muco  ut  aiunt  numerada  Ia. 
pillo  .Certe  Si  eloquetix  tux  Si  amoris  in  te  noflri  uiS  tanta  cfh  ut  nihil  magis 
optemus  q tuis  crebro  cpiftolis  recreari. Sed  eu  fumus  tibi  rcfponlun  eo  maxi/ 
me  m flamur  q>fcrmonis  paupertate  impediti  non  habemus  unde  par  pari  re' 
feramus.  Si  ac  poematibus  noflristam  magnifice  fenus  ut  (cribisiputuflum- 
omne  tuIifTcmearbitror.T  uonamq;  abloluti(Timopfc<fliflimoq?in  omnidt 
fciplinarum  genere  ludicio  non  cfl  qui  unq  aufit  refragari. Sed  ucreor  Pice  doc 
tSiflime  ne  tibi  acciderit  quod  efuricnu  ac  fitieti  mihi  aliqii  euemt  ' ut  ea.f.  fine 
uifa  palato  ingenii  iucundi(Tima/qux  fuerut  fitibundoSi  anhelanti  prunuob' 
ic(fta  .Si  uoluptate  in  te  hanc  tanta  excitant  non  fua  ipfius  rei  pcrfccfho  qua  gut 
flafliifcd  anxia  potius  auid itas  animi  lucubrando  iam  exhaufti  Si  delectatione 

3d  a fi  quiete/ac  laboru  intermiflioncm  affcdtanris.hac  ratioe  fdTis  uidctur  nu' 
a humus  cubile  moIli(Timu:K  nudo  ac  inopi  trita  laccrnula  grade  ornamentu. 
Q uicqd  id  fuerit  bn  het:  & e eu  libellis  meis  fatis  pclare  atfu:  no  cni  pofTunt 
no  multuexultare  q>  acumine  letfloris  ta  arguto  no  relegat  fuennt  ad  incude/ 
&q>atati  ludiciscefuraexicritno  folunodanati/fcd  lomedaindonatr  honora 
ti.  Scite  tn  te  uolo  Pice  miiucudiflimc  libellos  hos  meos  futflcSte  tepus  ablac 
tatos.SC  an  ctnedauone  formatos  SC  xduos.Na  du  ego  Romx  graui?  admodii 


ref.p.  mex  negociisinfudare  eo  tpequo  tu  quoqt  ut  meminidi-tatis  illis  armu/ 
lationu  flucflib?  laborabas»  amia  Bononix  putantes  debttuamtdctz  ofTiciu  fe 
pltarc/mc  infciontocolu  mcu  qd ets  ut  nauci  SC  pcripfema  quodda  reliqueram' 
diuulgarut.Et  qd  ut  augufti  utar  adagto/cuo  tarde  idclt  mature  fien  dcouidct/ 
prxcipm  chantatc  properates  ad  Imprcflons  officina  detu  lenit . Hoc  ut  refei ' 
ui'dolui  qdei  Veru  ne  amicos  comitare  8C  q>  uideba  remedio  tam  amplius  lo  / 
eu  noede  tacui'&Cdidimulaui/datues  tu  fi  unq  me  uiuete  iick  formarent  /eme 
dare  SC  emaculare  multos  locostqd  SC  faciadi  talis  unq  redibit  occabo.  Philo/ 
liratu  cuupnuslcdtione  eius  apprime  dclcdlatus  tradidi  Beroaldo  plegcndu. 
Studebo  pro  uiribus  imo  3C fuprauircsuotoiutctuoRicopotcm  reddere. Nec 
ero  ego  prius  uori  copos.q  tibi  paiuidc/SC  uotis  tuis  (atisfccidc  me  intellexero. 
Vale:  Et  Politianum  nodrum  falutato. Bononix  Caledisodobns.M.ccccxc. 

Canonici  regulares  fancfli  Auguflini'Monaflcni  Molebcch/pofiti  in  regio/ 
ne  Gcrmanixqux  antiqua  baxomadicicdcd  magis  familian  uocabulo  uella 
lia  nucupat  / Pnon  carinclitay  Bononix  ite  Icnbut . 

Ircufcrunrur  apud  nos  urnalia  opulcula  quxda  ( Tmpredoria  arte  in 

C luce  pducdaqux  tanta  uoluptaictatacp diligentia  leiflitant  ab  hnsq 

bonaw  artui  (ludio  indulget:  Vt  nemo  ferme  mediocriter  dodlus  re/ 
periatur  qui  no  c oy  incitamcnto/ad  morti  cabigationc  uirtuiuo;  ampliorcpfcc 
tu  fuerit  prouocatus  q uc  eoru  fc  lecftionc  aebro  luma  uoluptatc  denega  aricci 
tum.  Hxcinquaopufculafunta  diuini  ingenii  uiro(facn  ordinis  uro  imortali 
lumine;  dno  Baptida  Mantuano  xdita:qui  luo  admirabili  dudio  incopabiliqj 
fcnptoa:  clcgatia  no  modo  feipfum  fcd  fi C totum  ordine  urum  uniucrlo  muu' 
do  reddit  amabilem  .Vtucrcdcuobis  Dauid  (pphnade  putetur  ubi  inquu  in 
omne  terra  exiuitfonuseoru fit  in  fines  orbis  tetre  uerba  eorum  / re  ucra  m fi/ 
nes  orbis  terrx  egreda  funi  uabaCfuper  mei  8 C fauum  dulciora;  uatis  prxllan/ 
tidimifacn  ordinis carmclitaru  Bapnflx Mantuani  Q ue(utiex cius  (criptis 
|iquct)in  coueiu  Bonomefi  quonda  manbdccognouimus.&l  fortc(  qd  maxt' 
mcoptaucrim)modo  quoq?  mana. De  quo  tn  dudu  apud  nos  medax  ut  Ipcra 
mus  fama  diuulgata  c eu  u delica  R omx  ucncno  interemptu/quod  SCanun/ 
ens  plcnfqj  adait' :quis  a nobis  hadlcnus  uiucrc  SC  Iperct  S C acciatur:  quaprop 
ter  uenerada  prnitatc  uedram  humilibus  pcibus  exorata  habemus quantu  nos 
ppnte  huc  nuciu  hoc  dubio  abfolucr  dignemini  .Et  utrum  uctc  uita  functus  fit 
an  adhuc  mortali  daincat  incorpor  inlinuar  rcfcnptisno  grauemini.Et  h ut/ 
ues  uro  in  couetu  refidet  hx  Irx  nfx  licet  icultx  eide  pntent at  de  fc  ipc  telhmo 
mu  ferat/quod  utina  mercamur  adipifci.Qux  uaode  ciusopcnb^ad  uosufqj 
ptigetut  paucis  explicamus  m primis  Parthenices  dux:  V na  glonofe  V irgims 


Marix:  Altera  uirginis  ac  martyris  Chaterinx  uitas  ac  laudes  clegantiffimo  eat 
minedcprometcs.Calamitatu  liber  ncfcio  an  poeticus  pphcticuluc  potius  dici 
dcbcat.ln  Robertu  Seucrinate  panxgynsatcp  dceiulde  morte  lommu.-ln  do 
minui  Falcone  epigramata.Diui  Lodouici  morbioli  mta.Cotra  Poetas  impu 
dicos  Atq? dccotenedamortc.Itedcpaticntialibn  tresprofa  confcnpti  iutcp 
pdiiffaoia  i ciuitate  Dauctncnfi  Imprcfla  quae  haud  pcul  diftat  a nobis.  P luta 
autcopofuilTc  dicitur  qux  locoRidiflantiaad  noftram  noticia  nondu  pciuenc» 
runt . quoru  fi  non  exemplaria:tnulos  falte  tranfmitti  optamus  potili imum  li 
cius  familiares  cpiflole  redadlc  funt  in  unu  imprimendas  tranfmitti  humiliter 
exoram^/inhiis  agat  paternitas  ueftra  quemadmodum  dcuobispic  prelumi/ 
mus  atq;  uti  facru  ordinem  ueflrum  magnifice  illuftran  8i  ufqi  ad  ultimas  fcp 
tcntnonalcs  regiones  diuulgan  famofumqi  fieri  dcfidcratis.Valctcucncraoi/ 
lis  dnc  Si  pater  colcndiriime  una  cum  diuino  poeta  dno  Baptifta  totocp  ucftro 
celeberrimo  conucntudno  lefunoftns  precibus  recomedatus.Rcfcriptumue 
ftrum  defidcrantiffime  expediamus.  Annodni  Millclimo  quadringcntiflimp 
pridie  Nonas  februarias. 


Ioanncstlouianus  Pontanus.Baptiflx  CarmcIitanotPhilofopho  nobiltflf 
mo.S.P.D. 


T initx  Romx  memor  fum  amicicixiSi  fgenii  tui  excelles  uisitnome 
e tispene  fingulis  id  efficit  ut  dodrinx  ucl  lumactcuadmiratocmemi 
nenm  tux.  An  cius  ego  obliuifcar  fque  latinx  mufx  no  mcmoraoile 
modo/ucru  maxic  etadmtrabilcSi  nris  faciutSi  futuris  fadlurx  fuc  leculisiEt 
qqfenes  tncmonx  ibecillitatc  laboram9  oesiuirtus  tn  tuxquxq;  i te  e eximia 
rew  cognitio  ucl  cofirmarc  qde  atq?  augere  in  nobis  ifita  illi  a natura  uim  poti 
qua&  meminimus  <8i  rcminifcimur.Dc  principe  ucro  tuo  illuffrido<bon  am  ti 
bi  pmittere  uolutatempofTumtueru  qdpmittat  cui  nihil  oio  e/qddet  in  penuf 
No  deero  tn  uirtutibus  fortiflimiac  magnanimi  ducis.Q^d  aut  ad  uitx  reliquu 
amnetiutar  tuoudcft rcligtofifTimi  ac  fapietiffimi  uin  cofiliotatcp  eo  libetius  q> 
fortuna  ipfa  uix  habet  / qd  de  coetcro  in  me  fenat  :Cu  ne  id  qde  in  me  turis  ha 
bcat/ut  de  ipa  querariquis  ereptis  honorib?:magiflratib?;liocns:fuma  cu  iniu 
ria  atq;  infolctia.Scd  utad”  illa  iure  luo  quominus  aut  utar  ipfc  mcotnunq  id  cf 
fiact. Mitto  ad  te  dcgufhtiunculas  ex  hifloria  tncaquafdirqux  aures  fonalTe 
no  oio  tuas  offendet.  Tu  paucis  ex  iis  coniicerc  potcrif  reliqua,  tff  mihi  i manu 
b9  de  poeticis  numeris  deq;  hifforix  lege  dialogus.de  magnanimitate  Iibcr.de 
ffcllis  uolumen  abude  magnu  ite  de  fortunarqb?  abfoluedis:  ucl  expurgandis 
pon9/doopcra:quo^poff  ludex  ipfc  fututus  cs.Bcnc  Vale  ac  rcligionccolcno 
qua  Si  beatus  nuc  uiuis:Sicxcapoffaddcosmigrans;cuiilisxuofruiturus  cs 
fempitemo  .Neapoli  Kal.luniis  .i4 99  » 


• . ‘f  . 

«e  m 


Erlcgi  nuper  diuina diuini  Baptidx  Carmelitar  pocmatatquac  euidcni 
p ter  offendunt  parente  rerum  naturam  in  progeneradis  poeticis  ingeni 
is  haud  ejej  dccoxine.Mantuamcp  nobis  altcru  maronem  ex  palingcr 
nefia  Pythagorica  rcddidiflc.  equtdc  uatesomnispnicos  adorandos  puto  ma 
ximccp  Virgilia  cui  hic  nofter  proximus  loogo quidem  interuallo  / Sed  tame 
proximus. in  quomgcniucopiofum  Si  miradcxftrina:  multuugx  felicitas  exu  / 
berat  i fecundus  prorfus  artifex  / utpote  qui  uerfuum  millia  plunma  condi/' 
dent /adeo  ut  mufx  ut  Apollo  ut  Dtonyfius  ut  dn  omnes  poetici  nullum  hoc 
fseculo  indulgentius  fouide  uidcantur.Cuius  poemata  terfa  erudita  confumai 
ta  pracfe  ferunt  quandam  facilitate  fcliciffima  .quacomniacomcndat  fantffitas 
fcnptorisiSi  do^nna  rcligiofionSi  ccclcfiadicu  dogma  intcnextu'quibus  uelu 
ti  pigmentis  peiofis  colorata  fplendcfcunt.Merito  uaqi  uiuensea  fruttur  glona 
quam  poff  cineres  pauciflimi  confcquutur/eamq;  uiuus  fentit  quae  pofl  fata  p/ 
ftan  magis  folct  ucnerationcm.lntercft  poffentan  fiue-mondraturaidigito  p/ 
tercunnumrnec  folum  habetur  in  manibus#  edifcif  / Vcrumctiam  in  fcholis 
cnarraf.X  inde  falubemma  Tirunculis  dirtata  Gramatide  pratfcnbunt . Gau 
deo  ipfe  mecum & gcfbo.q.  talem  uirunon  folum  familiariter  nouerim.fcd  ct 
habuenm  confefTotem < Getcrumtu non  minima laudedignus es  mi  Hicrot 
nymetqui  tua  diligentia  efleciffnnc  unquam  mori  poflet  / Si  fi  cuti  cft  immor/ 
talisma  immortalitcrpcrenct.Namot  poemata  nouicii  maronis  nofln  omnia 
in  unum  quafi  corpus  compara  ■ Si  cxarchaypodiltgentinimcdcfcTiptatra- 
didiffi'BencdidfoDibliopola:Imprcflori  elegantiflimo/ ut  formis  excuderent* 
Sub  cuius  incude  impreflona  Si  noflra  quoqi  qualiacuqi  pene  infinita  uolumi 
na  funt  cxcufla.prouinciam  profctffo  laudabilem  fufccpiffi ' ut  quae  prius  fpar 
fim  intcrcifimqidiuulfa  uclutt  membra  legebantunea  nunc  conexa  Si  conftipa 
ta inlfar  corporis  integn  habcantur/Dcbcnttibipluiimuhuiufcefacri  poema/ 
tis  (fudiofi.  Debet  non  parum  ipfe  conditor  / nec  enim  fatiseft  codcre  legenda/ 
tuficxcufTorbuccinatorordinatoracceflcnt.  V ale  Si  me  ama. 


tizsd  by  Gc 


t 


AEGLOGA  PRIMA  i 

Bapridx  Mantuani  Carmelitx  Theologi  adolefcen 
ria  in  Aeglogas  diuifa.  Ad  Pandem  cxfareum. 
Aegloga  primadchonedo  A more  Si  feli 
d cius  exitu  Colloquutores  Fau 
ftusSi  Fortunatus. 

Nomen  Aegloga:  Fauftus. 

Fortuatuf  Aufte  pcor  gelida  qn  pecus  omne  fub  ubra 

f Ruminat'  ariquos  paulu  redtemus  amors: 
Ne  fi  forte  fopor  nos  occupet  / ulla  ferarum 
Quae  mo  p fegetes  tacite  ifidianf  adultas/ 
Sxuiat  in  pecudes,  melior  tiigilan na  lomtioi 
Fauflus  Hic  locus  / haec  eadem  fub  qua  requiefdmus  arbor 
Scit  quibus  ingemuicuris  i quibus  ignibus  arfi 
Ante  duos  / uelni  memini  male  / quattuor  annos. 

Sed  tibi  quando  uacat ' quando  ed  iucunda  relatu  / ' 
Hifloriamprima  repetens  ab  drigine  pandam. 

Hic  ego  dum  fequercr  primis  armenta  fub  annis  * 
Vedc  folo  Prata  fedi  ' lacuicp  fupinus  / 

Cum  gemitu  Si  lachrymis  mea  triftia  fatareuoluens. 
^-Nulla  quies  mihi  dulcis  erat  'nullus  labor.xgro 
/ Pedore  fenfus  iners  i Si  mens  torpore  fcpulta 
1 V t ftomachus  languentis  erat ' quem  nulla  ciborum 
^^Blandimenta  mouent  'quem  nulla  inuitat  orexis, 
i Carminis  occiderat  dudium.  iam  nulla  fonabat 
Fiftula  difparibus  calamis. odiofus  8 i arcus/ 

Funda  odiofa  / canes  odioii ' odiofa  uolucrum 
Prada ' nucum  calyces  cultro  enucleare  moleflum. 
Texere  fifcellan»  iunco  ucl  uimine.pifcem 
Fallere.fcrutari  nidos,  certare  paleftra  / 

Sortiri  digi  tis  res  iniucunda.  uoluptas 
. Magna  prius : tanti  dum  mens  erat  infeia  morbi. 
Colligere  agredes  uuas ' Si  fraga  perofus. 

Moerebam  ut  padu  rediens  philomena  i cibumcp 
Ore  ferens  naris  / uacuo  fua  pignora  nido 
^Cam  fublata  uidet.  roflro  cadi  t efca  remiffo: 

Cor  flupct.Si  contra  nidos  fuper  arboris  altx 
Fronde  iedet  plorans  infelices  hymenxos. 

^Seu  ueluti  ammiifo  partu  formofa  iuucnca 
Q_ux poflej  latos  altis  mugitibus  agros 

ai 


J 


AEGLOGA 

Compleuit  / relidens  pallenti  fofa  fub  Cimbra 
Gramina  non  carpit/nec  fluminis  attrahit  undanri 

(Sed  quid  circuitu  pano  tibi  tcedia  longoC1 
Dum  fequor  ambages  i & uerba  K tempora  pctdo 
Summa  hate ' uitalcsi  auras  inuitus  agebam. 

Q_uod  fi  forte  uolcns  cognofcerc  fingula  dicas 

IFaufiequis  in  fyrtes  aufterte  impegerat  lftasC 
Me  mea  i uerum  etenim  tibi  fortunate  fatebor  / 

Me  mea  galla  fuo  ficcircumucncrat  ore  / 

V t captam  pedicis  circundat  aranea  mufeam . 
Nanque  erat  ore  rubens  / 8£  pleno  turgida  uultu  > 

Et  quis  oculo  pene  eflet  inutilisuno/ 

Cum  tamen  illius  faciem  mirabar  & annos  > 
Dicebam  triuiz  formam  nihil  dfc  dian.x. 

Fortuna . Audit  amor  fenfus  i oculos  pncflringit'&  aufert 
I Libertatem  animi  / X mira  nos  fafeinat  arte, 
i Credo  aliquisdarmon  fubiens  prxeordia/  flammam 
.{Concitet  / & raptam  tollat  de  catdinc  mentem. 
INccdeus  ut  perhibent  /amorefhfed  amaror  8 C error. 
Fauflus  'Adde  quod  optatis  nccfpes  erat  ulla  potiri: 

^ Q uanuis  illa  meo  mifcrata  faucret  amori: 
Monftrarctq;  fuos  oculis  ac  nunbus  ignes. 

Nam  quocunqj  iflet  / femper  comes  afpcra  / fempet 
Nupta  fequebamr  foror /Kduriflima  mater. 

Siccp  repugnabant  uoris  contraria  uota. 
Nonfecusacmuricatusnllc  inuadere  pernam 
Niritur.hic  rimas  oculis  obferuat  acutis. 
Fortona^Q  ui  fatur  cft  pleno  laudat  ieiuniaucntrc 

EtquemnuIIapremitfitiscft  fitientibus  afpcr. 
Fauflus  T empus  erat  euroa  fegetes  incidere  falce: 
Etlatealbcbantflauentibusordea  culmis. 

AffimCut  mos  eft)natis  comitata  duabus 
Collctffura  parens  quae  prartent  hordea  meflbr. 
^JgnorabatenimucI  diffimulabat  amorem: 
Diflimulafle  puto  i quoniam  data  munera  natae 
Nouerat.cxiguum  lcjjorem  geminafqt  palumbes. 
Fortuna.  Pauperies  inimica  bonis  eft  moribus. omne 

^ Labiturin uiaum.culpx  fcelerumq?  miniflraefl. 
Fauflus  Farra legens ibar mea  peruefligia  uirgo 

Nuda  pedem / difcinda  finum'  fpoliata  lacertos 


PRIMA 


ii 


A 


Vtidecet  *fiatem/qux  folibus  ar det  iniquis. 
Terta  caput  frond e intorta  quia  fole  perufta 
Fufcafit/fiiuoto  facies  nonferuit  amantum. 

Iam  tergo  uicina  meo  latcriq?  propinqua 
Sponte  meadelapfa  manu  frumenta  legebat. 
Nec  cadare  Tuas  nec  uincere  fermina  curas/ 
Necdifferrepotcfhtantum  leuitatis  in  illaef). 
Fort.  Q_uifquis  amat  leuls  eflmcc  fermina  fola'  fcd  ipfj 
Q_uos  faperc  X pnefiare  aliis  mortalibus  aiunt  / 
Q_uos  operit  latus  fulgenti  murice  clauus. 
Q_uosuidieIatosrcgali  incedere  paffu. 

T u quoq;  fic  affertus  eras  dementior  illa  / 
Forfitam  X leuior.uiigo  data  farta  Icgebatl 
<~em  At  tu  farradabas.dic  quae  dementia  maior  ( 

Faa.  Perge.opus  eft  uerbis  aliquando  arcere  foporem. 
Continuo  afpicicnsargre  tulit  afpera  mater. 

Et  clamans  quo  dixit  abisfcur  deferis  agmen  ( 
Galla  ueni.nanq;  hic  alnos  prope  mitior  umbra.  . 
Hic  tremulas  inter  frondes  immurmurat  aura. 

O inuifa  meis  uox  auribus.ite  precabar 
• Ite  malam  uenti  celeres  cjifpcrgite  uoccm. 

Si  quis  paftor  oues  ad  pinguia  pafcua  ducat  / 

Et uetetaddurtasprxfens decerpere  gramen/ 
Vel  fi  iam  paftas  potum  compellat  ad  amnem  i 
Et  fitibundo  ori  fallentem  deneget  undam' 
Nonne  importunusfnaturx  inimicus  / X excors? 
Illa  mihi  uox  ut  faiouis  uiolcnrior  ira/ 

Cum  tonattSC  pluuius  terris  irafcitur  aer. 

Non  potui  X uolui  frontem  non  flertere.uiigo 
Demiffi  in  cilium  de  fub  uelaminis  ora 
Me  afpiciens  motis  blande  fubnfit  ocellis. 

Id  cernens  iterum  natam  uocat  improba  mater. 
Galla  operi  magis  intedens  audire  recufat. 

Vt  pede  fic  animo  fcquitur.tum  prouidus  ipfe 
Nanqj  dolos  infpirat  amor  fraudefq?  miniflrat  i 
Nunc  cantu  nunc  follicitans  clamore  metentes 
Velamenta  dabam  fceleriquo  credere  pollent 
Et  foror  X mater  non  audiuifiepuellam. 

Falce  repellebam  fentesme  crura  fequentis 
Leuiame  teneras  aufint  offendere  plantas 


a n 


.U 


r 


AEGLOGA 


Fort.  Q_trifquis  amat  feruit.fequitur  capriuus  amantem. 

Fert  domi  ta  cemice  iugumifert  uerbera  tergo 
Dulcia/fert  (limulos  trahit  SC  bouis  indar  aratru. 
Pau/  Tu  quoq;  ut  hinc  uideo  non  es  ignarus  amorum. 

Fort.  - Id  commune  malum  femel  infaniuimus  omnes. 
Fau.  Hoc  animi  tam  tridc  bonum  tam  dulce  ucnenum. 

Q uotridie  crudele  magis  crefccbat  in  horas» 

V t calor  in  nonam  dum  lux  attollitur  horam. 
Pallebam  attonito  fimi!is'Limphaticus/amens 
Immcmor.infomnis.  nec  erat  res  ardua  morbi 


Noffc  genus  » fronsed  animi  mutabilis  index» 

' V t pater  aductnVmitcm  fc  prxbuit  ultra 
Confuctum  q,  fli  ipfc  fuos  expertus^morum 
Sciret  onusiblandocp  loquens  humaniter  ore 
Dic  inquit  dic  faude/quid  hoc  quod  pedtore  uoluis  ( 
Infelix  puer  hacc  facies  tedatur  amorem. 

Dic  mihi.nc  pudeat  curas  aperire  patenti. 

Fort.  / Sit  licet  in  natos  facies  audera  parentum/ 

■C^Aequa  tamen  femper  mens  ed  SC  amica  uoluntas. 
Pau,'  Vt  facilem  pater  affcdlum  prx  fe  tulit mltro 

Rem  confeflus  opem  perii .promifit.K  ante 
Q uam  brummale  gelu  borcalibus  arua  pruinis 
Spargcrct'agnati  unanimes  cum  pane  puellam 
Defpondcre  mihi. nec  adhuc  fine  tedibus  illi 
Congrediebar/eram  medio  firibundus  in  amne 
T antrlus  » o quotiens  rnido  cum  bobus  aratro 
Vt  uacuis  aliquando  edet  fola  hxdibusibam. 
Omnia  caufabar'diuam'dcntale'iugumq?  > 

Lora  iugurullam  » deerant  quxcunq;  petebam 
E foccri  lare,  fola  tamen  deerat  mihi  uirgo. 

Non  deeram  mihi/piTcator  / ucnator  SC  auceps 
Fadhxseram/X  folers  dudia  intermida  refumpfi. 

Q uicquid  erat  pnedxiquicquid  fortuna  tulifiet» 
Ad  foceros  ibat,  gener  officiofus  habebar. 

Nodte  fcmel  media  fubeuntem  limina  furtim 
Sic  etenim  padtus  fueram  cum  uirgincifurem 
Ede  rari  inuafere  cancs.ego  protinus  altam 
Tranfiliensfepem.uix  ora  latrantia  fugi. 

His  tandem  (ludiis  hyemem  tranfegimus  illam. 
Ver  rediit. iam  fylua  uiiet'iam  uinea  frondet' 


SECVNDA 


in 


Foit, 


Fati. 

Foit; 

Fau. 

Foit. 


lam  fpicara  reres/iam  cogitat  hordea  mrflbr.' 
Splendidulis  iam  nocfle  uolanr  lampyrides  alis, 
Ecce  dies  genialis  adeftmihi  ducitur  uxor. 

Sed  quid  opus  mulas  ( nox  expetflata  duobus 
V enit  & in  portum  uento  ratis  atfa  fecundo  eft. 
Tumbouematflato  gemina  conuiuialuce 
Subpatula  inflrutftis  celebrauimus  arbore  menfis. 
Aflfuitxnophi1us'multocp  folutus  hiaccho 
T empcftiuadedit  tori  fpcdfacula  uico. 

Et  cum  multifori  tonius  / cui  tibia  buxo. 

T andem  poft  epulas  & pocula' multicolorem. 
Ventriculum  fumpfit. bucca fqt  inflare  rubentes 
Incipiens  oculos  aperit/cdiifm  Icuatis 
Multotienfq}  altis  flatu  a pulmonibus  hau  flo 
V trem  implet. cubito  uocem  dat  nbia  pratfTo.  i 
Nunc  huc  nunc  illuc  digito  fahente  uocauit 
Pinguibus  a menfis  iuuenes  ad  compitacanni 
Salndico/dulciqi  diem  certamine  daufit . 

Et  iam  tres  hyemes  abiere.-K  pioxirratarflas 
Q uartaidics  rapidis- fi  quacfl bonaprxtmt  horis. 
Si  qua  placent  abeuntrinimica  tenacius  hxrent. 
Fauflc  uiden  iuicina  pecus  uineta  fubmnat. 

Iam  Cne  forte  graui  multa  taxemur;  eundum  cft . 
FINIS. 

Aegloga  Secunda  qux  dicitur  fortunatus  de  amo 
ris  infania  Colloquutorcs  Fauflus  8C  fortunatus . 

V r tam  fetus  ades  i qd  te  ia  feprima  lux  efl. 
c Derinuitsgregiba  ne  nocet  hxc  pafcua  uris? 

Fauflc  padus  nros  qui  prxrcrlabitur  agros 
CreuerattK  tumidis  ripas  xquauerat  undis. 

Nos  cura  gregis  ommifla  priuata  coegit 
Publicaqi  utilitas  ripam  munire  diurnis 
Nodhimifcp  operisrfluuiumq;  arcere  furentem. 

Fert  padus  exundans  mala  fxpius  omina  tnofter 
T ityrus  eft  autorqui  pafcua  dixit  & ama. 

Forfitan  id  uerumquando  extra  tempora/K  ultra 
Menfuramatm  modum  fubito  concreueritxfhi. 
Nunc  autem  ici  pofeit  tcmpus.nam  liquitur  alas 
Nix  hy berna  iugis. implent caua flumina  montes 

a ii» 


,1 


.ai 


.no’J 


w 


Fau.- 


Fort. 

Fau. 


Fort. 

Fau. 


Fort. 


AEGLOGA 

Se  exoncrannfluuiofq;  oncrant.fic  flumina  turfum^ 
Se  exonerat/pclagufqi  onerat,  homtnu  quoq?  mos  e 
Q ux  nos  cuncp  prcmunt/alieno  imponere  tergo. 
Sed  iam  contratfKi  reuocat  fuus  alueus  amnem. 
Decrcfcentc  pado  Cditfhi  mirabile)  nofter 
Fortunate  lacus  maioribus  xftuat  undis. 
Vrbsnatat.obfcutx  fiunt  cellaria  foflae. 

Lyntre  cados  adeunt. labens  ad  uina  minifter 
Ridet  .8£  ex  imis  fertur  grauis  obba  lacunis. 
Multalicet  nati  fuerint  melioribus  horis 
Multa  K magna  ferunt  aliquando  incomodaciues. 
Commoditas  omnis  fua  fert  incommoda  fecum . 

Et  forti  appendix  eft  illxtabilis  omni . 

Hadcnus  cridanus  .noftros  repetamus  amores: 
Qjaadoquide  nunc  alma  uenus  mouet  omnia.cotlu 
Luce  tepet  nitida.tellusuiret.aruauolucres 
Canribus  exhilarant  uemis.nunc  omnia  fcetant. 

Tu  tua  lufifti.fcd  nos  aliena  fequamur. 

Nanq?  ribi  noti  referam  paftoris  amores/ 

Vt  doceam  uencris  nihil  efle  potentius  igne. 
Pauper  & infeflo  fub  fydere  nanis  amyntas 
Sex  uitulos  totidemqj  pares  aetate  luucncas 
Armenriqj  patrem  ducens  in  pafcua  taurum 
Venerat  ad  eoituminitidis  ubi  mintius  undis. 
Alluit  herbofos  fugiens  perniciter  agros. 

Arx  noua  propter  aquas  pinnaris  ardua  muris 
Eft  coitusicampo  moles  fundata  paluftn. 

Hic  igitur  recubans  uitrei  prope  fluminis  undam 
Vitisubi  ampledens  longis  dumeta  lacertis 
In  uada  curuata  ripx  fupereminet  umbra 
Pifcibus  infidias  tendebat  arundine  8t  hamo . 
Meflis  erat:rapidi  uiolcntia  folis  adu&os 
Profciderat  campos.finem  philomena  canendi 
Fecerat. K neqj  lux  paflim  moricnnbus  herbis 
Pafccre  oues  poterat/nem  nox  humore  cicadas. 
Dumqt  incumbit  aquisifludiocp  intendit  inanit 
Taurus  ut  auditum  eiVprimum  uexatus  aboelW 
Mox  canibus-demum  furaci  a milite  fyluis 
Abditus/ex  toto  confeftim  euanuit  agro . 

Q_uod  puer  ut  nouit/tumulum  confcendittK  alta 


SECVNDA 


1111 


Voce  bouem  clamans  longo  rura  omnia  uifii 
Profpicit.ut  fruftra  niti  fe  comperit : arcum 
Compit  K pharetramifequiturq;  per  inuia  taurum. 
Illum  per  caulas  X per  flabula  omnia  quserens 
Per  colles  benace  tuosqjcr  confita  oliuis 
Iugera  per  uirides  fias  SC  uitibus  agros. 

V enerat  ad  fublimc  lugum/quod  fulfuris  arcem 
SuftinctK  longis  aperit  profpcdhbus  illinc 
Benacumihinc  campos  longe  lateqi  patentes. 

Lux  ea  facra  fuitpetroifrondente  fub  ulmo 
Mixta  erat  ex  omni  pubes  poff  prandia  uico: 
Duccbatq;  leues  buxo  refonante  choreas. 

^au*  ^.^Ruftica gens  nulla  genus  arte  domabile  / femper 
Irrequietum  animaFgaudet  fudorc.peracfto 
Mane  facro  feftaCquando  omnibus  ocia  luce 
Ipfaocii ac  famis  impatiens  epulatur/8£  implet 
Ingluuicmiaudito  properat  tibicine  ad  ulmum. 
Hic  furit'hic  faltu  fertur  bouis  inflar  ad  auras. 

Q uam  raftris  uerfare  nefas/K  uomere  terram 
Calcibus  obduris:&  inerti  mole  fangat' 

Ac  fent:SC  tota  baccho  facit  orgia  luce 
V ocifcrans/ndensifaliens/flC  pocula  ficcans. 

Stulte  quid  hate  fans  iTolariaruftica  damnas 
Rufbcus  ipfeftuis  malus  es  i tibi  peflimus  ipfi. 
Ditfla  ioco  fuerint.noftrum  repetamus  amyntam. 
Continuitgteffum.  baculocp  innixus  acerno 
Intermi  fit  iter  / donec  mitefeeret  xdus. 

Ah  puer  infoelix/acftus  te  maior  in  umbra 
Compictmudam  uideas  ne  in  fonte  dianam 
Claude  oculos'blandis  neu  des  firenibus  aurem. 
Sors  tua  narafo  fimilis.  narcifus  in  undis 
Dum  fedare  fitim  properatifmtamplius.at  tu 
Extcnorem  xftum  fugiens  intrin  fecus  ardes. 
Q_uam  melius  fuerat  Cnifi  te  fic  fata  tuliflent) 

Ad  reliquum  rediifle  pecus'feruafle  iuucncas. 
Ammifli  bouis xquo  animo difpendia  fenei 
Q_  uam  dum  conahs  nil  perdcrc  pcrdcrc  te  ipfum. 
Sed  polt  latfluram  quis  non  fapit  ( utile  non  cft 
Confilium  poft  fada/dari  quod  oportuit  ante. 
Confli ium  poft  fatfta  imber  poft  tempora  firugura. 


Fort. 

Fau. 

For, 


Fau. 


aegloga 

Fort,  Vna  puellares  inter  pulchemmaturmas 

V irgo  erat  alba  comas /aliis  proceriori  annos 
Nata  quater  quinos  uel  circiter  / ore  nitenti 
Vrbanis  certare  potens  X uincere  nymphis. 
Aureolis  radians  guttis  ad  tempora  limbus 
Ibat/#  ad  pedhis  daufum  uelamcn  aheno 
Clauiculo.mediam  fulgenti  fibula  ferro 
Stringit  in  anguftum.noua candicat  infhta  lapfu 
Linea  rugofoqfcdibufqueallabitur  imis. 

Hanc  puer  ut  uidit/penit:flammafquc  tuendo 
Haufit:#  in  pedtus  coccos  abforbuit  ignes. 
Ignes'qui  nec  aquis  perimi  potucreinec  umbris 
Diminui/nequcgraminibus/magicifuefufums. 
Oblitufquc  gTcges  X damna  domeftica  totus 
Vritur'#  nodtes  in  ludhim  expendit  amaras. 
Sxpegraucfcentem  uerbis  compefcere  flammam 
Nixus/#  infanum  iuuenis  cohibere  furorem 
Dicebam,  miferande  puer  quis  te  deus  iflas 
Mifit  in  ambages  ifcd  non  deus/immo  fatanum 
Pcflimus/exillis  quos  nodhbus  atque  diebus 
T er  tribus  in  terras  fama  eft  ex  xtherc  lapfos. 

Dic  age  fi  nofti  quemquam'rcminifccre'fi  quem 
VidenVhocpadfo  ditefeere  i furgere  in  altunv 
Dilatare  domum/ maion bus  horrea  aceruis 
Complere  his  ftudiis.extendere  latius  agros» 
Multiplicare  greges/acquirere  pafcua  bobus. 

Inter  tot  populos  quot  habet  latiflima  tellus 
Sunt  qui  noftra  ferant  menfis  epulanda  cruentis 
Corpora'#  humanos  abfumantdennbus  artus. 
Sunt  inq  quos  tanta  malis  totuexet  herinys. 

Sed  nullum  efltara  imanc genus  'tam  barbara  nufq 
Gens'quxfocmineosnon  cxccrctur  amores. 

Hinc  ueniunt  rixxAieniunt  X iurgia/K  arma  t . 
Sspc  etiam  dine  multo  cum  fanguine  mortes . 

Hinc  quorn  deletis  cuerfk  mcenibus  urbes. 

Ipfe  etiam  leges  rubnfcp  uolumina  loris 
Claufa  uetat  fcelus  hoc/K  deteflantur  amores . 

V t leges  audiuit'ad  hacc  refpond»  Amyntas» 

Ciuis  enim  fuerat  puer  / X uerfatus  in  urbe. 

His  monms  prudens  X circumfpedtus  haberi 


• V 


Fau. 

For. 


Fau. 

Fort. 


FaO. 

For. 


SECVNDA  v 

NiterisiK  fenfu  tetricos anteire  Catoncs. 

Error  hic/haecpaffim  fapiens dementia  regnat  . 

Ipfe  fibi  blanditur homoifolerfqt  putari 
V u!t  animal. tamen  incautus  fibi  multa  tetendit 
Retia.dd  in  foueam  cccidit'quam  fecerat.antc 
Liber  erat.  Seruile  lugum  fibi  condidit  ipfe. 
Pondus  id'efl  legu  Cuidi  ipfe  uolumina)quas  nec 
Antiqui  potuere  patresmee  pofTumus  ipfi 
Nec  feruare  itas  potent  ucnrura  nepotum. 

Afpice  q fluita  efl  hominum  prudentia : coelum 
Spcrat:S£efIcfibi  fedem  inter  fydera  credit. 
Forfitan  in  uolucrem  moriens  rranfibitidt  altum 
Spiritus  afTumptis  tranabit  ad  ithera  pennis 
T unc  ego  quid  latras  f legum  deus  autor:K  ipfis 
Non  parere  fapit  magnam  nimis  impietatem. 
Grandia  de  magnis  hic  funt  certamina  rebus. 
Q.uid  fuenm  rens  'quis  panno  fus&afpcr 
Sim  modoitunc  animo. tunc  uu tunc  ore  ualcbam 
Nec  mihi  fefe  alius  poterat  componere  paflor. 
Nunc quoqi  fi  retfhis  uultu  gradiarc  fupino^ 

A Iter  eris  martusrrafo  ore  uidebere  carbo. 

Talia  rcfpondit  ficobiurgatus  Amyntas. 

Fadfo  homini  deusinuidit.conccfTa  uoluptas 
Vifa  bonum  nimis  excel lens.  3C  uota  rrprcflit 
Luibus  inuentis.  ut  equi  ligat  ora  capiftro 
Ncquocunqj  libet  fledlatuefiigia.fcfTor. 

Q ui  mea  fit  me  cogit  amor.fcmcnna  fari' 

Libcraqj  ora  facit,  qui  non  communicat  ufum 
Coniugisrinuiduscfi.liuorcm  cxcufat  ho  nefias 
Introdudla  ufu  longi  liuoris  iniquo. 
Namdumquifqi  fibi  retinet  fuagaudia'necuult 
Publica  i communis  mos  ac  longiuus  honefias 
Fadlus.dC  hunc  morem  fecit  dementia  legem. 
Inuida  res  amor  eft.rcs  inuidiofa  uoluptas. 

T unc  ego  non  audens  hominem  contendere  contra 
Ampliusiinfanorcdicns  ab  amante  recefii. 

Cemis  ut  hic  malus  affedhis  fic  lumina  mentis 
Claudat/in  errores  ut  fponte  feramur  apertos  f 
Cernisutafummoliucntia  nubila  baldo 
Se  agglomerent  foriturgrandome  fotte  uagantes 


• I 


AEGLOGA 

Tempcflas  deprehendat  oues/difcedcre  tempus. 

FINIS. 

Aegloga  tertia  quxdici^  Amynthas  dcifani  amoris 
exitu  ifcelia  Collocutores  Fauftus  8£  Fortunatus. 

L La heflerma ruens baldi  deuertice  grado 
i Fortunate  fuit  nobis  innoxiaidiuis 

Gratia  noftrarum  quibus  eft  cuflodia  frugu 
Sed  ueluti  ex  illis  ucnicns  ait  harculus  orisi 
Vcronenfem  agrum  pecudes  &C  ouilia  fic  ell 
DemoIita'cafasK  paft  oralia  teifla 
Siceuertit/ut  agricolis  fpes  nulla  fuperfits 
Agricolis  etenim  pecus  eft  fubftannaKarua 
His  fubiccfta  malis,  grandi  thefaurus  in  arca 
Ciuibus  eft.quem  nulla  queat  contundere  grandoi 
Nulla  pruina'gelunullum/nullx  aeris  irae. 

Neleio  quis  uentos  tempellatcfq:  gubernat. 

Id  fcio/fcd  necp  Ii  Icio/fed  tamen  aufim 
Diccre.quidfuitane  ideo  multabor  in  ipfa? 

Numina  fi  ut  perhibent 'orbem  moderantur  ab  alto' 
Extimo  nil  duros  hominum  curare  labores. 

Afpice  quo  tenuem  ui<ftum  fudore  paramus: 

Q uot  mala  pro  grege/pro  natis/pro  coniuge  pallor 
Fert  mifer.  infeltis  x fi  at  e caloribus  ardet. 

Frigoribus  riget  hybernis.  dormimus  ad  imbrem 
Cotibus  in  duris^iel  humi:contagia  mille 
Mille  premunt  morbi  pecudes tdifcrimina  mille 
Sollicitant.latro  infidias  intentat  ouili' 

Atqi  lupus. milefqj  lupo  furacior  omni. 

Vt  manus  afiiduodctritaincalluit  ufu/ 

Squalluit  os/barba obriguit/cutis  arruit  a:  flui 
Vna  repentino  rapit  omnia  turbine  grando. 

Hoc  fuperi  faciunt/quibus  inclinamur  ad  aras: 

Et  quibus  offerimus  faculas'&  caxcauota. 

Nefcio  quae  pictas  8i  quae  clementia  tantis 
Cladibus  inuoluat  pallores  omnium  egenos. 
Fortunate'fcelus  nobis  haec  omnia  nollrum 
Ingerit. aetherci  lententia  ludicis  atquaefl. 

Quod  fcelusian  fuimus  chnlli  uitee  infidiatiC' 
Iuigia/furta/irae'uenus'flC  mendacia  t rixae. 


Fortuna. 

Faunus 

Fortuna. 

Fauflus 

Fonuna. 


TERTIA 


vi 


Qjlid  metuere  bonifneccnim  fcefus  obruit  omnes» 
Et  tamen  una  omnes  pariter  peflundat  erinnys. 
Heu  nefds  male  de  fuperis  femire  nefandum? 

His  igitur  qux  fcire  nefas/  nefeire  neccfTe  efl  > 
PofthabitiVcuras  iterum  repetamus  amyntaes 
Q_uas  fumus  experri/quas  ignorare  negatum  efl. 
Res  uulgaris  amor/dudium  commune  luuentx. . 
Mceror  BC affcihis alii  dccardinc  mentem 
Sxpe  lcuant.animo  fermo  uenit  xger  ab  segro. 
Intellcila  licet  pro  re  pro  tempore  fari. 

Sic  habitus  cofrnas  fapicns/incognita  nunq. 

Fauftc  fapis/notos  igitur  repetamus  amores. 

Rcftat  amyntxos  podrema  in  fata  furores 
Ducere  :&in  mifciolachry  mas  impendere  cafu. 
Prxtcnens  illae  paruo  poft  tempore  rurfum 
Infanirc  hominem  uideofli  mi  fcratuS  amantem 
O itetum  dixi  mens  incon  fulta/ucneno 
Ebria  fatali.populo  iam  fabula  faitus 
Non  refipifcis  adhuc. & adhuc  in  amore  (epuftus 
Te  ruis  atqj  tuos  / pecus  atqi  mapalia  tecum/ 

V t quondam  monens  rapuit  fecum  omnia  fanfon. 
Cum  fenio  curuatus  eris  fi  forte  fcnetdam 
Fata  tibi  dederint/quis  fudcntabit  inertem  > 
Somnolentum  > inopem  / cum  tam  defecerit  omne 
Robur  > H ingeniunvfcn fufqi  reccdcrit  omnis? 
Hxctibi cunila  feretmifi  mors  prxuencrit'xtas. 
Edo  domi'uigiIa/obfcrua.  fuper  omnia  femper 
Profpicequo  tendas;  fliquo  urnidedolcndum  efl' 
Irccaue.difccrneuias.homincmq;  memento 
Non  ad  deliciasmon  ad  muliebria  natum 
Blandimcntadcui  tam  perniciofa  iuucntx: 

Ipfe  ego  cui  pccudcs/cui  lac/cui  cafcus-xgre 
V itam  ago.  tanta  agros  omnes  inuafit  ege  das 
T ot  duri  rerum  eucntus/incommoda  palfim 
T antatot  aduerfis  totus  conuoluitur  orbis.  ' 

Acciperem  non  auditam  non  tempore  failam 
Praeterito/  fed  quam  lux  haec  mihi  protulit  ipfi, 

Vt  mos'autumno  pecudes  crefcen  te  totondi. 

Mane  foro  expofui  lanx  uenalia  pondo 
Sexagintahodie.grandexs  conflare  putabam. 


AEGLOGA 

Vix  tatam  gregis  eduxi /tax  pabula  pofTum 
Mcrcarihybernisniuibus.quo  extera  paifto 
Sit  tatfhtra  domus  / nondum  mihiconftat  amynta. 

?uifquis  amat ' dominx  munufcula  mittat  oportet, 
u ucro  cui  tax  tetftum  fortuna  reliquit/ 

Sub  quo  luce  habitat  fub  quo  pemotfat  cgeftas/ 

Q uid  poteris  cupidx  gratum  donate  puellxf 
Mittere  mala  decem  fatis  cfTe  folcbat  amanti. 
Purpurei  flores  / & raptus  ab  arbore  nidus/ 

Gramen  odorifetum  * memini  quo  tempore  magnx 
Credebantur  opes.ucntum  eft  a gramine  ad  aurum 
Regia  res  amor  eft  hac  tempeftatc.rcceflit 
Mos  uctus  *8C  quxdam  mala  lex  inoletat  amandi. 
Talia fuadenritoruo  mihi  retulit  ore. 

Si  cupis  optatam  mihi  fortunate  falutem  > 
Daquodamo.noftro  hxcunaeft  medicinadolori. 
Cxtera  qux  memoras  mihi  funt  tormenta:  reuelli 
Ex  animo  furor  ifte  nequit,  mea  petftora  imago 
Virginis  obfedit.  mecum  eft  / mecum  itqi  • reditep. 
Excubat  / 8C  dormit  mecum  / caput  / o(Ta'med  ullas* 
Corcomplexapoteftcum  fola  excacdere  tata. 
Acueluri  quotiens  aliena  ex  arbore  fe/fto 
Surculus  inferitur  trunco  / natura  duorum 
Iungitur/K  mixto  coalefcit  corpore  u irga. 

Sic  dominx  diletfta  mihi  feimmerfit  imago. 

Et  feat  duo  corda  unum,  duo  traxit  inunum 
Petftoraifenfus  ineft  nobis  & fpintusidem. 

O me  felicem  / ft  cum  mea  fata  uocabunt  t 
In  gremio  / dulciqt  finu  / niueifcp  lacertis 
Saltem  anima  caput  hoc  languens  abeunte  iacereC 
Illa  fua  nobis  morientia  lumina  dextra 
Clauderet  / & trifti  fleret  mea  funera  uoce  , 

Siuc  ad  felices  uadam  poft  funera  campos* 

Seu  ferar  ardentem  rapidi  pblegetontis  ad  undam  f 
Nec  fine  te  felix  ero  / nec  tecum  mifer  umq. 

O dryades  / florumcp  dex  nymphxqj  decentes 
O nemorum  fyluane  pater  /feruate  precamur 
Collibus  in  ueftris  gelidifcp  inuallibus  omne 
Syluarum  runfcp  dccus.drcundatc  faltus 
Sepibus  / 3C  prohibete  pecus'  nc  floribus  obfit. 


• DSgitized  b; 


TERTIA 


v» 


Ifla  precor  dominae  feruate  in  funera  noflrar. 

T une  omnis  fpargatur  humus/redolcn  tia  ferta 
Texite/qux  circa  tumulum  fupraqi  iacentcm 
Componamur  heram  .tufles  ad  bufla  puellae 
Picrides  aderunriX  lamentabile  carmen 
Orc  canent  madido.lignataq;  uerba  relinquent 
Irta  fcpultura:  relegenda  nepotibus  olim. 

Hic  legitur  uirgoicui  ni!  quin  diua  uocari 
Dcbueritidccratmifidura  fuiflet  amanti. 

O uirgo  fi  tc  tantus  confumcrct  ardor» 

Per  cencum  fcyllas  ad  te  / per  mille  charibdcs 
T ranarem  laturus  opem,  tu  ficuior  hydra 
Mc  fugis,  at  culpae  nihil  efl  in  uirgine.nam  me 
Ncfcit  adhuc  fi'  fciret  enim  fuccurrerct  ultro. 

Nec  puto  fub  miti  tam  ferrea  pedora  uulru. 

Signa  tamen  uultus  fallacia. fubcutc  molli 
Mens  feraifub  blanda  funt  corda  immania  fronte. 
Alloquar.  X faciam  noftros  intelligat  ignes. 

Si  tamen  illa  meos  uultus  auctent : ibunt 
In  lachrymas  oculi  triflc  in  fufpiria  pedus. 

Odent  illa  licet  fcmpcrifugiatqi  fequentem» 

Ifta tamen  quocuncp  fcrar/mc cura  fequetur. 

Ite  procul  mcdicx/non  ium  fanabilis  arics. 
Itcprocul  magico  qui  (quod  ncccrederedignueft) 
Carmine  pallentes  animas  rcuocaris  ab  orio. 

Ite  procul  uanis  precibus  qui  flederediuos 
Creditis. aduerfum  cft  / X inexorabile  coelum. 

Me  rapit  impatiens  furor  / X iuuat  ire  per  altos 
Soliuagum  montes/per  luflra  ignota  ferarum. 

T alia  ladantem  uerbis  conabar  amicis 
Fledcrc.fcd  uulnus  nilnl  infanabilr  curat. 

Illum  per  campos  nox  intcmpcfta  filentes 
Illum  exorta  dicsintcrdumctauidcbat 
In  fomnem  femper  raro  fyluefina  poma 

Carpentem; X poni  contentum  fimplicis  undx. 
Pofi  longos  gemitus  cxhauflacp  lumina  fletu 
Afliduo/pofl  lamenta  Xconuulfa  frequenti 
Pcdora  fingultu  monens  finiuit  amores. 
Exanimum  corpus  tumuli  fine  honore  rclidum 
Nodurnx  abfumpfere  fcrxiuolucrcfi^  diurnae, 


AEGLOGA 

Heu  funefta  lues  > fatalis  machina  paflim 
Corda  ucnenaus  penetrans  humana  fagittis/ 
Equiparans  hominem  pecudi,  qux  pocula  circe 
Q_ux  peiora  uncj  potuit  dare  philtra  calipfo  ( 
Q_ux  flixiqs  phlcgeto  grauior  !qux  maior  erinys 
O ftulti  quicuntp  deum  dixiflis  amorem. 

Num  natura  nocens  deus  efl  iribicunqj  locorum 
Sit  deus/e  A homini  clemens  innoxius  xquus. 
Heu  miferandepuer tenera  fublatc  iuuenrai 
Q ux  tibi  nafcenti  luxerunt  fydera  fqux  tam 
Noxia  pars  ccclt  efl  i uttenil  tale  merentem 
Leferit  (BC  primis  infortunarit  ab  annis  ( 

Nec  tamen  omnino  coelum  tibi  defuit. omne 
Carmen.Si  argutis  quicquid  modulamur  aucnis 
Dcxfhis  cras.nifi  te  mors  immatura  tulliflet 
Dignus  eras  ederis/dignus  pamafidc  lauro. 

Nec  melius  cecinit  pugnas  ac  tnflia  bella 
Hordea  & agrorum  cultus  Si  pafcua  nofler 
Tityrus  a magno  tantum  dilclhis  Alexi, 

Nanq3  tui  prarcox  animi  folertia  nobis 
Cognita  iampndem  magnam  producere  frugem 
Coeperat  i Si  fpccimen  tuleras  uirturis  Si  artis 
Non  uulgaretux.poterasiam  gloria  dici 
RurisiSi  artatis  decus  indelebile  noftrx. 

T e padus  8i  noder  lugubri  mintius  ore 
Cum  nymphis  fleuere  fuisiut  thracius  hebrus 
Orphea,  te  trirtesouium  fleuere  magiflri/ 
Vtdaphnim  luxiffe  ferunt:  te  pafcua  8i  agri 
Vndiqi  .8i  audita  efl  toris  querimonia  campis. 
Spargite  paflores  tumulum  redolentibus  herbis» 
Atqj  facerdotum  cantus  ac  tliura  quotannis 
Ducite.8i  arternam  requiem  cantate  poctx. 

Tu  tamen  arua  tenes  patrix  meliorisiSialtum 
Incolis  clyfium.  nos  hic  te  flemus  amynta. 
Flendum  hodie  nobis  fuerat.nam  mflia  nexfle 
Nefcio  qux  moefliscemcbam  infomnia  formis. 
Sed  lam  ucfpcr  adcfl'8i  (ol  fe  in  nube  recondens 
Dum  cadit  agricolis  uicinos  nunciat  imbres. 
Cogere  Si  ad  caulas  pecudes  conucrterc  tempus. 


QVAR.TA 


VMI 


Aegtoga  quatta  qux  dicitur  Alphus  de  natura  mu 
Iierum  Colloquutorcs  Alphus  Si  lanus. 


Alphus . Anne  capcrCutdeo)  macer  e tuus/ee  folebat 

i Acer i3£  elatis  in  corium  cornibus  ire. 

NucdeiedFhumi  flaccis  piger  auribahcr' 

OlfacinK  fummis  attingitgramina  labris.  (ba 

lanus.  LangucttSC  ex  lfto  langorc  facetia  furgit/ 

Q_u*  quotiens  memini/nfum  cietixdita  nondu  efl. 

Aedita  cum  fueritnotus  mirabitur  orbis. 

'Alphus.  Jancfoles  narrare  fales  lepidlfltmc/Se  ore 

Suauiloquotdic  ctgo  tuus  cur  langueat  hircus, 
lanus.  Rrs  non  fida  Cdcus  teftis)  fed  fatffa  recenter. 

At  dulce  id  facinus  non  efl  narrabile  gratis. 

Q^uid  precii  fperare  licet  !qux  dona  reporto  i 
Alphus.  lanncubicongcflic  nidos  philomcna/docebo. 
lanus.  Q ui leuiter  fpondet  promifToeluditinani. 

Alphus.  Q ui  non  credit  inops  fideiifcd  pignore  tuium 
T c faciam  .duo  tela  mea  deprome  pharetra, 
lanus.  Incipiam.  Nymphe  parnafides  oramoucte. 

Et  memorate  mei  dira  infortunia  capri. 

Ac  philomcneos  alpho  concedite  nidos. 

Condudus  mercedc  pucrprccfcdus  outli 
AfTiduepafcebat  oucscaprum/atcp  capellas. 

• Seruitium  nobis  pueri  fuit  utilc>donec 

Virgine  con fpeda  qu.e  tum  huc  ucniebat  aquatu 
T abuit.cx  illo  uecors  iam  tempore  fadus 

Frigidius  curaregregcm  contemnere  caulas  v‘,',vv  , v.>  Vr 

Cocpit.SC  cxhauflo  fubuertere eunda  cerebro. 

Cum  lopuus  crati  poterat uigilefle/uideri. 

Nugabaturenimiquando  uigilabatiincrti 
Corporis  officio/uoluebat  fomnia  mente. 

Hunc  ergo  in  faltu  ludens  per  cornua  caprum 
V imimbus  ualidis  inter  dumeta  Iigarati 
Q uarta  dies  hodieitentans  an  uincula  poflit 
Vincere ceruice ac  pnedurx  robore  frontis. 

Q_ux(7tum  interea  nidos  nemus  omne  peterrat 
Corda  fubit  uirgo.  dileda  recogitat  orai 
Oraifinus/K qua: fari  pudoriomnia  uoluitj 
Lux  fugit  interca.capri  redit  immcmor.alta 

b ii 


AEGLOGA 

Nofteirecordatus  furgit/pauidufqt  per  umbras 
Dum  gradltur/ruit  in  foucamqux  fronde  faligna 
Captandis  obdudta  fens  & flraminc  ficco 
Infbr  erat  putei  fundo  irremeabilis  alto. 

Efl  caper  in  uinclis/pucreft  in  carceTc.  paflor 
Nullus  oues  curat. lam  terna  luxerat  hora. 
Miror/oues  referoiac  numeroicapruqt  requirens 
Obflupeo.pucrum  clamo  / magalia  luflro. 

Vera  loquar  magias  ne  forte  liquoribus  untfhis 
Extimui  afcenfo  migrafTct  in  aera  capro. 

Nanque  flriges  tali  fama  efl  ope/node  uagantes 
Ad  quardam  longinqua  procul  conuiuia  ferri. 
Attonitus  tandem  pecudes  ad  pafcua  duco. 

Duq?  pedum  meditans  fubco  nemusiccce  p umbras 
Ecce  procul  caper  in  dumis  flrepit.  atqt  rcludans 
Comibus  aduerfis  contra  fua  uincula  pugnat. 
Tenuit  incautum  fubito  feralis  imago  i 
Et  mi  tale  ratum. firmato  pecftore  tandem. 

Nofco  animal/fubicnfq:  rubos  feco  uincula  runca. 
Sero  domum  rediens  uideo  per  pafcua  longe 
Turbam  cxultantcm  rifu  iuucnilitcr  alto. 

Vt  prope  conflitimus /mccp  agnouere/falutant. 

Et  tuus  ecce  aiunt  puer  hic  o ianne  luporum 
Erutus  e foueis  i dum  nodle  perambulat  agros 
Incidit  in  cafTcs.K  ficinucnrusuterq; 

Et  caper  & partorteaper  hacc  incommoda  pafTus 
Languet  adhuc.puer  imprudens  infanior  hirco  efl. 
rnuG&e?  > 1 Virgo  fuperbiuitmox  ut  feaudiuit  amari: 

i Et puen  fitnulans curam  ignorarcipudorem 
j Fingittutad  formam  faciat  pudoriora  finumcp 
1 Ornat  / & in  tenam  uerfis  incxdit  ocellis 
S Callida. uulpina  rem  fimplicitate  gubernat. 

> Haxftudia/hi  cafles.hacc  funt  multenbusarma. 

' Ille  fua  fperans  galarhara  aliquando  potiri 
Contempta  merccde  fuos  fciflatur  amores. 
Proptcrea  plauflro  fhua  bobufq;  relidtis 
Ad  pafloris  opus  redeo:  fubieda  furori 
Ifla  iuuen  tutis  leuitas  tura  omnia  uexat. 

Alphus.  Q uod  nequit  ingenium  cafus  fadt . o (lupor  o fots 
Ingenio  fa  t o res  rifu  celebranda  bimcflri. 


Q.VARTA  'ix 

Ianne  fides  feruanda : tibi  philomena  laborat. 

Sed  quod  tam  uafro  memoras  de  uirginis  aflu 
Rettulit  in  mentem/qux  pfallere  fxpe  folcbat 
Carmina  fcemineis  olim  de  fraudibus  umber. 

Ianus.  Dicumbridicfiquid  habes.meditareparumper 

Et  uerba  8C  numeros,  umbri  efl  memorabile  cartne. 
Alphus.  Eftutais/fed  nongrans/mcmorabilccarmcn. 

Q_uas  referes  grates  (Si  quid  mercedis  habebo  ( 
Ianus.  Accipe*  promiffisabfoluo/SC  fpicula  reddo. 

Alphus . Dum  uado  ad  uentrem  pofl  hacc  carcda  Icuandum. 

Ianne  meum  tu  coge  pccus/nc  uitibus  obfit. 

Ianus.  O aries  / aries/qui  tortis  cornibus  arrufti 

Dxmona  prxfentas/femper  uincta  fubintras. 

Non  fapies  donec  fofla  tibi  lumina  fronte 
Erueto.non  funt  porreda  in  iugera  centum 
Pafcua  fat.  nifi  pampineos  populeris  6C  agros. 
Alphus.  Ianne  recordatus  redeo  / fcd  plurima  forfan 

Nondum  nota  tibi  rcfcram.cognouerat  umber 
Omnia/quae  fas  eft  homini  pcrdifcereiccelos 
Sydcra  tcllurcm/ucntos/marc/flumina/fontes/ 

V iderat  Si  rhodopen/at  qt  alta  ceraunia/SC  ofiam 
Gallica  regna/ ararim /rhodanum/tyberiq;  paduqt 
Attica  Romanis  referebat  carmina  uerbis 
Ore  utroqt  potens/K  lingua  primus  utraqj. 

Hunc  unum  nobis  inuidit  graccia  SC  ipfi 
Archadcs/SC  thracum  faltus/SC  thefala  tempe. 

Si  quid  erit  quod  forte  uelis  tibi  notius  cfle  i 
Candidus  illius  femper  documenta  frquutus 
Non  procul  hinc.hxc  ille  tenet. nos  ille  docebit. 

Sed  iam  feptiforem  flatu  experiamur  auenam. 

Ante  tamen  nymphx  precor  ut  libetndesadfint, 
Prxfertim  qux  plus  meminifle  polymnia  fertur, 
f^^iFocrnincurn  feruilc  genus  crudele  fupcrbumi 

Lcgc/modo/rarionc/caret.  confinia  redh'  , i 

Negligit/extremis  gaudet/facit  omnia  uoto  \ 

Praxipiri.uel  lenta  lacct/uel  concita  currit.  / 
Fcemina. femper  hycmsatcp  intradfabile  frigus 
Aut  canis  ardentes  contriflat  fidere  terras. 

Temperiem  nuncj/nunq  mediocria  curat. 

V ei  te  ardenter  amatiucl  te  ca  pi  taliter  odit. 

b iri 


r 


> AEGLOGA 

S i grautseftimceret  toruo  nimis  h emica  uultu. 

Si  ftudeat  comis  fieri  grauitate  remifla/ 

^ Fitlcuis.etumpit  blando  lafciuarifu: 

/>. Et  lepor  in  molli  radiat  meretricius  ore. 

Jt  mittit***  p]et(ndrt,fanit/infamtiformidat/8£  audet. 

Vulmon  uult/fecumq;  fibi  contraria  pugnat. 
Mobilis.inconftans.uaga.garrula.uana. bilinguis. 
Imperiofa.minax.indignabunda.crucnta. 
Improba.auara.rapax.qrulaiuida.credula. mendax. 
Impatiens.onerofa.bibax  temeraria.mordax. 
Ambitiofa.leuis.maga.Iena.fupcrftitiofa. 

Defidiofa  uorifc. ganea:  ftudiofa.  palatum. 
Dotfta.falax.petulans.K  dedita  mollicici. 

Dedita  blanditiis  curanda:  dedita  formx . 

Irx  odiiqj  tenax. in  idonea  tempora  difert. 

I Vldfcendi  animos.infida.ingrata.maligna. 

Impetuofa.audax.fera.Iitigiofa.rebellis. 
Exprobat.excufat  tragica  fua  crimina  uoce. 
Murmurat. accendit  rixas/ml  foedera  pendit/ 

Ridet  amictciasxurat  fua  commoda  tantum. 
Ludit/adulaturidefert.falc  motdet  amaro . 

' Seminatin  uulgus  nugas,  auditaq?  lingua 
AugciXex  humili  tumulo  producet  olympum. 
xEHftimulatifimulatdodbflima  fingere  caulas. 

/ Ordiriqj  dolos  s fraudicp  accommodat  ora  / 
dgp  Ora  omnes  facili  cafus  imitantia  motu. 

Non  potcsinfidiaseuadcrc.non  potesaftum 
Vincere,  tanta:  artes  folcma  tanta  nocendi. 

Et  cjq  uideas  oculis  prxfentibus.  audet 
^Excufatc  nefas.potis  eft  eludere  fcnlus 
Sedulitate  animi. nihil  eft  quod  credere  poflTs, 

Et  nihil  eft  quod  non.fi  uult.te  credere  cogat. 

Viis  facient  exempla  fidem  .qua:  crimina  non  (unt 
TFceminea  tentata  manu  fdedit  hoftibus  arcem 
■ Decepta  ornatu  brachii  tarpeia  fimftri. 

\ Sxuir  in  natos  manibus  medea  cruentis. 

ITindans  cgatas  onerauit  nauibus  undas. 

Scylla  hoftem  fequitur  patn  furata  capillum. 
Fratrem  Biblis  amat.fubicit  fe  myrra  parenti. . 
Concubitus  nati  longxua  femiramis  arda . 

y 


QVARTA  x 

Caufa  necis  uati  coniunx  fuit  amphiarao. 

Occidere  uiros  nodhimis  bellides  armis. 

Orphea  membratim  cicones  fecuere  poetam. 
Cognita  luxuriz  petulantia  pafiphaxx 
Phxdra  pud iciciam  contra  crudeliter  aufa  eft . 

^ Decepit  iudea  uitum  rebcca  / fuamcp 
Progeniem  uellans  hircino  guttura  tergo. 

Porrigit  alcidx  coniunx  fatale  uenenum . 

Decipi  t hippodame  patremilauinia  troes 
Implicat  andpiti  bello.  bnTeisachillem 
Depulit  e caftris.demens  chry  feide  fadtus 
Fulminat  atndes  i St  fcnrit  apollinis  iras. 

Eua  genus  noftrum/felicibus  expulit  aruis. 

Credite  paftores  /per  ruftica  numina  iuroi 
Pafcua  fi  gregibus  ucftris  innoxia  uultisi 
Si  uobis  ouium  cura  eftifi  dcnicp  uobis 
Grata  quicsipax/uita  leues  prohibete  puellas. 
Pellanturqj  procul  uefiris  ab  ouilibus  omnesi 
T heftylisiSC  phyllis  / galatheamcxra  liquoris. 
Dicite  qux  tnficm  mulier  dcfcendit  ad  orcum 
Et  rediit  ( potuit  fi  non  male  fana  fuifiet 
Euridicereuchi  per  quas  defcenderat  umbras. 
Rapta  fequi  renuit  fcfiam  proferpina  matrem. 

At  pius  enxas  rediit. remcauit  St  orpheus. 
Maximus  alcides  K thefeus  / K duo  fraires 
Vnus  cquisialius  pugnis  bonus/atqj  palcftra. 

Et  nofterdeus  unde  ialus  St  uuarelurgit. 

Hxc  funt  paftoresihxc  funt  my  ficna  uobis 
Aduertcnda.animi  fugiunt  obfcoena  uinlcst 
^.Frrmineas  loca  dclcflant  infamia  mentes.- 

tin  fcopulos  ucnto  contortus  St  unda 
it  incautis  monftrare  pericula  nautis, 
r longo  fadtus  prudentior  ufu 
s meminit  cafus/apentqj  futuri 
seuentus/uitxqj  pericula  monftrat. 
it  aquilam  fulicxifiretia  cerui/ 

Si  agna  lupumifi  dama  canem  .mulicbna  cur  non 
Blandimenta  fugis  tantum  tibi  noxia  paftotf 
Eft  in  cis  pietas  crocodilnaftutiahycnx. 

Cum  flet  St  appellat  te  blandiusiinfidiatur. 


AEGLOGA 

Foemineos  patior  fugito  Cfunt  retia)  uultus . 

Non  animis/non  uirtuti/non  uiribus  ullis 
Fiditomon  clypeo/cuius  munimine  perfeus 
Vidit  faxificx  colubros  impune  medufae . 
Monflraperemcruntmulri  / domuere  gigantes» 
Euertcre  urbes  / legem  impofuere  marinis 
Fludtibusiimpctui'  fluuiorum/K  montibus  afpris 
Sacra  coronarunt  multos  certamina,  fed  qui 
Cundta  fubegerunt/funt  a muliere  fubadh. 

Rex  qui  pallor  erat  funda/  fpolioq;  leonis 
Indytus/K  natus/qui  templa  tionia  fecit 
Primus/K  excellens  inuidto  robore  fanfon / 
Foemineum  fubiere  iugumiminus  officit  ignis/ 
Saxa  min9/rophia  minus/min?  hafla/minus  mors. 

/Nec  formae  contenta  fuae  fplcndore  decorem 
Auget  mille  modis  mulier/frontem  ligat  auros 
Purpurat  arte  genas/K  collocat  arte  capillos. 

Arte  regit  grellus/Klumina  temperat  arte. 

Currit  ut  in  latebras  ludens  pcrducawmantem. 
<r(Vult  darc/fed  cupiens  fimplex  & honella  uideri/ 
Denegat/K  pugnat/fed  uult  fuper  omnia  uinci 
Foeminacaedaco  Cres  mira-)  fimillima  uento  eft/ 
Q_ui  trahit  expellens  mendaci  nubila  flatu. 
Q_uifquis  es/expertus  moneo/tenta  re  recufa 
Dum  licet/hic  fragilis  quot  habet  faflidia  fexus.  • 
Immundum  natura  animal,  fed  quaeritur  arte 
^Mundicies.id  luce  opus  efl.ea  fomnianodle. 

Deglabrat/lauat/K  pingit/flriat/ungit/&  ornat'. 

JT  ota  dolus/tota  ars/tota  hiflrio  / tota  uenenum. 
Confilio  fpeculi  gerit  omnia.Iabra  mouere 
DiTdt  &:  infpedto  uultum  componere  uitro. 

Difcit  blandiriidifdt  riderc/iocari. 

«dncedcns  humeros  difdt  uibrare  / natefep.  = 

/Q_uid  fibi  uult  nudum  pedtus  f quid  aperta  fupemc 
^/Rimula/quae  bifidam  deducit  in  ubera  uallemC 
Nempe  nihil/nifi  quo  uirus  penetrabile  fenfum 
Plus  premat/K  flygia:  rapiant  praecordia  flammse . 
Hiiuucnum  fcopuli/fyrtcs/fcyllx/atqi  chanbdes. 
H*  immundae  phinei  uolucresrqu*  uentre  foluto . 
Proluuie  foeda  thalamos/coenacula/menfas/ 


Q.VINTA  xi 

Copua/tcplaiuias/agros/mare/flumina/montes/ 
lnccflare  lolent.hx  luntphorcinidesore 
Monllnfico  / extremis  libyx  qua:  in  finibus  olim 
Afpeifhi  mutare  homines  in  faxa  folcbant. 

Carmina  dotfhloqui  cur  fim  recitauimus  umbri. 
Q_ux  fi  uifa  tibi  nimium  prolixa  memento 
Ipfius  id  rei  uicmm  non  carminis  effe: 

Non  longu  eft  carmen  mulierum  amentia  longa  eft, 
lamis.  O memorande  fenex/quo  fe  uetus  umbna  tantum 

Iadtat  & ipfe  tua:  tyberis  conterminus  urbi. 

Martia  non  ab  re  tantum  te  roma  uocabat. 

Ipfa  tuas  artes/St  non  triuial  ia  norat 
Carmina,  teuita  fumfham  fleuere  larinx 
Naiades  Kgraix.tua  moli  iter  offa  quiefeant 
Semper/SC  in  fummo  mens  aurea  uiuat  olympo  ! 

FINIS.  ' 

Aegloga  quinta  qux  dicitur  Candidus  de  confue' 
tudinediuitum  erga  poetas  colloquutorcs  Syluanus 
8£  Candidus. 


Syluan?  Andide nobifeu  pecudes  aliquado  folebas 

c Pafccr iti  his  gelidis  calamos  lR af  (ub  ubris 

Et  mifcerc  fales  fimul/K  certare  palcftra. 
Nunc  autem  quafi  pallores  & rura  perofus 
Pafcua  fopito  fugis/K  trahis  ocia  cantu . 

Candid?  Vos  quibus  eft  res  ampla  domnquibus  ubera  uaccx 
Plena  ferut/quibus  alba  greges  multfbalia  complent 
Cymbia  la/fte  niucn  t<Si  pinguia  prandia  fumant  i 
Carmina  laudatis,  fi  quid  concinius  exit  i 
Plauditis  / ac  Ixtt’  placidas  extenditis  aures. 

Pro  numeris uanas  laudes  / & inania  uerba 
Redditis,  interea  pafior  fitit/efurit/algct. 

Syluan?  Nonne  potes  curare  greges.K  dicere  uerfus 
Cum  uacat  (ii  pofitis  uitam  traducere  curis  ( 
Candid?  Omne  opera  gregibus  pallorem  impendere  oportet/ 
Ire  redire  i lupos  arcerci  mapalia  fepe 
Cingere : mercari  palcas/K  pabula/uidlum 
Q uxrcrcinil  fupcrcll  octiilaud  abile  carmen 
Omnem  operam  totumqt  caput  fyluane  requirit . 
Grande  utrunqj  opus  cft/S£  noftns  uinbus  impar 


AEGLOGA. 

Cum  cecini  fitio : fitiemt  pocula  nemo 
Pomgu.irrident  aliimbi  penula  dicunt 
Candide  trita.gcnu  nudum.riget  hiTpida  barba, 
lam  fylurc  implumes/Sd  hycms  in  montibus  albet. 
Irafcordoleo/indignor.fert  omnia  uicfhis/ 
Lanicium/fcetufcp  mares. non  uendimus  agnas. 
Sed  quia  lac  pafcunt/prcmiturmhtl.ubcia  liceant. 
Pernitet  ingenii  fi  quid  mihi,  perni  tet  artis: 
Pernitet  Si  uitxipoftcj  mihi  nulla  fecundant 
Ex  tot  fydcnbus  quot  funt  in  notflc  (crena. 
Hadlenus  ut  nofh  i gratis  cantauimusiattas 
Indiga  paucorum  merces  fuitialtcra  longe 
Conditio  fenii/quod  nunc  fubit.ommum  egenos 
Reddit : Si  exrinefhs  lucn  (pem  uinbus  aufert. 
Mox  erit  utendum  partis. modo  quaerere  tempus. 
En  formica  brcuis/fcd  prouida  bcflia  condit 
In  brummam  noua  farra  cauis  x flate  latebris, 
Ncuerenafcanrur/frugcs  fccatore  fepultas. 

Sylu,  Scire  genethliacos  fatalia  fydera  dicunt. 

Hifub  mercurio  uates  iSC  fub  iouc  reges 
Magnatefep  Iocantuflisdat  iupitcr  aurum. 

Atej?  magiftratus.dat  rnaiat  filius  illis 
Ingcniumilinguam/citharas/K  carminis  artem 
Mare  tua  (ors. quid  quxris  opes  fdeus  oia  in  omnes 
Diuidit/ut  melius  nobis  uidet  e ffc  futurum. 

Sorte  tua  contentus  abi.  fine  cartcra  nobis. 

Cad.  Sunt  tibi  diuitiar  mihi  carmina,  quid  petis  ergo 
Carmen  muadis  partes  Syluane  alicnasf 

Sylu.  Non  tibi  furripio  carmen  i nec  apoll  inis  arma: 

Sed  darcdulcifonis  aures  concentibus  opto. 

Cad.  Si  gaudere  mas  igitur  concentibus  optas/ 

Nos  gaudere  tuis  opibus  Syluane  decorum  cft. 
Sylu.  Ille  meis  opibus  gaudet  qui  diligit,  odit 

Inuidus : atej?  animo  bona  fert  aliena  moleflo. 

C and , Sic  quexj?  tu  noftris  abfens  gaudere  camocnis 

Satpotes.h.Tcartis  fatfintnbi  gaudia  noflra:. 
Carmina  funt  auris  conuiuia/cafcus  oris . 

Sicupis  auditu/fac  nos  gaudere  palato. 

Hoc  amor/hoc  pictas  hoc  uult  deustomnia  non  dat 
Omnibus  / ut  nemo  fibi  fit  fatis,  ind igeatqj 


Q.VINTA 

Alter  ope  alterius  . qua:  res  coniungit  in  unum 

Omnegenus.gailos/maurosritalos/&iberos. 

Sidera  lungamus.fan  to  mihi  lupiter  ad  fu : 

Et  tibi  mercuri  us  norter  dabit  omnia  faxo. 
Pillcolum/uirgam/citharas. nodum  hcrculis/alas. 
Sylua.  V ana  fuperuacuis  inculcas  plurima  uerbis. 

Candi.  V ana  inquis/qu*  damna  tuis  inferre  uidcntur 
Diuitiis.fi  uis  nortras  audire  camccnasi 
Erue  fopitam  de  rollicitudine  mentem. 

V ult  hilares  animos. tranquillaqj  pedtora  carmen. 
T orpeo  i ut  efuriem  patiens  X frigora  miluus. 

Iam  dudum  fquarrofacutis/fitus occupat  ora. 

Nec  pecus  in  rtabulismec  in  agro  farra/ncc  auram 
In  loculis/K  uis  pofitis  me  uiucrc curis  ( 

Non  facit  ad  noftros  talis  medicina  dolores. 

F ac  alacrem:  tcgeipafce'graui  fuccurre  fcnerrtx. 
Inucnies  promptum  ucrfu/K cantare  paratum. 
PIcnadomus  curas  abigit,  cellaria  plena. 

Plena  penus,  plcnicp  cadi.plcnxqslagcnx. 
Hordea  plena  greges  lactttgrauis  xre  ctumena. 

T unc  luuat  hybernos  nodhi  uigilarc  decembres 
Ante  focum:8i  cineri  ludos  inarare  bacillo. 

T orrere  X tepidis  tortas  operire  fauillis 
Cartaneasqjlenoq?  fitim  rertringere  uitro. 

Fabellafqj  inter  nentes  ridere  puellas.  < 

Tityrus  utfamaert  fubmaccnate  ueturto 
Ruraiboucs  X agros iX  martta  bella  canebat 
AltiussK  magno  pulfabat  fidera  cantu. 

Eloquium  fortuna  dabat. nos  debile  uulgus 
Pannofos  macie  afferrtos  / farragine  paflos 
Aoni*  fugiunt  mufxicontcmntt  apollo. 

Sylua.  Si  fperata  mihi  dederit  fortuna  quod  opto/ 

Candide  prxfcntite  follicitudine  foluam. 

Candi  O utinam  fy  luanc  foret  tibi  tanta  uoluntas/ 

Q uantaerthac  etiam  tibi  tempertare  facultas, 
Nonegodiuitiascofminon  fenea  pofco 
Palliainon  tyriaschlamidcsmon  prandia  regum. 
Non  patinam  efopifamco  dypeumuc  minerux. 

, Nil  opus  ert  regis  laribusicui  ferrea  nomen 

T radidmaut  fi  mens  non  falliturrxnca  barba. 


Sylu. 

Cad. 


Sylu. 

Cad. 

Sylu. 

Cad. 

Sylu. 

Cand. 


' AEGLOGA 

Ha:c  me  lam  pridem  memini  didicifle  fub  umbro, 
Poflulo  ueftitum  i peto  uicfhim  fub  lare  paruo 
Cenior  iftud  opis  tori  non  defore  uitse. 

Sint  mihi  pytagorx  men (* codriq;  fupellex. 

Sa:pe  alios  qui  fpem  dederint  inuenimus  ore 
Magnificos  i fed  re  modicos,  tibi  fidimus  uni, 

T u mihi  fi  fueris  mendax  i praeciditur  omnis 
Spestut  folihcio  fiam  philomenareuerfo 
Mutus/K  elmguis.fufpendere  portibus  arma 
T empus  ent/cTaufoq?  abigi  fpcdlacula  areo. 

Cand  ide  uid  ifti  Romam  / fantrtiqj  fenatus 
Pontifices  i ubi  tot  uates/ubi  copia  rerum 
T antarum  ffaalceft  illis  ditcfccre  campis. 
Deapcris  me  ucllc  putans  ditefeere.  uefei 
Et  lupus  omne  animal  crudi  s exiftimat  efeis. 

T uq;  putas  alios  quo  tu  pede  claudere  partum. 
Non  ego  ditari  cupioifcd  uiucre  paruo. 

Fac  habeam  tenuem  fine  folliatudinc  uidum. 

Hoc  contentus  eam.Romana  palatia  uidi. 

Sed  quid  Roma  putas  mihiprodent  (o  fyluanc 
Occidit  augurtus  nunq  rediturus  aborco. 

Siquid  Roma  dabit mugas  dabit /accipit  aurum 
V erba  dat.  heu  Roma:  nunc  fola  pecunia  regnat. 
Exilium  uirttts  patitur  ffpcrare  iubemur 
Vndiqj.Kin  toto  uates  fpe  pafeimur  orbe. 

Dic  pugnas/dic  gerta  uirum/dic  proelia  regum. 

V ertere  a J hos/q  fccptra  tenent  / q regqa  gubernant. 
Inueniestjui  te  de  fordibus  eruat  irtis. 

Inueniam  qui  me  derideat : & fubfannet. 
Tcmpcrtate  ifta  rcuercntia  tanta  poefii 
Q uanta  lupanari,  quid  me  fyluanc  lacertis!1 
Non  decet  obfcoenis  uatem  prorumpere  uerbis. 
Non  portum  non  ucra  loquitfi  ucra  taceri 
Forte  uelis  i lcuibus  mc  parce  laccrtcrc  dicfhs. 

Vtile  con  fi  liu  m pracftare/lacertere  non  ert . 

Con  filii  locuples  ego  fum  pauperrimus  auri. 

Q ui  pugnas/qui  gerta  uirum/qui  proelia  regum 
Dicet  inops  uates/cui  nec  quo  firtula  portu 
Aptius  incidi.ficriq;  foraminaiculter  ( 

Afpiceut  excurtis  luxata  manubria  dauisi 


QVINTA  ::A  ictii 

Vtdentataacies/ueteriqr  fimillima  ferrx. 

Hoc  leue.fed  men  fx  graue  St  intolerabiledamnu. 
Vnlcconfilium  firmat; fcd  inutile  mentem 
FrangttiflC  extenuat  uiresanimumqi  retundit. 
Magnates  dare  parua  pudet/dare  magna  rccufant. 
Adde  quod  St  nothi  curant  ita  carmina  reges  i 
V t frondes  aquilo /mare libs  / uincta  pruinx, 

Ipfi  ad  delinas  reges  St  ad  oda  ucrfi 

Quod  celebrant  laudari  optant,  hinc  carmina  mattli 

Perdita  de  (ludio  ueneris  / de  fcumluatc/ 

De  ganca/dc  fegnmeidc  infamibus  adtis: 

Qux  callum  capitale  nefas  celebrare  poetam. 

A t qui  dura  manu  gcfTcrunt  bella  potenti 
Fomtcr  utentes  ferro/non  molliter  auro/ 
Dilexcregrauesmufas  heroica  fatfla 
Q ui  fadunt  reges  heroica  carmina  laudant. 
VtcefTere  uiri  fortes » St  mafcula  uirtus/ 

Dicendum  alnloqui  nihil  inucnerc  poerx. 

Ocddit  ingenium  uaiumiruit  alia  poetis . 

At  fi  forte  aliquis  regum  gerit  afpcra  bella. 

Et  decus  armorum  (ludiis  belloq;  parauir. 

Nil  genus  externum  ucnturaqi  Ixcula  curat. 

Laude  fux  gentis  fatur/K  prxtennbus  annis. 
Barbatus  cthnecp  carmen  amat/uel  auarus  in  auro 
Mergitunatq;  midx  curis  flagrannbus  ardet. 
Etl&apud  rcgcs.rudisiinuida/ruflica  turba: 
Mimmus/adulatonlxno/aflcnrator/adulter: 
Hitlno/fcurrarquibus  uirtus  odiofa.poctas 
Mille  modis  abiguntiut  quando  cadauera cotui 
Inuencre /fugant alias uoluCTefcp  ferafq?. 

Sunt  etiam  uates  quidam  tine  lege  petulci/ 

Qui  fine  lege  alui  fine  praceptonbus  audent 
Quicquid  amant  reges  ifld  amant  infamia  folum 
Scribere.nam  uates  cnam  dementia  uexat. 

Hi  fe  nefeio  qua  mentis  leuitate  poetas 
EfTeuoIuntipoflcj  triuialibusora  cicutis 
Applicuere. libi  applaudunt:fua  carmina  iaiflant 
Infulfi/illcpidi/indocilesiimprouidi/inepti. 

Qui  folet  his  uacuas  prxberc  ambagibus  aures 
Id  uirium  commune  putat,  dotfhfij  tefifht 


AEGLOGA 

Vatibus  a nero  indodhis  difcerncrc  falfum. 
Candide  per  fuperos  per  olympica  numina  iuro 
Me  ribi  (fi  uenri  ucniant  ad  ucla  fecundi) 

Laturum  auxilium  meliora  in  tempora  uiue. 

Nec  pauli fper  adhuc  mecum  fperare  rccufa. 

Si  mihific  optasitibi  fit  fyluanequod  optas. 

Opto  cquidemtdidhimcp  fides  non  fera  fequetur. 

V ade  malis  auibus  nuncj  rediturus  auare: 

Et  facias  fubito  quicquid  traclauens  aurum 
More  midaetquando  uirtus  ribi  uilior  auro. 
FINIS. 

Aegloga  Sexta  qui  dicit  Cornix  dedifceptatione 
Rufticoiy  & Ciuiu  Colloqutores  Cornix  & Fulica. 

Cornix.  Ingit  hyems/mugit  boreas/a  culmine  pedet 

n Stiria depofitis  bobus  requiefcitaraior/ 
Dormit  humustdaufo  paftor  tu  icat  us  oudi 
Ccflat  iners. fedet  ante  focum  fumofa  nexrai 
Atqt  polenta  coqmt.prius  intolerabilis  irflas 
Nunc  laudatur.-hycms  xflu  laudaia  molefto 
Di  fplicet.optatum  damnat  przfcntta  frigus. 

Fulica.  Omne  bonum  ptarfens  minus  eft.  fpcraia  uidcntur 
Magna.uelut  maius  reddit  diflanua  lumen. 

Com.  Delinas  habet  omne  fuasi&  gaudia  tempus. 
Afpiccutimpexi  tritacp  in  ucfte  ligati 
Caede  fuum  pueri  exultant.  inflatur  in  utrem 
Immiflis  ueffica  fabis  / fonat  SC  micat  atffa 
Nunc  pedemuc  cubito/ftncffo  nunc  obuia  pugno. 

Si  cadit  aitollunt.curfu  labor  atqt  rccurfu 
Brumam  abigit. glaciale  gelu  pila  rufhca  uincit . 

Nos  tamen  hic  melius  tepido  fub  flramine  fori 
Tran  figimus  tempus  dum  lac  cohit  igne  rccodfum . 
Fuli.  P aupenem  declarat  hyems.  improuida  certe 

T urba  fumus  iuuenes.fecuri  arflate  uagamur 
Immemores  hyemissnoftnim  ars  tibicinis  omne  eft. 
V t redit  e fcythia  boreas  i nidofqt  uolucrum 
Frondibus  oftendit  nudata  cadentibus  arbori 
Frigemus  nudi  frapulasidorfumiiliaiplantas. 
Stultitiam  declarat  hyems.fapientius  urbes 
Congeriem  aumum  accumulant.SCad  lliauulpes 


Sylu. 


Cadi. 

Sylu. 

Cadi. 


If  » 


SEXTA 


XIUI 


Cor, 


Fuli. 

Cor. 

Fuli. 

Cor. 

Fuli. 


Cor. 

Fuli, 


Melotafq;  trahunt/maculofacj)  tergora  lyncis. 
Defipiunt  omncsmcc  nos  in  crimine  loli. 
lmmo  ipfos  uexat  grauror  dementia  emes 
V erum  illis  mater/nobis  fortuna  nouerca 
Nos  premir.infelix  fors  ed  dementia. fac  fim 
Fortunatus/ero  Iocuplcstcro  primus  in  urbe, 
Audiar  .adurgent  omnes.me  uerticc  nudo 
Vulgus  adorabit.meplibs.me  confulet  omnis 
T urbaimagidratus  ctiam/populufq?  patrefq;. 

O cornix  cornix  non  ed  fortuna1  fcd  ipfc; 

Quo  fapiunt  homines  animus.-forruna  potentem 
Non  facitiimmo  deusjeaufam  recitabat  amyntas. 
Ed  fortuna  deus,  fed  quid  recitant  amyntas 
Dic  precor,  in  caufis  erat  ingeniofus&  acer. 

Ante  tamen  paulum  pecus  Si  prxfcpia  uile. 
Vade/redi/cafor  ed  pod  frigora  dulcior.ito. 
Attingit  nix  alta  genu.uix  tedfa  refidunt 
T anto oneri. fublimis apex  in uetrice  fumi 
Pyramidem  fecit  metaqj  adiirgit  acuta. 

Da  pecori  cordum. dipulifq;  foramina  claude/ 

Si  panes  hiar:&  red iens  litamine  muni 
Liminatnulla  gregi  grauior  q fngora  pedis. 

Ia  ne  ades  Coh  quinam  hic  folito  properatia  maior  £ 
Sollicitum  me  reddit  hyems  in  fngore  Si  igni 
Maxima  drenuitas : forno  recubarc  calenti/ 
Abfcondiq?  cauo  accubitu  pod  fngora/dulce.eft . 
Inape^i  enarra  di  ferimina  runs  Si  urbis. 

Hoc  igitur  tantum  ruris  di  fcrimcn  Si  urbis. 

T ahter  exortum  noder  recitabat  A myntas. 
Pnncipio  remm  primacp  ab  origine  mundi 
Cum  muliere  marem  (ociali  foedere  iungens 
Coeli opifexCficnanqjdeum  appellabat  amyntas) 
Nomen  adhuc  teneo : natos  producere  iudit. 

Atqj  modum  docuit  fieri  quo  pignora  podent, 
Accinxere  operi.mandata  fideliter  implent. 

Siccp  utinam  de  pomi  cfu  feruata  fuident. 

Facmina  fit  mater.pucrumparit  atq?  puellam. 

Atqi  puerperio  fimili  foccimda  quotannis 
Auxit  m immenfum  generis  primordia  nodri. 

Pod  tria  ludra  deus  rediit. dum  pignora  pcdfit 


c 11 


AEGLOGA 

Fcemmaprofpicicnsuenicntemalimineuidit. 

Adam  aberat  fccurus  oues  pafccbat.adulier 
Nullus  adhuc  fufpedus  erat.fed  multiplicaris 
Connubiis  fraudata  fides.finc  comibus  hirci 
FadiiSC  Zelotypo  coniunx  fufpcda  marito. 
Nam  quae  qutfqi  factufien  fibi  furta  ucretur. 
Erubuit  mater mimixq?  libidinis  ingens 
Indicium  rata  tot  natos/abfeondere  quofdatn 
Accclcrat. feno  fcpclit  / paleifqi  recondit. 

Iamqi  laresdcus  ingreflus  faluere  penates 
IulTit.SC  huc  dixit  mulier  tua  pignora  profer  : 
Fccmina  maiores  natu  proexdere  mandat, 
Hisdeus  arn  fitiuclut  arridere  folemus 
Exiguis auium  pullisiparuifuc  catellis. 

Et  primo  letatus  ait  cape  regia  fccptrai 
R ex  eris.ai  ferrum  SC  belii  dedit  arma  fecundo: 
Et  dux  inquit  ens.  fafccs  populiqi  (ecures 
ProtuImSC  uites.&pila  infignia  Romi. 

Iamqi  magiftratus  celebres  partitus  in  omnem 
Progenieirvhumanos  tacitus  uoluebat  honores. 
Interca  mater  rebus  gauifa  fecundis 
Euolat  ad  caulasiK  quos  abfconderat/ultro 
Protulitihxc  dicens  noftnquoqi  pignora  uentris: 
Hos  aliquo  Pater  omnipotens  dignaberedono. 
Settofum  albebat  paleis  caput  hxlerat  armis 
StramcniX  antiquis  qux  pendet  aranea  tedhs. 
Non  amfit  cis  / icd  trifli  turbidus  ore 
V os  fenu  m 'terram  iSC  flipulas  deus  inquit  oletis: 
Veflcr  erit  llimulusmcftcr  Iigo/pafhna  ueflra. 
Veftercrit  uomcriiuga  ucftra/agreftia  uefha 
Omniaiaratores  critisipccorumqi  magiflri. 
Fcenifexifolifoflores  i nautx  atep  bubulci. 

Sed  tamen  ex  uobis  quofdam  donabimus  urbe; 
Qui  fint  fariorcsilaniidixxiartocopiq;. 

Et  genus  hoc  alii/foliti  fordcfccic  femper. 

Sudate  i SC  toto  feruite  prioribus  xuo . 

T alttcromnipotcns  fatus  repetiuit  olympurn. 
Sic  fadum  cfl  feruile  gcnus.fic  ruris  SC  urbis 
Indutfhim  difcrimen  au  mantous  Amyntas . 
Com.  Mirabar  / fi  quid  redi  dixiflct Amyntas. 


• e* 


SEXTA  xv 

Ciuiscrat.femper  nobis  urbana  fuueneus 
Cui  nihil  eA  prarter  fhilta  ha:c  commcnta/ncgoci/ 
Ludium  agreAes  femper  laculantur : X urbis 
T alia  garrulitas  X uamloqucntia  fingit. 

At  ncqj  de  fuperis  pudet  has  componere  nugas . 

IAe  iocus  manifeAa  gerit  conuicia  fecum. 

Sed  tu  tam  rudis  es /tam  pleno  inflatus  omafot 
V t ncqi  perpendas  iflo  te  feomate  carpi. 

Nosquocp  paulifper  mentem  extendamus  ad  urbij 
Stulticiam  / ne  forte  putes  fapientius  illos 
Viuere/qui  fplendent  auro  qui  murice  fulgent. 

His  oculis  uidi  tunicis  plcrofq;  fuperbis 
Veftiri/atqi  foro  regali  incedere grdTu 
Quos  fccrcta  fames  pmit/atq;  domcAica  egertas. 
Stultius  his  certe  nihil  cfl  / opulentia  fida 
Paupertas  X fegnicies  / X inertia  uit.x 
Vcra/quid  eflaliud  q dcfipicntiaucraC' 

V idi  etiam  patrcsCo  rem  indignam  atq:  nefandam) 
Dum  fegnes  dormire  uolunt/K  uiuere  laute « 
ProftituifTe  fuas  uulgo  cum  coniuge  natas. 

Q^uid  peius  fquid  pfidius  tquid  Aultius  unquam'? 
Fuli.  Q_uid  fi  uitam  alio  nequeunt  traducere  pado  ( 
Cor.  Cum  totidem  quot  nos  habeant  animafqi/manuft^i 
Dic  cur  uitam  alio  nequeant  traducere  pado. 

EA  etiam  cuius  uccors  induAria  uanas 
Q_uarrat  opes/ubi  nullus  opes  inucnit  ab  aruo. 

Aes  lauat  herbarum  fuccis-K  uertete  in  aurum 
AeAimatiac  nigra  femper  fulliginc  pallet. 

EA  qui  dum  tellure  latens  dcfyderat  aurum 
Dat  magicisoperam  AudnsiSi  tempora  perdit. 

Q uid  leuiusfquid  futilius fquid  inanius  unq? 
Omnia  ne  ueniant  ad  opus  telluris  X agr  i 
Omnia  pertentant/ut  agant  nihil/omma  uetfant  • 
Scmpcr  agunt,  nuncj  peragunt. ex  fornore  uidurn 
Infamem  extorqucnt/ui/fraudc/dolifq;/laboranu 
Mille  uiis  opibus  mille  infidiantur  honori. 

Nos  capras  X oues  / armentaq;  pafcimus/illi 
Accipitrcs/catuIos/&  equos/8C  cercopy  thccos. 
RuAicus  cA  ouium  paAortuolucrumqi  canumcp 
Ciuis, utrum  melius  tc  iudicc.nobiliulqs 


c III 


AEGLOGA 

O fulica.utif  itas  unde  atcp  opulentia  maior  i ") 

Si  uenit  ex  noflris  operis  opulentia  maior/ 

Ciuibus  unde  igitur  tan  tatum  copia  rerum  i 
Ex  ui/fraude/dolis/ui/fraudc/dolifqi  laborant. 
Nonne uidesinfane ut  noscrudcliter  urgent  ( \ 

Q uo  capiunt  artu : nos  irretire  loquendo 
Sacrum  offerreputant  & opus  fublimc/piumqj. 

Huc  aurcs/oculofq?  adigunt : huc  ora  manulqj. 

V nde  urbanarum  tibi  tanta  pentia  rerum  ( 

Hxc  didici. quondam  dudhs  in  moenia  capris 
Cum  lac  uociferans  ibam  uenalc  per  urbem. 

Mafi  apud  artocopum  fapiens/Sd  ad  omnia  proptus 
Furta  erat /& crudum  ferro  fubraderc  panem. 

Ipfe  ut  erat  mores  urbis  dcxfhfTimusiitla 
T radidit  affirmans  nihil  effc  nocentius  urbe. 

Se  quoq;  furari  dtdicifTc  aiebat  ab  urbe. 

Sunt  etiam  qui  parta  ab  auis  patrimonia  fundunt 
In  meretricum  ufus.Q  uid  fcrdius  Cimprobiufqj  ( 

Dic  ubi  mechandi  ars/homicidia/fcditioncs  i 
Nonne  inter  ciucs>atqi  intra  moenia  regnant  ( 

Q uid  reges  qui  tegna  hominu  per  uulnera  quxrunt 
In  monemqt  fuos  adigunt  fQ  uid  prdfora  miles 
Obiicicns  telis  / per  mille  pericula  uadens  { 

Pro  flipe  dat  uitam/nulla  cll  infama  maior. 

Gloria  prx fertur  u itx . Qu  id  gloria  .''Q  uid  laus  ( 

Q uid  fama cfl fquid  honor fuoccs SC opinio  uulgi. 
Omnia  longa  dies  abolet  / cum  uiucreceffas/ 

Omnia  ficabeunt/ut  lux  cum  folc  recedit. 

Q_ui  mare  follicitant  rcmis/cum  uiuere  pofTint 
In  patria/flulti.uento  qui  credit  8C  undis/ 
Stultus.diuirix  cui  funt/SJ  negligit  uti/ 

Stultus  .qui  ut  natis  cumulet  patrimonia  / partis 
Abftinet  & genium  fraudat/flultiflimusi&qui 
Q ux  facere  ipfe  potclbnatis  faciunda  relinquit. 

Q ui  numerant  flellas/K  fc  comprehendere  fata 
PofTe  putantiflulti.V erum  dementior  illis 
Naturam  quicunqi  dei  fcrutatur:K  audet/ 

Figere  in  immcnfam  lumen  tam  debile  lucem. 
Noflra  fides  melior .ciuis  rarione  coatflus 
Diffiale  aflenut, nudis  nos  omnia  uerbis  j 


xvi 


SEXTA 

C redimus. & plures  faculas  accendimus  aris. 

Ciuibus  eft  infida  fidestinquirere  nunq 
Mente  (Tnunt arcana dei.fi  numina feire 
EfiTct  opustpoterant  nobis  le  oficnderc.  uerum 
Quando  latere  uolunt/quid  ueftigare  necefie  eft: 

Quae  nos  feire  negant  ipfi  q ineunda  gubernant  ( 

Noftra  etiam  pictas  pietate  potcntior  urbist 
Nanqj  uiriqui  facra canunt  tcmphfq?  minifirant 
Quanta  legunt  ruri  paucis  alimenta  diebus ; , < , 

V idi  ego  quacfitas  ex  rure  in  moenia  plenis 
Puppibus  inferri Cpictas  ea  rufiica)  fiugcs. 

Stultoivcft  aliud  genus  immedicabile  quoddam 
Caufidici  latratores/rabulxcp  forenfes 
Nummorum  aucupium  dodilegumqt  tyranni. 

Aere  patrocinium  ucndunt.produccrc  caufas 
Et  lites  pcndcrcdiu/uindcmia  quaedam  eft. 

Sun  t X equcftrc  genus  med  ici  i qui  tangere  uenas 
Nonnunq  illicitas  audent : X ponere  qunedam 
Non  intclledis  temeraria  nomina  morbis. 

His  & fi  tenebras  palpant  / efi.  fada  potcftas 
Excruciandiaigros/homincfqi  impune  necandi. 

Qui  ucro  in  populis  prxfunt/homincfq;  gubernant 
Q uo  plus  iuris  habcntiquantoqi  licentia  maior 
Infanire  folent  tanto  amplius/oubi  fandi 
Redores<8C  iufticiae/&  pietarisamict 
Q_uos  patres  fero  ante  focum  memorare  folebantf  .1, 1 
Omnia  nunc  abeunt  pcfTum.fpoIiata  queruntur 
Templa/gcmut  inopes/uiduxlachrymatur  :X  huius 
Quamam  caufa  mali  ( quia  fiat  pro  lege  libido. 

Fuli.  Ifta  tua  o cornix  excandcfccntia  fines 

Tranfit  honefiatis.  fcelus  omnibus  oblicis  omne. 

Innocuos  habitare  homines  X in  urbe  memento. 

Cor.  Non  habitant  colubri  quardam  balearibus  arua 

Proxima/  non  memini  nomcn/ncqi  nodua cretam 
Nec  nemus  xgerix  fonipes ; nec  uir  bonus  urbem.  , . j 

Fuli.  Vir  bonus  efi  animal  rarumtpaucafqi  per  urbes 

Et  per  rura  locos  habet/efi/  rarifiima  uirtus. 

Com.  Infimis  fulica  infanis.tot  in  urbibus  hofies 

Sunttibiquotciues.hinostondcnrqt/pilantquc  ' * 

Non  habita  nofiri  capitis  ratione : coartant  * 


r 


AE3LOGA 


Nos  ad  furta  ipfi/mox  ad  fufpcndia  mittunt. 

Fas  igitur  fi  quid  nofhis  fefc  unguibus  offert 
Radcre.St  infidiis  ac  noftra  indagine  captos 
Dcplumare  Ieui  taefiu  / fenfim  X pcdepreffim. 

Si  uidet/excufa.fi  funt  fecreta  t negato 
Furta/quod  occultum  e fi  / non  efi  iniuna  funum. 
Q_uicqd  habet  nofler  labor  cft/indufiria  nofira  efi. 
Fuli.  Iam  longe  egrederis  metam  rationis  X arqui. 

Cor.  O fui ica  improbitas  urbana  coinqui  nat  orbem. 

V nde  tot  in  terras  ueniunt  at  (late  procellx/ 
Fulmina/ucnti/amnes/grando  (uidiflc  recordor 
T ellurcm  tremere/ac  po(les/8C  tedia  labare/ 

Solem  obfcurariinotfiu  obtenebrefeere  lunam: 

Cur  fegeti  lolium  fmcffi  dominantur  aucnx  i 
V ua  in  capreolos  tranfit  fcalliginc  ucmi 
Depereunt  flores  ('mala  partum  omnia  nobis 
Harc  ciuile  nefas/parict  quoqi  plura  deinceps. 
Vndeuenit  furor  armorumibclliq;  tumultus 
Q ui  genus  omne  mali  fecu  uehit  ('omnibus  urbs  efi 
Fons  SC  origo  malis/dcfcendit  ab  urbe  lycaon. 
Deucalion  Pyrrhaeum  coniugc  nifiicus.ille 
Intulit  illuuiem  terris. hic abfiulit. ille 
Abfiulit  humanum  terris  genusiintulit  ifie. 

Si  terramt  pcthibcntiflammis  a bolcbitur  unq/ 

Ifiud  grande  nefas  ulla  defeendet  ab  urbe. 

Fuli.  O comix  iam  pone  modum  fermonibus  iflis. 

Audio  iam  dudum  pueros  depulte  loquentes. 
Cartera  / fi  quicq  fuperefi  pofi  prandia  dices. 

Pulti  indulgendum  monet  urbibus  hora  rclidhs. 

FINIS. 

Aegloga  Scprima  que  dicitur  Pollux  de  coucrfio 
ne  iuuenu  ad  Religione.  Colloquutorcs  Alphus  / X 
Galbulacum  iam  autor  ad  religionem  afpirarct . 


Alphus. 


Albula  qd  fentis  fPolluxdodtiflimusoIim 
g fifiulicen  fubito  quoda  qfi  numine tacius 
Dcfhtuitcalamos/iunicas/armetaifodales. 
Bardocucullatus  caput  ut  campefiris  alauda/ 

Suattuor  ante  dies  in  relligiofa  recefTit 

aufira. ferunt  illum  pecudcs/dum  folus  in  agris 


Galbula. 


SEPTIMA 


xvu 


Pafceret/efFigiem  quandim  uidiflc  deorum. 
Cxtcra  non  memini. fed  tu  quid  Galbula  fentis  i 
V t dixere  patres  iariens  primordia  rerum 
(Magna  cana/nobis  qua:  quod  a tradidit  umber) 
Infhtuit  deus  agricolas  peconfqi  magiftros. 
Primus  agri  cultor/rudisumanfuctusiK  afperi 
Q_ualis  humus  fegnis  i lapidofairebellis  aratro. 
Afbouium  primus  pallor  / miriflima  proles. 
Inftarouis/qux  bile  caret  iquxlacfte  redundat/ 
Miris  erat  / nullis unq  pa floribus  afper . 

De  grege  faepe  fuo  facrum  ponebat  ad  aras. 
Nunc  oue  nunc  pingui  uitulo  faciebat  / & agno 
Sxpius.&  magno  diuos  ambi  bat  honore. 

Sic  profecit  apud  fuperos  / fic  numina  flexit/ 
Vtfuent  pnmo mundi  nafcentisabomi. 

T empus  ad  hoc  coelo  pecoris  grariftima  cura. 
Aflyrios  quofdam  Cfed  nefeio  nominaicurx 
Diminuunt  animum)  deus  ex  paftonbus  olim 
Conrtituit  reges : qui  poflea  murice  Si  auro 
Confpicui  gentes  bellodomuere  fuperbas. 

Cum  paris  iliaca  tria  numina  uidit  in  ida/ 

Aut  paris/aut  alius . pueru  qui  obtruncat  ad  ara / 
Paftor  erat,  quando  coelefli  exterritus  igne 
Venit  ad  oflentum  pedibus  per  pafcua  nudis. 
Paftor  erat  mofesimofes  a flumine  tracftus. 

Exui  apud  graios  amphryfia  paftor  apollo 
Rura  peragrauit  po fi to  deitatis  honore . 
Coeleftcs  animi  chrifto  ad  prxfepia  nato 
In  caulis  cerinere  deum  palloribus  ortum. 

Et  nouadiuini  panus  miracula  dexfti 
Paftorcs  primi  natum  uidere  ronantem. 

Et  fua  paftores  infans  regnator  olympi 
Ante  magosiregefqi  dedit  cunabula  fare. 
Sequocp  paftoremdeus  appellauit/ouefque 
Mitibus  ingcmishomines/K  mentibus  xquis. 
Etncuanaputeshxc  fomnia  nuper  ab  urbe 
Rus  ueniens/pitfto  perlegi  hxc  omnia  templo. 
Sunt  pecudes  piiftx/parui  fub  matribus  agni 
In  tellure  cubanr.ingcns  equitatus  ab  alto 
Monte  uenit. radiant  auro  diadxmatadiuum. 


AEGLOGA 


Alph. 


Galbu. 


Et  fufpenfa  tenent  uaga  lumina  prxtcreuntum. 
Non  igitur  mirum  nollcr  fi  numina  pollux 
V iditramant  uilIas/K  oues/Sd  ouil  ia  diui. 
Simplicibus  prxfcns  deus  cft  / offenditur  artu. 

V cra  refers,  petori  fic  fint  innoxia  nofiro 
Pafcua.uidi  afinumruidi  prxfcpc  i boucmqj, 

Iam  memini  turba;  uenicntis:8C  ora  uiderc 
Indica.iam  uideor  regum  fuadona  ferentum. 

V num  oro  / quxnam  polluci  occumt  imago 
Galbula  fi  nofb  i ne  fit  labor  omnia  fari. 

Et  noui:&  memorare  libet. res  digna  relatu 
Res  digna  audituipia  fanrta/imitabilc  fartum. 
Durus  St  immitis  pater  arq?  fuperba  noucrca 
Pollucem  grauiore  iugo  pneficre  luucntx. 

T cmporc/cum  dulces  animos  noua  fuggerit  asas. 
Et  cum  iam  inualidx  longo  fub  pondere  uires 
Dcficcrentmullaqi  odium  manrucfceretartei 
Conflituii  tentare  fugam. res  una uolcntcm 
Ire  diu  tenuit  nimisimpatientcr  amabat. 

Error  enim  communis  amor  iuucnilibus  annis. 
Res  efl  fortis  amor/uiolentia  fortiortiutt. 

Et  tales  abiens  Cmihi  nanqj  folebat  amores 
Enarrare  fuos)  moeflo  dedit  ore  querelas. 

O uirgo  lachrymxnc  tuis  foluentur  ocellis/ 

Cum  te  tam  charo  cernes  ab  amante  relirtam  ( 
Vlla  nedifceifu  duces  fufpiria  nofiro  ( 

Tu  ne  mei  crudelis  eris  forie  immemor  unquam  i 
V fqr  adeo  ne  tuum  poterit  fngefccrc  pertus  ( 
Pcrtus/quod  totiens  quod  lumina  fletibusimplet. 
Tu  ne  trahes  crebros  gemitus  CSC  pallida  ficsC 
Cemo  oculos/ccmo  Iachry  masicer  no  anx  ia  corda 
Virginis.heutantumquadiflimulare  dolorem 
. Fas  erit  arte  fdolor  duplex  mea  pertora  torqucu 
Illius  arqi  meus.fed  fas  mihi  flcretquod  illi 
Non  licet. occultus  longe  magis  x fluar  ignis. 
Incofumen  mihi  uos  diui  feruabitis  illam. 
Vtquando  exilio  repetam  mea  rura  perarto 
Fiat  amor  felix  faltem  femei  ante  fenertam. 

T alia  pergebat  mcmorans.uoluirq;  reuerti 
Tantus  amor  iuuenem  uis  tanta  furoris  agebati 


SEPTIMA 


XVIII 


Sed  iam  iada  fuga  eundis  erat  alea  nota. 

Fronde  fubherculca  ferius  moerore  fedebat. 
Ecce  puellari  uirgo  (lipara  corona 
Ora/rrranus/oculos/habitucj)  fimi  Hima  nymphae. 
Et  tali  affata  eri  puetum  fermone  dolentem. 
Chare  puer  quo  tendis  iter  fueriigia  ucne. 

Nefcis  heu  nefeis  quo  te  uia  ducat:&  audes 
Ignotis  errare  locis  / nihil  inftdiarum 
Per  campos  ratus  herbofos  /nihil  erie  pericli. 
Omnia  tuta  putasiK  quod  placet  utile  credis 
More  iuuentutis  dolidae  collectus  in  orbem 
Sxpe  latet  molli  coluber  fub  graminis  umbra. 
Eri  facile  incautos  offendere,  paruulus  infans 
Innocuos  rutilum  digitos  extendit  in  ignemi 
Nec nifi  iam  Iarfusuircs  intelligit  ignis. 

Haec  regio  intrantes  aditu  con  fueuit  amoeno 


Falleteidelinas  offert  8i  gaudia. ucrum 

IngrdTiscum  tnftenihil  fupcrefl'e  puta 

Mille  parat  laqueos/SC  mille  pericula  profert. 


Trames  hic  ut  collem  greflii  fuperaueris  illum» 
Ducit  in  Umbrofam  fyluam  crudele  ferarum 
Hofpitium/loca  tetra/fitu  Kcalligine  opaca. 
Q_ui(quis  eo  deceptus  abit/rcmcare  uetatur. 

Et  piceis  primum  uelatur  lumina  uittis: 

Dcindepcr omne nemusdumeta per  afperatradus 
Tranritin  effigiem  monflmdum  uoluere  linguam 
Atque  loqui  tentat/mugit.dum  attollere  fefe 
Crcdit/humi  graditur  quadrupesmcqi  fufpicitaftra. 
Ima  tenebrofx  uallis lacus  xquorc  nigro 
Oceupat:8£  nigns  mons  plurimus  (minet  undis. 
Huc  tradi  in  Oygios  latices  altumqi  barartum 
Praecipites  dantur.rapidaqi  uoraginc  metri  ) 

In  riyga  tC  xternas  crebi  rapiuntur  in  umbras. 

Heu  quot  pariores  iriis  ambagibus  adi 
Cum  gregibus  periere  fuis.ego  fedula  femper 
Monftro  iter  .hic  ad  opem  uigilo  indeferia  feredam. 
T olle  moras  igiturimorris  fuge  blanda  propinqux 
Atria. fecreti  tutam  pete  Iittoris  oram/ 

Q_ua  contra  Idalios  fludusmihi  tollit  in  altum 
Aera  carmelus  uiridi  caput  arbore  cindum. 


A» 

LcitD 

.ti-’A 


AEGLOGA 

Primus  hic  antiquis  patribus  fpclaa  domofqj 
Prxbuu  arboreas  / intra  nemus  lhccdenfum.  1 

Ex  hoc  in  ucftros  dedudta  cacumine  montes 
Rclligiouenitificutdefonrcperenni 
FluminaiSC  ex  uno  multi  genitore  nepotes. 

Illius  in  fyluis  abies  ubi  plurima  furgit/ 

Pinguis  ubi  pice*  ludat  IibcriK  tcrcbinrii 
Innocuum  poftq  feliciter  egens  acuum  i 1 

Mox  tua  mutans  actas  renouabioir  annis.  * 
In  loca  te  tollam  melioramirentia  femper. 
Immortalis  ens  diuum  comesure  per  aftra 

Inter  hamadriades&C  oreades  atqi  napaeas  * 

Flore  coronatas  capunK  redolentibus  herbis 
Fas  erit. ac  fuper/K  fubter  cognolcere  codos. 

Sic  effataleues  uirgo  difceflit  in  auras. 

T um  fua  iurauit  polux  mutata  repente 
Pedfora  iSC  extemplo  uidhim  expirafle  furorem: 

Non  aliter  q flamma  cadet  < fi  ardentibus  aons 
Effluat/K  totas  praxeps  padus  cuomat  undas. 

Sic  abiit  crudchs  amor  qui  farpe  pharetram 
In  iuuenem  dum  principiis  obflaret  amandi  i 
Dum  tepenae  rimide  lnfanit  iconfumpferat  omne. 
Sic  igitur  polux  in  clauftra  filenria  uenit. 

Alphus.  Sunt  quibus  afpirent  eriam  nolentibus  ultro  / 

Sunt  quibus  infenfi  fine  caufaSC  crimine  dn  fint.  > 
Galbu.  Q-  uod  nos  in  pecudes  iin  nos  id  iuris  habent  dii. 

Hoc  rus  fcirc  fatefl.fapiant  Tublimius  urbes. 

Sic  docuit  rediens  aliquando  ex  urbe  faccrdos 
Ianus:K  in  magno  dixit  fibi codice  letfhim. 

Alph.  Sol  caditiK  baldi  uix  fumma  cacumina  tangit. 

Nos  quoqj  iam  fero  cum  fole  recedere  tempus. 
Galbula  (arcinulasne  fit  tibi  ferre  moleftum. 

Pxra  leuis  leuis  eft  Si  cantatusi  omnia  paruus 
Ferre  labor  ferotgraue  mane  fed  utile  pondus. 

Ipfe  pecus  ducam.mihi  pars  erit  ifla  laboris . 

FINIS. 

Aegloga  odtaua  quae  dicitur  Religio  de  R uftioM 
rum  Religione  Colloquutores  Cadidus  8t  Alphus. 


OCTAVA 

Cadidus,  Orrida  folftirio  tellus  fitir  alphe  reuerfo. 

t Ad  foli  tos  motes  ubi  ros  i gramine.  Si  arftas 

Mitior/hatcarmcta  monetdcducere  tepus. 
Alphus,  Aereos  montes  Si  fiimma  cacumina  longe 

Profpiciotquid  fint  montes  (tibi  ucra  fatebor) 

• Nefcio.  femperenim  campeftria  rura  lacufq, 
incolui  .montanus  ager  qua  fruge  redundat  i 

Candi.  O rude  Si  illcpidu  ingcniu.propc  flumina  femper 

• Vcrfatus  lutrx  in  morem  Iimofa  per  arua 
Hallat  ubi  cimex  ftygix  excrementa  lacunx 
Efb  ubi  ranarum  pulicum  culicum  Fulicarum 
Patria.pcr  faliccs  uluas  utridefq?  papyros 
Irridere  audes  Si  nauci  pendere  montes. 

Vnde  fluunt  amnes  f templis  ubi  tanta  locandis 
Marmora  ceduntur  ;■ fulgens  ubi  nafeitur  aurum  C 
Q ua:  parit  antemnas  tellus  fmedicamcn  ab  herbis 
Dic  quibus  efl  mfl  montanis  fde  ucrtice  baldi 
S«epe  melampodion  legi /mediana  capellis 
Kulla  magis pnefens  quondam  ualfafinusargon 
Tradidit  hoc/dum  uerc  fuescaflraret  & agnos? 
Tradidit  Si  dixit  folus  medicamen  habeto. 
Dicubicaftanete  plures  fubi  copia  maior 
Glandis  firi  excellis  fontes  Si  pafcuauidi 
Montibus.artocreas  Si  pingue  polenta  comedi. 
Suntpopuli  fortes  illic  / robufla  iuuentus 

Lata  pccfcs/callofa  humeros/neruofa  lacertos/ 

Hi  fpida/dura  manusimoli  indefefla  ferend* 

Vallibus  ex  illis  onera  ut  naualia  curet 
Confluit  huc.  nullu  efl  hominu  genus  aptius  urbi 
Siucuiliscaflrarcpecus/feu  fcinderephagos/  v 
Siuefimum  ferri  e ftabulis-haurirc  cfoacast 
Latrinas  curarc/uiamqj  aperire  coaddis 
Sordibus&  fcalis  puteos dcfccndere  in  altos. 

Ingenio  callcnt/K  duro  robore  pollent. 

Sed  quid  opus  multis  ffubeunt  opus  omne.popinis 
Inferuirc  focos  ligniscumularc/ueruqt 
Artificiucrfaremanu/darelibera  fiamo  ^ 
Spiramenta. boum  uentresad  flumina  ferre/ 

Verrere  humum  imundd  fcopis  dotfhflima  gens  eft 
Q_uodcp  magis  miror  / femper  fub  pondere  currunt. 

\ d i 


Alphi 


Cadi. 

Alph. 

Cadi. 


AEGLOGA 

Cotibus  in  duris  oriuntur  / & ardua  uiuunt. 

Per  iuga  cum  capreis,  habitant  fpelxa  ferarum. 
Adde  q,  in  coelum  breuis  cft  e montibus  altis 
Tranfitus.crretrtum  caput  ufqj  ad  nubila  tollunt. 
Nubila  tranfccndunt  aliqui  puto  fidera  tangant. 
Efle  locum  memorant  ubi  furgit  ab  aequore  titan/ 
Q_ui  nifi  dedidici  contingituertice  lunams 
Et  uixirte  illic  hominem  /fed  poftea  abadlum 
Improbitate  gulx/q>  fcilicet  omnia  poma 
Manderet/SC  magno  fetuaret  nulla  tonanti. 
Hincdiui  fandliqj  patres  in  montibus  altis 
Delegere  domos  tacitas.cartufia  tertis  / 
Carmelus/garganus/athos/Iaurcta/laucrna. 

Et  finaiK  foradhs  apextumhrofacp  uallis. 

Et  iuga  nurlini  fato  fenis  inc!yta/K  alris 
Abietibus  tUnita  caput  camaldula  fanertum. 
Cxtcra  praetereo  :ncc  enim  fermonibus  iftis 
Omnia  completrti  rtatuo.  montana  frequentant 
{Culmina  ccclicolx/fcd  anas/K  mcrgus/K  an  fer  i 
Ibis/onocrotalus/milui/fulicxq;  paludes . 

Inter  montanx  tantos  regionis  honores 
Cur  de  mefle  nihil  .nihil  cft  de  palmite  ditfhimf 
Hxc  tamen  humanx  duo  fuflcntacula  uitx 
Maximasmonticolx  ueniunt  e rupibus  ad  nos 
Hordea  mercatum  torui/fuligine  rirnrti/ 
Setofi/rnaacaffecrti/laceri/ac  fituofi. 

Indigenx  ortendunt  qux  fit  natura  locorum. 

Sed  quod  montanis  de  relligionibus  inquis/ 
Rettulit  in  mentem  qux  depolluce  feruntur. 
Q^ux  dea  fi  norti  uifa  crtqux  candide  nympha  i 
Dic  agc.nam  coeptum  certamen  inutile  nobis. 
Vriliorfermodc  rclligione  tenendus. 
Galbulaqui  folitus  pecudes  in  pafcua  tecum 
Ducere/tc  fatishocpotuitdocuifle/quod  optas. 
Plura  quidem  polluce  fuper  narrata,  fed  ipfam. 
Nec  docuit  nympham  / nec  me  quxfiflc  recordor. 
Nuqftfubiit  mentem/cum  relligionis  oborta  eft 
Mentio  .&  illarum  uifa  ert  mihi  maxima  laudum. 
Non  erat  illa  dryas/neqj  libetris/nec  orxas. 

V enerat  e coelo  fuperum  regina  / tonantis 


\ 


Alph, 

Candi, 


OCTAVA 

Mater/anhellanti  pacem  fatura  iuuenta:. 

Huic  tethys/huic  alma  ceres  Famulantur.  Si  ipfc 
Aeolusxquorcis  uentos  qui  frenat  in  antris. 
Hanc  deus  a (Irorum  flammas  fuper/atq;  uofantes 
Solis  cquosifupra  fulgentem  cafiopaeam 
Extulit:&  (aeram  biffeno  (idere  frontem 
CinxitiK  adiecit  fubteruedigia  lunam. 

Candide  mira  canis  nullis  palloribus  unq 
Cognita  .quid  tethys  ("quid  fulgens  cafiopa»  { 
Aeolus  arquoreis  uentos  quis  frenat  in  antris  i 
Q_ui  funt  fofis  equi  ''magna  atqj  ignota  recen  fes. 
Sidera  funtpartim  / partim  funt  numina  prifea. 
Omnia  qux  pollux  mihicum  narralTet  in  xdem 
Duxit/&  ida  facer  panes  ait  omnia  mondrat. 
Pidhis  erat  paries  (ignis  SC  imagine  multa, 

Omnia  non  memini.mrns  ed  mihi  debilis : ida 
Vix  tenuitdum  (xpe  animo  uoluoatcp  rcuoluo. 
Saepe  recordari  medicamine  fortius  omni. 

Ida  poted  nigro  depellere  nubila  coelo, 

Ida  poted  (Tccis  fluuios  dare  frugibus  imbres 
Cum  uolct.  ida  nouos  duris  emittere  campis 
Cum  uolet/emidos  poterit  redringere  fomes. 

Q>  modo  funt  denlcs  Si  nudi  gramine  campi/ 

Si  uolet/m  pingues  poterit  conucrtere glebas. 
Frigida  fatumi  cum  fidera  fufcipitatro 
Scorpius  hofpitioinon  auferet  hondea  grando/ 
Nccdomus  ardebit/nam  tunc  hxc  omnia  coelum 
Dicitur  iratis  in  terram  effundere  ab  adris. 

Si  uolct  i hxc  nobis  cudodiet  omnia  uirgo. 

Si  fauct  haec  nobis  / complebunt  horrea  meffesj 
Adiicictcp  gregi'  femper  foctura  gemellos. 

Si  pecus  infoelix  erit  SC  fine  itellereifolo 
Ipfa  poted  nutu  dare  lac/dare  uclfcra  Si  agnos/ 

Et  curare  greges  / omnemqt  auertere  morbum. 

Nil  opus  ed  modo  pana  fequi  / necp  extera  ruris 
Numina : qux  ueteres  frudra  coluide  feruntur. 
Vidi  ego  circum  aram  nymphx  pendere  capellas/ 
PIaudra/boues/8£  ouesihic  iani  uidimus  hircum 
Et  memini inferiptam  ucrfu  hoc  legiffe  tabellam. 
Votum  pro  faluo  iannus  breue  reddidit  hirco. 

d ii 


xx 


• t.WA 


'50 


.tl', 


Alph. 

Cadi. 

Alph. 


AEGLOGA 

Dumqi  ea  perlegerem /poIIux  hxc  carmina  fupplex 
Ante  aram  genibus  politis  in  marmore  dixit. 

O dea  qux  Icruas  urbes ruraiprccamur.  I 

Ne  padus  cxundet.nc  ftrix  notrfurna  per  umbras 
Hauriat  infantessnec  eant  per  compita  Iarux. 

Diua  faueagricolis/talpas occide  malignam 
Aggeribus  pcftem.gelidis  fata  latu  pruinis 
Qjtando  bruma  uenit  cofpctgerc  diua  memento» 
Ne  tinex  erodant  anno  frumenta  (cqucnri . 

A borex  flatu  pingues  defende  manfeas. 

A 'gruis  ore  fabas  i &L  ab  an  fere  farra  paluflri. 

A'  ferpente  boues  .a  uulpe  S£  fure  cohortem 
Aibruco  erucasia  bruma  & grandine  uites . 

Aiut  K fraude  lupi  pecusia  rubigine  fruges. 

Airabic  catulosia  flamma  & fulmine  uillas. 
Aimurum  infidiis  petafonenua  milite  pernas. 
Aicampc  SC  pigris.pigris.heu  catcra  nefeit 
Mens  oblita  fequunumerus  me  in  uerba  reduxit 
Sxpiusad  numerum  rediens obliuia  forfan 
Mente  abigam. retro  gradior  s numerumq;  recutTO. 
A murum  infidus  petafonem  a milite  pernas. 

A campe  / & pigris  uirides  limacibus  hortos. 

Alphe  uidcn  quaeuis  numeri  fiam  extera  cerno 
A'tonitrureboantecados'afngore  fcAas. 

A /grauibus  uitulos  ceftrisia  gunure  porcos 
Anginofo.operas  pubes  ne  ruflica  pcrdati 
Adlis  odeamee  lxdant  examina  fuci. 

Neu  milium  furentur  aues  / neu  urllcra  fentes 
Succidameu  lappas  apprehendat  lana  fcquentes. 
Diua  gubernatrix  homtnumicuftodia  uatumi 
Diua  laborantum  rcquieSimcdirina  dolentum 
Et  tutela  gregum  noftris  precor  annue  uoris. 

T alibus  orabat  pollux.  ego  pollibus  hxrens 
In  baculum  pede  porrccffo  recitata  notabam 
Alriusiac  memori  condebam  flngula  mente. 
Candide  polluci  pro  follicitudme  taniai 
Pro  precis  officio/pro  relligionc  putafne 
Dandum  aliquid  nobisf  pietate  peculia  crefcunt. 
Quidni  aliquid  dandu  eft/opus  eft  pfoluerecratres 
Rufticus  cs/cratcs  etenim  pro  graubus  inquis. 


OCTAVA  xxi 

Crates  & grares  paruodifcrimine  didant. 

Dandum  aliquid  .neu  bis  detur/ fine  pafcha  reuerti/ 
Quando  facerdotescommifla  piacula  foluunt. 

Q uid  dabimusfuituli grauis efl ladura. uel agnum 
Vel  Icporcm.pictaseriam  laudabilis  anfer. 
Dona/docct  tempus.  lepores  brumalia  dona. 
Quando  niuc  by  berna  currendi  erepta  facultas . 
Anfer  ad  autumni  finem/nonafq;  calendas 
Pertinct/atrtatis  coryli/noua  poma/racemi 
Munera. ladcntes  ardi  funt  ueris  / X agni. 

Tunc  fide  cordis  aliquem  confpcxens  xgrum/ 

Ac  tenuem/qui  nec  uendi  nec  uiuere  pofiit/ 

(Munus  erit  folenne  fatis)  donabimus  agnum. 

Ipfe  mihi  cum  iam  regredi  pofi  prandia  uellem 
Carmina  de  nympha:  folemnibus  eruta  fartis 
T radidit/K  dixit Ti  quando  grauabere  curisi 
Hxc  canetpro  mentis  medicamine  carmen  habeto. 
Quandomolorchxotitam  defendit  abaftro 
Pronus/K  artrex  iam  limina  uirginis  intrat 
V irginc  lactetur  pubes  X cana  fenedus. 

T ranfiit  ad  fuperostK  olympica  regna  periuit. 
Ogdoas /ut  toto  iam  tertia  fluxerit  orbe/ 

Ferta  dies  iicrum.  natalia  uirginis  aras 
Ignibus  illuftrant. offert  noua  liba  facerdos. 

Libra  redit  nodes  properans  aequare  diebus. 
Exultat  picenus  agcr.uchit  adria  puppes 
Illyricas  X chaonias.cum  mercibus  adfunt 
Tufci/umbri/ucneri/ficuli.laurenca  templa 
Cum  donis  turmatim  adcunttuotifq;  folutis 
In  fublimeiugum  lacti  ad  commertia  tendunt. 

Et  cum  thcffalicascurfu  breuiore  fagiitas 
Sol  fubit.SC  frigent  urentibus  atua  pruinis.  3 
Claufa  gynecari  factis  penetralibus  haufit 
Corde  dnim  toto  proprios  oblita  parentes . 

Et  cum  femifen  fugiens  chironis  ab  arcu 
Languet  ad  hyberni  glacialia  limina  capri/ 

Induat  omatas/K  mas  X fcemina  ueftes: 

Larticiaqj  diem  celebrent  / quo  femine  facro 
Coniugis  annofus  grauidam  pater  imbuit  aluum. 
Illa  dies  etenim  fandae  primordia  nymphx 


AEGLOGA 

Fedt/K  in  nodras  uetuitdcfcendere  fordes. 

Cum  uolat  imbrifera  lampas  phcrbca  lubuma 
Ad  uemos  reditura diesiiam  proxima  ucn/ 

Ite  nurus  omnes. facros  altaribus  ignes 
Tura  focis/faculas  manibus  datc/dudte  pompam. 
Attulit  in  templum  noua  dona  puerpera  uirgo 
Q_uando  gregis  princeps  aurato  uellere  fulgens 
I ncipict  sephyris  aperire  tepentibus  annum 
Et  dare  maiores  luci  q noctibus  horas/ 

Aliger  ocultam  redeat  paranymphus  in  a:dcm. 

Et  noua  miranti  referat  mandata  pueli*. 

Fefta  dies  tufds  populos  de  collibus  omnes 
CogitrK  amicolas  uocat  ad  florentia  templa. 

T um  quoqj  fed  tenui  uirgo  prius  intcruallo 
Nupfit  SC  hacc  teneris  lux  cfl  celebranda  puellis. 
Q_uando  fub  extrema  cancri  tcfludine  phccbus 
V oluitur  / & rcuchit  uicina  canicula  morbos/ 

Ture  piam  celcbratediem.  redit  hofpuamater 
In  proprios  a matre  lares  altaria  circum 
Primiciascerens  gemin*  fufpcnditc  matri. 

Ida dedit  pollux/uigilans  qu*  in  montibus  olitn 
Fecerat  ad  pecudum  caulas : dum  nodte  ferena 
. M ilitiam  coeli  fpar  fofqt  examinat  ignes. 

His  quoqj  plura  dediufed  carmina  plura  refem' 
Non  linit  extremum  deponens  uefpcra  folcm. 

FINIS. 

Aegloga  Nona  qu*  dicitur  Falco  de  moribus  cu>* 
li*  Roman*ColloquutoresFauflulus  KCadidus. 
Poli  religionis  ingreflum. 

Faull. 


Cadi. 


Andidequocafu  patriis  |>cul  adhis  ab  oris 
c Harc  i rura  ueisrtiic  pafcua  nulla  nec  amnes 

Nec  liqdi  fontcs/ncc  ouilia  tuta/nec  umbnc 
Et  tamen  afliduos  gregis  h*c  pafcuntur  in  ufus. 
Fauflule  me  noder corydon  qui  plunma  quonda 
His  armenta  locis  habuit/magnamqj  peculi 
Congeriem  fecit /pecori  me  credere  adegit 
Ede  falutares  idis  in  montibus  herbas. 

At/podq  fegnes  agros  K inertia  faxa 
Vidunus/fli  ficds  arentem  fontibus  undam 


NONA  xxu 

Pcenituit  longxq?  uix  patrixqtrelitftae 
Fauft.  Poftq  te  incolumem  faltus  intrare  latinos 
Contigir/antiqui  potes  hxc  rr  ea  tedla  fubirc 
Iure  fodalicii.funt  hic  mihi  pauperis  agri 
Iugera  pauca,  mcx  uix  fufficientia  uitx. 

Q_uicquid  id  eft/commune  puta.tibi  forfitan  ulla 
Profpera  fors  adcrittfortuna  (imillima  uento  eft. 
Cariccx  fuccede  cafudum  praeterit  xfius. 

Dum  grex  in  gelida  procumbens  ruminat  umbra 
Pone  pedum. difeumbe  parum  .recreabere  potu. 
Potu  opus  cft.potu  iflcgrauis  compcfciturxftus 
Pocula  prachende.fiuct  melius  pofi  pocula  fermo. 
Cadi.  Pocula  quis  tanta  demens  xftate  rccufct  f 

Fault.  Vina  ITtim  minuunt/animiqt  doloribus  obftant. 

Vina  ut  amiciciasuires  ita  corporis  augent. 

Cadi.  Hacc  paritora  bonos  / fi  patria  uina  racemos. 

Fauft.  Funde  itcrum.potare  fcmcl  i guftare.  fecundus 

Colluit  os  potus.calcfatfta  refrigerat  ora 
T ertius.  arma  fiti  bellumqt  indicere  quartus 
Aggreditur. quintuspugn  at. uiiftoria  fexti  eft. 
Septimus  Cxnophili  fenis  hxc  dcxflrina^triumphat. 
Cadi.  Reseftconfilfis fccura  fidelibusuti. 

V die  docffrinis  prxbcre  fenilibus  aures. 

V idta  fitis.mens  xgra  manet. curxqi  fuperfunt. 
Faud.  Vt  fedata  firis  fic  mens  fedabitur  xgra. 

Funde  merum  bibctcardiaco  medicina  dolori  hxc. 
Vtitur  ad  curas  ifio  medicamine  Roma. 

Cadi,  Omneopusatqj  laboruult  intcruallatquiefcat 
Obba  parum  contra  mufeas  impone  tabellam. 

Non  madet  imbre  dies  nec  habet  nox  humida  rorem 
Crefcere  nec  duris  poffunt  in  cotibus  herbx 
Importuna  famesdabor  improbus  t aeris  ardor 
Confecere  gregem  macie.uix  debile  corpus 
Spiritus  aeger  agit/uacua  cute  porrigit  ofTa 
Clunisi&C  exiliscaua  contrahit  ilia  uenter. 

Hic  aries  qui  fronte  lupos  cornuqi  petebat 
Nunc  ouc  debilior  pauidoqj  fugacior  agno  eft. 
Hxc  mihi.fed  nimium  me  ardentia  uota  ferebant. 
Omnia  diuino  praedixerat  omine  cornix. 

Vix  egreftus  eram  limemcum  triftia  portans 


AEGLOGA 

Auguria  a dextra  ucnit.tegctifq?  finiflix 
Culmine  confedit  / prefibcp  minaciter  ore 
Vociferans  iteraufpicio  prohibebat  aperto. 

Heu  pecus  infeelix  quod  latfe  & prole  folebas 
Afflucrc/in  nofins  licuit  dum  pafcerc  campis. 
Gramina  dum  qusrris/fucci  plus  perdis  eundo 

?uam  referas  pafiu/fimul  hic  tabefcimus  ambo 
u tenui  uicfht/curis  ego  uicfhis  amaris . 

Fauft.  Onoflrac  regionis  opes /o  florida  prata/ 

O campi  uirides/o  pafcua  lasta/fcraxqj 
Et  nunq  fine  fruge  folum  .ctuTcnria  palfitn 
Flumina  per  uillas/riuiper  rura  per  hortos. 

Hinc  pecus  / hinc  agri  pingues. fub  fidere  cancri 
Cum  tritura  fonatpaffim/cum  iuliusardct/ 

Arua  uirent.textac  lento  de  uimine  fepes 
Poma  ferunt,  redolent  ipfis  in  ucpnbus  herbae 
Cadi.  O nemorum  dulces  umbrx/mollcfq?  fufurri 

Q uostecum  memini  gelidis  carpfifie  fub  umbris 
T urturis  ad  gemitus/ad  hirundinis  ac  philomcnx 
Carminatcum  primis  refonant  arbufiaacadis. 
Arua  flrepens  foliis  nemorum  ueniebat  ab  euto. 
Et  baccata  fuper  tendebat  brachia  cornus. 

Ipfe  folo  recubans  pecudes  gefiire  uidebam 
Atqi  alacres  teneris  luiflari  comibus  agnos, 

Pofl  fomnos  per  gramen  humi  nunc  ore  fupino 
Aut  flatu  implebam  calamosiaut  uocc  canebam. 
Petfforc  nunc  prono  rutilantia  fraga  legebam . 
Faufl,  Viuere  tum  felix  poteras /diciq;  beams . 

Sed  bonaq,  nondum  fueras  expertus  acerbam/ 
Viliscrat  tibi /teqj  ideo  fortuna  reliquit. 

Q uando  iterum  uenier  ueniet  fi  forfitan  unq/ 
Sicut  capreolis  furfum  nitenribus  hxrcnt 
Stipitibus  uites/firinguntqi  tenaciter  ulmos/ 

Sic  illam  tu  prende  manu  / neu  defere  prenfam. 
It/rcdit/effigiem  mutat/ncc  imagine  confiat 
Par  lamiis  quas  no/fie  ferunt  errare  per  umbras. 
Mobilis  ut  facies  / ita  mens.dcluderc  gaudens 
Qjtod  dederat  tollit.penfi  nihil. omniacafu. 

Q ui  nimium  metuunt  fapiunrue/rcpellit/8C  odit. 
Candi.  DeliciaspatniquQtiens  remitufeimuragri/ 


/ 


NONA  xxni 

Ferre  tot  xrumnas  animo  non  poffumus  xquo. 

Sed  quo  mente  feror  !cafu  afflidatus  acerbo 
Vnde  magis  crucier*  foelicia  tempora  uoluo. 

Maius  adefbflorent  uitcshumilefq?  gcnifbe: 

Iam  fpicata  Peges /malus  lam  punica  multo 
Flore  rubeti  redolent  fxpcs  albente  fabuco 
In  patria/per  rura  padi /per  pafcua  minri. 

Hic  uero  nec  dum  incipiunt  pubefeere  montes. 
Q_uod  fi  uere  folum  torpet  / quid  frigora  brumx/ 
Solfhtiumq;  fcret/gclidis  cum  tena  pruinis 
Albicat/X  rapido  cum  ccelum  incanduit  ac fluC 
Sunt  tamen  hic  armenta/quibus  cutis  uuida/ceruix 
Non  fignata  iugisigemino  frons  ardua  cornu/ 
Luxurianfq?  tons  pedus.  nifi  pabula  carpant/ 

Non  erit  hac  tanta  humedum  pinguedine  corpus . 
Hax  armenta  quibus  caput  a tellure  Icuatur 
Aleius  X cui  (unt  longa  internodia  crurum/ 

Cunda  uorant. herbas  primumtmox  ore  fupino 
Arboreas  frondes  / fummarq;  cacumina  fyluac. 

Hoc  imbelle  pecus  quod  humi  nafcentia  tantum 
Gramina  decerptt/uacuis  ieiunat  in  aruis. 

Q_uid  uerbis  opus  eft  'eundis  animantibus  una  ert 
Cond itio.femper  maiora  minoribus  obfunt. 

Agna  lupo/mites  aquilis  funt  pradacolumbx. 
Innocuos  delphin  ucnatur  in  aquore  pi fces. 

Vnde  fit  hoc  Ccerte  res  prodigiofa  uidcturj 
Hac  loca  fi  procul  hinc  utdeas  c rupibus  altis/ 
Pingue  (olum. X multo  uefiitum  gramine  dicas. 
Q_uo  magis  appropias  tanto  magis  omnia  fordent. 
Hoc  efi  Ivoma  uirts  auibus  quod  nodua.trunco 
Infidet.X  tanq  uolucrum  regina  fuperbis 
Nutibus  a longe  placbem  uocat/infcia  fraudis 
T urba  cohit.  grandes  oculos  mirantur  X aures/ 
Turpe  caput/roflrim  minacis  acumen  aduncum. 
Dumqi  fuperufrgulta  agili  leuitate  feruntur 
Nunc  huc/nunc  illuc  / aliis  uefhgia  filum 
Illaqueat,  retinent  altas  lita  uimina  uifco. 

Pridaqi  funt  omnes  ucribus  torrenda  falignis. 

O bellum  hocrpoterit  dici  nihil  aptius  unq: 

Sed  procul  cn  coluber  tortos  in  pulucrc  greffus 


AEGLOGA 

FIedit/&  exertis  fidens  ferit  aera  linguis. 

Fauft,  Candide  qua:  moneo  memori  fub  pedore  ferua. 
Q_uando  inter  fyluas  graderis  defcndegalero 
Lumma:nanq;  rubi  p Retendunt  (picula  longis 
Dentibus/K  curuus  defeerpit  pallia  mucro. 

Nec  depone  pedum,  multaq;  armare  memento 
Cote  finuminc  te  Cubito  nouus  opprimat  hoftis. 

Et  pejonc  pedem  tegito.fpinetacolubris 
Plena  hominum  uitx  morfu  infidiantur  amaro. 

Et  nunc  longa  diesaefiu  faat  acre  ucnenum. 

Mille  lupi  totidem  uulpes  in  uallibus  iftis 
Luftra  tenent. & quod  dirum  ac  mirabile  didueft 
Ipfchomines (huius  tanta eft uiolentia  coeli) 

Sxpe  lupi  effigiem  morefqt  affumere  uidi: 

Inqt  Cuum  fxuire  gregem : multaqt  madere 
Cxde  fui  pecoris  .fadum  uicinia  ridet. 

Nec  fcelus  exhorrcttnec  talibus  obuiat  aufis. 

Srpe  etiam  miris  apparent  monffra  figurist 
Q_ux  tellus  affeda  malis  influxibusxdit. 

Sxpe  canes  tamam  in  rabiem  uertuntur/utipfos 
V ineant  caede  lupos.  Si  qui  tutela  fuerunt 
Ho fiil es  ineunt  animos  i Si  ouilia  madant. 
Famaefiegyptum  coluiffe  animalia  quxdam: 

Et  pro  numinibus  multas  habuiffe  ferarum . 

Ifta  fuperfiitio  minor  crt  q noftra. ferarum 
Hic  aras  habet  omne  genus,  contraria  certe 
Natur.r  res  arq;  deo.  quidicitur  olim 
Prxpofuiffe  hominem  eundis  animantibusunum. 
Sxpe  etiam  morbofaxftasiK  peftifer  annus 
Ingruit.  8£  paffim  languens  pecus  omne  perarua 
Sternitur : extindx  dum  ballat  ad  ubera  matris 
Agnus  obit.montur  duro  fub  pondere  taurus. 

Nec  modus  eft  morbosnonefi  medicina  ucneno. 
Sed  uicina  domus  uicino  a limine  mortem 
Haurit/K  affiduc  fumunt  contagia  uires. 

I fta  feras  raro  peftis  rapit,  urile  femper 
Fert  pecus,  exrindas  caulas  epulantur  atroci 
Dente  Iupimofiraq;  ferx  iadura  opulifeunt. 

Cadi,  Heuheuqprxccpsmifetummeinfaniatraxit.  ) 

Credere  fallaci  grauis  eft  dementia  famx. 


X 


5'  > 


NONA 


xxuu 


Fauft. 


Romuleos  collesttybcrim  / Romanaq;  tedta 
Audicram.X  riudio  mens  eri  accenfa  uidcndi/ 
Duccndiq;  bonis  in  tot  prxftantibus  acuum. 

Accerii  cum  pane  gregis,  tentoria  demens 
T otum  pene  larem  cum  paftoralibus  armis 
T rans  iuga  fumma  tulumultftraliaicymbia/ahena. 
Et  cacabos/K  quo  formatur  cafcus  orbem 
Phagineu.impcfam  atq;  operas  ammifimus  omnes. 
Q_uid  faaam  ("quo  me  uertam  cTperata  negantur 
Pabula/tot  cafusitot  ubiqj  pericula,  cogor 
In  ueteres  remeare  cafas:K  coepta  fateri 
Confiliis  egreria  malis.itcrumcp  per  xftus 
Et  montana  pati  longos  per  faxa  labores. 

Heu  pecus  infelix  / o Ixuo  fidere  parior  v 

Huc  auecrie.fuit  multo  prxftantius  iftud 
Ignoraflefolum.patrioqj  in  limine  tutos 
Confumpfifredies.gelidisfenui(Tcfub  antris:  • 

Atq;  padi  arcum  ripas  atefi  fue  per  agros  i 
Aut  ubi  per  uirides  campos  & pafcua  nota 
Minriusit.uel  quauitreo  natat  abduacurfu 
Confcdiric/gregem  pauiriefalubribus  herbis. 

Te  tuacredulitas/X  me  mea  fallit  in  horas. 

Vidi  ego  fupremx  qui  profpcntatts  habebant 
Culmina/dum  laudata  petunt/ccadiricmcc  unq 
Emerfifle malis. facit  expenentia  cautos. 

Hi  prius  explorant : X non  laudata  fequuntur 
Omnia.Iaude  carent  qux  funt  meliora,  fuerunt 
Non  nego  qux  famam  retinentiae  nomina  feruant 
Cuntria  fuis  pollent  uiabus.  lunaiadna/troia/ 
Saluia/quasnobismcmorabat  fxpius  umber/ 
Nomine  funt  folo/deleuit  extera  tempus. 

Si  minor  eri  patrix  forfan  modo  glona  norirx/ 

Res  tamen  eri  melionlaudatx  gloria  Romx 
Q_uanta  fit/in  toto  non  eri  qui  nefciat  orbe. 

Fama  quidem  manettutilitas  antiqua  receflit/ 

Illi  pri  fca  quibus  maduerunt  pafcua  fontes 
Nunc  humore  carent.uenis  aqua  defuit  hauriis. 
Nulla  pluit  nubes,  tyberis  non  irriga!  agros. 

T empus  aqux  dudlus  uctcrescontriuit.X  arcus/ 

Et  cariella  ruunt. procul  hinc/procul  ite  capcllx. 


I 


AEGLOGA 

Hic  iciuna  fames/&  languida  regnat  egeflas. 

Hic  tamen  ut  fama  eli  / SC  nos  quocp  uidimus  ipfi 
Paftoradcrt  quadam  ducens  ex  alite  nomen/ 
Lanigeri  pecoris  diues/ditiflimus  agri: 

Carmine  qui  prifeos  uates  atq;  orphea  uincat: 
Orphea  qui  traxit  fyluasSC  iaxacanendo. 

Hic aliosomni tantum  uirtute  latinos 
Exupcrat /quantum  tyberim  padus.  abdua  macram 
Lenta  falix  luncum.  tribulos  rofa.populus  algam. 
Credimus  hunc  illi  fimijem  / cui  tityrus  olim 
Birtenos  fumare  dies  altaria  fecit. 

• Hic  ouium  curtos  ipfo  uigilantior  argo. 

Daphnide  nec  folum  fed  coqui  diciturolim 
Admeti  pauirte  greges  per  theflala  rura/ 

Dotrtior . omne  pecus  folymicurarc  magirtri 
DignusiK  antiquo  dignus  fucccdere  patri  / 
Qutfuitaflyni  pecoris  port  retia  partor. 

Irte  poteft  fcruarcgrcgcm/dcpellerc  morbos. 
Humecrtare  folum  /dare  pafcua/folucrefontes: 
Conciliare  ioucm  / fures  arcereilupofqj , 

Si  fauct  irte  mane.  q>  fi  negat  irte  fauorem/ 

Candide  coge  pecus. mclioraqi  palcua  quarre, 

FINIS. 

Aegloga  Decimaiqui  dicitur  Bcmbus  de  fratrum 
obferuantium  8C  non  obferuantium  cotrouerfia.CoI 
loquutores.CandidustBembus.  BatrachusiK  Myr t1 
mix.  Port  religionis  ingreflum. 

Cadidus*  Aximapafloresagitatdifcordia  Bembe 

m Qui  folymoscollesgallilacacp  rura  colebat. 
Batrachus  hinc/Myrmix  illic  cenare  parati 
Iudice  te  paucis  fi  non  audire  recufas/ 

Et  mfi  te  reuocant  maiora  negocia/dlcent 
T u pater  es  uatum.tu  fas  componere  lites/ 

Iurgiaquc  & blandis  conuicia  tollere  uerbis. 

T equoque  pierjos  fama  eft  potafic  liquores/ 

Et  uidirte  deas/ejuibus  eft  cuftodia  facri 
Fontis/K  eurot*  campos  / ac  phoadis  arua. 

Ipfeubi  fronde  fua  tibitemporaanxit  apollo/ 
Donadedit  citharam  / ncruos SC  eburnea plctrtra. 


Myrmix 

Batrach’. 

Bem. 


DECIMA.  xxv 

Bembui.  Dicite  quandoquidem  tepidos  admouit  ad  ignes 
Nos  hy  berna  dies. cfum  non  finit  irc  per  agros 
Brumma  gregem.-flatu  boreas  dum  faeuii  acuto. 
Dum  riget  omnefolum/tedis  dum  plurima  pedet 
Stiria.dum  torpent  fub  aquis  glacialibus  amnes: 
Ocia  damnantur/qux  nulla  ncgocia  tradant. 
Pallores  genus  infoel  ix  .a:  flate  uagamur 
Pro  grege  folliciti.fed  cum  nos  frigidus  imber 
Continet  in  fiabulis/litcs  SC  iurgia  furgunt. 

Q_ui  uctcrcs  audent  ritus  mutarc/fuoque 
Arbitrio.  SC  nullisducunt  fub  legibus  xuum/ 

Hi  funto  myrmixtqui  bella  domeflica  gignunt. 

De  ueteri  ritu/de  con  fuetudine  patrum 
Rixa  igitur  uobis  (leges  morefq?  parentum 
Batrachedic.dic  cur  nofirum  ueniflis  in  orbem 
Ex  phxnice  folo.nos  pafcua  uidimus  illa. 

Vidimus herbofos  foclici  ulligine  campos. 

Vertice  carmeliuitreis  uberrimus  undis 
Fons  cadit. SC  rauco  denfum  nemus  irrigat  amne. 

V idimus  SC  iordanis  aquas  / ubi  maximus  olim 
Pallor  oues  mergens  fcabicmrefccauir  auitam. 
Amnis  hic  a libano  uenicnsgahlxa  per  arua 
TranfinK  ampla  lacu  confurgit  in  aquora  magno 
Vnda  cohit  rurfumirurfum  mare  fundit  apertum 
V rbs  ubi  romani  de  nomitiedida  tiberi. 

V nda cohit  rurfum.  tandem  hiericonte  rclida 
Intrat  in  infames  afphalti  gurgitis  undas. 

Hinc  fatis  efinos  oram. omne  uidtlTe  probatum. 
Didte.K  hinc  tandem  uefiras  demergite  lites. 
Batrachus  audaci  femperfefe  ingerit  ore: 

Et  mihi  fe  pnefert  magno  temerarius  aufu. 

Non  ego  me ingcfli iproceffi  a iudicc  iufius. 

Pone  pedum  myrmix/&  tu  quocp  batrachc : non  efl 
Orandum  armatis  manibus/  fed  mentibus  xquis. 
Batrachc  dic.myrmix  animi  compcfcc  furorem 
Interea.ut  ucnias  magis/ad  refponfa  paratus. 

Q_ui  furit  infanit.qui  uero  infanit  amaro 
Impatiens  animo/nec  corda/nec  ora  gubemat/ 
Qjjicquid  aituanuro  efi/quicqd  molitur  / ineptum. 

B em  be  genus  noftrum /generi  fij  cxordiadicam 


Myr 

BatJ. 

Bem. 


Bat, 


AEGLOGA 

Venim&s  afTyriis  ut  candidus  inquit  i ab  oris 
Efl  pater heliasnobisiqui  fufhilit  armis 
Paftorum  genus  omne  malumrqui  traxir  olympo 
Flamigeros  igncs/qui  afcendit  in  ithcra  curru. 

Bem.  Nobile  SC  antiquum  genus hociK clara  propago. 
Bat.  Pallores  alii  quotquot  per  rura  uagantur 
Omnia  funt  riui  noftns  a fonribus  orri. 

Nos  dedimus  leges : pafccndi  oftendimus  artem. 
Q_uo  magis  hi  peccant/qui  cum  fint  ordine  primi 
Primatum  ammittunt  fludia  inconfulta  fequendo 
Nosradixialiirami.fcdnos  quoq;  rami 
A ueteri  radice  patrum  iam  artate  caduci. 

Tradidit  helias  certam  paflonbus  artem 
Q ua  curare  greges/qua  noxia  pabula  fas  efl 
Difccrc  & occultos  imbres/uentofq;  latentes: 
Quiue  falutaris  foret/&  qui  peflifer  annusi 
Signa  dedit.nil  quod  tangat  magalia  omifit. 

Sed  fons  ille  fluens  i carmeli  e rupibus  altis 
T am  nitidus  quondam/tam  dulci  lympidus  unda 
T ramite  mutaio  ("patet  id)  modo  currit  in  au  (Irum 
Sed  prius  (extat  adhuc  uctus  alueus)  ibat  ad  onum. 
Hi  curfus  fecere  nouos.liquere  priores. 

Q_uos  dederat  riuo  ueterum  prud entia  patrum. 
Myr.  Q_md  tibi  iiue  nouo currat/feu  tramite  pnfeo. 

Dummodo  foecundis  humeiflet  pafcua  lymphis  f 


Et  quid  de  coeli quereris  regione  (per  auflrum 
Solis  itcr.melior  uiris  i qui  refpicir  aurum. 

Et  melior  legtturlibycis  de  collibus  uua. 

Bat.  Eft  melior  taxusiboream  qui  rcfpicit.  ergo  J 
In  boream  melius  poterat  decurrere  riuus.  i 

PaftorcsiXcurapecorismalcfanc  rclicffa  i 

Sermonem  dcuitcfacis.quafi  legibus  hifdem 
Grex  SC  uiris  eant.nec  quod  difcnmen  in  undis 
Gramineq;  Si  uentis  nofli.SC  q noxius  auflcr 
Sit  pecori .difcc  a roma  fi  noxius  aufter. 


Cur  mutinenfis  agri  pecudes  funt  ucllcre  fufeo  i 
Cur  clicumnus  habet  niueas  fcur  mantua  molli  ) 
Lanicio  excellit  Cueronaq?  proxima  manto  i 
Vnde  hic  multiplici  rerum  uariantia  forma f 
Noaaliundenifiaccelisa  gramine  SC  unda:  J i 
i a 


DECIMA. 


XXVI 


Bcm. 


Bat. 


: utrncp  pedu  procul  hic  (rogo)  prinus  aufer. 
; hodie  uidco  bellum  acrc  futurum.  - 


Myr 


Candi. 


Batra. 

Myr. 

Batra. 


Candidet 

Inter  eos  hodie  uidco  1 
Clam  capeiK  auferto. fubter  farmcnta  reconde. 
Berobe  mihi  tccum  fcrmo  cft.dum  uiximus  una: 
Dum  comune  pecus  nobis  fuit. hei  mihi  quantum 
Dcdecus/heu  quot  funt  pecudes  fcommoda  pallxi 
Nec  merfare  gregem  fluuio/nec  ucllera  cerris 
T cmponbus/ficut  mos  eft/tondere  licebat. 
Nudabant  fpincta  pecus,  nudata  fccabant 
Terga  rubi.fcabie  cutis  afpera.  tabidus  humor 
PeflisiK  in  totum  ferpebant  ulcera  corpus. 

Multum  igitur  refert  pecudes  qua:  pabula  carpant/ 
Flumina  qu.T  potcnt/K  qua  regione  morentur. 

Dic  mihidic  mytmix/pnfcumcurlanacolotcm 
Perdidit  (htec  gregibus  quidnam  noua  uellcra  ferit  ( 
Cur  pecus  cfl  nigrum/quod  erat  melioribus  annus 
Clarum  (immutarunt  mutati  ucllera  mores. 

Bembe  ad  tc  redeo,  paucis  abfoluerc  nitar. 

Sed  quo  digna  omni  tua  fit  fententia  laude* 

Vera  loquar/tu  iura  tenesiego  facia  docebo. 
Iudicium  reddit  ucrum  enatratio  ucra. 
Hisanimaducrfisargrctot  damna  ferentes 
Venimus  ad  fontem,  riuumqi  aucrtice  fummo 
Scrutan'  mihi  cura  fuit.tu  prouidc  myrmix 
Interea  nidos  auium/ucl  dorcada  paruam 
Venabarotuatqux  dona  darentur  amatx. 

Bembe  uides  ut  aperta  in  me  conuicia  torquet  ( 
Auguror/ifla  manu  lis  cft  non  ore  agitanda. 

Mos  mihi  non  linguaimalcdidta  refellere  dextra. 
Batrache  ne  ucrum  taceam  i linguofior  arquo  cs. 
Iurgia  bilem  acuunt  conuicia  pedtus  acerbant. 

Non  tibi  cum  puero  res  cfhnec  homuncio  myrmix. 
Res  male  tuta  uiros  lingua  irritare  protcrua. 

Da  ucniam  myrmix : amitam  proferre  uolenti 
Ncfcio  quis  mihi  mifit  in  os  malus  error  amatam. 
Do  ueniam.cauc  ne  nirfum  me  uocc  lacelTas. 

Alueus  cxccl fa  falicns  de  rupe  lacunam 
Foderat  :SC  claufis  rtpas  acquaucrat  undis. 

Gurges  erat  textu  fyluarum  umbrofus  opaco/ 
Dcnfatj  fepierant  triftem  fpinca  lacunam.  ^ 

E ii 


AEGLOGA 

Mille  uencnorum  fpecics  in  gurgite  uidi. 

Mille  fccus  ripas  in  opaco  margine/mille 
Per  nemus  ad  lymphas  finuofo  ferperc  grdTu. 
Obrtupui.K  rapido  rediens  ad  outliacutfu 
Incipio  paleas  furca  ucrfarc  tricorni. 

Ecce  caput  tollit  coluber .linguacp  trifulca 
Sibilat. inflantur  fauces,  nepa  liuida  tendit 
Bracchiatuentrofus  profert  uefligia  buflo. 
Vipera  per  flipulam  gradiens  flrepit.o  loca  dixi 
Non  pecori  tantummerum  SC  paftoribus  ipfis 
Noxia. mox  grege  diuifo  de  fedibus  illis 
Pafcua  quxfitum  triflismcliora  recedi. 

Pcrqi  iter  antiquum  fontis  noua  flumina  duxi 
In  camposmbi  prima  fuos  aurora  colores 
Explicat/Kcrocecosphccbi  redeunt  is  ad  ortus. 
Hic  mihi  foccundx  pccudcs/hic  pafcua  lata. 

Et  fine  labe  liquondulces  finecttmine  Iymphx, 
Hxc  locaprimarui  funt  qus  coluere  parentes. 
Signacafx  fupcrant/puteus/cariofaq!  ligna 
Fixa  folo  i fciundTapcdum  diferimine  feptem. 
Et  focus  i & lacera  quae  angitur  area  fepe . 

Cura  uiri?  Icuibus  reruiu  folet  efle  nouarum . 
Propterca  certe  noua  pafcua  quxris : & amnes 
Fingis  inaudiros:&  uls  nouus  autor  haberi. 
Cura  uiris  grauibus  rerum  folet  efle  Tuarum. 
Proptcrea  myrmix  nimisagrauitate  recedis. 
Hxc  nouitas  non  cfl  nouitastfcd  uera  uetuflas. 
Relllgio  & pictas  patrum  inflauratarefurgit. 
Q uam  tua  corrupit  Icuitas/Si  nota  tuorum 
Segniaes.igitur  fi quis  labentia  tccfla 
EngatiK  flenlcm  qui  manfuefccerit  agrum 
Iudicc  te  damnandus  erit  fnon  ponitur  arbor 
Altcraifcd  ueteri  inferitur  bona  uirgula  trunco. 
Segne  prius  lignum  noflro  fit  fertile  cultu. 
Q^uanuis  pingue  tuo  pecori  fit  gramen  K unda 
Dcfccata  / tamen  multx  cum  m.  tribus  agnae 
Interiere.  lupi  & paftx  meminere  uolucres . 

Hx  fateor  quae  dira  tus  contagia  peflis 
Accccpcrc/ctiam  procul  afpicicntibusobfunt. 
Tantum  uirus  incft/ueflri  uis  tanta  ucneni. 


DECIMA. 


XXVII 


Myt 


Bat. 


Bem. 


Myr. 

Batra. 

Candi. 


Bem, 


Propterca  magis  atq?  magis  difcedere  femper 
En  animus  patitur  pecus  hxc  icomodanortrum 
Sola/cji  in  uaHam  nodum/difceflit  eremum. 
Nec  fatis  a uobis/  procul  in  diferta  recedit. 
Batrachc  de  gregibus  metiris  plurima  nodiiis. 
Cene  alicnaijt  tibi  cura  fuperflua  rc^!. 

Et  temere  aflumis  partes  cenforis  iniqui. 

Cur  mihi  qui  pafco/cuium  pccusnfta  tueri 
Non  licuitCfolifnc  domus  mea  cognita  uobis? 
Aethiopes  una  quoniam  nigredine  fordent: 

Ille  color  nulli  uicio  danar  .omnibus  idem 
V ultus.K  alterius  fi  quis  reprederet  ora' 

Et  fuadanaret. pecori  peconfqj  magiRris 
Fex  eade/fcabies  eadeicutis  8C  color  idem. 
Parcite  iam  faris  efl  Iis  Ttcllc<51ra:diefej} 

Inclinata  caditriam  pofl  iuga  fumma  ruit  fol. 
Audite  o magni  generis  logxua  propago/ 

Lite  fuper  ueflra  qux  fit  fententia  noftra. 
Batrachc  me  audaci  toties  fermone  laceiTTs. 

No  ego/fed  no  xqua  magis  te  cau fa  iaceriir. 
Iudiciumcp  timet  fibi  mesmalecofcia  mfium. 
Q uado  inimicicias  tempus  deponrrc/rurfutn 
V crtra  nouas  lites  uccordia  fufeitat  ergo 
Perpetuis  hxc  rixa  odiis  * terna  manebit? 

Q ux  uos  debilitas  capitisiqux  i fania  uexat? 
No  pudet  his  uri  tato  fub  ludice  nugis? 

Ergo  animis  audite  xquis  odiifq?  fepultis 
Vltimadocfhloqufqux  fit  fentetia  bembi. 

Ferte  per  antiquos  patru  ucdigia  gtefTusr 
Etucteres  feruate  uias.reuocate  uagates 
Per  ualles  & faxa  gregesiper  ludia  ferarum. 
Figite  i antiquis  iterum  magalia  campis. 


FINI  S,\ 


em 


.iuiutijp 


Dedicatio  Syluaiy. 

B.M.TheoIogi  Car.Syluaw  fuaw dedicatio  Ad  V iiy 
Bl.Sifmudu  Gozaga  Protonotanu  & Marchionc 

Rar  fidium  Sifmude  meum/  Pater  igenioiy. 
p Strips  Goz.iga/facro  caput  ifignita  galero. 
Audi  ageifei  fnc deos  quana  ratioe  uctuflas 
Blauolubilium  frclofttabfcoditai  umbra 
FeceritfK  certis  homines  afcripfcrit  aflrist' 

Egregium  qui  uitas  aliquid  mortalis  ad  ufum 
Protulittatq;  rudi  quicq  dedit  utile  mundo 
Terrigena:  dixere  deumtrte  facfhis  apollo 
De  fuperis  unus/mcdicam  quia  repperit  artem' 

Atq:  lyram  .cererem  leges  & adorea  farra 
V ina  corymbiferum  referunt  in  numina  patrem: 
Publica  libertas  & debellata  tyrannis 
Vndiqjfaturnu.colus  8£  fuatela  mincruam: 

Et  quicquid  topiatur  acu. facundia  K artus. 
Mercunurn.iouis  alcides  fomiTima  proles 
Abftulit  c terris  dira  atq;  immania  monttra. 

Ergo  aliis  meritum  bene  de  mortalibus  efTe/ 

Hoc  cft  efle  dcumtucteri  rt  credimus  xuo. 

Id  quoq;  non  multum  nortris  difcordat  ab  annist 
Nam  deus  ille  manu  magnum  qui  fuftinet  orbem 
Se  prima  pictaredocct/monale  fecunda 
Ampletrti  debere  genussfic  fideraporte 
Expe<rtarchomines:K  olympi  afccndcrcin  arcem: 
Legimus  hac  motum  caufa  cccinifle  maronem 
Namq;  e rit  ille  mihi  femper  deusnllius  aram 
Sxpe  tener  nortris  ab  ouilibus  imbuet  agnus. 
Tama  erat  ad  grates  antiqux  artatis  agendas 
Suenuitas/uotishominesut  inaftra  referrent: 
Optarcntq;  dcosiatcp  annua  facta  litarent. 

Id  recolens  fifmundc  tuis  quae  digna  referre 
Dona  queam  meritis/qui  mciam  tempore  longo 
Febre  laborante  rtygioq;  ardore perurtum 
Dcuotutnq;  neci  rurfum  uitalibus  auris 
Reddis:8t  extindo  renouas  prarcordia  morbo/ 
Nefcio:&  ambiguis  titubat  fcntcntia  curis. 

Non  funt  regna  mihi/non  ert  opulentia  rerum. 

Non  etiam  poma  alcinoi:non  tanta  fupcllcx 
Q_uanta  fuit  codro.funrfpiritualia  quadam 


Ad  Sifmundum  Gotcagatti.  xxyiii 

Praedia  funt  fateor  (fic  appellare  ucturtas 
Inftituituatum  fubitana  carmina)  fylux 
In  campis/ubiproduxitpcde  pegafus  undam. 

Has  tibi  quo  poffis  rapido  diuerrere  abarflu 
Curarum  iX  regni  magnis  anfradibus  olim 
SolusiK  herbofa  paulum  rcquiefcere  in  umbrat 
Tradimus  exigui  capc  dona  infirma  poetae. 
Germanus  qui  bella  geriti mauortia  bella 
Acdpiat:fudet<£  furens  in  pulucrc  Si  armis 
Sors  tua  pacis  opus,  thorax  tuus/enfis/SC  hafla 
Rell  igio  Si  pictasi8i  qux  regi  t omnia  uirtus. 

Ad  laudem  non  una  uia  elUaudata  quirini 
Martia  fada.numx  tranquilla  filcntia  X antra 
Non  laudata  minus  tacitifq;  oracula  in  umbris 
Aegerix.K  gregibus  nullis  adeundus  equorum 
Saltus  anetnt  nemoris:  fpeculumqi  dianx. 

Sxpe  ergo  m fyluas  X inocia  fanda  receptus 
Effuge  curarum  fludusiK  concipe  tota 
Mente  deumtpacato  an  imo  complcdcrc  olympumj 
Contemplare  polos:8i  duc  in  fidcra  fenfus. 

Nec  femper  te  terra  premat.  Q uo  fcandcre  mentem 
Exutam  membris  olim  mortalibus  optas' 

Affedu  memor  antcucni/codumqi  require 
In  fyluis  fifmunde  mcismon  pana  lupcrcum 
Non  fatyros  ucnercmuc  leges:  non  menades  ullas. 
Non  thyafosihic  nullus  amans  fua  fomnia  luget. 
Nulla  canit  fircntnulla  mala  pocula  circe 
Pomgif.eft  oranis(Iibun  quocunq;  uagari) 

Tuta  uia:5C  paflim  uirtus/K  honefla  uoluptas, 
Hxctibi  focrancos  oflendct  pagina  mores. 
Hxccurios  fabiofqj  dabit. fentire  Ioquentes 
De  pietate  numas  poteris  / de  marte  philippos. 
Demufisauthefiodos/aut  ore  marones 
Altiloquotdc  mundi  annis  X origine  mofem. 

Atqj  graues  legum  de  maieftate  lycurgos. 

His  animum  didis  furfum  attollentibus  ire 
Ad  decus  immortale  potes:  tranfeendere  patres: 
Ettecumad  fuperos  animando  excire  nepotes. 
Ergo  alacri  fyluay  animo  capc  dona  mearum: 
Etcolcnoflr.  ocia  lucos: 


LIBRI  primi  Sylua  prima 

Bap.Mantuani  Charmelitx  Theologi.  Ad  Iacobum 
clauarium  utbinatcm. 

SSiduc  dici  noftrislacobc  camoenis 
a Pofcis  honorata  mophcltria  femina  prolem 

Id  qcj  nobis  et  fuaderetapollo 
Et  phcebxa  cohors  cuflos  heliconidis  undx: 

Me  tame  i genti  rapit  in  diuerfa  tumultui 
M aius  8 i xthereo  fludiu  magis  utile  coelo: 

Na  mthi  diuinis  iuuenilia  pcdlora  rebus 
Erudieda  dedit  fupe^i  patcr:omnia  in  lfto 
T empora  prxtercut  ludoiluccmqi  ncfaftam 
Et  fafios  hoc  marte  dies  mea  coterit  xtas. 
Ingenuam  doceo  fandris  affuefeere  pubem 
MonbusiK  facras  uefligia  ferre  per  anes. 

Nuc  mihi  per  campos  iter  e(l:8i  lata  maronis 
Aequora  mincigcnxtuia  nuc  fublimis  in  altam  u 
Ducit  anhellantem  fophix  paradifidos  arcem: 

Et  modo  me  flragyrx  fua  pcrdumctaifuumq; 

No  facile  acceflu  limen  fubuedfat  alumnus. 
Cecropii  interdum  dulces  inuiferc  chartas 
Et  libare  fenis  ftudium  dele<flat:8C  artem: 

Sandlaqt  nobifeum  longos  achadxmia  foles 
C.lauditiK  eloquiis  damus  arpinatibus  aurem 
Q_utd  faciamf  Nec. n. labor  efl  mortalibus  alter 
Nobiliormcc  cura  uiro  iucundior  ulla. 

Hanc  mihi  militiam  dcus:8C  lucentia  mundi 
Sidera  dantifupc^i  domino  parcmus:8£  afiris, 
Quare  age  prxfenti  fi  non  tibi  munere  fadtum 
Efl  fatisiurgentes  animi  caufabere  curas. 

Et  ueniam  concededabor  uult  ocia  tantus, 

Meoniis  opus  eft  fidibusttotoqi  foc  hode. 

Nam  tuus  efl  omni  dicendus  apolline  princeps, 
Differimusitua  uota'tamen  non  inita  fient. 

Interca  infirmas  ad  tanta  negocia  uires 
Infiaurarc  daturtucnicnt  fua  tempora  regi 
Danda  tuoicui  te  tantum  debere  fatens: 

Cuius  Kxternauefln  is  imaginepcdluS. 


I 


W> 


LIBRI  P.SyIua.s.inup.fiIixFedericiducis.  xxix 

Bap.  Matuani  Carmclitx  Theologi".  Ad  Fedcricum 
Vrbinatiu  Ducem. Cu  Filia  nuptui  traderet. 

Nclyte  dux/q  regna  tenes  in  motibus  ubris/ 
i Qua  uet9  urbinu  domiba  iuga  ucftit  apncis 

Q_ua  dedit  anqux  nomen  Sepronius  urbi 
Sunt  quibus  acccnfi  rutilantia  iidera  manis 
Audaces  animos  bellicp  auidiflima corda 
Indiderint. hi  femper  equos  meditantur  K arma 
Bellica.SC  ignaux  damnant  longa  ocia  pacis 
Talis  erat  tclamone  fatus  temerarius  aiax. 

Talis  agenoridx  cadmi  famofa  propago 
Mutua  damnatum  uertens  in  uulnera  ferrum. 
Centauri  lapuxcp  truccs/Ixuiq:  gigantesi 

?ui  coelum  aggreffi  manibus  uiolare  ctuenris 
entaucre  (uodiuos  expellere  regno. 

Talis  in  extremis  mundi  Sertorius  oris 
Arma  mouens.talis  romanx  conditor  urbis 
Romulus  impatiens  oci.  Mariufqr  Iugunhx 
Vidlor.8e  xmaihia  tollens  ad  fidcra  gentem 
Magnus  Alexander  mauro  metuendus  Se  indo. 
Talis  Se  xtemas  iras  qui  paruus  Se  arma 
In  genus  Aufonium  patri  iurauit  ad  aras 
Hambal.  SeSyllx  impictasSe  Czfaris  atrox. 

Sunt  qui  pace  magis  giudcnttSe  bella  perofi 
Extollunt  fuperum  cultum,  proniqr  per  aras 
Diuorum  reuerenter  eunt.uel  honcfla  minerux 
Oda  fedtati  fub  opaca  hlentia  ruris 
Diffugiunt. tacitiqt  laris  fub  fornice  pallent 
Sic  Numa  qui  pacis  ftudiumreuocauit/3e  arma 
Reppulitiatqr  folon/Iacedxmoniufcp  lycurgus 
V ixit.Se  imbelli  Salomon  qui  regna  quiete 
Auxit/8exthrreo  pofuitnouatempla  tonanti. 

Sunt  quibus  ingenium  magis  cfl  comune:  paratura 
T am  pacem  q bella  fcqui.ludare  fub  armis 
Et  patriam  curare  domi,  fic  floruit  ancus : 

Cuntator  fenex  fabius.ficmagnus:8e  ambo 
Scipiadc.rigidufqt  Cato.lucullus. 8e  alto 
Rexanimorqui  pofl caulas Kouilia  tandem 
Regna  fubintrauit  fceptro  iudea  fecundo. 


LIBRI  PRIMI.  Syluafecudaf  nuptiis  fili* 

Sic  cicero.fic  xmaihix  cui  gloria  uitflac 
Paulus.Kauguflus  tcrrx  dominator  Kundx. 

Vnus  honor  tantum  primis  K gloria  fimplcx 
Debita  qui  pacem  folum  colucre/ucl  arma. 

Sed  quibus  eft  utrumq;  decus/cinxere  coronis 
Tempora  (tam  fcelix  fuit  his  fortuna)  duabus. 
Primatumq?  tenent. humane  alttflimus  ifle 
Laudis  apextgens  hxc  Pupcns  eft  proxima  diuis. 

Hi  funt  qui  heroes  & femidci  appellantur. 

Hxc  tua  fors/montis  proles  gcncrofa  feretri 
Q uod  fi  forte  fuas  innata  modeflia  laudes 
Horrct/K  ipc  tuum  non  fers  patienter  honorem 
Da  ucniam.mc  fama  mouct.non  umbria  tantum 
Te  miratur  .habes  ultra  maris  xquora  laudem. 

Iam  parii m uulgata  cano/qux  R henus  & iflcr 
Q^ux  longinquus  arar/qux  fons  audiuit  iberi. 

Ipfa  canit  tua  te  uirtus  tot  bella  gerentem 
Q uis  nefeire  potcfl  (altis  fufpenfatrophxis 
Ipfa  fonant  nobis  tua  fadfa  hlrntibus  arma. 

Tu  pacem  tu  bella  regis,  te  iudice  mauors 
SurgitsKingcntifuror  excitat  arma  tumultu. 
Imperio  Bellona  tuo  modo  temperat  iras 
Aegide  depofitaifumpta  modo  fulminat  hafia 
Ari  jitriopax  alma  tuofua  ucla  gubernans 
Te  fuadente  uenitttc  difTuadcntc  recedit: 
Etmodoludluimples/cum  uis/modo  mcenia  rifu. 
Armatum  fxuoqi  diu  te  mane  furentem 
Flaminei  fenfere  duces  /«  tufea  iuuentus: 

Cum  rubicon  tua  figna  paucns  uada  concita  uoluit 
Inmare.K  adriaco  trepidum  caput  abdidit  alueo. 

Et  quando  herculeos  aufus tentarc  labores 
Oppida  coepifti  fublimibus  ardua  faxis 
Littus  ad  etrufcum.tunc  tc  miratus  euntem 
Montanu  per  iter  pelago  allucentibus  armis 
Ad  tuatyrrhenus  rcfpondit  clafTica  triton. 

Te  quoq:  pacatum  / populi fqi  humana  ferentem 
Iura/camocnaru  magno  chorus  agmine  cingit: 
Ettuatctfa  pii  tanqucncranda  poctx 
Templa  pctunt.fubcuntq?  lares  quafi  limina  pheebo 
Sacra  tuos,  tanq  delubra  horrenda  minerux. 


FEDER.ICI  DVCIS.  xxx 

In  quibus  & morum  probitas  tC  ncfcia  falfi 
Relligio  pictafcp  habitant,  ubi  totus  olympi 
Curfus/KaRrorum  legcsiclcmentacp  mundi 
Natura: cp  arcana  patent,  ubi  ccmitur  omnis 
Q uid  diuina  uclit/quid  fentiat  xthica  uirtus. 

Nil  tibi  cum  feutbus  thiafis.  tu  mcnades  horres/ 

Tuuencrcs/tu  ambubaias.  balatronibus  aurem 
Confpedumcp  negas.T  ecum  uerfatur  Achilles/ 

Neftor.  Alexander : fermo  tuusiarma  deorum 
Cultus.  K aflrorum  motus.  Si  mafcula  uirtus. 

O fortunatas  gentes  / o dulcia  fxcla 

Q_ux  fandi  duas  ora  uident . qux  tuta  fub  umbra 

Tanti  tegis  agunt  fine  follicitudine  uitam. 

Vmbria  numinibus  Cfi  ucra  eR  fama)  fuifti 
Scmpcr  gtata  uetus  cum  terrae  incumberet  omni 
Illuuics  illa  undantis  famofa  profundi 
Sola  immunis  cras.K  abxquore  tutacolebas 
Montanos  apices  / Si  libera  Rudibus  antra 
Id  munus  falenne  da’  t fcd  prinapis  huius 
Prxfidium  fub  quo  tibi  funt  fatumia  fxda 
Non  mmus.outinam  fimilisfonuna  per  omnem 
Pullulet  Italiamtnecnoslycaonia  femper 
T empora  conculcent : xtas  fcmcl  aurea  nobis 
Omnibus  K tali  requies  fub  prindpc  furgat. 

Tu  uero  quem  tonis  ager  montanus  adorat : 

Cui  pater  inclinat  caput  apperninus  apricum 
His  breuibus  claudi  non  dcdignabcrc  regnis. 

Aequa  tuis  tibi  fi  mentis  data  regna  fuiflent/ 

Pigra  gelu  ubi  feruirct  mcotis/SC  atlas/ 

NiIus.K  coi  gangetica  Iittoris  ora. 

Sed  deus  anguRo  terrx  tua  limite  claufit 
Impcna  ut  curis  tua  corda  minonbus  angat 
Hiclabor.utcoeli  fpaciis  maioribus  olim 
Cum  tibi  fatales  lachefis  conduferit  annos/ 

Prxfideasiregnoqi  illic  meliore  fruaris/  , 

Regna  ubi  follicitent  nullis  tua  pedora  curis. 

Interca  claris  rebus  tua  floreatxtas:  J ■ 

Et  reliquum  cceli  meritis  cmetrcfpidtadus  ' 

Iupiter humanos.  Altotuusxthcre  fudor 
Scnbitur.SCpatrixuigilansuiacurafaluri  > 


/ 


DELEGATIONE 

Sed  ne  ferta  mcx  tardent  hymcneacamoenx 
Fledat  iter/ucniatq;  uolans  ad  littora  cymba. 

Ite  maritales  thalamos  mnonc  fecunda 
Ite  auibus  celebrate  bonis  concordia  iungat 
V na  duos  animosi  ficui  duo  corpora  iuno . 

Sed  tamen  Si  fandum  memores  ertote  pudorem 
Non  abigi  tcdis.fcclus  crt  fine  lege  uoluptas. 

Et  fanda  crt  cum  Icgeucnus.fi  fanda  futura  crt 
Portentas/  fandos  pt  imum  dccct  efle  parentes. 
Q_ui  uirct  in  foliis  ucnit  ab  radicibus  humor 
Et  patrum  in  natos  abeunt  cum  femine  mores. 

FINIS. 

De  legatione  Regis  Hifpanix  ad  Innocentium 
viii.SC  de  aducntu.Inachi  medociae  comiris  Tcndiliae 
regiioratoris. 

Vm  fufpenfa  diu  gentem  miratur  iberam 
d Tor  reges  quot  roma  uiros  fibi  cemef  uifa  e 

Vidit  enim  patria  tindas  ferrugine  uertest 
Et  tyriisinfeda  cadis  uclamina  circum 
Sublimes  rutilare  humeros  ac  fundere  flammas 
V idit  ab  hirfuto  pendere  monilia  collo 
AurcaiSi  alterno  blandiri  ad  pedora  plaufu. 

Vidit  & acccnfos  radiis  ardentibus  aurum 
V inccreK  inter  fe  flammis  certate  lapillos/ 

Q uosmifit  longinquus  arabs/erithreaqi  tellus. 
Q_uos  ganges  quos  indus  alitrquos  Pcrfiadiues 
Colligit  undoft  per  torrida  littora  ponti. 

Vidit  Si  artiduo  martis  durata  labore 
BrachiaiSC  afluctas  frontes  fu J are  fub  armis. 

Talis  erat  milcsiquo  pel  Ia  potennor  orbe 
Rcddita/ab  atgenti  fcutis  cognomina  ducens. 

Vel  quo  bellipotens  attnxi  fulminis  inflar 
Sarui. t afTyrium  toriens  macabcus  in  hortem. 

A urca  regali  mirata  crt  flragula  luxu 
Non  folum  praebere  toris  fed  uilibus  ufum 
v Officiisirtcrniqi  folo  :Si  uertigia  ferre. 

Regis  honor  contemptus  opum  .Prarftantia  tanti 
Principis  imperii  fines  qui  mitrit  ab  ipfis 
Gadibus  ad  fludus  pelopisquos  nominat  io 


Di 


REGIS  HISPANIAE  XXXI. 

Inachis/hoc  cultu  noneftxquata  fuperbo. 
Maieftate  minor  tam  largi  opulentia  luxus.' . 

Ipfe  etiam  patriis  ueniens  orator  ab  ons 
Debuit  hoc  fartu  magnx  innotefcere  Romae 
Inachus  argiuum  nomentquia  gloria  belli 
Tanta  uirotquanta  argiuis  laccdcmonc  natis. 

Ipfa  quoqt  imperium  quondam  telluris  5C  undae 
Roma  dei  modo  nadta  uices  hoc  diuite  cultu 
Debuit  hoc  fplcndore  peti.Cognofcere  uifa  cft 
Infermonefuosciuesiqui  dicere  leges 
Q ui  regere  imperio  populos  8£  regna  folebant. 
Manfir  enim  penes  hcfperios  uetus  illa  quiritum 
Lingua.fonant  prifeos  patres  ea  uerba  Iarinis 
Aemulaiqux  gentem  docuit  romanus  iberam. 

Ipfa  licet  cute  iam  crifpa  iam  cana  feneerta 
Langueat/antiquos  gaudens  rcminifciturannos. 
Sicut  in  aduentu  natx  Iongeua  trcmcnfq; 

Mater  ouat.uuItuqi  labans  applaudere  anili 
Nititur.affrduq;  uigens  fc  uinar  amico. 

Ipfa  falutantum  genris  de  more  latinx 
Agmina  prxmifit  facris  folennia  pompis. 
Magnanimofq?  amplexa  uiros  in  amica  recepit 
Mcrnia.Concurfu  ruit  ad  fpcdtacula  magno 
Vrbs  omnis  cum  plxbe  patres.cum  pube  fcnccrtus. 
Et  fexus  utriufqj  cohors  promifeua  fama 
Mota  peregrinx  tegit  omnia  compita  gentis. 

Sicut  ubi  xfonides  prima  cum  nauc  fubiuit 
Littora  coleorum /confluxit  ad  xquora  torus 
Phafiss&aduetrtam  flupuit  per  cxrula  puppem. 
Tunc  alacres  Medxa  choros  ftouantia  duxit 
Agmina  folemnem  grais  latura  triumphum . 

Dumqj  ita  Romuleam  faufto  fubit  inachus  urbem 
Sidcre/dum  toris  agitantur  gaudia  tedtis 
Vidimus  illius  facris  infignia  arcum 
Claufa  notis.K  uerba  quibus  primordia  fumpfit 
Nortra  falustcum  fatrta  parens  fine  femine  uirgo  ert. 
Tunc  ego  fcire  pii  caufas  epigrammatis  ardens 
Confului  Paulum  genus  a 7 acrotc  trahentem 
Thraiaisdarum fidibus pledtroq;  potentem 
MxonioiSC  multa  prxrtantcm  laude  poetam. 

Hic  mihi  rem  gefiam  paucis  abfoluit.a:  irtam 


LITU.  SYL.III.  DELEGATIONE 

Rettulit  hifpanas  famam  uolitare  per  utbes. 

Barbarus  Aimanforueniensa  fangumc  crudo 
Gentis  ifaciparxquxufurpat  nomina  Sarrx 
Viribus  cxultans/&  forti  robore  plufq 
Numinibus  fidens  longis  ea  uerba  papyris 
ScnpferatiK  cauda:  demens  aptarat  equinx. 

Multa  ferox  iaculans  in  iberam  iurgia  gentem 
Ibat.K  allophylo  fimilis  quem  uerberc  fundx 
Dciccit  pecudum  curtos  in  bella  uocabat 
Hifpanas  acies  multis  cum  millibus  unus 
Congrerturus  erat  certcifi  ingentia  cernas 
CorporaiK  ardentes  oculos/barbamqi  comantemi 
Supra  hominem/ficulifqi  parum  cidopibus  impar: 
Barbarus  ex  acie  fumpta  temerarius  harta 
Fraxinus  harta  fuit  derafis  afpera  ramis. 

Multa  minans  criftis  SC  equo  lublimis  in  alto 
Vcncrat:in  pugnamq;  aliquem  pofcebatiberum. 
Dum  fpctrtantutrinqi  acies  ex  agmine  ibero 
Prodiit  auratis  iuuenis  formofus  in  armis 
Mcndocia  de  gente  fatusituus  inache  certe 
Aut  auus  aut  aliquis  clara  de  rtirpe  tuorum. 
Cominus  cnfc  potens  & longis  eminus  armis 
Non  minor  xacida.campoq;  animofus  aperto 
Conrtirit:8£di(fhs  tremefecit  talibus  hortem. 

T anta  quid  increpitas  fquo  te  temeraria  traxit 
Impietas  ut  magnam  aufis  contemnere  matrem 
Atm  in  matre  deum  fdiirtis  agarene  fuperbis 
Nil  opus  ert.nec  enim  tua  te  tatrtantia  tanto 
Fartu  inflata  luuat. gladio  experiemur  K harta 
An  gtauis  hxc  Manx  fuperos  iniuria  tangat. 

Iam  dudum  Pluto  illam  animamitua  uifccra  dudum 
Exportant  lanianda  fcrx.Non  fidimus  hartx: 
Diuorum  fperamus  opem  .tua  debita  cerno 
Funcra.nam  iurti  comes  crt  uitrtoria  belli. 

Sicut  in  xqupreum  direxit  tela  draconem 
Virginiscxpofitxfortcm  miferatus  acerbam 
Ora  nec  expauit  molcmuc  Gcorgius  illam 
Grandibushotrentcm  fquammis  ac  tergore  duro: 
Siccgotedcfcnfa  hodie  prouirgineuitrtum 
Sangu  in  ea  tellure  traham . caput  en  fe  rcuul  fum 
A ceruice  hartx  mfigaminortrumq;  per  omnes 


REGIS  HISPANIAE 


xxxii 


Circulatum  acies  mariana  ad  limma  fiftam. 

Sic  ait.SC magna  Chrifloter  uocc  uocato 
Vrget  equum.  preflTifcj?  petit  calcaribus  hoflem. 
Concurrunt  fimiles  tauris  in  bella  duobus 
Comibus  aducr fis  SC  toto  pondere  frontis 
Cum  fpccflant  utriqt  greges,  cum  territa  magno 
Pafcua  mugitu  nimbo  inuoluuntur  arenx. 

Arma  fonat.tremit  omne  folum.uolat  hafta  per  aura 
Ecce  ruens  agarenus  equo  (traiecerat  armos 
Vulnus  SC  ingenti  thoraca  refolucrat  idlu) 

V oluitur  in  prarccps  concufTa  cadaucrc  tanto 
T ena  gemit/uelut  intonfo  cum  uertice  campum 
V erferat  armatis  quercus  percufla  lacertis. 

It  coelo  clamor.SpoIiis  tum  uidtor  opimis 
Clarusifli  occifi  trunco  prius  ore  gigantis 
Excipuus  clangore  tuba:  plaufuqt  luorura 
Regia  concurfu  fubiit  tentoria  magno. 

Cedite  torquati  quibus  hxc  cognomina  torquis 
Cardttecoruini  quibus  hxc  cognomina  coruus 
T radidicthxcueflras fuperant  praconia  laudes. 

Sic  tua  gens  olim  uotisad  templa  folutis 
Inache  ne  tanti  pereant  monumenta  triumphi 
Virgineae  matri  facrata  uocabula  fanxit 
Ad  fua perpetuo coniungi  infignia  ritu. 

Ceme  decus  quantum  fuperat  tibiigloria  quanta 
De  uirtutc  patrum  fluit  in  genus  omne  nepotum 
Inachc.Sic  fuperi  faciant  de  flirpc  tuorum 
Q^uo  tibi  laus  alio  fit  confumata  triumpho 
Dux  aliquisiucl  tu  ipe  magis  cui  bellica  uirtus 
Iam  longo  firmata  uludcuet  arma  potenti 
In  fyriam  Iibyamqi  manu.gcntemqi  nefandam 
Vel  penitus  tollarfcyihicx  uel  ad  ultima  terrx 
Littora  dctrudatrborcas  ubi  frigidus  omni 
Fruge  folum  fpolians  duro  tegit  xquora  tergo. 

V iue.ncc  ante  precor  parex  tibi  flamina  rumpant/ 
Det  deus  hate  faltem  noftris  bona  fata  diebus/ 
Quam  uideas  maurorum  urbes  SL  magna  fuperbx 
Moenia  Granata:  ueri  iuga  ferre  tonantis. 

Et  parere  deotqui  magna  incepta  fecundet 
Regis^i arma  regat  foelici  bcihyca  marte, 

finis:-  f ii 


L.I.SY.IIII.  AD  INN0CENTIVM.Vin.P6. 

Baptiflx  Matuani  Carmclitx  thco.Ad  Innocentium 
odauu  pont.max  .&  conuiuas  pro  dic  natali  Lau' 
renui  Archiepifcopi  bcncuentani  carmen. 

Vmmc  pater  curis  Si  follicitudincnuncj 
f Libcr/K  immenfi  moles  cui  credita  mundi. 

Vosquoqj  couiuxiquorum  fi  dicere  laudes 
Aggrcdiarilongo  rauccfccnt  guttura  cantu. 
Splendida  regali  uobis  conuiuia  luxu 
Hxcbcncucntanx  paflor  Laurentius  orx 
RcddiuSC  huic  tanto  longe  meliora  fatetur 
Se  debere  choro/foluct  quocp  forlttan  olim 
Si  fperata  dabit  curfusfottuna  fecundos. 

Sed  tamen  auguflo  fuerant  hxedebita  menfi 
Fefla/  fub  ardenti  cum  fol  premit  arua  I conci 
Luce  facra/cumrifit  inops  laurentius  iram 
Cxfaris/K  uidis  migrauit  in  xthera  flammis. 

Illa  dies  natalededit.  Lucina  parenti 
Affuit  emxx.pulchroq;  puerpera  partu 
Lxta  puerperii  cruciatum  in  gaudia  (oluit. 

Mox  noua  progenies  foclicibus  xdita  fatis 
Dicitur  attollens  caput  amffffe  parenti. 

Quod foclix  fauftumq?  putant.bonus  exitus  omen 
LaudatiK  euentu  melior  fortuna  fequenti. 

Illa  igitur  celebranda  dics.SC  habenda  quotannis 
LxtioriSi  faffis  cft  annumeranda  diebus . 

Idqj  memor  fadurus  crat.noua  feria  dulces 
Excluferc  iocos.  Si  in  hoc  conuiuia  tempus 
Sunt  tranflata.illam  rapuere  ncgocia  lucem. 
Nanqi  aberat  miffus  Roma  legatus  ab  urbe. 

Atq?  graucs  umbrorum  iras/fubitofq?  tumultus 
Lembat  grauibus  didis  / paccmq;  docebat. 

Poffcj  ffrenuitas  uigilans  8i  prouida  uirtus 
Huic  fatisofficio  fccit/cum  laude  reuertens 
Eximia  (latuit  celebres  apponere  menfas' 
Natalifq;  diem  ritu  celebrate  parentum: 

Sic  etiam  fummusquiprofpicit  omnia  paffor 
Inffaurarc  uolcns  fellas  poli  fena  mentes 
Obfcruarc  fuos  morem  hunc  indulfft  auitum. 

Et  gaudere  dieiqua  quifep  fub  xthera  pri  mum 


wm 


/ 


r 


^ r; 


PRO  NATALI  LAVRENTTt.  xxxiii 


T ranfiicK  uefci  coepit  uitalibus  auris. 

Ec  cjcj  gethicis  contraria  gentibus  olitn 
Con  fuetudo  eflctilachry  mis  qu*  triftibus  ortum 
Natorumt&  Izto  celebrabant  funera  cantui 
Noftra  tamen  longe  melior  lententia,  mortem 
Qux  pulchrum  diffoluit  opus'qux  nititur  omne 
Qjioduaturaparit  pauds  abolere  diebus: 

Et  nihil  effe  diu  patitur/qux  pingitur  ore 
Terrifico/lugubri  animo  meminiffe  neceflecft. 
Principium  uero  uitx  qui  dicitur  onus 
Q^uo  genus  omne  noua  reparatur  origine  / fecum 
Gaudia  mille  uehit.Cum  mens  diuina  recentem 
CuderetiK  coelo  Hellas  affigeret  i orbcmi 
Mirabantur  opus  fuperi.noua  machina  mundi 
Vifauoluptatum  pc!agus:quod  pedtoradiuum 
Corripuit  fubira  fenfus  dulcedine  complens. 

Iurc  igitur  natale  iocos  i Si  gaudia  pofeit 
Natura  fuadentedies/qua  uenitad  ortum 
Progenies  prima:  capiens  exordia  uitx. 

Obcaufam  tamen  haud  aliam  uetus  tllercucrfus 
Mosinifi  quo  feffas  hominum  poft  fena  mentes 
Sit  fas  inftaurare  iocis.fiC  idonea  rurfum 
Reddere  corda  uirum  rebus  tali  arte  gerendis. 

Nam  labor  affiduus  mentes  ut  corpora  frangit: 
Attonitofqi  facit  fcnfus.K  inertia  membra. 
Ingenium  nimio  roburq;  retunditur  ufu. 

Et  caput  obfcura  captum  ucniginc  clauum 
PerdittK  inceno  nauis  fccat  xquora  cur  fu. 

Omnia  qux  duro  funt  debilitata  labore 
Reffituit  fccura  quicstmedicaminafeffis 
Ocia  funt.laffas  inffaurant  ocia  uires : 

Q^uas  labor  eneruat/ quas  longa  negocia  frangunt, 
Ergo  laborantes  opus  intermittere  coepturo  / 

Et  ccfffarc  iubet  ueterum  prudentia  patrum. 

Scipio  littoreas  Si  Lclius  anxuris  oras 
Etcaietanitradhim  maris  urbe  rclnffa 


Maximus  interpres  legum  lufiffe  lapillis 
Scacuola  narratur  curafcg  fugaffe  fritillo 


i 


s 


LIB.I.  SYLVA  .V.  DE  MORTE 

Socraticos  etiam  ludos  pueriliaq;  adta 
Legimustatep  fenem  (ludiis  iuuen  ilibus  ufum. 

Ergo  uoluptatem  coense  genialis  honcftam 
• Summe  Pater  lactia  una  celebrate  Sodales. 
FINIS/ 

Eiufdcm  de  morte  Ioannis  Soreti  Galli  Carmelita' 
rum  Prioris  generalis  . 

Ens  mibi  fa:pc  Fuit  f>  te  quoqt  fumer  plcdt» 
m Atqi  tuasnoftro  compleri  carmine  laudesi 
O niuei  quonda  pallor  gregis.  O pater  altx 
RupistK  irrigui  fontisimonufqi  Dean/ 

Cuius  inaccellis  uates  habitalTc  fub  antris 
FerturiK  eu  en  tus  rerum  cecinilfe  futuros. 

Sed  mea  fopito  flupuerunt  fanguinc  corda/ 

Vtfolet  hyberno  tellus  cum  frigore  torpet/ 

Poflq  fama  tui  moelliflima  nuncia  fati 
T rifbbus  aufpiciis  italas  peruenit  ad  oras. 

Omnia  tnne  gelido  riguerunt  membra  timore:  » 

Tunc  lyra  lapfa  manu/digitis  tum  pleilra  remiriiS 
Sunt  collifa  folo : tremulo  uox  defuit  ori. 

Languida  moerentes  ebetauit  inertia  fenfus: 

Et  dolor  ingenium  uiuax  fopiuit/SC  artes. 

T unc  mibi  cum  aegrotos  uis  morbi  uinceret  artus 
Raraqt  uix  traheret  felTum  fufpiria  pcdlus/ 
Confilium  fuit  inuifadcccdcrc  uita/ 

Et  tccum  limen  patrix  melioris  adire/ 

Pafcitubi  tutas  dulcis  concordia  mentes. 
FccilTemqiutinaromampofliua  funera  nunquam 
Vidimus  optatos  portus,  nos  fpumeus  curis 
Flantibus  undarum  tulit  in  contraria  feruor. 
Littoracarmeli  folymofqj  apprehendere  campos 
Dum  cupimus/dum  quilq;  fuis  annuitur  armis/ 
Pellimurin  fyrtesmaucmcp  fcrcnnbus  undis 
Incertum  per  iter  nulla  fuccumtur  arte. 

T iphis  abes/palinure  iaccs : iterata  minantur 
Fulmina  in  interitus  confpirant  fydera  nollros. 
Nunc  ruit  in  pracccps/fummas  modo  furgit  inundas 
Auulfo  temone  ratis. fradh  fumus  ut  fi 


IOANNIS  SORETI  GENERALIS,  xxxiiii 

Dum  procul  a Rabulis  errat  pecus  omne  per  agros 
Nil  hoflile  timens  i cafu  pcrcudus  iniquo 
Occidat  extemplo  padortfaltufqi  patentes 
Ora  lupus  iciuna  gerens  intrarit : ouefqj 
Incudoditas  padim  lanierqttfugetqj . 

Sic  tua  progenies  qua:  teducc  nullius  arma 
Nullius  infidiashmuit/fcd  tuta  per  omnes 
Ibat  ouans  cafus/podcj  tua  lumina  preflic 
Improba  conturbans  rrifh'  mors  omnia  Iudfu 
LanguitammilTo  generofx  ftontis  honore. 

Palluit  omne  decus  nodrumtlanguentia  coepit 
Pedlora  fegnicicsiflC  amor  uirtutis  obiuit. 

Frigemus  uclut  extindio  Focus  igncttcceffit 
T ecum  noder  honor : carmeli  gloria  tecum 
Occiditiheu  funefladies  neqi  digna  dici 
Nomine  cenfcriiflygiis  pallcntior  umbris/ 

Qjjx  tantum  iubar  extinxititot  lumina  mifit 
In  lachrymasiin  tot  fufpiria  pedlora  foluit, 
Onuquam  laudandae  fatisdicet  omnia  laudes 
Ora  tuas  refonent.  Senior  difcrimina  nodi 
Q uot  fubiit  grex  ide  tuustquot  bellaiquot  hodes 
VencreiK  fortem  populi  miFcratus  iniquam 
Mouidi  adiduis  precibus  tridem  iouis  iram: 

Q_ui  nifi  forte  tui  curam  gefliflet  ouilis/ 

Ventus  SC  unda  ruens  dabula  & pecus  omne  tuliflict. 
Supplice  te  nobis  fauit  pater  J ipfc  pauentem 
Attonitumqt  gregem  blande  collegit  in  unum: 

Vt  mater  cridata  folet/quo  tempore  miluus 
Indruit  infidiasiflcdfitq;  per  aera  gyrum. 

Illa  dolum  timet : 8d  crocitans  fua  pignora  cogit: 
Colledlumqi  gregem  fufpenfis  protegit  alis. 
Hadlcnus  hoc  noder  uexatus  turbine  lembus 
Tardatufq;  uadis  circum  tua  Iittora  duci 
Non  potuiefed  iam  coeli  frons  lacta  fereni 
Pandituriundofumqt  minus  iam  murmurat  aequor. 
Humidus  audet  abitifiletaethcriatrarcc.tdunt 
Nubila : purpureo  fol  nafeitur  aureus  oriu. 
Graminis  aura  tepens  florumqj  cacumina  leni 
Incuruans  flexu  gratos  diffundit  odores. 

Atq;  leui drcpitu  fugiens  fe  frondibus  altis 


LIB.I.  SYLVA.V.  DE  MORTE 

InfcritiK  fomnos  molli  blandita  ftifurro 
ConcitatiX  uiridcs  ludens  ctrcuuolat  agros: 

Iamq;  procul  nobis  pulfa  calligine  tandem 
Carmeli  femonftrat  apextuitreicp  redundant 
Fontis  aquae  fuauestqu*  fummo  uertice  lapf* 
Subicdtosrimanturagros  / & florida  circum 
Rura  foponfero  labuntur  murmutcifccp 
In  uicinabreui  deuoluunt  aequora  curfu. 

Iam  me  follicitx  parcunt  incendere  curx. 
Improba  nec  miferum  pedtus  depafeitur  alcst 
Reftituorq)  mihitiuuat  ire/meamq?  fonoris 
Inftaurare  lyram  ncruistfacrumq;  uocare 
Ex  hcliconc  chorum/atq)  argutos  xdete  cannis. 
Verum  bella  canant  aliitpopulolq;  paternis 
Sedibus/K  patrio  pul  fos  de  littore  graios. 
Etuetercs  odiicaufastbelloq?  fubadtas 
Con  flantine  tuas  arces : ccelumqj  latinis 
Infeflum  rebustfideiqj  pericula  noflrx: 

Et  purgata  nouis  troiana  incendia  bellis. 

Sempcr  ego  effugi  ftudium  mauortis/K  arma. 
Nec  pedtus  thorace  graui  i nec  tempora  cinxi 
Callide  criflatatfuit  8C  mea  dextraimcumcp 
Sempcr  inerme  latus : mores  ego  pacis  amaui. 
Cxdtmus  arma  aliistnobis  tua  maxima  uirtus 
Carmen  erirtfatisefi  illo  fi  puluerc  nofler 
Sudet  equustmetam  hancq?  meus  circuuolct  axis. 
Ingrediar  fragili  fpaciofa  per  xquora  ligno: 

Atqi  tuaslxti  circuucdtabimuroras. 
Cundlapaleffini  montis  fpclxareuifum 
Singulaperluftranstacicm  per  fingulaucrtcns 
Ne  quid  negledtum  fluatiintadtumuc  rclinquamt 
Vndctuxm  lucem  poffint  emergere  laudes. 
Conaborcp  tua  dignum  uirtutc  trophxutn 
ErigereiSi  circUm  redolentes  addere  lauros 
Atcp  hederas/K  palladia  de  fronde  corollas: 
Palmarumqi  minus  metuentes  pondera  ramos. 
Grande  opus:X  fub  quo  fudaret  olympifer  Atlas. 
Magna  quidem  fuitiatq?  meis  conatibus  impar 
Copia  uirtutum  pallor  uencrande  tuarum. 

Nec  ubi  Carmelus  debet  minus  ac  Remoaldo 


IOANNIS  SORETI  GENERALIS,  xxxy 

Tufca  camaldulii  pineta  in  uerticc  montis. 
Lignipediqi  Iauerna  uiro:Cartufia  Vgoni. 

Gallica  Bcrnardo  ciflercia.Nurfica  Mauro 
Rclligio.fed  plus  longe.ncc  enim  tibi  fandta 
Ruflicitas/fcd  fandta  magiis  doctrina  fuperbam 
Perfidiam  fe  attollentem  myficria  contra 
Sacrofandfa  potens  conuellere  fulmine  lingux. 
Vndc  fit  ut  dubitem  r ei  ne  pondere  prelTus 
Turpiter  i medio  cogar  defiflcre  curfu. 

Mcnfcp  magis  refugit/quandoicarium  reminifeor 
Interitum. puer  ille  leuis  temerarius  audax 
Dum  per  inane  audet  ccclum  mendacibus  alis 
Tendere  iter  uctitum  i5C  uacuas  fe  attollere  in  auras 
Decidit : & fecit  myconxo  nomina  ponto. 

Me  mouct  & facros  ignes  furarier  aufus 
Atq?  putres  audens  glebas  animare  prometheus. 

Et  phacton  cupiens  folis  frenare  quadrigami 
Cuius  adhuc  long®  lachrymant  elcdfra  forores' 
Scrccinaqiiad  fluuiiripas/quemceltica  rupes 
Mjttit : X adriacis  tandem  abforbetur  ab  undis. 
Occurrunt  animo  ueteris  certamina  pugnx: 

Cum  furor  inuoluit  fuper  altum  pelion  offam: 
Aoniafcpaufx  cantu  fuperarc  iorores. 

Et  qux  textilibus  donacum  pallade  formis 
Dum  certat  ueterem  mutauit  Aranea  formam: 
Thrax  Thamyras  quem  coccum  olim  fecere  puella: 
The  fpiadcstdum  fe  nimis/K  fua  carmina  iaclat. 

Et  tu  mentis  inopsnimiumqj  improuidequondam 
Marfyaqui mufasphccbumq?  laccficrc cantu 
Dum  properas/fluis  in  latices:&  porrigisamnem/ 

Q uem  uehit  a^ras  phrygius  Mcandcrin  undas. 
Et  qui  labentem  dextra  temerarius  arcam 
Dum  leuat  a magni  redlore  necatur  olympi. 

Hsc  mecum  tacitus  memori  fub  pedtore  uofucns 
Extimco  ne  caeca  meas  audacia  uircs. 

Fallat : Bi  afiiimptum  nequeant  perferre  laborem. 
Supponam  tamen  hoshumeros:mo!emq?  fu  bibo 
Debilis  immenfam:dabi'turfauora:ihcrc  ab  alto 
Occultumqj  meusdiuini  nedtans  imbrem 
Accipiet  geniusuardofcp  ad  carmina  fenfus 


LIB.I.  SYL.V.  DE  Morte  Ioa.Sor.Gcn. 

Calliope  melior/maiorqj  moucbit  Apollo. 

Aureus  ut  quondam  fului  fub  imagine  roris 
Iuppiter  in  gremium  danaes  dcfccndit  araatat 
Sic  noua  de  fummis  magnx  penetralibus  aulx 
In  mea  labetur  furtim  prxeordia  uirtus: 

Atqi  opcccdcfti  fretus  certaminis  huius 
Sit  modo  uita  comes/refcram  ui&ricia  figna. 
Efficiam  ne  liuor  edax  i ne  longa  uctuftas 
Neu  fors  ulla  tux  pariant  obliuia  laudis 
Sed  uentura  tuum  notpcn  mirabitur  xtas. 

Et  qux  te  tulerint  foclicia  fxcula  dicet 
Portcntasrdebentq?  tibi  tua  tempora  multum. 
Namcp  tui  tecum  durabit  gloria  fxdi. 

T u modo  magne  pater  faueasiquem  certa  fatentur 
Aetherios  inter  pofitum  miracula  ciucs. 

Muneris  incerti  quxdam  me  pendula  tardat 
Spes  opere  a tanto : promiffaqt  carmina  differt: 

Et  prohibet  noflrx  uotis  parere  camoenx. 

Mox  tamen  abfoluarrnec  in  his  mea  fyrtibus  ultra 
Cymba  lcgcttncnlcs  frurtra  uetfamus  harenas. 

Q uid  miler  in  caffum  do  femen  inertibus  agris  ( 
Q_uid  pidtam  propero  Thamirx  moflrarc  tabellam? 
Q_uid  mutum  refponfa  peto  fQjiid  deniqj  fruflra 
Non  audituro  modulor  noua  carmina  furdo  ( 

In  nemus  umbrofumtK  condufas  undiq;  ualles 
RupibustX  multa  ueflitos  arbore  colles 
Imustubi  fecura  quiesiubi  dulciauitx 
T empora  dccurrantrubi  nulla  negocia  nobis 
Detineant  animum/ferri  ad  meliora  uolcntem. 

Ifla  mihi  fi  te  pater  adiutoredabuntur 
Oda/fcribendis  & amica  filcntia  rebus/ 

Mox  ego  purpureo  textam  de  flore  coronam 
Q^uain  neqj  brumma  rigens  albis  ueflita  pruinis 
Nec  borealis  hyems  uincatiqux  flumina  uentis 
SmngittK  aerias  gelida  niueconfpuitalpes: 

Q^uam  neqj  dcficcet  fol/quom  uicina  pererrat 
Noftro  figna  polotcircum  tua  tempora  ponam. 

T u meus  Acnxasttu  pergama : tu  mihi  thebx. 

T u labor  SC  curfuS  fero  redeuntis  Olyxi/ 
Etmorapenelopesuoris  inimica  pudicx. 


i 


/ 


LIB.I.  SYL.VIL  AD  IO.  PE.ARJ.EPI,  xxxyf 

T u mihi cxfar  eristfludium  tibi  tradimus  omne, 
Tutamen  interea  noflro  qui  liber  ab  orbe 
V iuis:&  ingentes  meriris  facientibus  alas 
In  regnum  fublimeuolas  ardcnris  olvmpii 
Q uem  deus  seternis  diuorum  accumbere  menfis 
ludit/SC  immcnfo  coeli  dignatur  honore/ 

Funde  precesipia  uerba  mouc/feruenrius  ora 
Magnadei  nodus  faueant  ut  numina  rebus. 

finis:- 

Baptide  Mantuani  Carmelitx  theo.  Ad  Ioanem  Pe' 
trum  Ariuabenum  epifeopum  Vrbinatcnfem. 

Etreeliconiadum  dudiis  decorate  fororum 
p Cui  dedit  infigne  dotfta  minerua  locum. 
Illa  racemiferis  noflridc  uit  ibus  horti 
Accipe  dircxidulcia  dona  dei. 
Hancribipttccoxitflauentem  Iulius  uuam 
Sole  molorcheas  ingrediente  faces. 
Scilicctutnimium  rapido  dum  fulminat  asdu 
Frigida  morbofam  temperet  uua  canem. 

Nam  canis  ad  plantas  relidens  Orionis  ardet. 

Atqi  graui  nodras  uerberat  igne  domos. 

Frigore  nunc  opus  cd.opus  ut  fuit  ignibus  ante/ 

Cum  boreas  tanto  dringeret  arua  gelu. 

Sic  natura  parens  tempus  muniuit  utrumqj. 

Caumata  frigoribus  temperat  / igne  gelu, 
lanus  habet  fyIuas/&  aprici  nina  phalcmi. 

/ Creticaq;  idaris  trans  mare  ueda  cadis. 

His  fe  armare  potcdsgelidamq!  retundere  brumam. 

Et  melotacis  terga  fouerc  togis. 

Aedus  habet  gelidos  laticcs/SC  circa  pruna/ 

Pomaqr  cognomen  quae  cerafuntis  habent. 

Iulius  ardorem  primis  necat  acdifer  uuis: 
Haccpfalutari  fruge  minidrat  opem. 

Nec  tibi  grata  minus  fuerint  mea  munera/fi  quid 
Et  fi  quid  uerfus  rudicitatis  habent. 

Rudicaciuili  melior  uindemia.  ruri  cd 
Ille  facer  uatum  qui  rigat  ora  liquor. 

Hxc  fateor  Icfbi  non  funt  in  collibus  orta/  - 'j. 


.ijqtfJ 


LIB.  .1.  SYL.VHAdIo.Pe.Ari.Epi.Vrbi. 

Necdecrctaris  munera  Ierfla  iugis. 

Non  ea  palmitibus  cocli  clemcnria  noftris 
Non  eft  flaminio  gratia  tanta  folo. 

Siuerj.  a phcrbo  magis  elongamur  & auflro/ 

Et  polus  algenti  nos  aquilone  premit. 

Siue  q,  eft  illic  aliis  rationibus  atther 
Mitiorieft  illis  gloria  tanta  locis. 

Forte  q,cxillis  tranfiuit  in  xthera campis 

Quae  micat  ex  flammis  fadta  corona  nouem. 
Prolpiciens  oculis  illas  melioribus  uuas 
V itifer  infundit  uina  fuperbadeus. 

Addeqj  in  Delo  Bacchi  germanus  Apollo 
Nalcitur : arbitrio  qui  regit  arua  fuo. 

Iuppttcr  idxis  alitus  rura  illa  fub  antris 
Dicitur  olenix  lacte  rigafle  ferae. 

Gnoflacis  ideo  uis  eft  en  tanta  racemis. 

Inclyta  tam  dulci  fertilitate  Cydon. 

Hxc  igitur  tibi  dona  damus  meliora  datun; 

Vberius  fenet  fi  meliora  fotum. 

Mufa  tibi  uctuit  fine  carmine  munera  mitti: 
Quando  magis  quouis  munere  carmen  amas 
Carmen  amat  quifquis  tenero  bene  dodtus  ab  acuo 
Aoniam  ftudiis  dulcibus  haufit  aquam. 

Ha:c  mea  fit  animo  fint  dulcia  dona  palato. 

Et  phoebi  8i  bromii  munera  lucfta  cape. 

FINIS. 

Bapriflc  Mantuani  Carmclitae  Ad  Ioannem  Sabadi 
nu  argenteu  ,p  filii  morte  cofolario;  Paramythia. 

v Vacuos  iunocui  uexat  fortuna  parentes!1 

q Trtftia  cur  tantis  fletibus  oramadenri 
Miti?  andromachc  tulit  aftyanadla  peptu. 
Mitius  errantem  penelopea  uirum. 
Mirius  Halcynoe  crudelia  fata  manti. 

Hippolytum  phoebe:  garrula  mater  Itym. 
FleuitHylam  minus  AlcidessminusIfisOfyrim. 

Etniobcnatosi  8C  Phactonta  foror. 

Q uid  fibiuult  tanto  refonans  querimonia  ludtu? 
Et  gemitu  longo  follicitata  domus; 


LIB.I.  SYL.vil.  AD  IOAN.SABA.  xxxyii 

Curfcttofagenis  facies  fquallentibus  horret? 

Cur  macies  turpideiicit  ora  fitu? 

Q^uo  fugere  falesfcurlxtx  gratia  frontis 
Decidit  fobfcurum  qux  tegit  umbra  caput  i 
CurtuacomprcfTo  facundia  mutuit  ore  f 
Nec  fluit  in  dulces  lingua  diferta  fonos? 

Dic  age  lugubri  deformis  imagine  uultus 
In  mea  fccretum  pedora  uulnus  agit 
Afpcra  fors  ueros.K  profpcra  tangit  amicos . 
Corporibus  quia  mens  una  duobus  ineft. 

Ioancs.  Hei  mlhi.nefcio  quod  radiis  grauc  fidus  niquis 
Mifitin  infauflos  fulmiua  tanta  lares. 

Et  mihi  perpetuus  characum  coniuge  major 
Attulit  a ftygio  longa  uentna  lacu. 

Carolus  cximix  fulgens  puer  indole  formx 
Occubuitcafliuota  fecunda  thori. 

Et  iam  morigera  fuperos  pietate  colebat  t 
Et  docili  (upplex  numina  fanda  fide . 

Iam  matura  nouis  xtas  lucebat  in  annis.  > 

In  tenero  grauitas  ore  fenilis  erat. 

Talis  erat  nobis  qualis  rofa  prima  rofetis. 

Et  qualis  riguo  lilia  prima  folo. 

Lxta  uerccundos  decorabat  gratia  uultus. 

Et  grauis  ornabat  dulcia  uerba  lepor. 

Ille  meo  trifles  tollebat  pedore  curas.  i 

Gaudia  patris  erat. gaudia  matris  erat. 

Hunc  igitur  rapiens  lex  ferrea  mortis  auarx 
Sub  gelidam  trifti  funere  merfit  humum. 

Luget  moefladomus.uidui  fine  prole  parentes 
In  gemitu  nodes  ducimus  atqid  ics 
Sicutubi  implumes  inuafit  uipera  nidos 
IngemimK  querulo  carmine  plangit  auis. 
Soluitutin  lachrymasgemitufqi  mifcrrimaconiunx 
Etrequicm  nuq  debile  pedus  habet. 

Cum  gemit  illaimihi  Iachrymascietiignea  rorant 
Luminaiflngultu  guttura  rauca  fonant. 

Eft  mihi  pro  nato  fimul  SC  pto  coniuge  moeror. 

Etduplex  agitat  faucia  corda  dolor. 

Foenittct  ingratx  producere  tempora  uitz. 

Et  totiens  mqrrisuulneta  acerba  pati. 

g 


LIB.I.  SYL.VII.  AD  IOANNEM 

Emorimur  totiens  obeunt  quot  pignora  nobis. 

Et  totiens  fenum  corda  paterna  fccat. 

Pelle  graucs  animo  curas  argentea  probes. 

Neu  cruciet  tantus  pcdlora  mocfta  dolor. 

Terra  domus  noncd  animisaccomoda  nodris. 

Altius  it  nodrx  condicionis  honor, 
qui  nimium  terras  amat/&  mortalia  tedlai 
Fal  lituricd  alio  pania  noflra  loco. 

Hic  fumus  extorresialienaqi  regna  tenemus 
Sub  grauis  exilii  fcruitiiqj  rngo. 

Nunc  animus  curis  coquitur/nunc  corpora  morbo. 

Et  (limulos  affert  quaelibet  hora  nouos. 

Nunc  fratrum  fubcunt  obitus  i modo  fata  nepotum. 

Tempus  in  obfcquiis  milibus  omne  fluit. 
Crebrius  audiiur  per  templa  per  atria,  plandlust 
quam  faciles  inter  uox  hymenxa choros. 

Et  modo  noflra  uocant  modo  nos  aliena  fcpulchra. 
Funera  funtnodn  continuata  dies. 

O falix  quem  res  non  implicuere  caduci. 

quem  nullus  retinet  poflcritaris  amor, 
quem  nec  cura  domus  nec  defficicntis  in  horas 
Corporis/aut  uitx  praetereuntis  agit. 

Podej  diuitiis  fuerint  &L  honore  potit» 

Mors  hominum  triplici  corpora  fauce  uorat. 
Foelices  frudra  nobis  promitnmus  annos. 

Semperenim  curae  tnditixqi  premunt. 

Fludlus ut infequitur fludtum.f ic tempora  uoluit 
Noflra  catenatis  fors  intmica  malis. 
Mittimurithcrios  per  limina  mortis  in  3xes. 

Hic  patet  in  noflros  ianua  fola  lares. 

Efl  illic  natale  folum.noflnq:  penates: 

Regnat  ubi  in  decimo  maximus  orbe  pater. 

Nos  deus  ex  altomos  magni  gloria  mundii 
Omnianospronis  uultibus  aflra  uocant. 

Cum  nitet. SC  pidlx  nodlis  fulgoribus  ardet 
Oflcndit  noflras  pulcher  Olympus  opes. 

Noder  enim  polus  cd.funt  fidera  nodraifcrcno 
Ciuibus arridet  lucifer  otbc  fuis. 

Ed  requies  lllic.iHicitcrnauoIuptas. 

Perpetuus  fplendorigaudia/rifusiamor. 


SABADINVM. 


xxxviii 


Carolus  cft  illic. 3£  candida  Iiliacircum 
T empora  uirginei  figna  pudoris  habet. 

Nos  quocp  cum  lachriisnollroscuoluent  annosi 
In  loca  fatalis  tranlferct  illa  dies. 

Q_uotquot  erunt  animas.  & quot  nos  ante  fuere 
Accipient  lato  magna  theatra  finu. 

Fas  erit  hic  noflrx  uultus  agnofcere  gentis. 

Atcp  dare  alternis  mutua  uciba  fonis. 

Hic  cum  fratre  forormaticu  patribus  ibunt. 

V efpera  nec  feflos  finiet  ulladics. 

Q_uos  modo  miramur  / regione  uidcbimus  illa: 
Et  uctcres  inter  fufcipicmur  auos. 

Hicfuntqui  patrum  ueftigia  fandta  fequuri 
Stigmata  leruatx  relligionis  habent. 

T unc  tuus  ille  nepos  iuuenem  quem  fata  tulerunt; 
Cognatam  nitido  porriget  ore  manum 

T unc  tuus  occurret  tibi  natus.  K obuia  circum 
Brachia  cum  lachrymis  colla  paterna  dabit. 

Coge  uagos  animi  fludhis  argentea  proles: 
Cordaqt  conceptus  deferat  atgra  dolor. 

Comprime  bacchantes  uentcstK  nubila  pelle, 
Cymbacp  tranquillo  currat  ut  amc  mari. 

Ad  noua coepta  redi.laudemcp  laboribus  auge: 
Etbreuis  immcnla  floreat  ane  liber. 

Scribe  quod  actctno  dignentur  honore  nepotes: 

Et  quod  non  ualeat  perdere  longa  dies. 

Vtqj  minus  rodant  uigilespnccordia  curati 
Fertilis  ingenii  pinguia  rura  cole. 

Interea  celeri  Jabcntia  tempora  curfu 
Exilii  finem  Icmitiiqj  dabunt . 

FINIS  BONONIAE  DIE  SECVNDA 
FEBRVARII.MCCCCLXXXV. 

g 11 

Hteianfoii.TiulamliK.- . 


% . ^ jy  . 

- _ . ..  r> 

\r>A-r  r.i . ? 

rr-rtinnon  au  .. 

rtv';  * ftofo: 

oi',f»T 

SYLVARVM  LIBER.II.  SYLVA.I. 

BAPTISTAE  Mantuani  Carmelitx  Theologi  ad 
Rcucrcndiflimum.acIlluflriiTiniuSigifmundutn 
Gonsagam  protonatarium.EIigia  cotra  amorem. 

Onfuluit  pietas  ut  te  Sifmunde  monerem 
e Communem  iuuenu  ne  fcqucrcre  uiam. 

Omnis  enim  tenera  puer  ut  lanugic  ucrnatt 
Perdere  in  in  fano  tempus  amore  folet. 

Quocaueas  igitur  fcclushoc/animicp  uenenumi 
Quid  fit  amor  paucis  infhtuare  modis. 

Mentis  amor  uirium  iuuenile  / cupidine  formx 
Vifu  animi  roburdcbilitantc  fatum.  . 

Hoc  ubi  corda  premens  humana  tenacius  hxfiti 
Obligat  impofito  colla  fubada  iugo. 

Et  trahit  in  facinus  ucncri  quodeunq;  uidctur/ 

Nil  ueritum  leges  impenumqt  da. 

Res  horrenda/faen  licitum  fcelus  omne  uideri, 
SiciacctafFcdu  mens  hebetata  malo. 

Vt  notus  xftiuis  obnubilat  aera  nimbisi 
Ac  tenet  oppreifum  fole  latente  diem/ 

Sic  amor  ante  occulos  animi  uelamina  tendit: 

Et  trahit  in  coccum  petfiora  noflra  chaos. 

Hinc  fecurus  amans  per  aperta  pericula  fertur 
Qux  nifi  mentis  inops  nullus  adire  uclit. 

Hic  pofitis  nodu  fcalis  fuper  alta  domorum 
T e da  falit/gctico  dum  riget  aura  gelu. 

Hic  iacct  in  latebnstloculoq;  reconditus  ardo 
Spem  titubans  inter  fluduat  atq?  metum. 

Pugnat  in  ambiguo  fententia  pedore  duplex. 
Vella  amore  frui/uellct  inire  fugam. 

Ille  fubitgladios/X  pro  muliae  duellum. 

Mox  init  egcftam  fanguinolentus  humum. 

Fit  pecus  omnis  amans  dum  pro  ratione  libido 
Iudicium  nutu  tempaat  omne  fuo. 

Qui  fquis  enim  uiuit  fine  lumine  mentis  & ufu/ 
Fert  hominis  uultus/ingeniumqi  ferx. 

Eft  pccusiK  fallax  hominem  mentitur  imago. 

T edis  opus  melior  i ucridicuqi  magis. 

An  fer  aquisgaudo/fyluis  aper/aae  falcoi 
Legibus  humanum  coufilioqj  genus. 


AD  SIGISMVNDVM  GONZAGAM.  x 

Sirenes  fatyri  panes  nymphxcp  marinx 
Et  famix  humani  corporis  ora  ferunt. 

Si  uideas  uultus  / homines  uidifle  putabis. 

E(Te  feras  conflat  fi  intuearis  opus. 

' Hinc  igitur  fati  non  funt  mendacia  uates/ 

Q_uando  homini  uultus  impofucrenouos. 

Qjn  partim  fenfu  partim  ratione  feruntur/ 

Nec  uiuunt  totos  cum  pietate  dies/ 

Hi  funt  centauri  minorauriq;  biformes: 

Monflra  quibus  duplex  ambiguumqi  genus. 

Talia  fignificant  animos  in  amore  iacentcs 
Continue  in  mutum  degenerare  pecus. 

Hinc  bouis  effigiem  fubit  Inachis : xquora  fubter 
Latrat' Xablorptas  fcylla  profundit  aquas. 

Nydimenc  in  nodis  uolucrem  conuerfa.Mcdufx 
T empora  uiperex. complicuere  comr. 

Vtqi  fcias  quantum  ualcat  fubuertere  mentes» 
Inferior  nullis  cladibus  ifle  furor» 

Afpice  Leandrum  fpaciofa  per  xquora  nantem 
Jnfcodium  fati  follicitare  fui. 

Afpiccpaftorcmphrygium  fpanana  ferentem 
Furta  domus  lachrymascxcidiumcp  fux. 

Suafit  amor  fcyllx  regno  fpoliare  parentem: 

Et  daregnofiaco  fe  patnamqi  duci. 

Tanta  animo  rabiesihoflem  prxponerc  patri 
Confutuit  faeuo  fxuior  angue  puer. 

Afpice  Thefex  redeuntia  uela  carinx 
Ferre  louis  neptes  furta  fuperbaduas. 

Crudeles  cafustnftemqi  attende  rapinam: 

Nec  ferualTc  datam  foedera  uana  fidem. 

Q^uid  referam  cinyrx  cohitu  fquid  Biblidis  ignem? 
Et  fcclcra  admiflo  pafiphaxa  boue? 

Phafias  bofpitibusdedit  aurea  Uclera  grais: 

Et  fecuit  dura  pignora  parua  manu. 

Heuifacinus  crudele  parens  in  (anguine  nari 
Tingitur  in  fobolcm  carnificata  fuam. 

Ira  malum  minus  efltbreuibus  quia  prxtcrit  horis. 
Longa  uenenofus  tempora  uiuir  amor. 

Viuit:3d  afliduis  hominem  cruciatibus  angit: 

Et  tenet  ardenti  corda  fepulta  foco. 


g 


in 


SYL.LI.U.  SYL.I.  AD  SIGIS.GONZA. 

Cartera  qua:  noftrum  dicit  mortalia  uulgus 
Crimina  funt  longe  pemiciofa  minus. 

His  etenim  fatis cft  uni  nocuifle.  Cupido 
Vult  homines  faltem  prxcipitarc  duos. 

Sempercnim  tali  febrit  quicunq;  cicuta 
Vult  alium  uicio  comaculare  pari. 

A fpice  q uariis  ety  manthida  iuppiter  ur  fam 
Cccpitmt  cft  uirgo  ludificataimodis. 

Q^uot  ftuduit  uerbis  daphnem  facundus  Apollo 
FlcdcrciK  ardori  conciliare  fuo. 

Te/cui  magnanimo  grandes  in  pedore  curas 
Parturit  antiqua;  gloria  longa  domusi 

Et  cui  maiorum  laudes  calcaria  fubdunt/ 

V t Pudeas  atauis  non  minor  e(Te  tuis/ 

Hanc  decet  ex  animo  penitus  conuellere  pcftenu 
Et  fepireomncs/nefcriarc/uias. 

Ac  uitare  Iocos/pucr  hic  ubi  retia  tendit 
Atq;  ubi  in  infidiis  ipfe  latere  folct. 

Retia  liant  iuuenum  uultus/K  amabilis  xtas: 

Q ux  rapiunt  fenfus  illaqucantqi  nouos. 

Corda  retundi  t amortgcncrofa  ncgocia  frangit. 
Nec  nili  foemineum  mente  uofutat  opus. 

Grandibus  incoeptis  Pudiifq;  uirilibus  obfiat: 
Nec  probat  heroa  fortiter  ada  manu. 

Negligit  infignes  qua:  funt  paritura  triumphos. 
Et  decora  SC  titulos  extimataiTe  minus. 

Delicias/ungucnta/iocos/S:  inertia  laudat 
OciasKad  phrygios  fila  reduda  modos. 

Inuidus  Enaram  libycis  tentauit  in  oris 
Siftcrcmcin  latium  profequeretur  iter. 

Ne  iada  imperii  primordia  poneret  Alba: 
Vndc  fata  cft  orbis  Roma  futura  caput. 

Aeftuat  ammifla  Chryfeide  magnus  Achilles. 
LangueuK  argolicis  ferre  recufat  opem. 

Sic  amorclatam  fluduit  fubucnerc  mentem 
Vtucnercm  graios  poneret  ante  duces. 

Vt  iuuenis  tantum  decus  obfcuraret:8t  arma 
Grarca  forent  Ixfo  debiliora  duce . 

Et  quia  nudus  amor/ftudet  exhaurire  fequaccs 
Eximias  luxu  dilapidante  domos. 


SYL.Li.n.  SYL.rr.  ad.lodo  vr.  gonza. 

Hinc  ubi  quis  lautis  minuit  patrimonia  menfis 
Ambulat  attrita  triftis  inopfcp  toga. 

Et  quas  cura  patrum  multis  fudauerat  annis 
Fcemina  longxuas  una  triumphat  opes. 

Et  quoniam  puer  efl/leuium  folatia  rerum 
Q_ualia  biandicix/bafiarcarmcn  i amat. 

Et  quia  pennatusicito  mobilis.K  quia  ccccus 
Praecipui  fertur  per  fcclus  omne  gradu. 

Et  quia  fert  arcus/mucronigcramq;  pharetram/ 

Atcp  facem/mala  mens/ingeniumq?  ferox. 

Incipit  a rifu.-curis  coalefcit  amaris 

Definit  in  lachrymas  improbus  i fle  furor. 
Q_uifquis  amasigiruncjq  fortuna  fecundeti 
Et  facilem  puppi  det  Icuis  aura  uiam/ 

Sis  memor  euentustucrfaqt  relaberc  cymba: 

Peruia  tranquillo  dum  finit  unda  freto. 

Etcaue  ne  fubita  maris  inuoluare  procellai 
Dum  tonat  ardenti  fulminis  ira  polo. 

Haec  habui  ad  prxfensitibi  qux  memoranda  putaui 
Dum  cupio  ad  (ummum  promoucare  decus. 

finis:- 

Ad  Lodouicum  Gonzagnm  fcdis  Apofiolicx  Pro/ 
tonotarium  Bapnfix  Mantuani  Carmelitx  Car 
men  ex  tempore. 

AepiusdH  facrum  cupiens  elicona  reuerti 
f Munus  ut  excellens  X tanto  principe  dignu 

Caflalio  de  fonte  darem/mca  garbafa  uetis 
ExplicuitX  fcalmos  acamffo  remigc  prefli. 

V erum  me uariis animi langonbusxgrum 
In  diuerfa  ferunt  aphocide  littora  fluctus. 

Pellor  ab  Europa.Icgo  puppe  propontida  uerfa. 

Et  feror  in  phrygiam  tencdiiam  littora  cerno. 

Iam patet  Antandrus.iam culmina  cernimus  idx. 
Aonides  fylux  nobis  X fandta  negantur 
Flumina.dircei  taciturna  (ilentia  faltus 
Occlufcre  nouem  prohibcntqi  accedere  nymphx 
Immifererati  zephyros  prohibemur  arenis 
Au!idis.aductfis  rado  maris  xquora  fatis. 


xxxx 


* 


SYL.LI.II.SYL.il. Ad  Lodou/cum  Gonzagam, 

Q_uod  fi  ncla  finat  ucnto  deus  ite  fecundo 
Pacificafq;  intrare  docnos:&  corde  timores 
Pellere  follicitositantoqj  exire  tumultui  - 
CurTcrct  extemplo  uelis  mea  cymba  leuatis 
Per  laudes  Lodouice  tuas/per  clara  tuorum 
Fadla/per  llluflres  atauos.  regnataq;  genti 
Arua  tux.canercm  pugnas  & martia  fada 
Et  grauiter  fanteq;  domi  confulta  forifqj. 

Q_uanta  fit  in  fuperos  pictas  SC  quanta  parentum 
Relligio.  quantum  patrix  fluduere  quieti. 
Caederet  his  agris  quicquid  mare  fludibus  ambit. 
Egregiiquicquid  titanuidet  aetere  ab  alto. 

Molfia  longinqui  iadent  fuauelera  feres. 
Hefperidum  fua poma  nemus. fua  tura  fabati. 
Ethiopesnign  fua  cinnama.  Perfidis  ora 
Diuitibusgcmmisfuluoq)  fuperbiat  auro. 
Prouentu  maiore  tuos  pubefccre  campos 
DicereiSChas  illis  prxponcrc  frugibus  aufirn. 
Caderet  his  agris  trinacria.cxderet  hortus 
AIcinoi.K  uencris  tellus  pulcherrima  cypros. 
Cxdcret  his  agris  crete.  Pelopifq?  laceni 
Iufula.ftt  licet  hxc  fparta  uetcriq:  corimho 
Illa  iouis  cunis  i atq?  urbibus  inclyta  centum. 
Cxderct  omnis  agcr.nccfefc  Mantua  tantum 
Virgilio/K  ducibus  lydis/SC  fanguinc  magni 
Tyrefix  claram  agnofeet.  magis  inclyta  quando 
Gonragx  fplcndore  domus  euafi<&  altis 
Ingemis  ani  mifq;  uirumiqui  bella  per  omnem 
Sxpiusltaliam  parto  claufcre  triumpho. 

Hxc  cfl  illa  domusde  quaifi  temporis  adi 
Legeris  annalesimultos  exifTe  Camillos/ 

Scipiades  multos  / Matios  mirabere  multos. 

Nec  reticenda  forent  nuruum  fupcrxthera  nota 
Nomina  :8i  integritas  tranflata  inTidcra  matrum. 
Mconiis  hxc  funt  neruis  / & apolline  toto 
Digna.nccexilidiccndacx  tempore  cantu. 

Nunc  alio  me  cura  trahit. peregrina  uocamur 
Per  longas  in  regna  uias  per  inhofpita  faxa. 

Nec  finorin  patriis  requiem  deccrpcrccampis. 
Omnia  tum  melius  referam /cum  purpura  frontem 


SYL.LIB.n.  Syl.m.  Ad  T roi7u  FuI.Gen.  xxxxi 
Velabit  Romana  tuam.cura  patri busalto 
Adiungere  throno/quibus  eri  aeterna  poteflas. 
Carmina  norira  dies  illosiX  lacta  morantur 
Tcmpora.tum  facros  poteris  recludere  fontes 
Et  uati  afoirare  tuomotiTo)  tuorum. 

finis:- 

Baptiri.t  Matuani  Carmelitac  Theo  logi j 
Ad  Magnificum  Comitem  Fregofi' 
num  CampefregofumsSapphicum 
Carmen. 


VIceMufaru  decus  iK  uoluptasi 
d Patrix  fplcdordyguKtp  priccps: 
Q^uefouct  dulci  gremio  receptu 
Hofpita  Manto : 
Impio  poflq  Genux  tumultu 

Mirius  ex  alto  phlcgetontis  amne 
Iurafubucrtitiplacidamqt  pacem 
Nuncius  orcis 

Tedecct  magnos  animi  dolores 
Atq?  Neptuni  falientisxftum 
Ferre : & accenfo  Ioue  fulgurantem 
Fortiter  iram. 

Rebus  adueriis  agitata  uirtus 
CrefcmK  robur  cruciata  longo 
Sumit  attritu : meliufqi  terfo 
Candicat  ore. 

Ocium  clari  fugiunt  honores: 

Nobiles  ducit  labor  ad  triumphosi 
Sudor  infignes  iter  ad  coronas 

Monrirat  apertum. 
Vnico  uitrum  fuperatur  itrius 

Spernit  incudes  adamas/K  omnem 
Malleumniirtus  anirnofacafum 
Surimct  omnem. 

Debiles  nautasihumilemqj  cymbam 
Aphncuspuliis  uiolcntcr  undis 
ladat.-Si  uafto  fragilem  carinam 
Vottice  fordet. 


ilaT 


i .oUs  / 

vjfi  r 

|T|.M 

l\'j 

-LPro  I 


;;'1V 

i.ija'. 


SYL.LIB.II.  SYL.III.AD  TROILVM 


Fronte  fublimi  ratis  alta  proram' 

T ollit  / & Chaurum  Boreaqt  ridett 
Atqj  proflemit  ualido  fonantcm 
Pedlore  Pontum. 


Blanda  fortnnxlcuitas  / in  altum 

/tr.iuj  jET 

VoIuiti&facfHcito  pocnitentem 

Dextera  uerfans  male  fida  curuu 

Deprimit  Orbem. 

;T/  aflnqfi^ 

Fortium  gaudens  hominum  Ruinis 

M IA 

Regna  longinqui  penetrare  mudi 

i cD  tnutt 

Cogit  Hcroas:Patriocp  pulfos 

. 

Iadtatab  orbe. 

Egit  Eneam  Pelago  uagantem 
Flante  per  nigros  aquilone  flutfhis 
Atq;  nimbofo  reboante  cocio 

Littus  ad  Aphrum. 

Pulfus  Antiquam  SalaminaTcucer 
Liquit:  Alciden  odium  Noucrcae 
Mifit  ad  Gadesmbi'  cernit  Altam 
Iulia  Calpem. 

Faucis  anguft a:  Mare  uortteofum 
Exules  quondam  foror  atq:  frater 
Heu  nimis  triftt  fecucrecurfu 

Phrixus  8C  Helles. 

V cllcris  fului  fpolto  fuperbus 
Aequor  cuxmuigclidaq?  Thetym» 
ThefTala  primus  rate  nauigauic 
Fortis  Iafon. 

Magna  non  una  regione  uirtus 
Clauditurttoto  fpaciatur  Orbe/ 
Sicut  imenfum  radians  olympum 
Clarus  Apollo. 

Perfidam  fortem  Generofa  uirtus 
Spnit  1 8C  plaufum  popularis  aurx 
Excimans  ludi  pucnlisinftar 
Libera  regnat. 

Vate  Dirceo  Generata  Manto 
Vndcgcns  urbis  fata  Mantuanae 
Iu&a  Tyrrheno  ficula  chaiybdim 
Vidit  fiiacihnam. 


:-v!V 
i*q  b 


'oqoi-ml 

fliM 

lulftial 


iiS»baT 

:p,A 

. . -JiVfl 


irtltruJ 9Ji 
i&.tahO 
.i.n  }utwZ 


iu.limfibQ 

jHlidcA 


lofiftV 
'ms /2. 


aUM 


u*«lidi<3| 

ii/s.jtlqA 

;U:jt.LrJ 


J 


FVLGOSVM  GENVENSEM 

V idit  SC  ripam  refonantis  Arni: 

Q^ui  per  etrufeos  finuofus  agros 
Serpit/8£  cultis  inimica  campis 

Flumina  uoluit. 

Inde  per  Montis  iuga  faltuofi 
Venit  errantes  ubi  maior  undas 
Mintius  fpargit:Bifidoq;  terram 
Circuit  Amne. 

Tum  folo  nomen  dedit  Occupato: 
Atq;  Thebanos  imitata  muros 
Cum  fua  cclfam  Genitrice  proles 
. Condidit  Arcem. 

Naue  Phoenices  Tyria  colonos 
Regnaq?  fratris  fugiens  auari 
Nobilem  Dido  Patriam  coloili 
Vidit  inVndis. 

V idit  K Cyprum  / Paphiamcp  getem' 
Tranfiit  Syrtes/Lilybea  luilrans 
Aequora : SC  tandem  libycx  fubiuit 

Littora  Birfx. 

Spernit  imbellem  populum  libido 
Dira  fortunantumidoq;  plxbem 
Corde  fafhdit : fua  tela  frontes 
Mittitin  altas. 

Ergo  Prifcorum  Memorata  V irtus 
Excitet  fortes  animi  lacertos: 

Et  tux  fiant  tibi  clara  gentis 
Stcmata  calcar. 

Namq?  te  magno  Genitore  Natumi 
Atqj  uirtutis  gremio  educatum 
Ad  decus  fummu  uocat/Sd  fuprema 
Gloria  Laudem. 

Ergo  uifurusPyliam  fenedtam 
Viuemec  tantum  Gcnux  Potentis 
Regna/fed  pinguem  teneas  etmfci 
Littoris  oraro. 

Aphricz  laris  dominare  campis  / 

Atqi  fardoi  fpaciofa  ponti 
Doris:SC  bello  fuperata  cirne 
Porrigat  Arma. 


XXXXll 


dr»qi3 

A O 


SYLVARVM  LIBER.II.SYL.mi. 

Dum  ucnit  fati  melioris  artas/ 

Liberum  curis  animum  folutis 
T ranffer  ad  Mufasruiridicp  lauro 
T empora  Cinge. 

Et  per  herbofos  fpattare  tractus/ 

Q ua  Padus  ripas  oncrofus  altas 
CopletsK  mites  falicum  per  umbras 
Serpitin  Aequor. 

Lacta  Regali Sabiola  tedo 
Villa  foclici  redimita  cultu/ 

Te  fua  tutum  ftationc  longos 
Scruct  in  annos. 

Seruct  & pro’ em  deustatep  clarae 
Coiugis  fandum  caput nepotes: 
Vofq;  ctrlertcm  ferat  in  fenatutn 
Longa  fenedus. 

finis:- 


Baptirte  Mantuani  Carmcliti  theologi  in  nouo  ma' 
giilratu  Lodouici  Sanpetri  equitis  ac  DodorisK 
patricii  Bononienfis.Carmcn. 


Adenus  inferto  gemuit  fub  fidere  tellus: 
h Nec  pecoris  nec  cura  bou  nec  uomeris  ufus 

Profuitsin  rtcnlcs  ierant  fola  piguia  glebas. 
Nudaqi  iciunis  torpebant arua  colonis. 

Nec  procul  aueda  peregrino  a lictore  merce 
Q uaerebat  mercator  opes,  fine  remigisufu 
Iilc  per  arquorcos  merrebat  nauita  fludus . 

Nulla  erat  ingenio  reuercntia.nulla  minerux 
Pr.xtma. nulla  pii  carpebant  ocia  uates. 

Motibus  iDCCepit  uerti  melioribus  arther 
Mittor. S:  caedunt  inimica  faucntibus  artra. 
Profperafunturbi  funtprofpcra  fidera  ruri. 
Agricolifqj  fu*  profunt  & ciuibus  artes. 

V crtunum  Pomona  uchir  bona  numina  regnant. 
Iam  uicc  mutata  gratos  cillcnius  ignes 
Circuit.K  niueo  potitur  Venus  aurea  tauto. 

Hinc  noua  prorumpunt  in  laetos  gaudia  rifus. 

Hinc  noua  profpcriias  uiridi promittitur  zuo/ 


AD  LODOVICVM  Sampetrum  Bononien, 

Etphacbo  (ludnTq!  fauor.parnafia  laurus 
Frondeatfaonix  reparent  fua  barfaita  nymphx/ 

Et  concinatis  feriant  noua  carmina  neruis. 

Gratia  purpurei  redit  SC  clementia  ueris. 

Acftati  mifcctur  hycms.cum  frigore  flamma 
Bella  gerit/pugnant  ficos  humcntia.furgic 
Litibus  ex  iflis  ex  hoc  certamine  tanto 
T emperies  ucrnx  faciens  exordia  proli. 

Et  mundana  nouis  fauet  indulgentia  rebus. 
Phoebus  adcfl.phocboq;  comes  lucina  rcuerfo 
Littorc  ad  ethiopum  pluuioqj  receflit  abauflro. 
Scdulaqj  ad  teneros  uchit  incunabula  partus. 
Hanc  requiem  terns  deus  hxc  dedit  ocia  quondam 
Prima  recens  quando  fumpflt  primordia  mundus. 
Nec  poterat  frigus  nec  iniquum  ferre  calorem. 
Hofpes  erat  phrixi  titam. foror  hofpita  cancri. 

Iam  tyrii  bouis  ora  calent  / hyadefq;  reexduntt 
Et  uidet  ardentem  uefper  fe  attollere  libram. 
Foecundam  ruit  in  ucnercm  genus  omne  animantu. 
Et  pecus  in  pratis  lafciuitu  n aequore  phoca:. 

Percutit  ante  diem  coelogauifa  tepenti 
Infomnem  philomena  lyram  i dum  fcandit  abortu 
Vrnauomens  undaminodifqj  flentia  rumpiti 
Dum  uaga  parrhafio  uoluuntur  fidaa  plauflro. 

Per  iuga  fylueftrcs  nemorofaqi  compita  nymphx 
Exercere  choros  properantilcuibufq’,  chorxis 
Ingeminant  agiles  faltus : SC  carmine  Ixto 
Omne  fonat  nemustalterno  pede  gramina  f gnant. 
Ridet  agertuiret  omne  folumjper  odora  Napcx 
Prata/Sdhamadriades  nemora  inter  frondea  ludunt. 


Extendi  maiora  fnu  monet  horrea  lato 
Diuitiasauido  tellus  paritura  colono. 

Floribus  afpirant  rephyri : uiridcmcp  per  herbam 
Scinfinuantitepidocp  moucnt  noua  gramina  flatu. 
. Palmite  de  longo  lachrymisflillantibus  imber 
LiquituriK guttx  uitrcum  glomerantur  in  orbem. 

h 


Laeta  feges  uincit  fulcos.in  uerticc  culmi 
Conice  fub  molli  tcnpcs  generantur  ariflx 
Triptolemi  proexdit  'opus.lataturofyris 
VomersX exultant trito  dentalia dorfo. 


SYLVARVM.  LIBER.II.SYLVA.IIII. 

Clarior  SC  folito  longe  demcnrior  aer 
T alia  prxdicit  noflns  reditura  diebus 
Q^ualia  faturnum  uiderunt  fecula  regem. 

Hic  bonus  atqj  ferax  noua  gaudia  nunciat  annus. 
Et  natura  noui  lxtatur  confulis  ortu: 

Subquo  nullus  erit  fcelcri  locus  alta  per  omnem 
Pax  popolum  noua  depulfis  fert  gaudia  cuns. 
Vrbsouat.exfutgcns  dulci  concordia  uultu 
Sandauirum  placidoconiungit  pedora  nexu 
Q_ualis  agxnoridcs  lycia  rhadamantus  in  ora 
Q_ualis  oliuifent  fuit  in  regione  Minerux 
Aequa  Solon  qui  iura  tulit. lacedxmone  quales 
Legum  lator  erat/uirides  qui  precipit  annos 
Ruri  agcreiut  bellum  difeat  tolerare  iuuentus: 

Et  robur  firmare  opcris.tibiFelfina  talis 
Sampctrus  Lodouicus  eritiqui  p reditus  omni 
Dote  animi  patrum  numerum  fandiqi  fenatus 
Intrat : & antiquo  patris  fuccedit  honori. 

Namqi  pii  quondam  mors  accelerata  parentis 
Dum  puer  effet  adhuc  tanrifq;  laboribus  impar/ 
Caufa  magiftratus  fuit  importuna  relidi, 
Iflapotcflatis  moles  altilTima  tantx 
Non  nifi  maturis  concedi  debuit  annis: 

Et  bene  de  patria  meritis.  Iam  grandior  acuo 
Iam  rerum  ailiduo  multarum  exercitus  ufut 
Iam  (ludiis  legum  infignis/iam  clarus  cqucftri 
Militia  decus  hoc  pofl  interualla  rccocpit 
Debita  prxapiti  nollens  afccnderc  faltu. 

Si  curanda  faluspopuli  t fi  comoda  debent 
Publica  feruari  i debet  cordata  fenedus 
Non  ardens  animis  atep  inconfulta  iuuentus/ 
Talibus  addici officiis.hoc  munere  fungi. 

Bella  gerant  iuucncsmrbana  negoria  patres. 

Cum  nautis  longa  remorum  brachia  mole 
FcfTa  labant/K  membra  fluens  rigat  hifpida  fudon 
Si  fubitoaflueritileniq:  fauoniusaura 
Lapfus  ab  oceano  qua  fldera  fuflinet  atlas 
Ingrueret  puppi/flatu  qui  ucla  fecundo 
CuructiK  attritis  ufu  ferat  ocia  remis/ 

Confurgct  pla:bs  omnis  ouans/traduqs  rudentum 


AD  LODOVICVM  Sampctrum  Bononien,  xxxxfui 
Pandct:&  crrcdto  fufpcndetgarbafa  malo. 

Atqi  operis  palmam  sephyris  dabit.  rcquora  fulcans 
Ibiu&obicdfos  fundet  raris  obuia  fludtus. 

Prouidiisin  fummaicmonem  puppc  magiftcr 
Solus  agit  :ueliq;  finus  accomodat  auris. 

Cxtcra  prxteritos  cantu  folata  labores 
Turba  refert  sephyris  grates  s peanaqj  cantat 
Tcncptune  uocansitc  proibeu  te  mclicerta. 

Q_ualc  feret  nautis  aura:  fauor  ifle  leuamcn 
Tale  nouus  praedare  parat  tibi  Fclfina  confulr 
Q^ux  gemis  ingenti grauium  fub  fafcc  laborum. 

Hadenus. Antiquam  in  requiem  prifcuqi  decorem 
TranfFeret:&  uindi  cinget  tua  tempora  ferto. 

Ac  iuuenile  decus  reddet  tibi.forde  iaccntem  . 

Tollet  :K  cxpulfis  iterum  renouabere  canis. 

Q_uicquid  ab  amne  mali  rtygiofera  mifit  erinys 
Q_uicquid  ab  inferto  cadit  xthereiquicquid  inique 
Cogitat  humanas  leges  8£  numina  contra 
Impia  mens  hominum  patrix  non  xqua  falun 
V ertet  in  aduerfos  hortes  gentrmqi  nefandam. 

Tu  duce  tuta  pio.  fub  quo  diferiminis  expers 
Iam  dudum  uicio  contra  nitente  ruinam 
Parta  grauem  uirtus  fcfeufq?  ad  fidera  tollet. 

Mirabar  quidnam  infolitis  fplendoribus  xthert 
Q_uid  phoebus  tam  claro  oriens  portenderet  orbet 
Nam  nodum  illiusrutilans  aurora  dici 
Occiderat/quando  per  rofida  gramina  folus 
Errabam  rtcllis  iam  deexdentibus  t euro 
Per  uirides  ludente  agros/roreqt  ferente. 

Et  uidi  radios  altis  in  turribus  urbis  -j 

Atq;  procul  folem  fummis  in  collibus  ortum 
Antediem  coelo  nigram  depellere  nodlem. 

Ipfa  etiam  nox  illa  fuis  crtulferat  artris 
Clarioriornatucupicnsortcnderc  toto 
Lxticiam.maiori  etiam  latonia  uultu 
Iuit/K  in  terras  prerto  uicinior  orbe 
Signa  dedit  coelum  mamferta  K numina  & artra 
Maxima  flaminxcedncrunt  gaudia  genti. 

Fclfmii  proceres  dans  gens  inclyta  rebus 
Q_uos  facit  audentes/K  idonea  pedlora  matti 

h ii 


f 


SYLVAR.VM  LIBER-.II.SYLVA.ini.  \ 

Atcp  animo  fortes  ncmcaci  bcllua  faltus/ 

Vos  coeli  gaudere  monent. hottalur  olympus 
Luce  fua  mccflos  animis  arcere  dolores 
Et  celebrare  noui  focliccm  confubs  ortum.i 
lura,  fori  lites  clamofaqi  iurgia  cedent 
Cedet  opusicedent  operae  conuiuia  menfx 
Lauta  ferant  nitidx. nigris  cum  ucftibus  atrae 
Difugiantcurx.bona  fert  bonus  omnia  princeps. 
Sumite  luthcolas  ucftcs.  fplendetc  rubenti 
Ivi  uricc.cxfanes  mento  cadat  .ore  nitenti 
Templa  uiri  turmatim  adeant  pleno  organa  cantu 
Inter  facra  fonent  .bona  fert  bonus  omnia  princeps. 
Ite  nurus.ite  infantes  fimul  ite  puelis: 

Communi  lux  lfta  bono  facrata  relinquit 
T rifle  nihil  duxit  niuco  fignanda  lapillo 
Et  faflis  addenda  dtcstcelebranda  quotannis 
A populo  8C  patribus  folemni  in  ficula  ritu. 

V irtuti  modo  nupfit  honor  dat  pronuba  circum 
Nobilitas.communisamorparanymphus&aufpcx. 
Pida  tegant  aulaea  domos,  iubcingite  poftes 
Frondibus.K  muros  hilares  ornate  miniflri. 

Huc  edetx  lauri qt  uo1cnt.date  florea  ferta 
Qua  patet  ingreflus  qua  porticus  atria  duplex 
Cingit/odor  fluat  adyrius.per  compita  padim 
Spargitc/pcrq:  uias  cumulos  flauentis  arenx* 
Circulus  ante  fores  foliis  contextus  & auro 
Pendcat.in  medio  rutilantis  lamina  ferrxi 
Dedalei  fignum  ingenii  fadicibus  oitum 
Au fpiciis  canis  Europa  cuftodia  ferram 
Scruct:&  his  fignis  geminas  fuperaddite  claues 
Ifla  magiflratu  domus  cfl  6i  confule  digna: 

Q_uam  noua  non  folum  uittus  fed  auita  fuperbis 
Laudibus  illuflrem  facit:K  monumenta  (uperfunt/ 
Nobilitas  ubi  fc  noflrouctus  explicat  xuo. 
AddccIientcIlasK  tetfla/Si  prxdta  nullis 
Parta  inopum  fpoliis  neq;  turpibus  audla’  rapinis 
Difcite.qui  uultis  decus  hoc  infigne  fenatus/ 
Viucre primates  decet  obferuantia  legum. 
Nildomushxcpracdx nihil  aufa  tyrannidis  unq 
Nec  trans  iura  manus  aut  plxbifcita  tetendit. 


t- 


AD  LODOVTCVM  Sampetrum  Bononien.  xxxxv 

T alis  apud  pri fcos  gens  emiliana  quirites 
Poma  talis  crat.talis  domus  appiaitale 
Fabricii  cuniq;  genus. domus  lfla  mineruat 
Et  martis  fludiofa  bonis  caput  anibus  alte 
Extulit  / SC  patriam  femper  meditata  falutem 
Florida  pace  domi  fuit  1 8C  foris  inclyta  bello. 

Mynilus  ad  pclopis  currusiK  Achillis  ad  axes 
Mittiturautomcdon.  gaudent  iuga.  lora  tenentur 
Solem  correpta  manu,  quadriga  magiflri 
Sentit  onus.meliorq;  rotx  regit  orbita  curfutn. 
Tiphyshabetclauum.refidenspalinumsin  alta 
Puppe  regit,  totas  fecura  Bononia  nodes 
Iam  dormire  potes.bona  fert  bonus  omnia  conful. 

Ite  faccrdotes.cumulate  altaria  donis 
Ferte  preces.ne  mors  rapiat  / ne  liuida  Ixdat 
Lingua  uirum. Videat  canosiferamqi  nepotum 
Progenicm.uideatciues in  paccquietos 
Pcrpetua/fuperi  faucant  / fataliaqi  aftra. 

Et  Iongxua  ferat  uiuacem  gloria  famam. 

*:  F I N I s> 

Bapriflx  Mantuani  Carmelitxtheo.  de  contemnent 
da  mone  Carmen. 

Vid  mceres/fatumqi  times  oblita  tui  mens  i 
q Stulta  qdhoctantu  debile  corpus  amas  ( 

Du  trepidasm»9  ifle  met?  mea  uifcera  torqt. 

Ex  animo  in  corpus  labitur  i fle  timor. 

Aegra  tuum  pallet  facies  confefladolorem. 

Et  confeda  premit  pedora  frigus  iners. 
Definetnflariinonporiidet  omnia  fatum. 

Maxima  pars  rerum  nil  timet  arma  neas. 

Nam  deus  imperium  uitx  prxflantius  cflei 
Atqi  breucsmonemiuflit  habere  manus. 

Vnda  folum  fubeunt  monetn/fubit  ignis  8C  aer. 

Q^uxcp  fuocohitu  quattuor  ifla  ferunt. 

At  quia  longe  alio  funt  xdita  femine  femper 
Frons  eadem  ccelo  fidenbufqt  manet. 

Ipfe  tamen  rerum  pater  omnia  uenere  poffet 
In  chaos  antiquum  materiamq;  rudem. 

h iii 


i 


SYLVARVM  LIBER. II.  SYLVA.V. 

Sed  diuina  luis  bonitas  non  inuida  rebus 
Omnia  qu*  fecit  i uiucre  K efle  finit. 
ViuereSCcfTe  finitrpropriis  quoq?  uiribusuti. 

Naturxq;  datum  robur  incfle  facit. 

Q_ux  fecit  manfura  manent.  8C  robore  nullo 
Confctda  xternos  funt  habitura  dies. 

Q_ux  manfuraminus  monturaq;  condidit/xui 
Dentibus  8C  morbo  conficiente  cadunt. 

(Q_ux  fuperant  ignes  iuffit  confidere  femper. 

Orbe  fub  extremo  debile  daufit  opus. 

Sunt  igitur  uitx  lanfITma  regnasfub  aflris 
Imperat  angudis  mors  inimica  locis. 

Omnia  nec  fubter  lunam  funt  debita  morti 
V ita  aliquid  mortis  de  ditione  rapit. 

Namqt  hominum  cum  fint  mortalia  corpora  mentes 
Semina  diuinx  fimplicitatis  habent. 

Simplicitas  mortem  prohibettquianefeia  fcindi 
Se  nequit  in  panes  diffodare  fuas. 

Principiis  criam  non  funt  ex  quattuor  onx. 

Hoc  deus  ex  nullo  femine  finxit  opus. 

•Q_uid  merres  rfaiumq:  times  oblita  tui  mens  ! 

Stulta  quid  hoc  tantum  debile  corpus  amas  ( 
Debile  corpus  amastcuius  fub  pondeie  prefla 
V olueris  in  turpi  uillificata  luto'. 

Nec  potes  ad  patrios  tua  tollere  lumina  coelos. 

Nefciaqjxtemicogcriscde  boni. 

Debile  corpus  amastcuius  con  fortia  in  omne 
Dedccusiin  fordes  in  fcclus  omne  trahunt. 

Mille  per  aflfcdtus  ignominiofa  malignos 
Duccris/utduropreda  iuucncaiugo. 

Hac  fub  mole  iaces  ficut  dixere  gigantem 
Strata  fub  etneo  tendere  membra  folo. 

Corporis illcccbre/fed  non  tntelligisihodes 
Sunt  tibi : qux  incautam  prxcipttarc  folent. 

Sic  periit  primus  primi  pater  accola  mundi 
Et  fatdus  gudu  ed  in  fidiante  mi  fer. 

A fpice  quot  curas  & quot  reminifccre  morbos 
i ngerat  hxc  nobis  uilis  K xgra  caro : 

Q_uam  facile  in  faniem  fluat. SC  dapis  indiga  fempet 
V rgeat  ad  dandam  te  fibt  fempet  opem. 


DE  CONTEMNENDA  MORTE. 

Languida  fegnis  iners  BC  femperproxima  morti 
Q_uod  doleas  femperquoduequcrans  habet: 
Q_uid  moeres  ffatumqi  times  oblita  tui  mens  ? 

Stulta  quid  hoc  tantum  debile  corpus  amas? 

Te  dominam  fecit  deussK  feruire  parata  es 
Putribus  his  membris  tabificoqi  oneri? 
Excutere  <atq;  tuas  paulifper  collige  uires. 

Iuraqr  naturae  cerne  fuperba  iux. 

Q_uis  regit  hos  orbes  ? quis  lucida  fidera  torquet  ? 

Dic  age  qux  uires  corpora  tanta  mouent? 

V er  autumnus  hyems  3 C torrida  folibus  xflas 
Cur  redit  fhas  uerfo  quis  faci  t orbe  uices  ? 
Corpora  fpiruibus  funt  lubditateorpora  uitx 
Ipfe  agitant. calos  mens  regit  arqj  rotat. 

Mens  fedet  in  nitido  fublimis  ucrticc  mundi 
Atq;  fuum  uegetat  cingit  3C  implet  opus. 

HaK  ea  qux  fenis  res  cft  operata  diebus 
Sola  inter  mentes  ocia  femper  agens. 

Ipfa  fuos  alias  mentes  facit  efle  minirtros.  ' 

Atqj  opus  imperio  temperat  omne  fuo. 

Orbibus  adiunxit  mentes  animafqj  minores 
Et  docuit  tanti  iura  miniflcrii. 

Hxc  facient  inquit  nebulas/hxc  fidera  uentos 
H ic  cohitus  fruges  afferet  t ille  famem. 

Hxcrqux  bella  mouent/hxc  aftra  ferentia  pacem. 

Illud  egeftatem  feminat  / illud  opes. 

Hxc  funi  qux  curasihxc  funt  qux  gaudia  mittunt. 

Ifta  leuant  homines  alnus  i illa  premunt. 
Seminauirtutumradiisoriunrur  abiftis. 

T urpis  ab  his  uitx  nequiciofus  amor. 

Hxc  efi  ffclla  nocens  dubiis  hxc  profpera  regnis. 

Hxc  hominum  uitasauferetnlla  dabit. 

Omnia  mortalem  uariant  qux  fidera  mundum 
Aethereis  fecit  cognita  fpiritibus. 

Sic  dedit  has  animus  leges  artemqj  mouendx 
Molis. K his  mundum  legibus  aftra  regunt. 
Corpus  in  hoc  animus  nudus  quafi  conful  in  urbem: 
Intratt&hxcanimx  machina  parua  fubeft. 
Mentibus  exilium  dedit  hoc  deus  ut  iuga  mundi 
Iuflicix  officiis  3C.  pietatis  emant. 


SYLVARVM  LIBER..II.  SYLVA.V. 

Vitahaechippodromusiuitahacced  grande  theatru. 
In  quo  cuiqjfuus  dat  fuaiura  labor. 

Q_uifq?  fibi  fudat.funt  qui  fe  in  fidera  tollant. 

Suntquiad  plutonem  praecipitantes  eant. 
Spiritibus  maior  datus  ut  maioribus  orbis 
Sic  animus  feruat  membra  minora  minor. 

Ipfc  poted  iras  ganeam  uencremqj  domare 
Et  calcare  fuo  turpia  uota  iugo 
3Te  deus  his  igitur  membris  prxfecitiut  omni 
Q^uod  prohibent  leges  fcdulitate  domes 
Tu  uires  ne  abfeonde  tuas/neu  caede  laborit 
Ida  c(l  arbitrio  cara  relicfta  tuo. 

Vt  deus  & coeli  moles  elementaq;  maior 

Sicquoqi  nos  mundus  dicimur  ede  minor. 

Nos  inqtnam  plura  fumus ; quae  copula  in  unum 
Cogit:3£  hic  mundus  dicitur  e(Te  minor. 

Omnia  qux  in  mundo  fieri  maiore,  uidemus 
In  nobis  fimili  cernimus  ede  modo. 

Cor/iccuriatqj  caput  coelisfunt  fidera  fenfus. 

Ed  animus  nobis  cum  ratione  deus 
Caetcrafiuigili  dudioquacfiuerisiintra 
Corpons  humani  membra  uidebisagi. 
Quattuor  humores  ubi  fiue  elementa,  quod  exit 
Q_uattuor  8C  idis  corpora  mixta  uoces. 

In  genera  & fpecies  redigas,  funt  plurima  uitx 
Indiga.K  in  nobis  ed  animx  omne  genus. 

Sylua  pili.genitalc  pecus,  funt  acris  imbres 
Pituitae  e fumma  quas  pluit  arce  caput. 
Fulmcncntrefonansardorqui  naribus  exit. 

Et  uentos  domachi  ucnter.K  aluus  habet. 

Vtqj  deo  in  mundo  fuperi  maiore  minidrant 
Hic  tibi  fpintuum  copia  femper  aded. 

Sunt  SC  quos  genuit  iecur/Si  qui  cotde  crcanturi 
Q_uiqi  in  iublimi  uetricis  arce  fari. 

Haec  nbi  uirtutum  funt  indrumenta  marum. 

Et  celeri  quouis  mobilitate  uolant: 

Tudeusergo  tui  tu  prima  potentia  mundi.  ) 

Atq;  ita  tu  mundi  lora  minoris  habes. 
Sisuigil.atqi  datis  tibi  legibus  utere  ccclos 
Sufpice/ut  immotis  legibus  adra  meant. 


DE  CONTEMNENDA  MORTE. 

Quid  mocrcs/fatumqj  times  oblita  tui  mens  ? 

Stulta  quid  hoc  tantum  debile  corpus  amas? 
Collige  difpcrfos  bona  pct  mortalia  lenius 
Et  noli  in  fallis  degenerare  bonis. 

Ad  bona  uera  redi/qux  funt  coclcftia : nec  te 
T erreat  intrandus  pro  pietate  labor 
Certandum  cfl.nulli  ucniunt  line  marte  triumphi 
Et  nifi  certanti  nulla  corona  datur. 

Efldcuseft  ither  precium  certaminis  huius 
Hxc  faciant  pugnam  premia  tanta  Icuem. 
Vadis  in  xthcrcos  alacris  pofl  funera  campos/ 
Conuenu  sternis  mentibus  ille  locus. 
Cocleftes  anima;  fociam  te  in  lucida  tollent 
Atria  / foe lices  es  habitura  domos. 

Agrauibus  curis  a follicitudinc  longa 
In  requiem  ucnis  pacificofq;  lares. 

Elyfiis  inter  fuperos  uer  latere  campis: 
Subictfhjfq;  tibi  totus  olympus  erit. 
IntcrabundantesepulasSC  prandia  lauta 
Nedfareos  latices  ambrofiamq;  bibes. 

T alia  coclefhs  fonat  ad  conuiuia  cantus/ 

Et  quod  mota  ferunt  fidera  dulca:  melos. ' 
Cum  fuperis  uiucs  SC  curegnabis  olympo 
Tanta  futura  tua  cft  gloria/tantus  honor. 
Hicxterna  quies. hic cflartcrna  uoluptas. 

Vitaqi  perpetuis  accumulata  bonis. 

Quid  moeres  Cfatumqi  times  oblata  tui  mens  ( 
Stulta  quid  hoc  tantum  debile  corpus  amas? 
Corporis  intentum  metuis.labor  ultimus  argram 
Sollicitat.mortis  nomen  inane  times. 

Certum  cft  in  cineres  corpus  mortale  rcuerti 
Sed  tamen  xtemus  non  erit  ille  fopor. 

Sunt  iterum  noflrx  rediturx  incorpora  uitx. 

Mcmbraq;  lundturis  rcflituenda  fuis. 

Et  quid-inepta  times  ?non  funt  in  morte  dolores. 

Sidolorin  morte  eft/eft  timor  ille  dolor. 

Fac  timor  abfit/crit  fatum  fopor.  atq;  fepultis 
Corporis  inualidi  fcnfibusalta  quies. 
Ternficam  mortem  facit  ignorantia  rctum. 
Quid  timeat  nefeitqui Tua  fata  timet. 


SYLVARVM  LIBEfUI.  SYLVA.VI. 

Languida  nanq;  potens  ubi  uinccre  pedora  Iangor 
Incipitiin  toto  cotpore  fenfus  habet. 

Pugnaqj  iam  ccflat/poftcj  natura  ucncno 
Certiti&hortilisabrtulit  arma  manus. 

Vidaiacet  uirtus.fine  ui  fubit  atria  Iangor 
Frigidus : SC  uitx  depopulatur  opes. 

Mots  ubi  tam  fua  figna  uidct  procul  arccleuari/ 
Ingreditur  placido  membra  fubada  pede. 

Langor  enim  cautus  neas  armiger  impia  furtim 
Cartra  moucns  hortes  obfidionc  premit. 

Non  tuba  non  litui  non  aerea  cornua  clamant. 

Nec  faciunt  ullos  ora  nec  arma  fonos. 

Miles  ut  ad  muros  queat  improuifusadertfe 
Ipfedcus  plantas  turtit  habere  Icues. 

Cartra  neas  funt  haec,  hoc  milite  bellat  acerbus 
LangonK  obfcuram  mittiturante  necem. 

De  fragili  uclox  animae  fuga  corpore  mors  eft 
Expcdanda  magis  q metuenda  uiro. 

Q_uid  moeresfatuqj  times  obi  ira  tui  measC1 
Stulta  quid  hoc  tantum  debile  corpus  amas  ( 

Sceuola  contempfit  mortem  / contempfit  Achilles. 
Et  clari  ac  fortes  magnanimiqi  duces. 

Illi  etiam  quibus  eft  uitae  fpes  nulla  futurae: 

Q^ui  fidei  nortrx  relligionccarent. 

At  tu  cui  facro  caput  crtin  flumine  lorum 
Etquaeclaranouaeluminalegis  habes 

Funera  formidas.  K fas  de  funere  nafei 
Vitae  aliud  prxrtans  eximiumq?  genus. 

Si  tamen  in  fato  dicas  figna  erte  doloris' 

Qjjx  moueant  fortes  magnanimofq;  uiros» 

Namqj  oculos  atep  ora  modis  fe  infledere  miris 
Mortis  in  horrendo  uidimus  introitu 

Accipe  rem  ueramifalfis  nec  frangere  formis 
Neu  paueas  inftar  defipientis  anus. 

Si  qua  ferunt  xgriuicinx  in  limine  mortis 
Non  faat  immanis  talia  figna  dolor. 

Occurrunt  uarixquafi  fomnia  uana  figurx 
Pcrtutbantcp  animosi  incuriuntqt  metum. 

Proptcrea  multos  fpeculisaudiuimus  altis 
Sxpius  8C  fummo  dcfilnrtc  loco. 


DE  CONTEMNENDA  MORTE,  xxxxviu 
Hocfaritilludcns  fallacis  imaginis  error: 

Non  uenicns  morbi  de  grauirate  dolor. 

Et  ftipulas  quando  fubeunt  incendia  torto 
Stipite  tnltiriam  fignificare  putes. 

Q_uid  moeres  fatumcj  times  oblita  tua  mens  ( 

Stulta  quid  hoc  tantum  debile  corpus  amas  ( 

Q_uare  ita  degeneras  ut  ames  mortalia  tantum  { 

Nec  uideas  ortus  principiumqi  tuum  ( 

Ignea  cum  tibi  fit  uis  8C  cocleftis  origo 

Q^uid  cupis  hac  lutea  degere  daufa  domo  i 
Q_uid  ubi  cum  faxisiquid  cum  tellure  lutocpC1 
Ipfa  dei  uultus  effigiemqj  geris. 

Ifta  relinque  ferisitua  funt  cceleftia  terta 
Non  patria  eft  nobis  terta  fcd  exilium. 

,Q_uid  precor  exilium  patrix  prxponere  maius  i 
Ccrcaqi  terreni  carceris  antra  pati  i 
Dulce  eft  ad  uererum  coetus  migrare  parentum 
Tam  celebri  infignescemere  laude  uiros. 

Q_ux  iucunda  magis  cerni  fpcrtacula  fas  eft 
Q_uam  fpertare  uno  fxcula  cunta  loco  f 
Q_uod  fi  forte  caux  metuis  tormenta  gehennx 
Etftygis  ardentes  ne patiare  lacus/ 

Scire  deum  debes  nobis  mortalibus  hoftem 
Non  fore  s inhumanum  non  decet  eflTc  patrem, 

V t decet  efie  pium/fic  eft  pius  efle  putandus. 

Q_ui  putat  imitem/non  putat  cftc  patrem. 

Non  putat  e(Tc  dcum.quis  enim  confenferit  illum 
Efle  deum  demens  quem  neget  efle  pium  i 
Eft  deus  omne  bonum,  deus  eft  quxcuq;  putantur 
Optima,  fed  melius  quid  pietarc  dabis  ( 

Q^uid  meeres/fatumep  times  oblita  tui  mens  ( 

Stulta  quid  hoc  tantum  debile  corpus  amas  ( 

Expediat  te  fumus  apcx.te  regia  coeli 
C lamat/K  xtemi  curia  fanrta  patris. 

Dic  age/iartura  quid  amas  ftua  damna  quid  optas  i 
Nonne  putas  fummo  damna  carere  bono  i 
Dic  age  quid  trepidas  mea  mens  in  amica  ucnire 
Atria  £quid  poenam  fuppliriumq;  times  i 
Q_uantumcuqj  grauis  fueris  nbi  confria  culpxi 
Corde  dole  cnmcn  diluit  omne  dolor. 


SYLVARVM  LIBER-.II.  SYLVA.VI. 

Scimus  enim  quae  fit  noflri  clementia  patns. 

Q uam  facili  noftras  audiat  aure  preces. 

Corda  deo  dabimus  .lachrymifqt  litabimus  illi. 

Nulla  accepta  magis  funt  olocauftadeo. 

Si  Iugcsipater  indulgens  tua  debita  foluit. 

Vult  humiles  animos  uult  pia  uotadeus. 
Grata  deo  non  funt  fumatiatura/ncc  arae 
Nec  facra/fi  cordis  relligioneuacent. 

Virga  recens  rephyris  / neruo  curuabitur  arcus. 

Igne  chalybs/ Adamas  fanguine.  corde  deus. 
Caedite  terrena:  turpiffima  uincula  cur*. 

Caditc.nec  mentes  follicitate  pias. 
Famauoluptatcs/honor/atq;  potentia/K  omnes 
Fortune  X fato  fubiciunturopcs. 

H*c  funt  qu*  incautas  rapiunt  in  tartara  mentes. 

I fta  folent  noflros  illaqueare  pedes. 

H*c  pereunt. T u fola  manes.  T u nata  tonantis 
Mens  mca.frontc  hilari  regna  paterna  pete. 

In  gremium  patris  atq?  finus  & in  ofcula  curre. 

Surgit  in  amplexus  regia  tota  tuos. 

Serta  parant  capiti,  radiis  lllufirisK  auro 
Ibit  ad  extremos  candida  laena  pedes. 
Omnia  in  aduentu  miraberis  agmina  diuutn 
Conuerfain  plaufum  l*riciamq?  tuo. 

Talis  enim  fantffos  pax  & concordia  ciues 
lungittut  in  pelagus  grande  redundet  amor. 
Propria  uirtutum  uariant  infignia  quofdam. 

Sed  proprium  charitas  nil  tamen  cfTc  finit 
Vtcomunisamor/ficK  comunia euntis 
Omnia/pcrfedo  nil  in  amore  fuum. 

Q_uid  moeresCTatumqt  times  oblita  tui  mens. 

Stulta  quid  hoc  tantum  uile  cadauer  amas  ; 
Ergo  libens  & fponte  pedem  trans  limina  mortis 
Porrige.nec  fati  nomen  inane  time. 

•:  F i N i s :• 

Bap.Mant.in  Andrca  matinia  pi/ftorem. 

j-  Icut  agenorei  futgunt  ubi  cornua  tauri 
Prarcipiri  iam  ucre/folum  pubcfcit/X  arua 
Luxuriant /riden tq;  noui  per  gramina  fioresi 


AD  ANDREAM  MANTINIAM  PICTO. 

Sic ftudiishxc noflra  uiget  florentibus  xtas 
Ingcnnfcj!  bonas  torpere  uetannbus  artes. 

Sed  tuus  in  primis  ut  pleno  cynthia  cornu 
Andrea  fplendcfcit  honor. Tu  extera  uincis 
Sidera  luce  tua.  Tantum  illuflrata  labore 
Eft  pidhira  tuo/quantum  Romana  poefis 
Virgilio  /SC  graixSmynxo  carmine  mufx. 

Dedala  monflrautttibi  fc  naturatmodumqt 
Quo  res  ipfa  facit.  Tu  uiua  coloribus  ora 
FingistSC  umbrati  fallunt  mortalia  uultus 
Lumina,  pofle  loqui  credas  animata  putantur 
Membra  tepes  fanguis  ucnas  SC  fpiritus  implet/ 

Nec  tabulis  hercre  pedesifed  uera  uidentur 
Figerc/SC  alterno  uefligia  linquere  greflu. 

Frons  oculi  uiuos  xdun  t SC  brachia  geflus 
Sic  uanos  animi  motus  oftendit  imago/ 

Sicleuis  afletftus  manus  eft  imitata  latentes 
Etuerum  mentita  decus. (imulata  uerentur 
Ora  humana  ferx.uolucres  ad  inania  tctfa 
Vt  ucncre.nihil  poflint  ubi  fidere  naltx 
Prxcipiti  fraudem  properant  cuaderc  lapfu. 

Pidhis  aper  fetis  horrens  SC  lumine  toruo 
Dentibus  in  falcem  dudlis  armatus  SC  ira 
Allatrare  canes  iuucnuqj  audacia  corda 
Afpedlu  frigere  facit.  fugere  columbx 
Exanimes  aquilamtpueri  timuere  colubram 
Ars  tua  tanta  potefl.tantas  induflria  uires 
Obtinetmt  uiuis  xquate  carentia  uita 
PoflTit/SC  humanos  etiam  deludere  fenfus. 

O uetus  O fcelix  laudati  temporis  xtas 
Deflne  te  ladtarc.  fuos  extollere  ludos 
Grxria  iam  ceflet  certamina  ponat  olympus. 
Pofleritas  iam  uincit  auos.melionbus  aftris 
Vrimur  optati  labuntur  ab  xihere  fluxus. 

Quid  gnidix  uencris/quid  te  fufpendit  apcllis 
Gratia  f protogenis  tabulas  SC  zeufidis  uuas 
Parrhafiiquid  cernis  aues.Quid  figna  myronis 
Lyfippicp  uidcsfQuid  te  fpirantia  tardant 
Marmora  praxitelisiflatuxmcuphraorisfomne 
Phidiacum  fuperatur  ebur.  Polyclcticauirtus 


SYLVARVM  LIBER.II.  SYLVA.VII. 

SordcttX  Andriae  perdit  collata  decorem. 

Tu  decus  Itali*,  nodri  tu  gloria  faeci  i. 

T u patrui  immortalis  honos,  concedere  laudem 
Patria  pod  Liuiumdebetubigrata  fecundam. 
Ingenio  litata  tuo  tibi  femper  apertas 
Odendit  picflura  fores. tibi  porrigit  omnes 
Diuitiasipenorifcp  fui penetralia  pandit. 

Ergo  fuum  retftc  uoluit  te  Mantua  ciucm. 

Largaq;  magnanimus  {latuit  tibi  premia  princeps. 
Nec  dolet  antenor  te  regna  Bianoris  olim 
Pripofuifle  fuisiquandograuiorc  fencdla 
MantuaK antiqui  pncellit  origine  gentis. 

Artis  apex  ubi  confidis  uetat  altius  ire: 

Q_uid  fupcrednifi  picfluris  infundere  uitam  { 

At  Iouis  hoc.hic  fide  gradum.  Sed  in  ocia  foluf 
Cum  nequeat  uirtusimanus  excrcendatncc artem 
Iam/fcd  magno  operu  numero  (ine  crcfcerc  laudem. 
Tu  potes  iihcrco  deponere  numina  coelo: 

Atq;  animas  mondrare  oculis/mirabilcmodris. 
|Q_uod  natura  nequit. Superos  mortalibnsergo 
Senfibus  exponasinobifcp  odende  tonantem: 
Phidiacumqjiouemconficftaq?  numina  uero. 
Vince  deo. q,  fi  meritis  tua  premia  uirtus 
Non  habet  iquamihi!  pendastmortalia  uirtus 
Vera  fupergrediens  fua  premia  quirit  in  adris. 
Longa  igitur  triplices  ducant  tibi  damina  parci. 
Ncdorcofqj  dies  Si  Matufalemia  faecla 
Aetbetci  donent  animi ipod  functa coelum. 

•:  finis:* 


Bapridi  Mantuani  Carmelitz  thco.in  Romam  bel' 
lis  tumultuantem. 

Omaqd  {fanis  toties,  qd  fanguine  gaudes  ( 
t Q_uid  geris  imbelli  fpicula  tata  manu  ( 
Q^uo  uefana  ruis  fdudioqj  armans  inani 
Iam  fenio  lafTas  debilitante  manus  ( 
Tota  trcmis.gelidi  uclant  caua  tempora  cani. 

Et  cauat  effectam  ruga  inhonda  cutem. 

Frons  cadit  in  petdus.calligant  lumina,  uoccm 


IN  ROMAM  BELLTS  TVMVLTVANTEM.  J, 

Vix  trahis:SC  balbo  uerba  caduca  fono. 

Dentibus  excudis  malas  odendis  inermes» 

Stillat  ab  immundis  naribus  hippomanes. 

Nec  potes  antiquos  belli  nefeire  tumultus. 

Nec  folitam  rabiem  longa  fenedta  domat. 

Ars  tua  finitimis  indicere  gentibus  arma. 

BcIIaq;  uocali  follicitarctuba. 

Si  foris  arma  tacent  tu  bella  dorocdica  tentas. 

Nec  feritas  requiem  ferre  fuperba  poteft. 

Tu  fimilis  taurouentos  qui  cornibus  altis 
Verberat/K  rauca  uoce  uomit  tonitru. 

T u fimilis  colubro  / quouens  grauis  ira  uenenurn 
Sufcitat/Si  mota  lumina  bille  rubent. 

Aequiparas  libycum  furiis  agitata  leonem 
Cum  fera  rugitu  uox  fremit  arquoreo. 

Nec  magis  ammidis  bacchatur  fcetibus  urfa 
Aut  lupus  hedernam  cum  premit  ore  famem. 

Sic  furis  ut  fpumis  ex  ore  cadentibus  atrox 
Fulmineo  quotiens  dente  minatur  aper. 

Ira  ardcs/ccu  cum  fixam  Ico  faucius  hadarn 
RodittSC  edufa  caede  cruentat  humum. 

Sic  fremis/ut  frendens  cum  ferrea  uincula  mandit 
CerberustK  flygias  murmure  turbat  aquas. 

T u fratres  in  bella  uocasrin  pignora  patres: 

Et  fcelus  omne  audes  :&  paris  omne  nefas. 

Dic  quotiens  uariis  maculas  dum  exdibus  cnfes 
Albula  purpureis  tindla  cucurrit  aquis. 

Dic  quotiens  uiolas  dominos  telluris  & unda:. 

Dic  quoriens  gladiis  regia  colla  petis. 

Mirius  edthracum  genus  & Cyclopea  prolesi 
Et  Nafamon  Iibyci  qui  tenet  arua  freti. 

Mitior  edfcythicisqux  podidet  ultima  campis 
Littora  concreto  terra  peruda  gelu. 

Mitius  ed  quodeuep  uidet  crudele  per  orbem 
Phoebus  1 8C  undofo  doris  in  occano. 

Mitior  ed  duri  gens  implacabilis  orci 

Q_uam  niger  obfcuro  luppiter  igne  domat. 

Nunc  quoqj  ciuiles  lxuo  gens  omine  pugnas. 

Et  drepitus  tota  martius  utbe  fonat. 

Pcriuga  laniculiiper  colles  xra  latinos 

i ii 


SYL.LI.il.  SYL.VII.1N  RO.BEL.TVMVL. 

ConcutiriK  ftrido  fulminat cnfc  furor 
Vodfcrantdirx.fparfi  pro  crinibus  angues 
Inflant  peltifero  fibila  colla  fono. 

Hinc  litui  clanguntihinctnfticoncita  plaufu 
Tympana  confufum  uulgus  ad  arma  uocant. 
Hincgalexrutilantf&ahcnca  pedora  fulgent. 

Et  rigido  durum  cingitur  enfc  latus. 

Hinc  gerit  hirfutis  eques  infpicata  pharetris 
Spicula  crudeli  proiicicnda  manu. 

Hinnit  equus  pidocp  ferox  fub  tergore  frontem 
Ellcuat : H fonitu  quadrupedante  uolat. 

Mole  fub  armorum  crepitans  ferus  armiger  hoftem 
Prouocat.  & longam  fufttnct  acre  fudem. 
Sufhnet  xre  fudem. pronoqi  in  uulnera  feno 
Sanguineam  portat  trabs  abiegna  ncccm. 

Hinc  riigcr  efflato  refonat  pilularius  igne. 

Et  lacit  ingenti  plumbea  faxa  tono. 

Hinc  pedes  haftatis  longo  uenit  ordine  dextris 
Tcdacp  ficulno  Ixua  fub  orbe  latet. 

Verrit  humum  gladius.Iucent  fulgente  metallo 
Pcdora.funt  capiti  concauus  arma  chalybs. 
Hinc  refonant  magno  clamore  erymathida  matrem/ 
Lucida  inoccidui  qux  tenet  affra  poli . 

Herculeas  alii clamant  pleno  ore  columnas. 

Diuidithxcduplcx  teffera  Romulidas. 

Saxea  fulfureis  pila  pulfa  furonbus  arces 
Concutit. & cclfas  dcftruit  igne  domos . 

In  tua  conuerfo  grafTaris  uifcera  ferro. 

Atq)  tuum  proprio  confias  enfe  caput. 

T empia  gemunt/arx  lachrymanttfufpiria  thybris 
Ducit  :&exhaufto  languidus  amne  dolet. 

Fas  SC  iura  negas.  homincsK  numina  fallis 
Nec  Iouis  imperium  nec  phlegctonta  umes . 
Singula  texentem  couiria  deferet  xtas 
Tantum  ac  tale  tux  eft  improbitatis  onus. 
Romanis  pater  eft  mauors/lupa  martia  nutrix, 

H xc  hominum  mores  ingeniumq;  docent. 
Viuere  qui  fande  cupitis/di  fccduetR  omx 
Omnia  cum  liceant/non  licet  cftc  bonum. 

•:finis:* 


SYLVARVM  LIBER.III.  J iV 

BAPTIST AE  Mantuani  Carmelitx  theo.  In  Ro/ 
bcrtum  Sanfeucrinatcm  Panxgyricura  Carmen, 

Emideum  uctercs  infignia  facfta  poetx 
f Meoniisufifidibusgrandiq;  cothurno 
E tenebris  claram  in  lucem  traxere  canendo. 
Propterea  magni  tumulum  miratus  Achillis 
Pcllxo  genitore  fatus  dum  moenia  Troix 
Littore  figxolaccramq)  inuiferet  urbem/ 

O fortunatum  iuuenem  cui  carmine  dixit 
Meoniodicitantocp  ad  fidera  cantu 
Contigit  extollisfamaq!  repellere  mortem. 

Sed  tamen  in  facros  fors  eft  minus  xqua  poetas.  . 

Nam  dum  magna  canunt  heroum  facfla/putantut 
Vanaloquitquia  uulgus  iners  Si  languida  corda 
Dum  fublime  nihil  curant  & fegnia  ducunt 
Ociaiuirtutisduriffimapedlora  nunq 
Cominus  Si  fortes  contredlauere  lacertos. 

Nodlua  phocbxum  uifu  non  fuflinet  orbems 
Hoc  etiam  iouis  armigero  putat  cifc  negatum. 

Sic  gennus  hoc  exfangue  fuisquod  uinbus  impar 
Autumat /herculcosexcxderc  iudicataufus.  - 
Cxdite  degeneres  animirnodlemcp  fubite 
Tartaream  flygiicp  lacus  teterrima  luflra/ 

Lumine  qui  tremulo  claros  non  cernitis  ignes.' 

Nec  quales  habeat  uirtus  difccmitis  alas. 

Q_uis  lemx  Ncmcxqt  feram  faltufqj  molorchi 
Q_uis  domuit  ceruam  xripedem  fquis  fuftulitagues 
V ertice  de  lydi  montis  Bammaqt  chimxrx  ( 

Et  quis  femiferis  iuga  dicitur  hofpita  monftris 
Oppreflifle  ffuit  labor  Si  folertia  tanti. 

Ampla  quis  ex  uno  confecit  marmore  tctfa  , 

Thratdo  fundata  folorqua  magna  perinthus 
Ante  crattipfa  amo  fuit  hcradxa  fequenti. 

Ardua  pyramidum  quis  culmina  nubibus  xquat: 

Quis  tantis  ephefum  templis  fquis  turre  Canopum 
Lucifera  fhbycas  olim  quis  preffir  harenas 
Mole  iouis  tanti  fquisuicit  amazona  fortem  f 
Q uis  lapitastdurofq;  nud  Ixrtrigonas  ore  ( 

Alpinum  quis  ftrauit  iter  fquis  marmor  aceto 

i iii 


« 


I. 


SYLVARVM  LIBER.III. 


Rupit & xternis canentia  faxa  pruinis? 

Hxc  facit  affiduo  fudans  in  pulucrc  uirtus.  - 
Q uattuor  in  magno  rerum  primordia  mundo 
Secretis  abftrufa  locis  ignotaq;  regnant: 
Scilicet  hatc.fatum.uinus.fortuna.deultp 
lura  deo  maiora'mancnt.cui  proxima  uirtus/ 

T ertia  fors  fato  .cui  fe  fortuna  mtniflram 
Exhibuit : flammis  uirtus  durata  gcluq; 
Fortunam  fatumqi  domat,  dare  fola  triumphos 
Et  leuibus  uedlare  rotis  intexere  lauros 
Frontibus  K uiridi  raptum  de  cefpite  gramen 


Plurima  praeteritis  hominum  fublimia  fecit 
Pedlora.fcd  noflro  non  ufa  minoribus  acuo 
Vinbus  illuflrem  belli  pacifqi  Robcrtum 
Protulit  officiistfc  feqi  effudit  in  illum 
Ipfccaput  factum totamcp  fimillimus  illi 
Corporis  effigiem.Cafu  fl  pingat  apclles 
Infignem  clarum  qt  ducem  / uoluiffe  Robertum  - 
FingcretX  exemplar  dueffum  credetur  ab  illo. 
Cerne  uirum  uiden  excel fx  qux  gloria  fronti  ( 

Q_uis  capiti  decor  incano  fqux  gratia  ueftit 
Lumina  Amaturo  quid  maieffatis  inore 
Fulgeat  dextantes  humeros  pedhifqi  leuatum 
Leniter  & fetofa  toris  porretffaqt  cerne 
Brachia  neruorum  folida  compage  ligari. 

Prxfcia  nentur  i iuffuq:  excita  tonantis 
Tale  duci  natura  decus  largita  futuro  eff. 

Q^uam  bcnccriftata  reeubant  fub  caflide  crines/  _ 
Q_uam  bene  fub  toracc  fedent  mauortia  corda. 
Non  xrata  grauat  uiridem  lorica  fcncdlam . 

Non  ualidam  grauis  hafta  manum : non  ilia  fulgens 
EnflstK  horrificum  fpargens  romphxa  nitorem 
Cum  rutilare  truces  conos  adamantaqi  fummo 
Vertice uibrantes  late  diffundere  flammas 
A duerfx  uidere  acies  trepidare  uidercs 
Corda  manufq?  uirumttrcmulaq;  in  flapedc  plantas 


I 


IN  ROBERTVM  SANSEVERINATEM.  Jff. 

Stare  Foco  ncfciretducis  praefenria  tantieft, 

Sicut  ubi  libyx  per  mhofpita  tura  leonem 
Iratum  uiderc  fcrx.-fi  fidere  curfu 
Si  tentarc  fugam  ncqucunt/antc  illius  ora 
Depofita  ccruice  lacentircgemcp  fatentur. 

Nec  femel  aut  uno  tantum  fuit  agnita  uirtus 
Irta  Ioco.-procul  europam  difcumt  in  omnem. 

Q_ua premit  acnasgallisin  finibus  alpes  . 

Hyberno  Cynofuragelutqua  murmurat  arquor 
Ha  Jriacumtqua  rura  lygur  faxofa  colonus 
Exercet  mitcfq;  legit  de  collibus  uuast 
Thyrrheno  ficuloqj  madent  ubi  littora  flutrtu 
Fadta  ducis  cclebrcmqj  fonant  ora  omnia  famam. 

Q_uid  referam  uindes  annos  cum  uenit  in  arma 
Pencpuerjpatrui  mores  St  Sfortia  femper 
Signa  fcquensftencras  prima  lanugine  malas 
Claudere  fulgenti  galea  tum  coepit : 8t  armos 
Deliciis  rigido  pofitis  circundarc  ferro. 

Sicut  Marmarici  foboles  primxua  leonis 
Iam  pendente  iuba  curuis  ubi  fortior  artas 
V nguibus & ualidis  armauit dentibus  ora» 

Stare  nequit : curfuqt  feras  faltuqj  fatigat.  ✓ 

Sic  puer  ut  flagrans  picena  per  oppida  fulmen 
TranfiittSC  celeri  fregit  tot  moenia  marte. 

Non  maiora  tulit  uiitutts  figna  futura; 

Scypiotcum  pauidis  tranans  pro  auibus  arquor 
Attulit  in  libycam  flragcs  St  funera  gentem. 

Q_uid  repetam  uteris  antiqua  pericula  boiis  ( 

Seu  Derdon  T anarufqj  fures»  T anaroqi  ppinquans 
Eridanus/nccnoninfubris  flumina  lambri. 

Q_uid  cum  uix  fecum  rapuit  fua  figna  Iacobus 
Aufugiens  ferat  ille  tamen  non  fegnis:8t  artem 
Palladiam  dodus  rfumptaqi  acemmushafla. 

Non  marius  Cimbrum  maiori  clade  furentem 
Nec  maraihon  fudit  maiori  turbine  perfas» 

Milciadcs  quando  fubitiscongreflibus  hortem 
Fregi  t:St  ingentem  fepcliuit  fanguine  campum. 

Adde  fiuentinis  pugnam  pro  ciuibustaddc 
Flaminium  Cpotcrit  mcminirtie  Bononia)  martera, 

Ipfequoqj  a gallis  magnos  fortitus  honores 


i 


SYLVARVM  LIBERJir. 

Militiam  fubregcdiu  tradfauit&arma. 

Quis  canat  aflumptos  olim  pro  rege  labores 
Que  modo  fata  pmuntC quis  parthcnopxa  per  arua 
Flagrantes  referat  pugnas  fmille  oppida  mule 
T crruit  cxcelfis  pofitas  in  montibus  arccsi 
Poftq  fidereo  moriens  Alfonfus  olympo 
Claruit magno  coelum  reperiuit  honore: 

Amus 8i alphaex  meminerunt  martia  Pifx 
Gallica  cum  patrio  miflus  de  littorc  miles 
Daunius  in  tufeos  magno  ruit  agmine  campos. 

Scit  quibus  immenfum  traicctt  pontibus  amnem 
Luca  uetus'  quanta  ad  pelagus  tuba  mugiit  aura 
Scit  ucteris  Lunxtradlus  nympharcp  marinae. 

Cum  ducis  anguigeri  ftygio  caput  abdidit  orco 
Vitrici  mors  adfa  manutcum  plurima  crcuit 
Seditio/fortuna  graucm  meditata  Robcrto 
Perniciem  uirtutenouos  abigente  tumultus 
Et  fraudes  retegente  deo  dclufa  retraxit 
Lora  dolenstgcmuitqs  dolos  exire  latentes. 

Bis  patriae  laturus  opemibis  pulfus  iniquo 
Sidcrctuirtuti  faltem  fatis  undiqj  facium  elb 
Scmpcr  habet  uetos  placidum  quibus  excitet  aequor 
AeolustSi  nautis  curfus  fortuna  fecundos 
InuidcttSC  crebrum  ferit  alta  ceraunia  fulmen. 

Sed  magis  cxcclfx  patuit  folertia  mentis 
Cum  feruileiugum  Genuxcontriuit/K  urbem 
Egregiam  lygurum  terra  pclagoq;  potentem 
In  pacem  antiquam  Iibcrtatemqj  reduxit: 

Q uam  tamen  antegraui  patrix  fubiecerataflu. 
Hoc  orbis  miratur  opus:  fuperare  uidetur 
Id  facinus  tam  grande  fidemtfed  uidimus  ipfi» 

Nec  tantum  liuor  potis  eft  abfeondere  lumen. 
ClaiTica  SC  armorum  rtrepitus  8 C cornua  rauco 
Irritata  fonocontortaqj  fulfurc  faxa 
Audiucre  procul  Cyrnus  Sardoacp  tellus. 

Sicut  ubi  auguflus  celfa  fub  Leucade  uidtor 
Agmina  dificcit  phario  crepitantia  fiftro. 

Non  animis  tantum  fabios  ualuiHe  trecentos 
Qui  patrix  uallum  fefe  feceretfuoqj 
Corpore  dauferunt  aditus  hollilibus  armis/ 


I 


IN  ROBERTVM  SANSEVERINATEM. 

Crediderirmncc  te  combuflo  Sceuofa  trunco. 

Cum  furor  Aufoniam  nuper  mauortius  omnem 
oubucrtiHct:opcs  uenct*  fc/Tumcp  lababat 
Impcrmm:uircs  itaix : concordibus  armis 
In  uenctum  magnos  fimuf  exciucrc  tumufras. 

A emi  m rn»  f e~  » _ 


.Iui', 


Arma  uiros  frattafq,  padus  fub  gurgite  lato 
Voluit  adhuc claries:8£  adhuc  tinnitibus  aures 


- — -.v.«iiw,^duiiui  in  mi  udus  aj 

renari*  tantis  refonant  calcata  paludum 
otagnajquibus  uix  ante  fuit  uia  pifcibus  taltos 
oub  quibus  irato  nabat  padus  xquore  pontes 
Nec  laudare  faris  pofluminec  credere  queej 
PoiTc  rcor  m(7  qui  tantis  interfuit  auris . 

Non  melius rhenumc*far  Rhodanumq?  fonantem 
fcdomutttrapidum  non  rie  augurius  Araxem 
Ferre  iugum  docuirrripifqj  adiungerc  ripas. 

Heu  quantos  Iutrius illis  quot  fxua  diebus 
Funera  follicit*  rapto  pro  pignore  matres  * 

Accepcre.fcrunt  athcfim  per  rura  cruentum 
Irie  diu  ripis  toto  mcrrentibus  anno: 

Ipfc  etiam  uitreis  qui  pafcua  diuidit  undis 
Mintius  accepta  uariauit  c*dc  colorem: 
Sanguineumqj  bibit  mixto  cum  puluere  rorem, 
Solus  marris  onus  tanti  furiafcp  Robertus 
Suriinuitifolus  tantos  compcfcuit  ignes. 

Nec  tantum  Cocles  nec  tantum  Cunius  unq 
Moliri  potuit.uetcres  fua  fecula  laudant. 

Nofira  fuis  etiam  non  funt  fraudanda  trophxis. 

Hic  quandoq;  moras  Fabii : quandoq;  furorem 
Cxfarcum  fimulans  uario  ftratagemate  uidlor 
Itali*  fefe  ingenti  prxfccit  honore: 

Communcmcp  hories  ipfi  fecere  magirirum 
Militi*,  nec  eos  puduit  d i fccdere  ab  armis: 

Et  pacem  pctcrc/K  palmam  prxberc  Robcrto. 
Credimus  officiis  olim  longxua  daturos 
Signa  triumphalem  uenetos  ingentibus  arcum: 
Nam  penes  hos  uiuit  prifc*  uirtutis  imago/ 

Etuetercs  xquant  regnis  crcfcentibus  annos. 

At  nunc  Romanas  arces  gentifqi  Iatinx 
Regna  quibus  quondam  totus  non  obriitft  orbis: 

Et  uiolata  facri  deffendit  tura  fenatus. 


'V  A 


SYLVARVM  LIBER.III. 

Vitorem  hunc  omnes  affertoremq?  faluris 
Afciucre  fux.populi  quos  Brucia  tellus 
Quos  garganus  alit  Marfi  fortefq;  fabini. 

Et  Iooriquos  ut  fama  efl  inuifa  tyrannis 
Compulit  indignam  bellis  auerterc  fortem. 

Et  diomedri  ciues/ Daumq?  nepotest 
Lucani  calabriq?  omnes : atq?  hernica  faxa 
Vno  omnes  clamoreuocantiunocp  Robertum 


Ore  petunt. altis  prarupta  collibus  arces 
Auxilium  uento  expliciris  infigmbus  orant. 

Ipfe  per  hofhlcs  latit  modo  fulminat  agros  ^ 
Parihenopem  cumafqt  petens  .Cataphratta  fequutur 
Agmina.iam  Clanium  magnus  iam  pulfat  acerras 
ClangohX  ingcnri  trepidat  campama  motu. 
I.dccus  Italia  tantoqt  accinge  labori: 

Pratcritifqi  nouam  meritis  hanc  adiice  laudem* 

Q uam  delere  fequens  annis  labentibus  atas 
Nulla qucatsquacocloipfo  feribatur  & aftris. 
Parce  tamen  miferis : nec  te  fortuna  fuperbum 
Effici aticafu  uirtus  dominetur  in  omni. 

Sed  quibus  antiqua  laudis  te  heroibus  aquetn 
Aufonia  eu  flos  & faui  gloria  martis 
Ncfcio.nam  paucos  horum  fyncacra  coronat 
Fama/ucI  unicolor  probitas  :fcd  crimine  uirrns 
Multoticns  offcnfa  cadit : mutatcp  colorem 
Virgineum.ceucum  terrenam  Cynthia  nubem 
Intrat:5£  ammiffo  perdit  fua  lumina  phoebo, 

Cafar  ut  edomito  laudem  feliciter  orbe 
Sic  meruit  fummumuiolata  turpiter  urbe 
Dedecusiatep  fauis  taxos  iniccit  amaras. 

Adde  q,  e magni  templo  iouis  impius  aurum 
SuflulittK  patrio  maculauit  fanguine  dextram. 

T u uero  patriam  feruas : limen  q;  paternum 
Exulibus  reddis:quos  non  fententia  legum 
Sed  Iiuore  furor  tindlus  fugat  / hcrculis  inflar 
Ad  comune bonum  genitus.Tu  templa  deumtp 
Eximiis  oneras  donis.Iabcntia  multo 
R cflituis  delubra  fitu.  tua  dextera  nulla 
Cade  madet.fuluumq;  tibi  non  imperat  autum: 
Hannibali  uero  clades  praconia  noflrx 


IN  ROBERTVM  SANSEVERINATEM. 

Magna  ferunt.fcd  femineis  qui  uicerac  omnes 
V lncitur  lilecebnsipartofqj  offufcat  honores. 

At  tu  blandiciis  rigidum  muliebribus  enfcm 
Et  celeres  prxpoms  equostignaua  perofus 
Ocia  continuis  robur  fudoribus  auges. 

Sed  neqj  tu  libycam  miti  fub  pedore  claudis 
Perfidiam  jTu  namcp  fidem  / tu  federa  fcruas. 
Decolor  emathii  regis  canit  India  nomen 
Pcrpetuumifenfit  celebrem  terra  ultima  famam: 

T erra  tacens  nodes  ubi  fol  facit  igneus  aquas. 

Sed  tamen  ille  graui  quotiens  erat  excitus  ira 
Lata  cruentabat  turpi  conuiuia  cade: 

Atqj  furens  aliquem  comitum  mucrone  petebat. 

At  tua  tam  graui  bus  non  afluat  ira  procellis. 

Nam  fubitos  innata  premit  prudentia  motus. 

Et  cito  ftdercam  fpargit  dementia  frontem. 
Vnusadcflcuitefimilcm  tualadea  uirtus 
EfficiuX  nulli  probitas  obnoxia  culpa. 

Scypio  qui  tanto  felix  cognomine  nunq 
Criminis  illuflres  maculauit  labe  triumphos. 

Fama  facit  uos  una  parcs.uos  unus  honelti 
Iufbcia  uos  unus  amor : par  cura  pudoris. 

Vna  gubernandi  celebrat  folettia  martis. 

Adde  <j>  ille  mori  pauper  q uiucrc  auarus 
Maluitsabiedis  opibus  feruiuit  honori: 

Mancipium  uirtutis  erat : qua  fumma  putatui  • 

Solaqj  libertasifuntuincula  ferrea  mores 
Indomuiimcntefqj  iugo  fcelus  arcet  iniquo. 

Te  quocp  Pompeio  patria  pietatis  & aqui 
Suadet  honor  conferrctuctatgrauc  funeris  omen. 

Si  te  militia  plures  Si  rebus  agendis 
Aequiperant  prifci  ledis  annalibus  auir 
Relligione  parem  tibi  non  offendimus  ullum. 

T u mare  tu  liculos  fludus  K limen  Aceftx 
Alcinoiqi  domos  regnum  phaacis  OlyfTi/ 

Pcebeam  tu  naue  Rhodon  petis  atqj  Cyihera 
Carpathio  pratenta  mari  perfaaq;  faxa/ 

T nilis  ubiAndromadc  moliris  obieda  marinis 
Fleuit^d  aquorco  Chnfh  prefapia  curfu 
Q_uaris/ut  honendi  uideas  caua  faxa  fepulchri. 


SYLVARVM  UBER.IIL 

Nec  contentus  eo  Nilum  X mcmphitica  regna 
Vifis : 8C immites arabum  progreflus  ad  oras 
In  iuga  ucnifli  longo  panchaea  labote. 

Cinnama  per  campos  illicK  tura  leguntur: 

Illa  niger  Nabatheus  aras  fcelicia  rura: 

Et  legtt  ex  multa  fpirantes  arbore  fucos: 

Mox  iter  ad  fandi  praerupta  cacumina  montis 
V crtis/ubi  duro  ftillantes  marmore  guttae 
Diuinum  teflantur  opustquia  languida  morbos 
Membra  fugant  attada  graucs.  hinc  uirgims  ingens 
Gloria  nili  genae  totum  uulgatur  in  orbem. 

T e maris  X terra  fecere  pericula  facruai. 

Hoc  iter  ifte  labor  fummo  te  afcripfit  olympo: 

Nec  finit  hoftiles  in  te  faeuire  catcruas. 

Q_uarc  agcromuleos  dux  fortunate  penates 
Et  latias  tutare  domos : fuccurre  tuorum 
Cafibus : X miferos  ficulis  a finibus  audi. 

Vtpoftcj  domito  florens  uidoria  regno 
Tereduccm  nobis  dcderit/cum laude  triumphum 
Accipiens  curru  ucnias  inuedus  X auro 
Splcndidus.se  niueos  uideas  fudare  iugales 
Axe  fub  aurato  fparfis  candentibus  alta 
Circum  colla  iubis  grcflufqj  audere  fuperbosi 
Sed  frenis  parere  tamen  i legemqi  magiflri 
Compofito  feruare  gradu. Defcendet  ab  alto 
Limine  folemni pompa  plxbifqi  patrumcp 
Cindus  X albenti  gradiens  in  ucftc  facerdos 
Maximus  immenlo  magaum  decus  addet  honori. 
Nec  tarpea  tibi  rupeS/fed  fumma  petentur 
Limina  fidereo  pofuit  qux  Roma  tonanti/ 
Clauigcroq*  patri :ucntis  ubi  cymba  fecundis 
Nauigat  in  tutos  fpumofaper  arquora  portus. 
Roma  coronatos  paflim  per  compita  funes 
Ducct/SCcxtenfo  claudet  uelamine  coelum. 

Per  celebres  aulaea  uias  fufpcndet:S£  omnis 
Vicus  odorato  late  fpirabtt  amomo. 

Tum  tuba  pacificos  cantus  altcrnacp  reddet 
Carmina  partitis  uicibusmmc  tibia  dulces 
Ad  numeros  inflabit  ebuntotocp  fonabunt 
Aethere  plaudentes  populi  fonus  omnibus  idem 


IN  ROBERTVM  SANSEVERINATEM.  Jy,’ 

Larticix  confufus  erittruet  undiq;  magnum 
Multifonx  pelagus  turbx.tibi  geftiet  omne 
Limeni&exalto  (pedabunt  culmine  matres. 

In  uultus  conuerfa  tuos  fufpenfa  manebit 
Roma  diu.talem  prifei  uidere  triumphum 
Paulus  ubi  antiquos  macedum  populatus  honores 
Alta  catenatum  tulit  bn  capitolia  regem. 

S ic  precor  has  olim  liceat  mihi  cernere  pompas 
Et  cantare  tuas  maiori  carmine  laudes. 

Nos  tibi'  uiuenti  tantos  debemus  honores?  i 

Sed  uitx  maiora  manent  te  dona  futurx.  . i 

Q^ux  dum  flagranti cupcrem  cognofcereuoto 
Oraflcrocp  diu  fuperos  rarifq;  dediflem  ■ ) 

Candida  cum  gemitu  lucentibus  orgia  flammist  : i 
Ipfa  nec  ambiguis  tandem  monflrata  figuris 
Et  miro  funtuifa  modo  .dum  palladis  humor 
Pafceret  ardentem  lychnum  / fufpcnfa  ter.cbam  1 

In  multam  uigilans  nodem  uix  lumina  fomno 
A fpergente  graucs  Ixtheo  flumine  fen  fus.  ! 

Siuc  fopor  (eu  mens  exceflu  capta  profundo  ! A 

Egerit  hoc/tolli  in  magnam  fum  uifus  olympi  • > A 
Sublimemqt  dei  patnamiquo  nubila  noflram  A 
Nulla  ferunt  nodem.  coelcfli  lumine  ungo  I 

Circumfudi  caput  facrumrfrontcmq;  ferenam  O 
Cui  fulgens  infignerotxicui  lucida  nubes  - 1 

ExhumensprolapfapedescutTebatinimost  • - 
Mulnmodifq?  fluens  finibus  cnfpabat  aroidumr 
Q ualem  nulla  potefl  hominum  folertia  filo 
T exereinec uiuos  imitans piduracolores  -mh  ci  , 
Fingere.dux  erat  iftamihnduxitq!  per  orbes  :naV 
Aethcrcos  magni  monflrans  miracula  mundi,  i 2 

Dum  procul  a terris  quantum  fe  tollit  in  altum 
Pelion  aut  magni  uertex  fublimisolympii 
Per  tenebi  as  nodis  med  iumqj  per  aera  nobis  . 

Edet  iten  quxdam  pallenri  corpore  formx 
Oraquibus  fuccen  faileues  in  tergore  pennx.  , ‘ 
Vnguibus  harpyis  fimiles  fineuoceleuatunt 
Ingentes  alasirapidoqi  abiere  uolatu. 

Sicut  cum  magno  pafcentes  agmine  corui 
S i fubito  uenator  adeft  / nigrantia  tollunt 


SYLVAR.VM  LIBER.IIL  <1  T/t 

Brachia:&  extento  fugiunt  per  inania  collo. 

T erritus  heu  quinam  uirgo  teterrima  dixi 
Turmatim  uolitant  tenues  fimulacra  per  auras. 

Hic  referens  ibam  lateri  confertus  & armo 
Virginis  ut  pauidi  latitant  fub  matribus  agni 
Cum  truculenta  feri  uidere  lycaonis  ora. 

T um  uirgo  duce  me  nulla  formidine  pedtus 
Frigeat,  hic  noftro  fugiunt  exterrita  uultu  ’• 

Agmina.Suntanimitriftesquos  expulit  olym 
Scdicio  primiuattenent  hanc  aeris  oram 
Perpetuo  damnata  gelu  tenebrofaqt  regna . 

Hic  loca  funt  ubi  V ulcani  longiua  uctuflas 
Credidit  arma  ioui  tnfiduqt  excudere  fulmen. 

Hic  notus  hic  boreas  habitannhic  horrida  grando 
Hic  fonat  horrendum  tonitru,  nubefqi  per  atras 
Fludtuatthinc  imbres : hinc  nix  hyberna  per  alpes 
Expuitur  / gclidoq:  folum  circundat  amidhi. 

Pars  tern  uicina  magis  canente  pruina 
Et  lachrymis  uitrei  roris  (tillantibus  humet. 
Altiorhic  per  quem  ferimus  uefhgia  tradhis 
Aeris  xthcrci  fentit  contagia  flammx/ 

Ardcfcitqt  magis.flcllis  forbennbus  iftuc 
Ex  ima  tellure  uapor  fublatusab  igni 
Corripitur.uariofq!  facit  fplendere  Cometas. 

Hic  bolidestlongiq?  trabes  :X  ip  h ixqj : Dociqt 
Hicpogoncrincfq;  micantiSi  acontius  ardor} 

Atq?  alii  ficutdiucrfi  uultibus  ignes  1 

Sic  quocp  diucrfa  fortiti  nomina  uocc.  t 

His  deus  ingentes  rerum  pndicerc  motus 
Venturofqt  folct  terris  portendere  cafus.  1 

Sicutpntentochalabroscumterruitanno  :a  A 
FuIgor:Sd  igniris  ardens  mucronibus  aflrum,  . I 
Mox  proferre  caput  tanti  ccxpereturoultus. 

Et  rcrctes  animare  tubasibcllumq,’  per  omnem  1 •>(1 
AufoniamtK  larium  Thibris  potare  ctuorem.  I 
Tunc  ego  per  rapidos  uirgo  mihi  rranfitus  ignes  -> 

Eflepoteft  impune  £leucs  fi  corpora  flammx  i / 
Sic  terrena  cremant  fuirgo  raniTima  dixit  nl 

Flamma  nec  exurit  nec  diflipatore  tenebras/  uaid 
Ni  congefla  uorct  terreni  pabula  molis.  : I id 


IN  ROBERTVM  SANSEVERINATEM.  ,Ivi. 

Aftubi  ficcato  uircs  in  corpore  traxit 
Vrit:8£  illuflrcm  ueflitur  lumine  uultum. 

Hxc  ait:K  cden  flammam  tranare  meatu 
Coepimus.at  poflq  raros  fuperauimus  ignes» 

Confluit. 8£  fummo  terras  monflrauit  ab  axe 
Sic  memorans.  Campos  humiles  pontucp  liquerem 
Defpiccconuerforegnaad  mortalia  uu!tu. 

Afpice  cj  brcuibus  fpaciis  humana  coegit 
Teda  deus.terram  pelagus  pene  occupat  omnem 
Aequorei  fpaciofa  greges  maioraqi  longe 
Regna  tenent.indauflra  homines  angufta  redadi 
Tam  magnos  agitant  ramparuoin  pedore  fludus. 

Illic  tota  tacet  quam  fi  quis  (anguine  fufo 
Sortitur  bene  credit  emi  peritura  diebus 
Gloria  uenturis.  Romx  quam  totus  honorat 
Orbis  ad  extremos  nomen  non  tranfmeat  ortus. 

Illis  tot  cades  hominum  tot  funera  campis 
Tot  lachrymx  totuoce  fonant  fufpiriatrifli. 

Si  genus  humanum  faperet  s nec  inertia  tantum 
Illecebriscaptum  uitxcp  fugacibus  annis 
Corpora  curaret.labcntia  regna  lutumqi 
Cafurafq;  habitare  domos  SC  uilc  puderet 
Hofpitiumiquod  eunda  finu  ctrliqi  marifq} 

Purgamenta  legit  t tnftcs  ubi  fidera  cafus 
Afliduafqt  pluunt  infeflo  lumine  mortes. 

Cerne  att:&  raras  intercurrentibus  undis 
Monflrabat  terra:  maculas : SC  euntia  circum 
Aequoratqux  multis  fupereminet  undiq?  tellus 
Orbibustinplurcs populos  diuifargenulqt 
Multimodum  jftygns  etiam  fub  manibus  inquit 
Efle  domos : qua:  cum  nos  acre  fomnus  opaco 
Sopitihabcntphcebi  radios  tpaflimq*  per  urbes 
Exercent  operas ciues/per  rura  coloni. 

Nosillishomincs  tantum  qux  uidimusipfi 
Credimus  efle  locis,  fed  SC  hi  qui  tartara  fubter 
Arua  colunt  ucftras  inquit  fub  fludibus  altis 
Nare  putant  terrasullis  contraria  certe 
Sed  non  alta  magis  femper  ueftigia  fertis: 

Nam  neqj  uos  illis  illos  neu  credite  uobis 
Elie  fuperpofitos:Spaciis  xqualibus  xiher 


D'« 


SYLVARVM  LIBEEUir.  V,i 

V ndiq;  circufm  immotis  axibus  aftra. 

Nec  pars  una  iacens  infra  pars  altera  fupra. 

Vndiqj  terra  fubeft  cocio:  coelum  undicp  furfum. 
Afpice.iam  curuum  triuix  fuperauimus  orbem. 

Ipfa  fub  humcnti  modo  fert  ueftigia  cancro: 

Iam  terras  rorabit  aquisriam  nubila  coget. 

Vix  ea  finierat. fubtto  confpcximus  atram 
E pelago  nubem  tolliimox  frigidus  aer 
Intonuit  uentis  SC  tempertate  (onora. 

V ifa  prius  cocca  latuit  calligine  tellus. 

Altius  apprchcnfo  me  pracuia  traxit  amitfht. 

Hic  fonusihic  ingens  moto  concentus  olympo/ 

Et  procul  auditx  mira  dulcedine  uoces/ 

Lxtaqj  fufpenfam  rapuerunt  carmina  mentem. 
Tum  mihi  dux  tolle  arrctfHs  os  auribustiflo 
Perpetuum  parana  deo  modulamine  coelum 
RedditsKxtctna  concordant  fidaa  laude. 

Nullus  ibi  fato  locus  efi  trifliuc  fcnedfx 
Hoc  melos  elabi  prohibens  cum  tempore  uitam 
Effugat  exfangues  tugasshxc  tanta  uoluptas 
Non  fubiitmcntes  hominummon  impulit  aures. 

Hi  funt  xtherex  campi  regionis : ad  ortum 
Verte  aciestclarofq;  uidc  terrx  immemor  orbes. 
Afpicc  quam  claro  graditur  Cyllenius  ore 
Q^ui  minor  apparet  uobistiam  furgit : &L  ipfum 
Iam  feres  indiq;  uident.quis  lucidus  incj 
Ille  nitorteui  fe  crocas  aurora  capillis 
Copulat.K  tenui  luflrat  iam  lumine  terras  ( 

Q_uam  Ixto  fplendore  micat:q  grata  uenuftas 
Ore  fedet.  tremulam  dum  fpargit  in  xquora  lucem 
EmicatiK  pulchro  gaudet  fub  fidae  pontus. 

Hxc  ucnus  eff  inquit  mea  dux  hxc  flama  benignum 
Porrigit  in  terras  elemenu  luce  fauorem. 

Et  nunc  habiferis  rorem  diffeminat  agns: 

Nunc  apent  flores  dcpaflacp  gramina  campis 
Rcflituit:tenucfq}  pluit  pa  pafcua  nimbos. 

Cur  fugit  in  calpen  dixi  cur  fludtibus  altis 
Fertur  ad  occafum  pelagus : nec  pellitur  curo  ( 

Luna  uehit  fecum  pelagus  rcfpondit  SC  otbe 
Iam  cadit  cxaltotlauis  iam  iam  occidet  oris. 


) 


IN  ROBERTVM  SANSEVERINATEM.  .Ivii. 

Et  remeare  frcrumtrctroqi  impellere  magnam 
Cum  fonitu  molem  undarum  fpumamq;  uidebis 
Vorticibus  ferri  rapidis  & currere  in  ortum. 

Rarus  enim  pullis  claret  iam  nubibus  aer. 

Lunaqi  per  claram  diffundit  lumina  nodtem. 

T erminus  hic  tcnebnsiff  erilem  non  altius  umbram 
Terra  leuattnigros  circufcrt  pallida  uultus 
Oraq?  perpetuo  refugit  titania  gyro. 

Et  modo  fub  pedibus  fuprema  cacumina  noftris 

Erigit:8d  medio  terras  nox  humida  curfu  > 

Iam  tenet: eoos  furgens  aurora  colonos 

Excitat:&  lucem  cantu  pnenunciatalcs. 

Hcfperii  cernas  ineunt : ipfiqt  britanni 
Pinguibus  incipiunt  hilares  accumbere  menfis. 

Afpicc  cj  lato  fol  circumplectitur  ore 
Oceanum  tcrracq;  folum : fugit  undiq?  lato 
Marginctfed  primos  iam  lanor  exit  ad  ortus. 

Q_ui  mundi  nefeiret  opus  fuccenfa  putaret 
Acquora/Sd  ingenti  Neptunum  arderc  camino. 

Lumen  ab  occatu  fcnfim  fubmittitin  ortum 

Auroram  ueneremcp  fcquens.  Qjjx  incendia  dixi  , 

T anta  procul  uideo  flammis  ardere  cruentis  ( 

Illeinquit  Marseft  afttum  crudele  noccnfqji 
T cmgenis  femper  morbos  8d  bella  minatur. 

Ifle  per  aufoniam  bellis  ardcnnbus  omnem 
Saruit:8d  indomito  rictundiqi  bella  furore. 

Qjjod  nili  nos  diui  quibus  ha:c  mortalia  credit 
Regna  pater  ferremus  opcmtdudum  itala  tellus 
Heu.mifcr*  cedis  grandes  ploraret  accruos. 

Sed  mihi  magna  meicuraefl  fludiumqt  Roberti. 

Qjjottidic  bellis  illi  comes  omnibus  adfum: 

Et  cui  non  polium  uulnus  prohibere/ falutcm 
Rcflituordeus  illa  me*  dat  munera  curx. 

Et  modomonalifuriofapcr  agmina  uultu 
Nunc  nebulis  inclufa  fcronducoatqi  reduco 
Incolumem,  Nuper  llygiidc  faucibus  orci 
Illius  egregiam  fobolem : cui  manius  ardor 
Ignifera:  glandis  malas  traiecit  8d  ora  i 
Eripuiimedicafqj  manus  SC  pinguis  oliui 
Pharraacon  applicui  qd  adhuc  mea  marmora  fudat. 

k iii 


« 


SYLVARVM  LIBEEUir. 

Iam  fua  ligna  Charon  gaudens  ex  arquore  nigro 
Appulerat  ripa: : contoqi  innixus  acerno 
Expcltabat  hians  miferam  triftemqi  rapinam. 
Sufpicc  pacificos  ignes  placidumcp  nitorem 
Iupitcrefbdcpone  menis,  affabile  lidus 
Et  factum  uencratc  lubar.fulmcnqi  trifulcum 
Neu  mctuas.-alios  demens  hic  mitigat  ignes. 
iQjiauis  tantus  eat : tantoq;  effulgeat  orei 
Si  tamen  accedas  placidis  te  colliget  ulnis. 
Scdcaucuulnificam  falcem  fidufqi  malignum 
Q_uod  pallere  uides  triftiqj  albcfccre  pl  umbo. 
Hacuiafittmccffiqj  fenis  ne  (idera  tangas. 

Venimus  in  campos  flammis  ubi  millibus  xther 
ArdctK  obliquo  fulgent  animalia  circo 
In  boream  conuerfa  caput.  Q^uot  fidera  dixi 
Clara  micant  fquis  tot  coelum  fulgoribus  implet  i 
Dantncucl  accipiunt  ignes  aliunde  corufcosi 
Dixit  adhax  uirgo.  coelis  cflcnria  fimplex 
Denfior  eft  ignisiflamma  quoqi  denfior  aer/ 

Acre  neptunus.  cceco  iacct  infima  fundo 
Terra  humiles  fortita  locostubi  denfior  orbis 
Sole  rcpercuffo  fplcndor  uibratur  r & affrum 
Dicitur.at  rari  penetrantur  lumine  tratflus: 

Non  abeunt  retro  radii.Q^ua  plurima  iundlis 
Limitibus  coeunt  in  eodem  fidera  limbo 
Ladcus  efficitur  circusrqua  ladlca  fingunt 
Vberaiunonis  tortos  fluxifleper  arcus. 
Profpice.iam  toto  pontum  fol  deferit  orbe 
Et  cum  fole  caper  redo  fe  tramite  tollens 
Surgir.&cx  undis  cornu  procul  erigit  altum. 
Aufonixiampnmadiesiiam  fumma  relucent 
Culmina  garganitiam  lux  diferiminat  agros. 

V is  mouct  hos  orbes  uirgo : quis  temperat  incj 
T antx  molis  iter  ( campis  ego  femper  ab  imis 
Sufpidens  tanti  motus  cognofcerc caufas 
Iam  pridem  uolui.  tales  dedit  illa  loquelas. 
Aethereae  mentes  qua:  corpora  nulla  nec  anus 
Accipiunt  magni  iuffu  fubierc  tonantis 
Munus  idtaprima  cum  fluxit  origine  mundus. 

Nec  labor  eff  illis  labor  hicifcd  fumma  uoluptas. 


IN  R.OBERTVM  SANSEVERJNATEM.  Jyffi. 

Cernis  ubi  phoebus  fummum  iam  porrigi  t orbem? 

Perpctux  (edes  animis  motricibus  illic. 

Sed  propera,  niuei  uiden  aurea  cornua  tauri 
Prxcipiti  fub  fronte  hyades/a  clune  corufcant 
Pleiades  ucrnx.  Nobis  iam  circulus  alter 
Scanditur.huncalius  curuato  limite  angit 
Signifcnat  nullae  pingunt  animalia  formae:  I 

Nccuariosufq  ftellarum  fufeipitignes. 

Lucet  enim  glaaemq;  refert  uimimcp  colore: 

Cryflallicjs  tenet  nitidos  cum  nomine  uultus. 

Hinc  fua  cocleflcs  fumunt  exordia  motus : 

Hic  alios  fecum  magno  molimine  uoluens 
Raptat:&  in  boream  lentis  declinat  ab  auftro 
Paflibus:S£  retro  fua  peruefligia  fertur. 

VItima  iam  nobis  regio  flammantis  olympi 
Pandimr.SC  fummi  monftrat  fe  regia  coeli. 

Sufpice  non  folis  radios  non  fideris  ignes 
Sed  totum  flammis  circulambenribus  orbem 
Surgere in  immenfam  tam uafta incendia  lucem. 

Obftupui : fanguis  uenas  & anhelitus  ora 
Dcferuit.fl  tot  quot  funt  modo  fidera  coelo 
Conueniant  foles  / magno  par  lumen  olympo 
Non  parientttantum  mortalia  lumina  contra 
Non  potuere  iubar  toIIuContagia  uirgo 
Corporeae  molis  dixit  tua  pedto ra  rardant 
Et  fragiles  ebetant  fenfussubi  liqueris  anus 
Non  feret  haec  ingens  ullum  tibi  flamma  pauorem: 

Pone  metustaude  tantos  te  inferre  per  ignes 
Fide  mihi.illaefum  fummo  te  culmine  fiflam. 

Haec  ait:8t  celfam  fubito  me  traxit  in  arcem. 

Hic  pater  immenfls  regio  latiflima  campis 
Plufq  nofter  eat  uifus. Ii  dicere  fas  cft 
Fine  caret. tellus  ipfi  collata  fcpulchrum  cft  f 
Et  coeco  fpclunca  finutquam  lubricus  humor 
Et  coenofa  palus  diro  contriftct  odore. 

Nil  maius  namra  porcfttdum  conderet  orbem  ) 

Hic  regni  caput  hic  mundi  deusefle  cacumen 
Inftiminfpaaum  fulgor  per  inane  uagatur 
Q_uatum  non  oculis  qtum  nec  mente  uidemus. 

Dux  oculos  defixa  folopaulumqj  morata 


r 


SYLVARVM  LIBER.m.  I 

Cerne  ait : agnofeo  magni  uefiigia  Pauli. 

Hoc  olim  fteut  ille  locotcum  lumine  captus 
Depofuit  fxuum  uitus : fquammamqr  diaconis 
Exunihacitcredad  noftri  limina  regis. 

Accelera. latis  illos  procul  afpice  campis 
Innumeros  hominum  coctus  per  florea  prata 
Ferre  coronatas  uano  diademate  ftontes. 

Et  fulgere  togas  auto  gcmmiftp  cotufcas 
Scintillare  manus,  hilariq;  tncxderc  uultu  i 
Hi  fiant  purpurei  reges  qui  facra  deumq? 

Prxpofuerc  opibusiquosdetcfland a libido 
Imperii  non  crudeles  non  fecit  auaros. 

Si  tamen  aut  turpes  maculas  poft  fata  tulere 
Autiniucundumtcrrcnx  fecis  odoremi 
Sub  flygiis  lauerc  uadis : nam  flumina  quinqt 
Has  fcelerutn  labes  Si  regna  chatartica  (oluunt. 

Ille  ferens  mitem  toto  prior  agmine  uultum 
Imperii  quondam  partem  Romanaqt  regna 
V iuus  adhuc  cefTit  Chriflo : gencriq;  fututo. 
Proptcrea deus hxc illi  latiflima regna 
Et  toto  maiora  folo  concedit,  fi i ipfum 
Regibus  his  prxfcciueunt  fpaciofa  per  arua 
Maximacum dulci  mifcentcs  gaudia  nfu. 

Ecce  gradus  in  nos  omnes  Si  lumina  uertunt. 
AccclcranttT antos  uncj  non  uidit  honores 
Roma  potens:  Vidcn  ad  Ixuam  qui  lumine  claro 
Regales  pra  fert  animos,  hic  parthenopeus 
Nuper  tcnarioucnicns  Alfonfusaboico. 
Magnanimx  faluctc  animxtfalucte  magiftri 
Bellorum  quondamtquos  Si  terrenus  honorat 
Orbis  adhuc:tantx  ne  meo  prxflarc  coronx 
Obloquio  quiccj  potero  f Termonibus  iflis 
Compellauit  eos  uirgo  :T  um  parthenopeus 
Curuato  cum  fronte  genu  ficora  rcfoluit. 

Aethcrei  fplendor  ruulans  Si  magna  fenatus 
Glona'CoelcHispatnxqux  limen  emifli 
Sanguine : cui  digitos  deus  Si  caput  obligat  auto. 

Cui  uiucns  additfus  eram,  parere  parati 
V cnimus.-ut  d ignos  merius  reddamus  honores. 

Sed  tamen  hic  noftros  qiufna  nouus  aducna  campos 


IN  ROBERTVM  SANSEVERINATEW. 

Tccum  adiit  fuiuis  ne  patent  empyrca  regna  i 
Tum  fic  orfa  loqui  uirgo.Rex  maxime  quondam 
Magnanimiq?  fator  regismifi  noxia  primus 
Mala  parens  fregiflet  erant  ha:c  peruia  uiuis 
Regna,  fed  mfoelix  legem  fcelus  attulit  iftam. 

Attamen  omnipotens  cui  uult  pater  atria  pandit: 
Nec  leges  aditus  omnis  clauferemcc  ipfum 
Latorem  uincire  queunt.  De  limine  pulchrx 
Venimus  italias : magnos  ubi  fx ua  tumultus 
Arma  parant.uexatq;  tuos  fors  dura  nepotes. 
Nam9 tul  proceres  regni  communibus  armis 
Dum  mutare  uigum  longoq*  exire  laborant 
Seruicio.bello  muftrem  duxere  Robertum 
Littore  de  ueneto.Sors  eft  incerta  futuri. 

Sic  mea  dux : heros  animo  non  pertulit  xgro 
Sed  placido  fic  ore  Tonat.  Nos  xquora  quondam 
Vertimus  K mi  feras  nimium  uexauimus  urbes. 
Pcenituitspcenafqj  dedi.  Phlegctontc  fub  alto 
ArfimusiK  longos  ignem  portauimus  annos. 

Scit  qui  uindlus  erat  lateri  Franci Teus  eodem 
Sforcia  fupplicio  quotiens  plorauimus  una 
Blandimenta, doios.furias  Si  plurima  uita: 

Crimina  praeterit*. fed  nos  clementia  patris 
Atq;  tux  iuuere  prccestmenullacupido 
Soflicitatregnittalescum  corpore  curas 
Exuimus,  certent  ipfi  uidcantq;  nepotes  . 

Q_uid  leges  & iura  uclint .ardentia  manes 
Expediant  quos  praecipites  intartara  mittant: 

Q_uos  in  uinda  fcranticui  ferrea  uerbera  pofTint 
Intentare  ttuci  inflantes  crudeliter  ore. 

V iderit  haec  cui  flamma  potefl  ea  f*ua  nocere. 

O utinam  qtas  regni  mea  pignora  curas 
Iufticix  tantas  hab eantitum  firma  manerent 
Sceptrainec  infefto  refonaren  t claflica  cantu. 

Sed  regni  iadhira  minor.pietatisKarqui 
Maxima.diuitias  aufert  & regna  uetuflas;  ' i 
At  uinus  aeterna  manet : fequiturq?  fcpultos. 

Bella  gerant  ipfijuincant  quibus  xtheris  alti  J 
Faueritimperium.generi  meliora  rogabo 
Fata  raeo : fortemqj  ferant  patientius  omnem. 


SYLVARVM  LIBER.III. 

Sic  ait:K  comites  nutu  aflcnferc  loquenti. 

Tum  mea  cxfarcam  ucnens  in  lumina  frontem 
Sfortiaprogcnies  pacem  Franci  fcusSd  arma 
DodusrX  illuftres  inter  uirturis  alumnos 
Inferior  nulli  dixit.  Cum  ueneris  illuc 
Q_uifquis  es  ad  noftrum  qui  tam  fceliciter  orbem 
Raptus  es  infignem  iubeas  falucrc  Robcnum: 

Ille  mei  fplendorgenerisstantocp  nepote 
Litor  adhuc,  uidi  cafus  uidi  illius  omnem 
Fortunam  mifcrans : fortem  iam  uicit  acerbam 
Et  potuit  grauibus  fatis  obfiftcrc  uirtus. 

Ille  meos  pnfcum  non  afpernatus  amorem 
Seruet  ut  ante  meis  gereret  cum  flrcnuus  arma 
Aufpiciistdulccs  mccum  dum  uiucret  annos. 
ViuatiK  huc  animi  curas  iam  porrigat  omnes. 

Sic  ait:8C  uerfis  ibat  iam  pafTibus  agmen. 

Cumcp  recidentem  coniedo  lumine  turbam 
Profequor  admirans/uiden  hunc  cui  plurima  mento 
Canicics  dixit  V irgo  Ibizantia  fceptra 
GcITitiJC  immenfas  tulit  in  compendia  leges: 

Iuftini  genus  egregium  sTheodofius  illi 
Iungitur : & dextro  leuum  latus  applicat  armo 
Q_ui  fequitur  traianus  eratrquem  traxit  ab  undis 
Tartareis  magni  deus  ad  fufpinauerfus 
Grcgorii.  tantum  pietas  feruataqi  femper 
lura  ualenr.hi  quos  hederis  lauroqj  uirentes 
Cernis  idum.ta  lignari  pedora  frondei 
Godfridus  Caliphidomitonqui  regna  rccoepit 
V furpata  diusfolymafqt  afccndit  in  arces 
T urbine  cum  magno.Venetiducis  inclyta  proles 
Et  facer  in  tanto  primos  Adamurus  honores 
Agmine  fortitus.niiidis  Bocmundus  in  armis 
Clarus  adhuc.  Vgomagnus.geminiqr  Roberti. 

Hi  (imul  adiundis  coiere  in  prilia  caftris 
Per  Nicomedis  agros  opulentaqj  regna  Nicex. 
Perqr  fycaonios  adierunt  Rcblata  campos. 
Reblataqux  primos  Petro  concedit  honores/ 
Anthiochi  cum  iam  muros  & nomen  haberet 
Cappadoccs.T yrialq?  domos/Sidona  potentem. 
Sub  chriRi  mifere  iugum.  Si  uicerit  hoflcm/ 


IN  ROBERTVM  SANSEVERINATEM.  .Ix. 

Sceptraqj  Parthenopes  parere  coegerit  urbi 
Romule*  i longi  cum  meta  recurrerit  *ui 
H*c  in  regna  Feram  tota  cum  prole  Robcrtum: 

Diuorumqj  choris  addam . gaudcbicK  alto 
Corde  redundantem  diffundet  in  ora  uoluptas 
L*ticiam:cum  fecircum  fua  pignora  cernet 
Ire  per  elyfiumtterras  oblitus  habebit 
Caflrapcr  *ternas  gradiens  heroica  laudes. 

Dixerat,  his  paucis  ego  longa  filcntia  rupi. 

Pande  mihi  nili  fcire  nefas  ubi  rcdfor  olympt 
Q uofue  lares  habitare  folct.nam  credimus  ipfum 
His  altis  errare  lods : coelumq?  teneres 
Dux  mea  fubridens  fupra  deus  inquit  & infra 
Aethereos  orbes  habitattfubfole  fub  aura 
Sub  tellure  latettfubdite:  fub xquoris  unda. 

Omnia  plena  deoinam  ficut  tota  per  artus 
Corporeos  mens  una  fubit  i (Tcunus  in  una 
Mundi  mole  deus:  mundo  tamen  amplior  ipfo.v/ 

Tendit  in  immenfum  nulloq;  includitur  arcu. 

Sphxra  deus  uiuenstccntri  tumor  occupat  omnem 
Curuatura  locum  ncfcitrdrfluxitab  ipfo 
Orbis : SC  ia  magno  quicquid  concluditur  orbe. 

Nec  durare  poteft  quiccj  nifi  porrigat  ipfe 
Auxiliatricem  clementi  numine  dextram. 

Vna tribus uirtus unum  tria  numina  numen.  ■■] 

H*c  nouifTc  fatis : debcntarcana  taceri. 

Iamchriffa  natalis  adcfccoeleflia  magnos 
Agmina  conucntus  celebrantrdifcedcretempus. 

T unc  cgojMcne  graucs  iteru  defeendere  ad  umbras 

Mene  domos  itetum  luteas  iterumq;  labores 

Ferre  iubes  Cah  me  tali  ne  dciice  regno 

Dux  meaqjcr  fuperos  oro  per  magna  tonantis 

Sccptratperhos liceat tecum mihi  degere  campos 

Si  mortis  me  dura  uetant  SC  ferrea  iura 

Q^uid  moror  (hi  fragiles  artus  in  fruftra  fecentur. 

O decor  o campi  dulces  o gloria  coeli. 

Q_uid  mirum  fiad  regna  minus  terrena  reuerti 
Foeliccs  anim*  cupiant  fDum  talibus  oro 
In  lachrymfs  nabant  oculi.tepidoq)  madebant 
Rore  gen*.dulccs  urebant  pedlora  flamma. 


/ 


SYLVARVM  LIBER.II!. 

Et  fuaui  moerore  labans  uix  xgra  ferebat 
Membra  genutuotifqt  diu  flagrannbus  arfi. 

Tum  uirgo.quid  fi  pattixribi  tota  paterent 
Atria  «rleftis  fuultu  fi  numen  aperto 
St  folium  magni  uideas  atq;  ora  tonanris  ( 

Te  tua  regna  uocant  iterum  te  terra  repofeit. 

Hoc  fpolium  mortale  lutum  cft.  mortalia  conde* 
Membra folo : fecemcp  fuiscum  fordibus ifiam 
Ante  dabis  tumulo  q extera  cernere  poflis 
Et  nofiras  habitare  domos . Si  uilibus  incj 
Me  fpoliem  membris  iter  haec  in  regna  patebit  ( 
Nonaitxtherca  nifiquosex  arccuocamus 
Huc  ueniunt.hcu  me  mifetum  quem  tnfiiadixi 
Fata  uocantiitcrum  uentos  patiemur  Si  imbres. 
Solicitofqj  dies  Si  lamentabilis  xui 
Durius  exilium : fi  me  tam  dulcibus  oris 
Eiicitis : fahem  liceat  prxcidcrc  uitam: 

Mecum  oculos  pigrafq»  manus  Si  inertia  crura 
Ferre  fat  eft.  hic  fingulcus  hic  ipfe  relinquam 
Cordatmeas  iftinc  faltem  ne  excludite  curas. 

Ibo  igitur  s totofq?  dies  in  funere  ducam. 

Parce  metu  dixituirgo.nbi  proderit  huius  O 

Lucis  amor  uidiflfe  finusSi  limina  olympi. 

T e minus  interea  uitx  contagia  Ixdent 
Mortiferumqi  fcclustncc  te  tua  fata  grauabunt. 

Et  quoriens  me  cumqt  uoles  non  uoce  uocabis: 
Velle  fat  cft.adcro.Nofti  quos  ante  fauores 
Prxftiterim : pofl  hac  magis  experiere  fecundam. 
Hxc  aittSi  tenuem  fubito  difcefiit  in  auram.  ! 

T unc  fopor  aut  aliud  fuerit  quodeuq?  foporis 
Ora  ferens  grauibus  mihi  faucia  peftora  curis  . 'I 

Liquit : Si  ammifii  damno  trifiabar  olympi. 

Iam  fuperefiut  te  bellorum  maxime  dutflor 
Admoneam  non  efie  tibi  confortia  tantx 
Afpernanda  domustfacilcm  tutamqt  minifirat 
Hxc  in  regna  uiam  pietas/Si  facra  nitenti 
Relligio  uefhia  fide  rcultuq;  frequenti 
Dona  deo  diuifcp  omnes  congefia per  aras. 
Hocquoq;  non  nofiri  tantum  docuere  priores 
Q_ui  Chnfiilaucre  fuos  in  fiumine  ames 


IN  ROBERTVM  SANSEVERINATEM. 

Verum  etiam  qui  uana  facris  idola  profanis 
Et  fragiles  coluere  deos.  Poft  cimbrica  bella 
Barbaricis  templum  fpoliis  predaqj  recenti 
StruxiuSC  optato  Marius  facrauit  honori. 

Bacchus  ut  eoos  uiiffor  penetrauitad  indos/ 
Primitias  prxdx  fuperis  SC  magna  dicauit 
Dona  Iouitprifci  frondes  in  templa  ferebant. 

Primus  hic  8£  fpoliis  aras  cumulauit  88  auro. 
Scypiocuinomcn  deuieffa  Numantia  fecit/ 

T cmpla  dedit  fuperum  patri : Marcellus  eidem 
Gallorum  ducis  exuuias.  Agrippa  fuperbis 
Porticibus  grandiq;  deos  tefludine  claufit. 

Innocux  paci  molem  rex  Flauius  altam. 

Tullus  ab  albanis  rediens  faturniaitempla 
Condidit.at  Scaurus  mentitpoft  arma  Camillus 
Gallica  delubrum  famx.Sed  maximus  omnes 
Conflanrinus  auos  uicitttot  templa  per  urbem 
T ot  templis  facrauit  opcstuafa  aurea  s gemmas. 
Signatfacras  ueRes.CafiasK  balfama  cultris 
Marmoreis  incifa.crocos.8C  cinnama  ab  orbe 
V cdia  pcregnno.Sic  te  quem  longa  coronant 
Proeliatori  fummam  totiens  uidforia  laudem 
Prxfliritrin  fuperos  gratum  memorem  ci;  tonantis 

uas 


Explicitpanegyrisin  Robcnum  Seuerinatem. 


BAPTISTAE  Mantuani  Carmelitx  theologi  ad 
magnificum  comitem  Andrcam  Benriuolum  fex' 
dcciuirum  Somnium  Romanum: 


SYLVARVM.  LIBER.IIII. 


m Fadfa  nouis  uitx  mentis  SC  honoribus  auges 


Aximc  iuflicix  cultonqui  clara  parentum 


SYLVARVM  LIBER.IIII. 

Sortis  & ingenium  fallax  deprehendere  fas  eft. 
Vernonunadiesnonuna  reducit  hirundo 
Sic  neque  folertes  breuis  experientia  rerum 
Fert  animosiuigilans  prudentia  furgit  ab  ufu 
Multiplicuficut  de  mille  coloribus  iris. 

Hac  fine  nil  tentarc  boni  nihil  utile  redor 
Confultare  poteft.aequas  prudentia  leges 
Et  placid*  paris  mores  componitiSC  omnem 
Militii  martifqj  uiam  j parit  ipfa  triumphos. 

Jpfa  giganteas  uires  proftrauit  / 8£  altum 
Demolita  caput  folymo  Dauida  iacentem 
Suftulit  imperio:8C  regni  decorauit  honore. 

Proptcrea  a magno  tanris  Agamemnone  curis 
Ncftor  ab  Adrado  uates  quem  prodidit  uxor 
Q uxrituriin  phrygios  artu  cordatus  Olyfles 
Pluspotuitq  marte  ferox  & uiribusAiax. 
Euentusigiturrerumcaufafqi  tueri 
AtqjuicesuariasK  coeca  pericula  fandi 
Ert  redoris  opustquo  fe  patnamq;  falutem 
SctuettK  ad  fragilem  ucniatcum  laude  fenedam. 

Id  meditans  extrema  ducem  qu*  fata  Robcrtum 
Oppreilere  canamttrepidatq?  horrentia  nodis 
Somniarlugubrem  qu*  praedixere  tumultum. 
Taliter  humanas  deus  ad  coelertia  mentes 
Contemplanda  uocatiterramqj  infcftat  ut  altum 
Aethera  quaeramus  jratione  carentia  prono 
Qux  uultu  pafcuntur  humum  mortalia  fupra 
Nil  fpcrarelicct : nobis  domus  ultima  coelum. 

Nec  minus  ert  dacmens  rerum  qui  in  uortice  tanto 
V ult  requiem/q  qui  in  medio  putat  iquore  portum. 
Sed  iam  moerta grauem  referant  infomnia  cafum. 
Igna  molorchei  fugiens  accenfa  leonis 
Sub  qbus  occurfura  triuiac  idignatus  K umbra 
Palluerat  Titan  curru  pulfabat  anhelo 
Virginis  icariae  limen : uerfifq?  redibat 
Pronus  in  autumnum  radiistcum  tnftia  langor 
Nefrio  quis  mihi  corda  premens  & lumina  tonus 
Nubibus  inuoluens frontem  contraxit  opacam. 
Moertus  K ignorans  caufam  moeroris  incitem 
Conabar  rcuocare  iocis  in  gaudia  fenfum 


AD  ANDREAM  BENTIVOLVM. 

Nulla  erat  ignoto  prscfcnS  mediana  dolori. 
Multa  dies  & multa  dabant  fufpiria  nodtes. 
Qjjottidie  abfumptis  crefcebat  uiribus  ardo» 
CordistK  obfcilro  uultum  pallore  iacentem 
Polluerat  uapor  egrediens  achcronris  ab  unda. 
Lux  ierat:nigrifqi  aderat  nox  humida  pennis. 
Membra  toro  pofui  / curas  ut  fomnus  inanes 
PellerettK  mentem  requies  compcfcerct  aegram» 
Turbida  imaginibus  furguntinfomniadiris: 
Concutiturq:  graui  gelidum  formidine  pedtus. 
Territus  exilioinodtcmq?  umbramq;  filcntcm 
Horrcfco  afpicicns  referanfq;  cubicula  folus 
Egrediorjmemoriq!  putans  crudelia  mente 
Somnia  fufpicio  coelum  flammafq?  micantes» 
Atq;  malum  nofiros  uerti  precor  omen  in  hortes. 
Pallidus  obfcuro  furgebat  iuppiter  ore: 

Mceflaq;  nec  folitum  referens  aurora  decorem 
Per  nimbofa  a:gram  fundebat  nubila  lucem. 
Horrcndumq)  Tonans  dextra  cum  fulgure  fulmen 
Intonuit  fubitojtempeftatemq;  fragofam 
Turbidus  hyberno  boreas  uoluebat  ab  axe. 

T unc  audire  uirum  uoccs  Iituofq;  tubafq; 

Armaqj  & hinnitus  acres  fumuifus  equorum: 

Et  grauc  frigenti  murmur  ucnicbat  abardto. 
Attonitus  quid  tanta  ferant  portenta  per  auras 
Dum  reputojeuris  iterum  Icntoq;  fopore 
OpprimortK  tepido  cogor  dare  membra  cubili, 
Procubui  langucnstK  mox  ut  lumina  texit 
Maturina  quies  i umbras  incedere  trirtes 
Afpia'o:K  quendam  canis  altoq;  uerendum 
Ore  fenem  fe  fc  laten  coniungere  nortro . 

Ardua  frons  fed  triftis  erattroiferandaqj  mento 
Camcics.atro  confperfi  puluere  crines. 

Crifpatxq;  gente  SC  uifu  caua  lumina  torUos 
Q^ualiacum  multas  inter  fufpiria  nodles 
Egerit  atq;  diu  fomni  contabuit  expers 
Aeger  habct:gclida:  narestexanguia  labra. 

Et  fanes  fquallore  iaccns  :confedlaqi  turpi 
Ora  (itutquales  longi  poftcarceris  umbram 
Effe  folent  bello  caprimel  trirtia  quales 


SYLVARVM  LIBER.IIir. 

Cum  gemitu  ucniunt  natorum  ad  bufta  parentes. 
Feneus  ambibat  lumbos  atq;  ardua  thorax 
Petftora.delapfo  cingebat  eburnea  ferro 
Armatum  uagina  latus.fignata  cruentis 
Ora  notisrambxqi  manus  i & petilus  anhelum 
T alis  crat/qualcm  Aeneae  fe  maximus  Hcftor 
Obtulit  in  fomnistparrios  cum  flamma  penates 
Iam  raperettcaptamq;  dolis  iam  cerneret  urbem. 
Effigies  herois  erat : qui  fortibus  armis 
Inter  mille  uiros  pugnans  poft  plurima  tandem 
Funeraspoft  caedes  hominum  dum  cacdctc  nefrir 
Dum  renuit  dare  terga  fugae  confoffus  iniquo 
Sidcreprocubuitfupcraltx  flragis  acernos. 
Territus  afpcdhi  pnmoitandemq?  refumpris 
Viribus/O  tanta  qui  te  fub  imagine  dixi 
Nodtc  rcfcrs/ctrlo  ne  uenis  an  mifTus  ab  orco  ( 
Ille  gemens  trifli  duxit  fufpiria  uoce . 

A tqi  oculos  mifero  attollens  tC  brachia  geflu 
Ne  trepida  dixit  chrifti  marixqj  facerdos. 

Ille  ego  quem  tantis  omafh  laudibus  olim 
Moenia  dum  peterem  coelo  Romana  finiftro. 
Ille  ego  qui  uiucnsgeffit  tot  bella  Robertus 
Inter  equos  inter  lituos  nutritus  K armas 
Srirpefeuereinasscrudamdodhflimus  artem 
Militiae : & cafus  uadens  animofus  in  omnes. 
Huc  mcamcuirtus  huc  me  fortuna  redegit. 
Magnanimi  poftq  ducis  infoeliria  fata 
Talibus  accepiditfhssexorta  repente 
Corripuere  animum  rapidis  incendia  flammis. 
Et  uelut  ardenti  glarics  cum  liquitur  igne 
In  lachrymas  fluxere  oculi : pronumqi  lacertis 
Compledfens  heroa  piisso  maxime  dixi 
Miliria; pater  aufoniarsquem  bella  gerentem 
Barbara  contremuit  toris  germania  campis. 

O ueneri  tutela  foli : genti  fqj  latinae 
Ptaefidium  communc/malis  ne  regna  paterent 
Itala  barbaricis  iterum  ne  R henus  & iffer 
Aufonix  populentur  opes/tua  pctforauallum 
Inuidlis  fecifti  animis.O  xterna  tuorum 
Gloria? fi  mortale  poteft  occumbere  corpus/ 


AD  ANDREAM  BENTIVOLVM. 

Immortale  manet  uenturaq;  ficula  nomen 
V meet  t H accipient  laudes  poft  funera  femper 
Incrementa  tuitNoflris antiqua  diebus 
T c duce  futTexit  utrtus.o  clara  potentum 
Sforciadum  fobolcs.  auris  uitalibus  ergo 
Non  fruensmee  uiuis  ad  huc  f eruor  ifte  tuis  ne 
Fluxit  an  alterius  crudeli  uulnere  membris  ( 

Aufanc  barbarici  gentis  manus  impia  tantum  ( 

Ille  fuum  dixit  finem  mea  fata  tulerunt  t 
Et  mens  coeca  prius  de  triflibus  eruta  dauftris 
Iam  uidet  sternam  fratfta  caligine  lucem. 

Fatadei confulta  uoconon  itheris  aflra: 

Q_ux  quis  aliquas  habeant  in  corpora  uires 
Cunda  tamen  dominum  moderatoreqj  fcquuntur. 
Et  nihil  attentant  fi  non  uiderc  tonantem 
Aflcntirc  operimutuqi  faucre  fecundo. 

Non  fccus  ac  ualidis  harpe  comprchcnfa  lacertis 
Non  alio  torquet  nifi  quo  manus  egerit  idtum. 
Tata  hominum  generi  impietas  tam  noxia  mens  efl 
Vtcoelodcnt  iura dei  tquafi  cymba  per  undas 
Sponte  fua  fcopulos  fugiat  fine  lege  magiflri: 

Et  quafi  per  campum  uoluat  fc  biga  patentem 
Automedonte* gradiens  fine  uerbere  dextrx. 
Pnfidet  ut  fumma  uigilans  in  puppe  magifler 
Oftenditqt  uiam  prori  i fic  folus  ab  alta 
Sede  deus  tantx  curfusSd  pondera  molis 
Tempcrat:exprimxmotuucrtiginis:horxt  - A 
Ex  horis  nox  atqi  dicsjcx  node  dicq: 

Lunigenx  furgunt  menfestex  mcnfibus  anni: 
Luflra & olympiades  nemorisde  nomine  didx, 
Etqux  centuplici  uoluuntur  ficula  curfu: 
Chiliadcfq:  cadunt.quarum  iam  quinta  recellit: 
Sexta  citis  uedata  rotis  per  inane  iugalcs 
Ad  medium  iam  cogit  iter : mundicp  fenedam 
DucitiK  alterius  uttx  prxnunciat  ortum. 

Hinc  hominum  deus  xtates  hinc  tempora  rerum 
Hincfpacia  hinc  uitas  animantum  & fata  gubernat. 
l£fe  meos  fregit  ne  fim  mifer  amplius  i annos : 
Communemqi  piis  fecit  cum  manibus  oram: 

Ely  fiutn  dixere  olim:modo  dicitis  hortum . 


SYLVARVM  LIBER.IHI. 

Sed  uosifta  latent  .At  cur  (ilxta  rccocpit 
T e regio  dixi  placidaq:  in  pace  quiefeis 
Ad  quam  longa  pix  mittunt  fufpiria  mentes 
T e modo  lugentem  mifcra  fub  imagine  moftras  { 
V t genus  offendam  mortis  refpondit : St  ipfa 
Vulnera  qux  accoepi  pugnans  in  mane  fupremo. 
Sic  quoq;  poff  uidtos  manes  fpoliataq;  regna 
Ditis  ab  obfcurochriftus  rcmcauit  aucrno. 

Nam®  cicatrices  manuum  latcnfq;  cruenti 
Rettulittundc  fides  omnis  titubantibus  orta  eff. 
Tum  fua  membrarim  moeftus  fimilifq;  dolenu 
V ulncra  detexit  tepidum  (udantia  rorem. 
Vnumlxua  manus  qua  fletffcrc  lora  folebat  j 
Sub  lugulo  thorax  unum  pcrfofTus:8t  unum 
In  fubito  mattis  facies  acceperat  onu. 

Traicdumqi  latus  iaculottraicdlaqi  terga 
Sulfurcx  ffndorc  pilx : crurifqi  (iniffri 
Truncus  iners  plumbiqi  genu  fetuore  caducum. 
Scdgrauiusquouocis  ncrprxdufcrat  haffa 
Hafta  ucnenato  penetrans  caua  guttura  ferro. 

Dic  age  dic  inq  quando  te  numina  Ixtis 
Accepere  locis  reduccm/licet  omnia  fari: 

Et  cafus  audire  tuos  extremaq;  fata. 

Q_uis  furor  atmotum  qux  tanta  Iicenria  ferri 
Te  rapuit  !qux  te  curx  tenuere  cadentem? 
Cogimur  o uates  inquit  parerc:fed  urgent 
Auroram  titanis  equi : tcq?  otgia  poicunt 
Sole  nouo  i quibus  applaudens  Ixtatur  olympus. 
Expediam  paucis  igitur  .Vicina  Tndcnto 
Caffra  fub  alpinis  rapidi  trans  fluminis  amnem 
Verticibus  quacurua  (Tnu  conuallis  opaco 
FIcdliturtKparux  fufpcdtat  moenia  Petrx 
Conftiterant : uetum  obiedht  quia  montis  iniquo 
Vnda  per  anguffas  fauces  St  marmora  labens 
Sxpius  obffabat  / nobis  quoqj  fxpius  a dio 
Ponte  fuit  fternenda  uia:K  natura  locorum 
Inquirenda  priusifummifq)  adeunda  periclis 
Barbara gcns.K  caffra  folo  metanda  fideli. 
VItimusingcnri  rerum  diTaiminc  nobis 
Pons  texendus  erat,  nouus  explorator  ad  agtos 


AD  ANDREAM  BENTTVOLVM. 

Q_uam'tur  hoftilcstnoftra  ad  remoria  ledi 
Conuencre  duces.  Italae  pudet  acderc  gentis 
Dedecusiex  tanto  heroum  meus  agmine  folus 
Lucius  a patriis  laribus  qui  nuper  inermis 
V encrat  eft  aufus  dubios  inuaderc  cafus. 
fcfe  datos  igi  tur  comites  ortatus  X armis 
Strenuus  ai  rumpiis  iter  eft  ingrcftustKalta 
Notfte  fenefcentis  tacito  fub  lumine  lunae 
I’cr  latera  abrupti  (candens  afperrima  montis 
Praeteriit  pofitam  fummis  in  cotibus  arcem: 
Subietftofcjj  iugo  campos  intrauit : X oram 
Dum  legittecce procul  telis  lucentibus  hofles 
Aerea  dc  rupe  uolantinox  pallida  crebro 
Lumine  fcintillat  / rcfonantqs  tonitrua  glandes. 
Lucius  immotis  animis  X petftorc  forti 
Obuius  lttbifidocj!  petens  certamine  turbam 
Acdidit  horrendam  ftragcmrripafqj  Tonantes 
Fluminis  X uallem  herculco  lam  uiccrat  aufu 
Cum  procul  audimus  uidh  iccm  daftica  cantum 
Aedercrcollapfas  generi  uuftoria  mentes 
Extulit  s extemplo  iratae  uada  nauibus  undae 
Rupe  fubexcelfa  mfcnfiq:  ante  ora  Bilegni 
Aggredior : trabibus  quetnis  X robore  ledo 
Fu  uia : turmatim  pedites  cquitumqi  caterux 
Spumantes  onerant  fludtusicymbafqi  natantes: 
Et  iam  tranTmifto  campis  fatalibus  amne 
Conftitcram  uoti  compos  / adituq?  reperto 
Laetior,  heu  quotiens  ndet  fortuna  caucndum  eft 
Alnus  ungentes  uoluebam  pcclorc  curas. 

Iamqt  tridenunas  arces  rhenumq?  putabam 
In  uenctum  mififtc  manusiNec  uota  fuiftcnt 
Irnuini  fors  dira  meum  aduerfata  laborem 
Dum  properant  tranare  acies : exercitus  ante 
Q_uam  (imul  hoftiles  totus  penetralfet  in  oras: 
CompofitumnipifTet  iter : Dificcfta  furenti 
V onice  compages  pontem  fubmetfit : X unda 
Conuul  fas  rapuit  per  Taxa  immania  puppes. 
Iamq?dics  phccbi  radiis  acccnfa  calebat: 
Ardcntiq;  cauam  conuallem  accenderat  xftu> 
Haec  erat  llladicsfkui  qua  iufla  tyranni 


SYLVARVM  LIBER. .ITU. 

Spreuit:8£  appofitum  uicit  Laurentius  ignem. 
Omine  proflratx  mentes  & corda  mcomm 
Contrcmuerc.u  iden  t ripis  Si  (lumine  caflra 
In  panes  diuifa  duastuia  nui  Ia  reltifla  eft 
Subfidioiuia  nulla  fugx.fic  numina  coeli 
Sic  fuperi  uolutftis.  eram  de  rcbiis  agendis 
Ambiguus  > uolui  retro  ueftigia  ferres 
Contradhfcp  iterum  pontem  inftaurare  fafelis. 
Moxnouacura  fubitslocusamnc  Si  montibus  altis 
T utus  cratsfolus  gelida  reflabat  ab  artflo 


Faucibus  anguflis  aditussquem  eludere  foffa 
Przcipitiinfliruo:  fubitis  ncincurfibus  hoflis 
Aduolct : & pauido  trepident  ne  caflra  tumultu 


Sed  tentaremhillicet  aducrfannbus  aflns 
Ec ce  procul  nimbos  & pulucrulenta  per  auras 
Nubilaconuolui  afpiciotattonitumqi  rcueni 
Prxfidium:8£  ruptis  incuflodita  relinqui 
Clauflra  uiz  ordmibusipcditcfcp  relinquere  parmas: 
Perniciq;  uagos  dilabi  ad  flumina  curfu. 

Q_uis  pauor  exclamo  comitcs/qux  ignauia  tantum 
Dedecus  hoc  infen  f hodie  ucl  uincitc  mccum 
V el  fimul  oppetite.  & uitx  prxponitc  laudem. 

Non  cft  mos  itali  uobis  dare  tcrgasfed  hoflem 

S uxrcrcsK  in  pugnas  animis  prxflantibus  ire. 

ic  Marius  paruo  fonem  molimine  cimbrum 
Fuditt&ingcnri  prxda  ditatus  8C  auro 
Miles  ad  au  fornos  fcythix  tulit  atma  penates. 
State.quid  ad  rapidum  morituri  accuntis  amncmC1 
Non  efleum  fuperis  bcllumsmortalia  contra 
Pctflora  mortales  pugnant. hunc  fxpius  hoflem 
V icimus.  Si  noflra  hxc  totiens  hau  (ere  cruorem 
Spicula  barbaricumnot  millia  mifimus  orcho. 
Vcnimnsad  Rheni  finestarcemq;  Tridenti 
Cernimns.extremus  labor hic.in  limine  femper 
Acrius  eft  certamen  .ubi  cfl  de  liminepulfum 
Prxfidium/trepido  domus  exanimata  pauore 
Concidit.8£  cohibet  dextrassK  porrigit  arma. 

Sumite  tela  uiritmecumq;  in  bella  redite. 

Hic  animis  opus  eflsfluuium  fuperare  uel  hoflem 
Cogimur,  haec  nobis  efl  irremeabilis  unda: 


I 


rl 

td r 
n-.l 
rta 
? 
o 
>v 

nibl 


uL 


AD  ANDREAM  BENTIVOLVM.  jxy. 

Mane  aciem  penetrare  leue  efl.  ego  primus  in  illud 
Agmen  eamifed  uos  animos  firmate  labantes. 

His  excita  uclutchauri  fpirantibus  auris 
Fax  acenfa  micat  uirtustclypofqt  refumptis 
Scglomerantsrcferuntqr  pedemrdant  clailica  catum 
Terribilem, cuntumqj  manus  complexa  trabalem 
T endere  in  occurfum  totis  conaribus  ardet. 
lamcp  tridentmis  ingens  de  rupibus  agmen 
Euomituritotifq;  fonat  germania  campis. 
Q_uadrupedant  inflrudx  acicsiabfcondituromnis 
Campus  ut  obfcuns  ccrlum/cum  nubibus  aufter 
Sibilat. infpicantcuncosialafcp  bifrontes 
Inflituunt.  longoqr  abeunt  duo  cornua  tradu, 

T ergora  tenfa  crepanntremulis  hinnitibus  aer 
ClangittK  ignita:  uolitant  ut  fulmina  glandes. 

Corda  repentini  tetrent  mortalia  cafus. 

Prxfertim  nouitate  loci  cum  nefeia  turba 
Q^ua  fit  iter  nefritrpofitiscum  feundiqj  claudi 
Autumat  infidiisdongo  me  ortantur  amici 
Colloquio  feruare  animasiSC  parcere  ferro. 

Tunc  ego  fcu  fuerit  cocci  uioientia  fati» 

Seu  uirius.quid  foemineis  me  obtunditis  inq 
Suppliciis  Cdidici  nullo  trepidare  tumultu 
Martis  & armorum.non  fum  fugiturusiabite 
Q^uos  horrete  facit  durxprxfenna  mortis. 

Hic  hodie  mihi  uincendum  uel  morte  cadendum. 

Hax  ubi  dida  ferox  adeo  cerumen.  & hoflcs 
Innumeros  contra  paucis  coraitantibusaltum 
Cornipedem  immitto:ftagiles  concurfibus  haflac 
Difiiliuntiuolitantqi  leuespcr  inania  trunci. 

Edudi  radiant  tremulis  fplendonbuscnfcs 
Scintillant  galear.-crcbtis  ionat  idibusaura: 

Vtcu  dura  lalit  crepitans  per  culmina  grando. 

Iamcp  manus  fii  tela  rubent:  celer  omnibus  adfum 
Dux  8 i miles  opem  feffis  atq;  arma  mimilro 
Huc  llluccp  uolans  ut  pignore  T igris  abado. 

Et  focios  acuo  uerbis  jcx  aggere  noflri 
Trans  atefim  clamore  iuuanttatq;  irrita  mittunt 
Spiculainaduerfumnon  pcrucnicntia  littus. 

Cuntantes  in  bella  uoco.fed  fegnia  uindex 


SYLVARVM  LIBER.im. 

Corda  deus  noflris  fecittgelidumqi  timorem 
Mifit  in  aufonias  mentes : imifqi  medullis 
T oipor  inhaerebat,  foliti  fuperare  fugantur 
Italidx : pauloq;  meis  qui  ortaubus  ante 
Rettulerant  greflum  a fluuio  mirabile  uifu 
V incerc  cum  poflent  animas  in  flumine  malunt 
Linquere : & ignauo  pereunt  in  gurgite  fato. 
Excrudoncoquit  impatiens  pudor  iraq?  pedus. 
Vix  potui  retro  paucos  prece  flederc  longa. 
Cum  quibus  obudor  telistiterumq?  repello 
T eutonicosiSC  ca:de  graui  compefdmus  hofletn. 
Deferor  a focis  iterum. folufq;  refifto. 

V ulneror : 8£  iaculis  ades  me  millibus  urget. 
Vix  clapfus  eram  medio  cum  in  gurgite  uidi 
Difficile  impelli  cymbam  aduerfanhbus  undis. 
Et  me  follidto  nutu  SC  clamore  uocabat 
Portitonatq;  iftis  propior  iaro  uoebus  inquit 
Duxmifcrandctuonuqffne  milite  uinccs. 
Nonne  uidesmon  eff  tuus  hic  excrdtus.ifti 
Auxiliis  quorum  fidis  uiliffima  uulgi 
Congeries  non  funt  foliti  tot  (picula  ferre: 

Sed  ladarc  cubos : pugnamqi  laceflcre  pyrgo. 
Differ :&  hic  animofa  tuis  certamina  tcq; 
Militibus  fcruattali  me  nauita  pado 
SoIIicitatifugiamq;  grauis  fata  a fpera  pugnae 
Supplicat : At  paucos  comites  in  marte  reliqui 
Turpe  ratus  fummis  iterum  me  offerre  periclis 
Eft  animo  furor  & cafus  tentarc  fupremos. 
Interca  largus  duplid  de  uulncre  fanguis 
IbatiK  cxahauftac  fugiunt  cum  fanguinc  uires. 
Barbarus  ex  omni  noft ros  ad  flumina  campo 
Compulcrattfatum  duplex  SC  martis  SC  undz 
Nos  premit. o comites  dixi  quo  feruida  uirtus 
Q_uo  laudum  difccflit  amor  f cur  pedora  tantos 
Concepere  metus  (SC  cur  non  uincerc  uultis  ( 
Nonne  hoffes  quotiens  animis  SC  fortibus  armis 
Egimustopprcfli  bello  iacuerc  aucnto  ( 

Vndiqi  barbarico  rubet  omnis  (iincrc  campus 
Noft rortim  gladius  paucos  abfumpfittin  undis 
Imbelles  mi  fere  animastgermanicus  audet 


i 


AD  ANDREAM  BENTIVOLVM.  .byi. 

Cum  noftros  trepidare  uidet.fi  uertimus  ora 
Si  pauci  comitentur : agam  hoc  de  margine  turbam 
Praecipitem.didlis  equites  animantur : 8C  haftas 
Corripiunugalcifq;  uolant  in  prxlia  cfaufis. 

His  adiutus  equum  ftimulis  in  bella  ferocem 
SolIicito:&  qua  denfa  magis  certamina  feruent 
Fulmineo  curfu  irrumpo . gcrmanica  exdunt 
Agmina:cxduntur  magnis  clamoribus  hofies. 

T urba  ruit.crcfcit  firages  mifcranda  uirorum 
Non  aliter  q cum  falcem  per  gramina  curuam 
Mcfibr  agitipofitis  trunex  ceruicibus  herbx 
Procumbunt.alii  pedibus  calcantur  equorum. 
Cornipedum  fuper  arma  labant  uefiigia:  prxeeps 
Fertur  eques  s figitq;  truces  in  puluere  conos. 

Sunt  qui  difrupto  manibus  fumantia  uentre 
Inteftina  gerunt,  quofdam  dum  ucllcre  tentant 
Ofiibushxrentes haftas nouus obruit  nftus . 
Impulfuplxbs  multa  ruittfub  mole  cadentum 
Plurima  turba  perit  tclaufo  nec  anhelat  hiatu. 

PulucTei  lucem  inuoluunt  8C  lumina  nimbi. 

Attonitx  clamore  aures : madet  omne  cruenta 
Caule  folum : maculatqj  fluens  eruor  arma  manufq;. 
Arma  armis  collifa  crepant : pclluntqj  trahuntqj 
Tela  uiri.fxuit  mauors : SC  plurima  mittit 
Ad  mifcras  lamenta  nurus:8C  nuncia  triftes 
Euetfura  domos  t defolatura  parentes. 
Ardetutingrediens  tonfosuulcanus  in  agros 
Cum  ftipulas  uorat  arentes : borexqt  iuuatur 
FlanbusiSC  prono  cum  fe  uaga  ucrticc  flam  ma 
PorrigitiK  multo  depafeitur  arua  fragore . 

Armigerum  procul  afpiciocui  marte  furcnri 
Sanguineo  ualidaq;  manu  dura  arma  mouenti 
Barbara  cornipedem  chalabrum  perfoderat  hufta: 

Ipfe  ibat  pedes  xre  grauistferor  ocyor  aura: 

Compclloqi  uirum/K  iubeo  ueftigia  fiftat . 

Dum  loquorihoftisadeftK  equo  contorquet  ab  alto 
Telum  inmcfrcndcnsimcq)  in  certamina  pofdt. 
Congrcdioncapulocp  tenus  clamantis  inora 
Enfemadigotuitac^  uomens  cum  fanguine  corpus 
Pulfat  humumimoricnfq;  cauo  finguitit  hiatu. 


SYLVARVM  LIBER.1III. 

Q_Uadrupedem  morfu  rodentem  frena  fuperba 
Atqj  indignantem  domino  parere  larino 
Magnanimo  comiti  tradotatq;  infuper  addo, 
Chare comes itariis  rnccurn  lactate  periclis 
Tempus  adert  fatale  mihtimca  funera  cerno. 

Nec  mea  differri  pofiunt  iam  fatatdchifcit 
Iam  latustK  fxuum  ffrinxit  prccordia  uulnusi 
Sed  neq;  me  mors  irta  grauattfac  uiximus:xtas 
Noftra  quaterdccimi  tranfit  confinia  luftri. 

Si  rnifene  paucos  uitx  deus  adderet  annos/ 

Non  tamen  auferret  mortem.necis  omnibus  xqua 
Conditio:S£  capulo  femper  uicina  fcnetfhis. 

Adde  q>  hic  claro  cafus  duce  dignus:K  inter 
Tela  uiro  forti  uitam  deponere  pulchrum  ert. 

Nec  exdes  me  tanta  iuuat : nec  more  ferarum 
Rimari  cupio  crudeli  uifcera  dextra. 

Pellere  uim  ui  iura  finunt.K  uulncre  uulnus. 

Ipfc  deus  qui  lora  tenet  uitxq;  nccifq? 

Videritan  melius  caput  hoc  feruarc  uel  hortem: 
Sed  te  per  fuperos  oroslongxuaqi  nortri 
lura  (odalicii  nortras  ex  hortibus  irtis 
Rclliquias  auferre  rtuderpatrioq;  reconde 
Me  tumulo-his  dicflis  iterum  pugnare  paramus. 
Eccc  comes  quondam  meus  & nutritus  in  armis 
Mecum  fforciacis  conto  traictrtus  acerno 
Protrahitur  fugiente  anima  uultuqi  fupino 
Sanguineumuerfoducensinpuluerc  fulcum 
Lora  traho:SC  tnrtcm  cafum  mtferatus  amici 
Alloquor  exanimcm.Foelix  cui  numina  tantum 
Prxrtitcrintiut  port  ualidx  faerta  inclyta  dextrx 
Finiat  illurtrem  cita  morsK  fplcndida  uitam. 

Fata  ferant  mihi  funus  idemtmuliebria  plumx 
Membra  dcccnt:acres  animi  durataqj  bello 
Corpora  non  optant  nifi  fadlam  uulnere  mortem. 
Chare  ualc  comes  :antc  diem  q rtdera  claudant 
Sufpicor  clyfio  tecum  me  in  limine  cernes, 
Sicefatus  agor  pernici  in  ptqriia  curfu. 

A edimus  immenfam  ffragemtncc  ferrea  nobis 
Tegminatnon  dcnfx  portunt  obrtarc  cohortes. 
Et  iam  terga  dabant  hortes  :gcns  barbara  toto 


' V 


AD  ANDREAM  BENTIVOLVM.  JxyiV. 

Ceflerat  cx  uallis  areo  s cum  ferrea  leuam 
Glans  ignita  manum  feniemox  altera  tergum 
Perculit.elapfis  fonipes  iam  liber  habenis 
Ibat:&  obfcura  fenfim  mihi  lumina  node 
Mors  umbrabaticquus  fpumans  xftu  atqj  labore 
V idus  ubi  profpcxit  aquas  fc  mifit  in  amnem: 

Nec  redoris  habens  legero  procumbit  in  undis. 

Et  mefemianimem  fternitrfepclitqj  fubalto 
Gurgite.poft  multos  uitac  mortalis  honores 
Sic  pofui afflidos  ui  fem'  SC  fluminis  artus. 

Mors  tandem  totiens  aliis  illata  recepit 
Me  quocp : & accepta  ccflauit  anhelitus  unda. 

Altera  lux  aderaucum  plarbs  germanica  lugens 
Affuitiut  uita  fundos  tranfferret  in  utbem: 

Me  quoq;  dum  prxda:  cupidi  Tenuantur  arenas 
Et  torrentis  aquastunco  rapuere  tridente. 

Agnoucrc  ducem : Si  fpoliis  lactatus  opimis 
Barbarus  elatum  tulit  in  fua  moenia  corpus. 

In  nfus  abeunt  gemitus  / in  gaudia  tranfit 
Ludus:&  inOgni  feror  ad  facrata  triumpho 
Limina  fublimisuigilitcondorqt  fepulchro. 

Exitus  hic  uitx. fuerit  qux  cura  cadenri 
Q^uando  audire  Iibcttnec  me  narrare  pigebit. 

Pnma  fuit  mihi  cura  deus,  manibufq?  uidebar 
Ante  coronatum  fpinisK  fanguine  regem 
Supplicibus  ueniam8£  fedes  orare  quietas 
Miratufq;  mihi nullos  in  morte  dolores 
NuIIadari  tormenta  manus  ad  pedora  iunxi. 

T um  mihi  natorum  fuit  & confortis  imago 
Ante  oculostpatriq?  omnis  aflarc  putabam: 

Et  generumtqui  node  omnem  cxplorauerat  oram 
Strcnuus:&  nulli  bellorum  laude  fecundus. 

Bentiuolofqj  duostunum  cui  felflna  primum 
Pro  mentis  patrum  atef  fuis  concedit  honorem: 

Cuius  amor  qq  folitum  quandoq?  nitorem 
Perdere  fit  uifusitamen  alto  pedere  nunquam 
Fluxit.8d  Andream : cuius  fi  munere  uirtus 
Sit  donanda  pari/tcllus  non  fuflicit  omnis. 

Tanta  fides  talis  pictas  monalia  tranfit 
PrxmiaiSC  xterci  partem  fibi  pofeit  olympi. 

• m 


SYLVARVM  LIBER. Ilir. 

Attonitus  fixis  oculis  preflaq;  manebat 
Voce  Rcfiigerius:ncc  diflimularc  dolorem 
Iam  poterat. uidi  lachrymasifufpma  uidi. 

Et  dolui  tantos  hominem  ammifific  labores. 

Hos  inter  moricns  natis  dare  pauca  uidcbar 
Languenti  mandata  fonopoftrcmacp  ucrba. 

Sic  memorans.mca  progenies  fortiffima  bello 
Petflora : qui  prius  cft  ufus  uitalibus  auris 
In  fatum  prius  ire  dcccttqua  uiximus  xquum  cft 
Arte  mori.uobis  famam  nomenep  relinquo 
Pcrpetuum.mea  dent  uobis  uefligia  legem 
Viucndiq?  modum.potcram  difccdcrc  abarmts 
Tutus  t&aucftafluuium  tranfmittcrc  cymba. 

At  feruanda  fides  uctuit  producere  uitam. 

Tanta  fuit  femperucncti  mihi  cura  fenarns 
Tantus  amor,  femper  melior  mihi  fanguinc  uirtus 
Vifa.necadriacum  potui  nifi  morte  Iconem 
Linqucrcmec  monens  linquo . poft  ipfaiuuabo 
Funcrainiuircs  animo  fenfumqi  negabunt 
Numina.uos  illi  fi  quid  fuprema  parenns 
Iufla  ualcnttfi  quid  pietastfuccumtc  totis 
Corporis  atqi  animi  ncruisiK  barbara  ucftrum 
Robur  ab  aufoniis  aucrtat  finibus  arma. 

Viuite  concordes.fratcrni  nominis  audlot 
Explicuit  quanto  conucih  foedere  debent 
Quos  natura  pares  e fanguinc  fecit  eodem. 
Militat  in  bellis  amorscft  in  pace  uoluptas: 

Arma  dabit  pietas.  8C  inexpugnabile  uallum 
Rebus  in  aduerfis : erit  K mihi  grata  fcpulto. 

At  tu  chare  puer  grai  cui  nomina  regis 
Indole  qui  tanta  fortes  afeendis  ad  annosi 
Germanas  matremqi  pia  complctflere  cura. 
Viuite  foeliccs.xtemo  lumina  fomno 
Iam  mea  calliganr  s mors  occupat  ora  ualetc. 

Sic  fabar  moricns.arcunftanticp  corona:. 

Sum  uifus  prxbere  manumilachrymofacf  natis 
Ofcula  Si  uxori  charifq?  relinquere  amicis. 

Mox  animus  taq  coeco  de  carccre  libet 
Strenuus  emicuit. patuere  latentia  mundi 
Foedera, coelefics  licuit  cognofcerc  caufast 


Vii  ' 


c ’ 


AD  ANDREAM  BENTIVOLVM.  .LcviaV 
Naturxq?  ufasxtcmaqi  femina  rerum. 

T unc  uarias  rifi  ambages  uanumqt  laborem 
Scrutari  fuperos  cceliqj  arcana  uolentum: 

T unc  ego  nefcio  qua  fubito  u i tradhis  in  altum 
Efferor:8£  tranans  auras  BC  nubila  coelo 
Iam  uicinus  era  nucum  me  Carharina  beato 
Diuum  cindla  choro  fuperas  auexit  ad  arces. 

Laetus  & a curis  liber  mortalibus  ibam 
Mobiliorplummis  celeri  uelocior  curo. 

Ipfa  quocp  oflendens  hilari  noua  gaudia  fronte 
Sic  ait.illc  tuus  qui  fic  accenfa  momordit 
Corda  dolor/grauis  illa  tuae  querimonia  mentis 
Diluit  omne  nefas  animiirubigine  terfa 
T e rtygiis  exemit  aquis : achcrontia  ciaufir 
Stagna  tibi.triapandebat  iam  cerberus  ora» 

Iamq?  aderant  mirti  Icmures  a limfne  ditis 
Q_ui  te  prxeipiri  raperent  in  tartara  curfu. 

Anguis  ut  statis  uicium  deponit  SC  annos 
Anguflum  per  iter  gradiensperq?afpera  faxa/ 

Vtpanchca  fenex  patiens  incendia  phoenix 
fenis  odorato  renouat  fua  tempora  facro/ 

Sic  pictas  ardens  animxq;  gementis  anhelum 
Pondus  ab  infedti  fcclcns  calligine  luftrat: 

Nulla  magis  tollunt  concretam  februa  fordem. 

Nulla  animi  peftem  medicinapotcnrius  aufert. 

Hic  nobis  uiden  hos  coelos  qui  lingula  uoluunt 
Siderai&otfauura  lucere  tot  ignibus  orbem  i 
Pcrfpicuumq?  gelu  mundiq;  immobile  culmen  ( 

Hic  nobis  sterna  quies  concerta  tonantis 
Arbitrio.nobiS  toto  licet  ocia  coelo 
Duccreifed  claro  mattis  tibi  teerta  fub  orbe 
Datpater.inferius  quorfumhbct  ire  licebit:  ,*> 

Alnus  ire  nefas.tua  fit  cum  marte  poteflas. 

Sic  ait:8i  nitidis  pulchrum  caput  abdidit  afiris. 

Ert  igitur  cum  marte  mihi  domus  ampla : diefqj 
Pcrpctuusifecura  quies : sterna  uoluptas. 

Hic  habitant  animsilluftresiqus  fata  profanis 
Accipiunt  bellistrt  lit  miferatus  ab  alto 
Orbe  deus,  chrifti  pro  rclligionc  cadentes 
Alnus  admiflje  per  fumma  cacumina  mundi 

m ii 


J 


\ \ 


\ 


SYLVAR.VM  LIBERm 

Tedatenent:8£cuiqi  fuaefl  fatis  ampla  uoluptas 
Omnia  fpirittbus  cccleflia corpora  fandis 
Plena. dciccelum  domus  efl  immenfarpudcret 
Amplius  hos  habitare  Iocostfoclicia  fcmpcr 
Vulnera  quae  tantis  animum  folucre  tenebris. 

T alibus  orandi  finem  iam  fecerat  heros: 

Atqj  nouam  trifli  fpoliatus  imagine  formam 
Sumpferat:8t  clarus  gemmis  radiabat  Si  oflro: 
Q_ualis  erat  feftis  gradiens  ad  templa  diebus 
Splendidus  Si  multo  Salomon  fpedabilis  auro. 
T unc  ego  qui  fueram  cafu  inflatus  acerbo: 

Iam  pofms  animi  curis  tua  funera  dixi 
Non  igitur  funt  flcnda:quibus  de  carccrc  longo 
Solucnsiatqj  graues  claudis  tam  fortiter  annos. 
V ita  fuit  uinutis  opus : mors  gloria  coelum 
Pane  tui  meliore  tcncs.ol imcp  refument 
Corpora  uitales  fatis  melioribus  aurae: 

Cum  fuprema  dies  aderit. tua  poflidet  orbem 
Inclyta  fama:manct  pro  te  tua  clara  propago. 
Non  pandis  iaculoincc  ab  uno  uidus  achille. 
Nec  lapithas  inter  pateris  Si  olentibus  urnis 
Occidistaut  diro  ficut  T irinthius  igne. 

Non  te  foeminco  montana  bctulia  fexu 
Non  te  maflagethum  tomyris  regina  fefellit. 
Non  anus  argiuo  fregit  ribi  tempora  faxo. 

Nec  qua  morte  ferunt  perfam  ceridiflc  Darium 
Dextera  feruili  fod it  tua  pedora  ferro. 

Non  in  pace  fedens  armis  Si  fraude  tuorum 
Captus  obis:quali  maculauit  exde  fenatum 
Impius  in  patriam  Cxfarmon  tinda  ucneno 
Pocula  mottifero  fumis : quo  fxua  tulerunt 
Poenum  fataducem.nec  tu  tua  uifccra  telo 
Ipfa  tuo  lanias:qux  fors  miferanda  Catonem 
Implicuiuq.  eum  lucis  uitaeq?  puderet. 
Necpauido  xerxi  fimilis  cum  milite  multo 
Funderis  a paucistncc  iners  aut  oria  ducens 
Ruftica  ceu  Iibyx  domitonSi  fortibus  armis 
Si  fuperas  animis  Kuitx  laudibus  iflos 
Dicam  alias : mortis  certe  tibi  glona  maior. 
Namuclutexcelfasalris  in  cotibus  arces 


AD  ANDREAM  BENTIVOLVM.  Jxixi 

Non  nifi  ui  multa  8i  longo  molimine  duri 
Deiiciunt  hoftcs/fic  te  non  mifit  ad  umbras 
V na  manus  non  una  phalanx : exercitus  omnis 
In  tua  fata  coit  Cpeterifcp  a millibus  unus. 

Sed  neqs  te  imbellesjindi  molles  ue  fabxi 
Pigmeiue  brcues  rapiunt.uemm  accola  thcni 
Gens  durata  gclujgenus  infupcrabile  ferroj 
Q^uod  totiens  Romam  tum  cum  ditione  premebat 
Europae  libyaecp  urbes : Afiamq;  minorem 
Tcrruit.hi  fuperant  parthosrthracumqj  furores/ 

Q^uos  martem  genuiiTe  feiunt.  hi  fpicula  torquent 
Pantefilxxanon  inferiora  fecuti. 

Etiam  certa  dies  tenebras  altumq;  foporem 
Rupcratteuigilans  uerba  imperfedta  reliqui. 

Vifaqi  per  fomnum  tacita  mecum  omnia  mente 
Sufpedlocp  metuuoluens  fint  fomnia  dixi 
Vana  ptccortfomnumqi  ferant  Si  fomnia  uenti. 

Nec  dum  finieram  cum  trinis  cpiHola  nobis 
Nunciat  infelix  Si  lamentabile  fatum 
Principis.o  nimium  dixi  ueracia  fi  quid 
Somnia  trifle  ferunt/uana  Si  mendacia/quando 
Gaudia  fignificantircbufq?  inimica  fecundis. 

Scilicet  iftud  erat  quod  mens  prxfaga  malorum 
SenfcrattK  cocco  gemitum  dabat  xgra  dolore: 

Moercbatqj  tacens. ‘Si  tnilipallida  ncxfici 
Vt  folet  hybernus  piceis  fub  nubibus  aer. 

Tantanetam  fubito  uirtus  occumbere  fato 
T antus  honor  potuit  ST. anta  expetflatio  rerum 
Occidit  in  medio  tanti  molliminc  belli: 

O fuperum  metuenda  manus,  fcntenria  femper 
Aequatfed  humanx  nuq  prxeognita  menti. 

Spes  hominum  fragilis  fortunaq?  lubrica  uanum 
Confilium.fenfusebctes.prudentia  cccca  ' 

Q^uot  capitur  delufa  modisfeum  Ixta  fecundat  't 
Profpentasferuaremodumsfrcnareuolantes 
Nefcit  mens  humana  rotas:ardcntia  flagrant 
Vota:calet  pecftussglifcit  fine  fine  libido. 

Addit  fe  comitem  uoris  audacia  mendax  ( 

Fertqj  per  abruptos  filiccs:ebctantqj  fequentom 
Lumina  ne  cafum  metuantrubi  duxit  in  altumt 

m iii 


i 


SYL.LI.IIIL  AD  ANDREAM  BENTIVO. 

Prarcipitat.gaudctq!  rudi  noua  murmura  uulgo 
IngerereiK  fubitis  orbem  terrere  ruinis. 
Proptereaquicuq:  loco  fublatus  ad  auras 
Conftitit  illufln  fummam  non  appetat  arccmt 
Ne  pcfliim  dcicdlus  cat.V oluere  gigantes 
T umbus  aereis  coelos  iquare  deumqt 
T rudere  de  regno:8£  rerum  ditione  potiri. 

Sed  pater  indignans  animis  opus  impulit  audax 
In  latusiX  gentem  merfit  fub  mole  fuperbam. 
Dcdaleos  contra  monitus  puer  Icarus  auras 
Dum  fecat/Kleuibus  dum  tendit  in  aera  pennisi 
Non  tulit  hoc  titamcacras  ardore  liquentes 
Soluiti&ammiflisperiit  labor  irritus  alis. 
Amphitrioniadx  telis  piamius  hamas 
Figirur:&  fpemens  habilem  gcflarc  pharetram 
Sumpfit  ab  herculcis  uulnus  Letale  faginis 
Occidit  infoelix  Phaeton  dum  lora  gubernat 
Mortali diuina manu.uidifle  paternum 
Limcn/Killuftrem  phoebi  tetigi He  quadrigam 
Debuit  e(Te  fatis. nili  mens  lllcdla  fuiffct 
Auricomi  fplcndorc  patris,  curru  q;  nitcnrii 
T utus  erat,  finem  uoris  audacibus  ergo 
Ponite  retflorcs  orbis.que  femper  in  altura 
Euolat&nufq  ueftigia  figit  harundoi 
Q_uo  magis  ingreditur  nubes  K fidera/tanto 
Ocyus  in  terras  caput  ert  uetfura  caducum. 

Mitius  xgrotant  fi  quos  tcmcrart'3  pellit 
Ex  humili  fortuna  locoiquos  trudit  ab  alto 
Qjiando  nulla  quies  alia  conceditur  artet 
T rifbtiam  celeri  cupiunt  abrumpere  fato. 

Sed  quid  flere  iuuat  mones : alienaq?  fata  ( 

Nos  omnis  domus  illa  manet,  dilabitur  anas 
Dum  loquor  / & celeres  torquent  fua  flamina  pareae, 
Q_uod  fupcreftigclido  damus  inferibenda  fcpulchro 
Verba  renafeenti  qua:  a poflentate  legantur. 

Clara  feuerinas  tua  belligerofla  Robate 
Hic  habitant. potuit  uirtus  a mone  tueri 
Nomen  K egregiam  mentem  tmonalia  membra 
Non  potuititotum  laus  eft  tua  mifla  per  orbem. 
Relligio  K pietas  animum  comitantur  in  aflris. 

•:f  i n i s> 


^ a 


f 


SYL.LI.V.AD  MAXIMILLIANVM  CAE.  .Ixx. 

BAPTISTAE  Mantuani  Carmclitx  theologi  pro 
Paulo  Fulgofo  < Carmen. 

Ad  Maximillianum  Caefarem. 

ALVE  HOMINVM  REX  ATq? 
f parens  Auguftcipotcntes 

Csefarea  populos  q mieflate  gubernas. 

Tata  eft  ac  tato  radiat  tua  lumine  uirtust 
V t fplendore  fuo  nedum  facunda  uirorum 
Ora/fed  infantes  etiam  noua  carmina  linguas 
CogatiSt  audaci  laudem  depromere  cantu. 

V nde  ego  fexenms  gemuit  quem  Sforria  mater 
Fulgofo  genitore  fatumiprxeonia  Paulus 
In  tua  confpirans  ingenti  pondere  rerum 
V incortSd  inualidas  fuperat  tua  gloria  uires. 

Non  igi  tur  reges  atauos  / non  flemata  gentis  > 

Sacra  tux/non  innumeris  tot  bellarriumphis 
Claufainec  ardentes  pugnas  i nec  fonia  fatfla 
Connumero/metuit  flueftus  mea  cymba  Tonantes. 

Hic  tentare  quid  e(l  aliud  i q uoluere  faxum 
Sifiphium  Cq  folis  equos  Phaetonta  uolantes 
Scandere Iqlupcroscontraccrtarc  gigantes. 

Id  tamen  in  numero  montorum  Augufte  tuorum 
Altius  attolit  caput.  K fuperignea  furgens 
Sidera  tcuiuentcm  animiscoelcflibus  iquat. 

Q_uod  recolens  comunc  bonum  fedare  tumultus 
Vndiqj/K  indomitum  fludeascompcfcere  martem. 

Id  tua  folemni  refonas  germania  plau  fu 
Indicati  folitx  gentes  ludare  fuL  armis 
Nunc  pofitis  te  autorc  odiis/teflantur  ab  alto 
Te  miifumtut  reprimas  flagranria  bella  per  orbem. 

Nos  quoq;  te  (ludio  pacis  trans  ardua  uedtum 
Saxai  Si  inacceflis  claufas  anfractibus  alpes 
Cernimus  hic. te  cura  hominum  ite  publica  adegit 
Vtihtas  tandem  noflros  inuifere  fines. 

Iuliamqi  tuam.quxtequafl  nata  parentem 
Et  quafi  nupta  uirum  recipit  Iam  fradla  ruinis 
Bellorum  antiquis/attrita  furentibus  armis 
Incipit  optatam  fub  te  fperarc  quietem. 

Iam  dudum  caput  imperii  te  Roma  latini  jZ 


i 


SYL.LI.V.AD  MAXIMILLIANVM  CAE. 

Optatmt  aducntu  uideas  tua  regna  fecundo 
T e rupes  tarpeia  uocat/faturnia  tellus  » 

Et  domus  Euandri  uirinaqj  Thybridis  undis 
Regia  bifrontis  Iani.  Capitolia  mundo 
Clara  rriumphatotparnfqi  innixa  columnis 
Templa.facri  cineres,  uctcruq)  recondita  patrum 
Sedibus  offa  piis/fidei  monumenta  ucturtac. 

Eft  aliud  quod  fama  frequens  uulgauit  in  omnem 
Italiam.te  faci  a animis  ingentia  magnis 
VoIuere.K  ordiri  tacito  molliminc  bellum 
In  machomctigenas  Romani  nominis  hortes. 

Hunc  tibi  fi  dederit  dextro  deus  omine  manem 
Sumcreiquid  men  tis  deerit  ( quo  tendere  uirtus 
Vltenus  poterit. celfi  fub  cardine  mundi 
Nil  aliud  fuperert  aeque  imperialibus  armis 
Conucniens.nihiljunde  tibi  par  gloria  furgat. 

Hinc  illud  tam  grande  decusiquod  Cxfaris  implet 
Nomen.  & aetherio  quodam  quafi  numine  fulgens 
Diuificat/darifcp  uiros  interierit  artris. 

Nortra  fides  olim  dum  res  Romana  tenebat 
Latius  imperium/multis  amplirtima  regnis» 

Nunc  fuppofta  fcyihis/K  conculcata  tumultu 
Barbaricomocat  ingenri  clamore  fuorum 
Subfidium.Frcta  uociferant  bizantia.  &a!tx 
R egna  trapczuntis.gcmitus  onenris  acerbos 
Hinc  audimus,  opem  mundo  praertare  tacenti 
Hoc  opus  crt  Augurtc  tuum. tibi  tena  fretucp 
Supplicat  ex  alto  Chrirtus  te  implorat  olympo» 
Italiae  pars  irtaifuit  cui  gallia  quondam 
Nomemad  hoc  tantum  faanus  concnrrerc  magnis 
Prompta  crt  auxiliis : hic  funt  ceu  brachia  quaedam 
Imperii  duo  magna  tui » duo  fonia  regna. 

Hinc  ueneti  regnant  terra  pclagocp  potentes. 
Bclligcrhinc  Maurus,  cui  fe  fortuna  miniftram 
Fecit/K  in  uinclis  martem  tenet,  omnia  late 
Iam  patriae  regit  arua  meae.  Gcnuaecp  fuperbum 
Littus.K  ingenti  ditione  per  aequora  magnam 
ClaiTem  inferre  potefttpontumqi  onerare  fremetem. 
His  foriis  uitrtor  potes  ire  in  bella  duobus: 

Signacp  iam  totiens  nortris  ablata  referre. 


r 


SYL.LI.V.  AD  GVIDOBAL.  D V.  VRBIN.  ,lxxi. 


Sed  quo  coepta  magis  tibi  fint  fecura/memento 
Pacare  Italiam,  bellis  ut  tota  fepultis 
T uta  fiuK  concors  ad  rem  confpirct  agendam. 
Et  quia  poft  comunc  bonum/curare  falutem 
Fas  cft  cuicp  fuam'  Pauli  precor  atq;  parentum 
Sis  augufte  memor  Ixtos  habitare  lub  umbra 
Cxfans/&  nobis  liceat.  Fulgofa  propago 
Nosquoqj  pars  rerum  non  afpemanda  tuarum. 

•:  finis:* 


Baptiflx  Mantuani  Carmelitx  theologi  ad  Illuflrif 
fimu  dnm  dnm  Guidobaldu  urbinatem  Ducem. 


Icutagenoreatcum  fol  fubit  aurea  frontis 
f Cornua/foclici  gaudet  fub  fydere  mundus 
Q_uu  cxlcftis  humu  uirtus  coplexa  calctcm 
Incipit  ordiri  tenero  noua  pignora  parru/ 
Sicutinxquorci  ftcllato  pctflore  cancri 
Iupitercxultat  Venus  in  (quamantibusaflris 
Fluminis  aiTynirpulfisita  Mantua  curis 
AduentugauifanouocRiSalicrc  chorxx 
Increpuere  lyreilxto  tuba  martia  cantu 
Clangorem  altcrnattftrcpituqi  perofa  minacem 
Mollius  inflexo  fonat  ad  noua  gaudia  flatu: 

T nfte  prius  dcnfaqj  latens  calligine  coelum 
T olliti8C  occafum  leonorx  oblita  recentem 
Alma  dies  pofito  ludius  radiauitamidhi. 

Mincius  alpino  qui  ducit  ab  xquorc  nymphas 
Rifit.K  extemplo  daufis  humentia  uentis 
Aequora  conflerncns  hy  lari  caput  extulit  ore: 

Vnda  filet  placido  ueluti  quom  pignora  ponto 
Producunt  cxicis  auestubi  frigida  bruma 
V enit:8d  arua  graui  flringcns  aquilone  december 
Rufticus  andino  genius  qui  prxfidet  agro 
Vicinam  e Uiridi  tumulo  conucrtit  ad  urbem 
Lumina:quom  plaufuspopulumqi  audiret  ouantem 
Et  quis  ait  tantus  AiccdTit  moenibus  hofpesr 
Poflit  utafpedlu  folo  ipfa  elementa  mouere: 

Et  cui  fatidico  graium  fata  fanguine  manto 
Non  minus  applaudit  reduci  q Roma  camilloi 


Digiti: 


1 


SYLVARVM  LIBER. V. 

Q^uam  mano  fradis  Italorum  in  limine  cymbris  ( 
Dum  loquitur  fatfhqi  cupit  cognofccre  caufasi 
Vna  ca  maenarum  qua:  cum  duce  uenerat/arua 
Ibat  adoratum  nortro  farrata  maroni. 
Audm/Siucnicnslatc  exhallauit  odorem 
V irgincumdauro  flauos  euinda  capillos/ 

Et  facies  qualis  furgens  aurora-  finumqj 
Colligit/atq?  pedes  chlamys  aurea  tangit  eburnos. 
SubrtimtdC  carmen  placidis  ita  uocibus  orfa  eft: 

Ad  uada  tyrefi*  ucrtriqi  bianoris  urbem 
V cnit  ab  alpina  iuuenis  pulcherimus  ora 
Baldustagcns  fecum  mufas/K  apollinis  omnem 
MiIitiamrBalduscui  faxa  fcrctria  nomen 
Attribuunt  commune  Iouitquia  naq?  parentes 
Bclligcn/cxuuias  fpoliato  ex  horte  ferebant 
In  rupem  aercam/celfoq;  in  montem  locabant/ 
Afpoliis  cognomen  habet  domus  illa  ferendis: 

T urba  igitur  comitatus  adert  heliconidc  baldus/ 
Q_ui  regit  umbrorum  populos  montanaqi  regna 
T raxit  amor  iuucncm.madidos  non  horruit  auflros. 
Non  nimbofam  hycmcm/ncc  iniqui  frigora  brumx 
Vicit  amor  caftiqi  fides  fandiflima  ledi: 

Languida  deferto  coniunx  formofa  cubili 
Moercbat  curis/K  fufpirabat  amantem. 

V ota  fccundauit  iufli  deus  audor  amoris: 

Et  iuueni  blandis  acuens  pncordia  flammis 
Suafititerjfuafituenetos  inuiferc  campos: 
Etphactonteoscurfu  fuperare  liquores/ 

Patris  ubi  fatale  folumrnam  bella  gerentem 
In  ucnctos  rapuit  mors  immatura  parentem 
Magnanimumscui  uertra  parem  non  noucrat  retas: 

S iue  ferox  rigido  marris  luceret  amidu: 

Siue  togam  cidcntc  fago  uertiret  inermem: 

Venit  ad  icgrotx  cartirtima  coniugis  ora: 

Cuius  in  afpcdu  uenus  cft/in  pedore  pallas: 
Iundauirouertalem  animum  triuia:qj  pudorem 
Scruat.-K  amplexus  pudet  expedare  mgalcs: 
Pulchra  uerecundas  opera  ad  muliebria  nymphas 
Cogitrarachneum  doda  exercere  laborem: 

Talis  apud  prifeos  nuruum  Lucretia  princeps: 


AD  GVIDOBALDVM  DVCEM  VRBIN.  .Ixxii. 

Et  prxfcdla  deum  ducenda:  in  moenia  matri 
CIaudia:8d  halcyone  cephaliq;  miferima  coniunx 
Hedtoris  andromache:profugoqi  fidelis  olyffi 
Penelope : SC  nuq  thalamos  o blita  fichei 
Sidonis/&  beli  neptis : thebanaqj  manto  i 
At  iuuenis  maiora  animis  meditatur  SC  ardet: 

Nam  martem  de  more  patris  colit  atq;  mincruam 
Et  quantum  ille  armis  (uperauiriapofline  tantum 
Hic  imberbis  adhuc  uincittuidhirus  SC  armisi 
Bello  ubi  tempus  critirigidoq;  licentia  ferro: 

T empora  circudans  hederis  SC  uirgine  pherbi 
Nec  gradiens  accliuis  humi  fcd  ucrtice  fupra 
Nubila  fe  atollcnstgeminofq;  habitura  triumphos 
Nititurad  duplicem  uirtus  animofa  coronam: 

Non  uulgare  decus  nec  enim  duo  munera  tanti 
Aflidue  lacit  in  plxbem  regnator  olympi: 

Sed  quotiens  aliis  quemq  mortalibus  optat 
Eximiis  praeferre  bonistrariflima  qualem 
Sarda  uirum  generant : melioribus  afficit  affris: 

Cum  Iouc/cum  ucncris  flammis/cum  fyderc  maix/ 

Cum  mauorte  illi  caput  8 C prxeordia  tangens. 
Siccxfardidtator  erat  formatus  / Si  aphro 
Vt  perhibenthamone  fatus/Cxfarqj  fecundus 
Pedtus  imaginibus  coeli  fignatus  H urfa . 

Et  tu  quem  canimus  procerum  noua  gloria  Balde. 
LxtatuosSCcnimdcusindinauit  ad  ortus 
Sydcra : fortunans  ad  opesiad  regna/piamq? 

Progeniemtad  comunc  bonumipatrixq;  falutem: 

Ad  mauortisopus  furibundum/ad  palladis  artes: 

Ingcniumq;  ferax  fcdt  docilcmq;  luucntam 
Aufbniis  fimul  Si  grais  incumbere  chartis: 

Vcrbaqj  adhuc  tenero  docuit  Mofea  palato 
Deglutire:  uias  coelorum  8i  tempora  noffc: 

Et  uoluctum  pccudumq;  animos/K  daufa  fub  alto 
Aequore:8d  inferno  fecreta  latentia  mundo: 

Morum  etiam  uitxqi  habitusrK  debita  diuis 
Orgia : diuinarum  etiam  myflcria  legum. 

Addidit  i SC  cordi  (limulos  quibus  acriter  aufis 
Molliriringenio  femper  meliora  calenti 
Nec  finere  ignauo  uitam  fordere  ucterno: 


SYLVARVM  LIBER.V. 

Ei  fempcr  magis  anniti  atqj  intendere  ncruos 
Ad  diuinum  aliquid daudcmqi  ambire  fuperbam: 
Ferre  iter  ad  ccdum/&  meditari  ingentia  magno 
PetSoreiSemideumcafusK  fortia  fadla 
Mirariifcmpcrqi  hominem  te  attollere  Cupra: 

Signa  animi  nuncj  morituri  8C  ab  itherc  lapfi: 

Hic  iuuat  annales  ucftriqj  afferre  recentem 
Temporis  hiftoriamtBaldiq;  euolucrc  fatum: 

Italiae  deus  in  mores  quom  regna  uiderct 
Verfa  lycaonios/diomedaeafq!  rapinas' 

In  Ccelus  exarfit  / iuftaq?  excanduit  ira: 

Et  noua  poena  nouo  fccleri  data  i namqj  repente 
Principibus  longa  populos  qui  pace  foucbant 
Sublatisidedit  indignis  rodioribus  urbes: 

V t fierent  qua  (i  defert*  fine  remige  puppes. 
Fludtibus  in  mediisidefolatiq;  per  agros 
Amiffo  paftore  gregesiquom  nubibus  atris 
Saaiit  hyems/fradloqi  furens  tonat  xtherc  mundus: 
Nam  nulla  cft  magis  human*  tes  noxia  genti 
Nullaq;  terrarum  peftis  capitalior  orbi 
Q^uam  rex  impatiens  freni  SC  fine  lege  tyrannus  : 
Appoeninigcnos  altis  qui  in  montibus  umbros 
Ardua  faxa  coluntiadnatica  Iu  tora  uerfus 
Vt  fenfere  Italis  tantum  impendere  pericli 
Suppliciter  fama  cft  ita  numina  fandta  precatos. 
Summe  deum  populos  qui  cum  nihil  odcrisiomncs 
SufcipisiK  magno  femper  bene  confulis  orbi: 
Parce  tu*  gentufuccurre  fidelibus  umbris: 

Neu  fine  nos  xrumnarum  tot  ferre  procellas: 
Praxlatumconcededucemiqui  regna  paterno 
T emperet  affcdluiplaadaq;  in  pace  gubernet: 

T alibus  auxiliis  6i  tanto  munere  dignos 
Nos  pietas  antiqua  facittqux  cognita  uobis 
Cxlicolx  / genus  umbrorum  fcruauit  ab  alta 
Irati  maris  llluuieicum  liber  apertis 
Ennofigxus  aquis  montana  cacumina  merflt » 

Nam  redundantem  pelagi  non  pertulit  xftum 
PatriaiMontigenas  tethys  uexare  colonos 
AbftinuittProtcus  ufqj  ad  confinia  duxit 
Doridis  omne  gcnusidclphinorumq;  catcruas/ 


AD  GVIDOBALDVM  DVCEM  VRBI.  .badii. 

,,  Squamigerum  pecus iK  phocarum  immania  terga: 

Sinos  innocuam  gentem  commune  periclum 
Prxtcnit/quando  terram  fcclus  obruit  omnem/ 

Et  dedit  xquoreis  uaflandum  fludibus  orbem/ 

Nunc  quoq;  ab  interitu  tutos  decet  ede  minori. 

Audiit  ommpotensiQjjis  enim  dementior  illo  ed. 

Et  Baldum/eximiam  lobolcm  ducis  ante  fepulti 
Mifit  in  lmpcriumiac  patnas  regnare  per  urbes 
Indituittq?  pacis  erat  bclliqj  futurus 
Ccnfor  / X eximius  legum  moderator  X aequi. 

Dumqj  adolct  / ne  forte  foret  damnofa  luuentus 
Imperioipatrui  dixit  prudentia  regno 
Prxfiti&xmonio  quod  erat  Centaurus  Achilli 
Sit  fenior  pucrouencros  regaliter  annos 
Nutriat:&  folio  iuuenem  iublimet  adultum: 

V tep  falutifen  ueniant  in  regna  nepotes 
Extendenda/nouam  monti  domus  alta  feretro 
“ Det  Gonzaga  nurumtgcnitnx  Gonsaga  uirorum 

Inuidorum  armts:qux  ingenti  corpora  mole 
Atq;  gigantxas  uircs  X martia  corda 
*!  Ferre  folct/quorum  occurfus  formidet  Achilles. 

Qjjalisadhuc  prima;  feruens  ardore  luuentae 
Surgit  ad  armorum  flrepitus  bclliq;  tumultum 
Francifcus  nouus  Alcides : qui  immania  monflra 
l Calcat/SCcualuitnemcxo  obdare  leoni 

« Vidor  adhuc  pucrtSC  lernx  modo  uetberat  hydram. 

DixitiSC  ex  oculis  cum  uocc  reccfiit  imago. 

♦:  f i n i s :• 

Baptidx  Theologi  Carmelitx  Mantuani  ad  Io.Bap 
uda  Refrigcriu  cofolatio  i morte  Collx  afculam. 

Vice  Refngeri  uatum  decus  aoniorum 
d Qui  uctcrcs  nuos  bibis  X noua  fluia  phoebi 

Dulciloquus  laurx  uates  ubi  proluit  ora. 
Extindum  nodra  dici  tedudinc  collam 
Pofds:8C  antiqux  me  regna  reuifere  dirces 
Oblitum  per  itenlucofqj  (ubirc  filcntes 
Rupit  ubi  fandos  mondri  grauis  ungula  fontes. 

Cogit  amor  parere,  tamen  graue  pondus  abhorret 

n 


SYLVARVM  LIBER.V. 

Debilis:&  tardi  fenfus  fibi  confda  uirtus. 

Ingrediar  quafi  nauta  fretum  cui  nulla  fecundat 
Aura.legam  remis  / donec  ferat  arolus  auflros. 

Rore  medufeoquifquis  perfufus  & arte 
Fretus  apollinea  uult  digno  extollere  cantu 
Ex  oculis  raptum  prxfcnte  funere  collami 
Diflfufum  laicq;  patens  fe  mittit  in  arquor 
Non  mfi  confumptis  fubiturus  littora  remis. 

Hic  Uir  crat/quem  dum  tenas  pietate  carentes 
Flaminiamq;  premi  bellis  ciuilibusoram 
V idifTcnt  fupcriiquorum  offa  Bononia  facris 
Aedibus  obfcruatifradhs  mifere  daturum 
Rebus  opem. fuperis etenim  tutela  piorum  cfl. 

Hic  uir  erat  fimifem  raro  cui  noflra  tulerunt 
T cmporaicordato  feruans  in  pctfforc  mentem 
Innocuamtlongo  rerum  prudcnrior  ufu. 

Confilio  bonus/orc potens/pictaiisK  ac<]bi 
Publicus  alTedtor.doifhinarum  atq?  leporum 
Hofpitum  redimendum  edcris/K  uirginc  phccbi 
Eximius  foris  atq;  domi  / bcllumq;  togamqj 
Ante  alios  doifhjssdodhts  componere  pacis 
Oda  ciuilcs  iras  compefccrc  doifhis 
Pracdpitcfqileuisuuigi  fedare  tumultus. 

Illaefum  feruarc  inopcm/fuccurrcre  egeno. 

O quotiens  rixas  quotiens  furgentia  pugnx 
Germina  fueddir  / primoq?  refpreflTit  in  ortu. 

Sarpc  rccrudcfcens  odium  fradurus  in  arma  ; 
Profiliit.claufitq;  fuo  fera  bella  periclo. 

Neue  forent  orbi  feruata  prole  parentes 
FecitsSC  obfcuro  mortis  de  limine  rapta  '} 

Duxit  ad  afflidas  fua  dulcia  pignora  matres. 

O quotiens  uetuittriflcsincacdcrc  pompas 
Funeris  K ferri  teretes  per  compita  tardas. 

Si  modo  IcxeiTet  qualis  fuit  ante  Iatmis 
Cingere  frondenti  uiifhiria  tempora  quercu 
Belligero  ducm  fi  quisfcruaiTctabhonc/ 

O quotiens  decus  hoc  quotiens  hacc  gloria  collam 
InfignifTet.honornulIidatus  i fle  fuiffct 
Sxpiusia  teneris  ita  fe  aflue  fecerat  annis. 

O dignum  pylios  hominem  qui  uinccrct  annosi 


AD  IO.  BAPTISTAM  REFRIGERIVM/  Jxxim. 

Et  qui  chalcidica:  uatis  tranfcendcrct  acuum. 

Omne  bonum  paucis  properans  elabiturhorisi 
InuiTafq;  domos  hominum  pollutaqt  linquens 
Liminaifyncxrum  petit  unde  reccflerat  orbem: 

Non  fecus  ac  uariis  emiili  fontibus  amnes 
In  magnum  refluo  uoluuntur  Nerea  curfu. 

Nam  quod  amant  fuperi  procul  a tellure  lutoqj 
Ad  fele  in  fublimc  leuant : terrenaq;  regna 
Egregiis  fpoliant  animis.  Dudaea  corona 
IuTia  flammaipuer  phrygius/ Iouis  hifpida  nutrix 
Et  fera  quae  circa  ripheum  uoluitur  axem 
Hoc  docuit.T edantur  idem  noua  funera  collx. 

Et  quicquid  placuit  fuperis  rapit  arduus  aether. 

Et  licet  afeulex  ueniens  a mcenibus  urbis 
Fregit  ubi  xacidcm  Romana  potentia  Pyrrhum 
Aducna  flaminiis  foret  SC  nouus  incola  campist 
Fellinea  tamen  urbe  fenex  donatus  adibat 
Conalium  patrum /K  confulta  arcana  fenatus 
Scxdcni:qux  felfmeis  cfl  fumma  potedas.  , 

Hicplxbem  populum  ac  patres  gentemq;  fcquutus 
Bcntiuolam  genus  excellens  SC  amabile  nomen. 

Magna  quidem  / meritis  tamen  SC  uirtute  minora 
Dona  tulit.patnxqt  fux  decus  attulit  ingens. 

Venitad  exequiasK  lamentabile  funus 
Turba  frequens  animi  lachrymis  tedata  dolorem. 

Vix  alium  tantis  fleuit  fingultibus  unq 
Fellinatuix  tanto  fuit  unq  naufraga  lutdu. 

Germanum  fleuere  patres,  fleuere  minores 
Patronumimifen  atqj  inopes  fleuere  parentem. 

Q_ua!is  enim  ardenti  quom  dclius  ignea  curru 
Herculex  premit  ora  ferae  monentibus  herbis. 

Riuus  / SC  altiuoliscribrati  nubibus  imbres 

Hic  uir  erat  talis  mifens  SC  egcntibus/ante 

Q^uam  foret  illius  facies  tua  funere  tridij.  ' 

Afluit  hannibalis  proles  pulcherrimus  heros 
Etpatrix  princeps  K libertatis  amator 
Ignea  dentatx  cui  funt  infignia  ferrx. 

Et  ueteris  moeflo  lachrymas  in  funere  amici 
FudittK  inferias  tridi  decorauit  honore. 

Sic  nodras  fugit  ille  domos  i fruituraq;  coelo 

n ii 


f .T  SYLVARVM  LIBER.V. 

Mens  abit  in  terris  fpolium  monalc  relinquens. 

T u Collam  Baptifla  graui  moerore  fcpultum 
Profequeristlachrymifcp  modum  non  ponis  amati 
Fata  fenis  plorans  longo  fine  fine  dolore. 
Hadlcnusefl fleuiffe  fatis.decet ocia  feflis 
Reddere  luminibus.longum  fufpiria  tempus 
Incrcpat.hoc  animo  forti  negat  efTe  decorum. 

Hoc  potius  muliebre  opus  eftiK  mollc.quod  omnes 
Magnanimi  fortefq?  uiri  damnabile  dicant. 

Hoc  efl  more  ferae  fenfum  fine  legi  uagantem 
Poflhabita  rotione  fequi.Sitriflia  ferre 
Non  potes/humanis opus  efl difccdctc  rebus. 

E uita  migrare  opus  efi.quia  uita  dolorum 
Efl  pclagus/fons  curarum  / fcnrina  laborum. 

Quid  te  mconfultc  pergis  macerare  fquid  omnes 
Perdis  in  hoc  cafu  lachtymas/quafi nulla  fuperfmt 
T empora  qui  pofcan  t lachry  mas.  foecunda  maloru 
Sors  tibi  multa  parat  lucflu  non  flenda  minori. 
Paulagm  lamenta  moue.  nec  libera  curis 
Loradatoitotofq;  finus  ne  pande  querelis . 
Vnadics  homini  non  efl  plorandaifcd  itas. 
Moerori gemitus  aliquot  feruare  futuro 
Ne  pigeat : lugubre  aliquid  lux  altera  ponat. 

Quod  dolcas  aurora  dabit  tibi  craflina  fempet 
Colla  tibi  lachrymis  uolat  in  fublime  rclidlis. 

Atep  Icues  hominum  curas  uanofq;  timores 
Mortis/SC  infanum  uita:  inconflantis  amorem 
Mirantem  pudet  his  tantum  latuifTe  fub  umbris 
Stultiriz  pudet  humani. Mens  ebria  quando 
In  mcmbns  habitat  mortahbusiomniauifu 
Profpicit  obliquo,  nec  coelum  agnofcercincc  fe 
Scire  potcfl.moles  terreni  corporis  aufert 
ludicium. plorat  qui  funt  ridenda . pauctcjj 
Ptofutura.cupit  nocitura. ignara  futuri 
Interitus  fludiofa  fui  labat/ambigitrcrrat. 

Vilibus  exemplis  resinfinuare  latentes 
Cogimur,  ex  minimis  deprendere  maxima  fas  efl. 
Si  qua  ouis  in  tenebris  Si  opaco  femper  ouili 
Vixerit  ignoranfq!  diem  fub  nodle  fenefeat. 

Nec  riguos  unq  fon  t es  nec  amoena  uirentis 


AD  IO.  BAPTISTAM  REFRIGERIVM.'  .Ixxv. 

Ruta  foli/neqj  florentes  cognouerit  agros 
Non  uoletobfcuri  trans  pallida  limina  tedi 
Ferre  pedes  aflueu  fimo  breuibu  fq;  latebris 
At  qus  gramina  cognouit  pafcua  campi 
Q_ui  potauit  aquas  riui  fallentis  8 1 amnes 
Q^uiqj  folet  molli rccubans  in  gramine  natos 
M irati  inter  fc  teneris  colludere  in  herba/ 

Et  nondum  natis  protendere  comibus  irami 
Mane  memor  ruris  ballatibus  hoftia  crebris 
Pulfat/8i  ad  campos  rogat  importuna  redud. 

Sic  qui  mente  polum  fuerit  tran  fgreflus/K  altos 
Vident  sterno  fulgentes  lumine  capos 
Non  metuit  tua  ligna  charontnon  flumina  Icthes. 

Nec  pauet  ad  triplicis  latrantia  guttura  monflri: 

Haec  trepidant/quibus  ignauos  infcitia  fenfus 
Lxthcis  hebetat  ncbulistqux  in  tanara  prona 
Ora  geruntinullumqj  tenent  in  pedore  numen; 

Afpice  fldereum  paulus  qui  uiderat  axem 
Q^uam  magno  terrena  animo  contcmnat/&  ipam 
Q_ua  nihil  eft  homini  grauius  quo  pedore  mortem 
Intentatam  adcatirigidos  ut  rideat  cnfes. 

Heu  demens  heu  mentis  inops  heu  luminis  expers 
Q^ui  folas  miratur  opes  telluris  & undx. 
Necuidetxthercuscurtot  fplendoribus  orbis 
Luccat:&  tantum  cur  fol  ferat  ore  decorem. 

Scilicet  amdent  nobis  coelefha : nofcp 
Lacta  uocant/uultaqi  inuitant  aflra  fereno. 

Nos  bona  fola  rati  noflros  qua: proxima  fenfus 
Dulcibus  illecebris  palpant  / curare  folutos 
Credimus  hax  cadcmi  tantum  cfl  dementia/  manes. 

Q^us  peiora  colunt  animx  loca  tartarcumqj 
Sub  phlcgethonte  chaos  / uitalcs  forfitan  auras 
Vt  fugiant  tormenta  uolunt.  iterumq;  fubire 
Corpora.K  xgra  pati  rurfum  moribundae^  membra. 

Sed  quae  fcci ices  habitant  immobile  coelum 
Q_uafq?  fubobfcuris  cruciat  breuis  ignibus  ardor 
V t fuperos  fine  forde  petant /&  in  aethera  fundae 
Fecibus  afeendant/remeandi  in  corpora  nulla 
Cura  mouet.nulio  uiucndi  ardore  feruntur  ' 

Illectae  campis  illae  melioribus  / i As 

n iii 


SYLVARVM  LIBER.V. 

Tempora  ne  pcrdant:£  quo  coclcftis  olympi 
Inucniant  breuiora  uix  compendia  ad  arcem. 
AccipciSi  antiquos  paulum  remimfcerc  cafus: 

Q_uos  Icgiflc  etiam  primo  tc  credimus  xuo. 
Nauibus  inft  rudis  cuxina  per  xquora  colchi 
Ex  afia  curopam  curfu  petiere  citato 
Cum  Mcdxa  patrem  fugiens  tulit  aurea  fecum 
Vellcra/K  occifi  difcerpfit  uifccra  nati. 

Curua  diu  poftq  legerunt  liitora  circum 
Remigio  abfumpto  fciTis  iam  puppibus  iftri 
Grandia  conuerfis  fubicrunt  hoftia  proris 
Fluminis  hofpitibus  ripx  arrifere  uirentest 
Et  longe  hcrbofoucftiti  gramine  campi 
Pannoniis  tandem  regnis  ratibufcp  relidis 
In  loca  ucnerunt  agris  contermina  noftris 
Illyricum  iuxta  pelagus  ripamqi  timaui. 

Miratiq;  folum  falix  ftrcundaqi  rura 
Et  noua  regna  magis  phcebo  uicina  calenti 
Dedidicere  lates  patrios  £ frigida  ponti 
Rura.fuafq;  alio  fedes  fub  folc  locarunt. 

Et  fluuio  per  quem  fludus  liquere  marinos 
T raxerunt  quod  adhuc  retinent  cognomen  ab  iftro. 
Q^uod  fi  terra  ferax  £ agri  melioris  imago 
V fqj  adeo  fcythicxduriffima  pedora  gentis 
Flexit/ut  £ dulcem  patriam  charofqi  penates 
Sponte  fua  linquens  italis  confedcru  oris/ 

Cur  animas  qua:  iam  pedibus  fublimia  calcant 
Sidcra/quafqj  breui  pccna  afflidura  dolore 
Minet  in  sethcrcos  paruo  poft  tempore  ciues 
Miramur  natale  folum  contemncre;£  omnem 
Progeniem  poft  fe  terrena  in  luce  relidam  C 
Eft  etiam  quare  remeandi  nulla  libido  cft 
Manibus  hxc  ratio. q>  fcilicct  omnia  norunt 
Sxcla  illuc  pronis  ut  lubrica  flumina  lymphis 
In  mare  dcferri.q.  proxima  fata  Tuorum 
Efle  uident.fpcrantqi  breui  fe  cernere  fundos 
Corpore  quos  ardenter  amant/ac  cernere  curant. 
Addccp  affidue  properantibus  undiq;  ad  orcum 
Ex  tellure  animis  quos  carcetc  fata  relaxant 
Q^uicquid  agunt  uiui  in  terris  £ in  xquorc  difeunt. 


AD  IO.  BAPTISTAM  REFRIGERJVM.  .Ixxyt. 

Dic  age  cum  luteo  fradis  e cotporc  uinclis 
Euolatin  tenues  liber  iam  fpiritus  auras 
Vtq;  aiunt  morimur  gelidofcp  relinquimus  artus 
Q_ux  bona uel potius  qux  non  mala perdimusferrat 
Q_uifquis  in  hoc  aliquid  terreni  fornice  mundi 
Syncxrum  putat  efle  bonum. Chaos  omnia  in  unum 
Hxc  humana  deus  grandi  coufudit  accruo 
T rirtia  cum  Ixtis  glomerans  fimul  omnia  mifccns  i 
Ne  pax  horte  carens  tranfiret  in  ocia  fomno 
Deditamc  nortros  fopirct  inertia  fenfus. 

V t cecinit  folers  rerum  fpcculator  Homerus: 

Iuppiter  ante  fuum  flatuit  duo  dolia  limen. 

Lxuum  fellc  uiret  / dextrum  capit  aurea  mella. 

Qjjando  Ieues  animx  celeri  per  fidera  lapfu 
Ingrediuntur  iteriuemuntqj  in  noxia  membra 
Sunt  qux  ccrulei  crateras  6C  pocula  fellis 
Sunt  qux  mixta  bibant  cum  glauco  mella  ueneno. 

Mei  nulli  fine  fellc  datur.quia  pura  uoluptas 
Mortales  pertefa  domos  & perfida  regna 
Portcjceflerunt  iouc  principe  fxcula  patris 
Fugit  inxthcreos  naturx  fimplicis  ignes. 

)a  Fugit  :8£  hucdixit  nuq  fine  maire  redibo. 

Mater  ei  fuit  Erigonc/qux  innoxia  rexit 
Sxculatqux  fugit  fcclus  indignata  nefandum. 

Suntquoq;  qui  memorent  animas/cum  fidera  lapfu 
Prxtcrcunt  uolucri  / moribundaq;  mebra  fubintrant 
Artellis  trahere  affetrtus  habitufq;  malignos. 

Et  dare  Saturnum  lachrymasimcndacia  fraudes 
Mercurium.cohitus  V enerem.Mars  dicitur  iram: 

Sol  rifumifomnos  nodurna  infundere  luna. 

Hxc  figmenta  uolunt  hominem  dum  uefeitur  aura 
Aethercanonporte  malis  feabfolucreiquando 

S’  fe  etiam  nocet  aduerfis  influxibus  xther. 

odiloqui  uates  animas  obliuia  lxthes 
Cur  potare  canunt  quando  in  mortalia  curfum 

Corpora  coguntur  trifti  defeendere  faro  f » 

Nempe  q>  iftius  non  porte  incomoda  uitx  1 

Ferte  putent  illas/ficceli  gaudia  Si  illud 

Dulce  recordentur  uitx  gcnusmnde  coadx 

Sunt  labi  ad  miferx  uana  hxc  ludibria  terne. 


f 


SYLVARVM  LIBER.V. 

Profequarxrumnasuctctumcp  antiqua  malorttm 
Principia  ex  ipo  ficfacrauolumma  cogunt 
Crederc/ad  humanas  mentes  tabentia  ccelo. 
Prima  deum  pnfeis  legitur  difeordia  chartis 
Ccclituumqigraui  motas  in  bella  ruiffc 
Seditione  domostaciefqi  in  tartara  unftas 
Se  turpi  uertifTc  fuga,  non  nouerat  ante 
Bella  recens  mundus,  prima  hinc  exordia  pugnae 
Paruus  adhuc  & adhuc  infans  cunabula  mundus 
Dum  tcnet/cx  utero  matris  uix  xdita  proles 
Nondum  nata  rudes  animos  acuebat  ad  arma. 
Ifla  mali  labes  morbi  hacc  cotagia  coelo 
Ortagraui  terras  diuorum  exempla  fequentes 
Incendere  igni  ac  magnis  uoluerc  ruinis. 

Necdilata Tues  in  fxcula  plurima  i bellum 
Geffit  prima  domustfratemaqj  pectora  primum 
Funefhs  acccnfa  odiis  docuere  nepotes 
Hoftilcs  armare  manns  / & ftringere  tela. 

Mors  modo  nata  Tuas  cum  primum  exercuit  iras. 
Atqi  fuisniti  coepit  crudeliter  armis. 

Pugna  fuitmottisgenitrix . mors  primacrucnta 
Acuiolcntafuit.uttam  natura  fmebat 
Longius  iretodium  impanens  cohibere  furorem 
Non  potuit.Iiuor  ftygia  face  concitus  arfit 
In  fe  etenim  fratrem  offendens  fcoffendtttSiipfum 
Se  perimit  fratrem  pcnmens.quia corpora  fratrum 
Corpus  idem  patris  ciufdcm  fata  femine  eodem 
Non  erat  enfts  adhuc  nec  duri  lamina  ferri. 
Nullaqj  pinnatos  feriebat  machina  muros. 

Bella  geri  pugnis  primo  coepere  fubatuo. 

Hinc  oritur  pugnxnomen.moxafpera  cornus 
Fraxineaeq?  fudes  aliacjt  ex  arbore  trunci 
Et  rigidi  filices  atq?ufu  proelia  dodx 
Arma  fuere  ferx.  V aftus  canis  ibat  in  hofles. 
Affuctus  certare  leo,  depreffa  ferebant 
Cornua  fatfhiri  femper  duo  uulnera  tauri. 

Dente  fues : curuis  pugnabant  unguibus  urfi. 
Inuentus  mox  ufustequi  frenata  capiftris 
Ora  manu  regere  incoepit  fpumantia  feffor. 

A longe  conpedhis  eques  non  terga  fedendo 


AD  IO.  BAPTISTAM  REFRJGERilVM.  JxxyuV 


Tum  faber  adducis  accendere  follibus  ignes 
Cerpit/Si  in  gladios  candens  extendere  ferrum 
Vulnificicjj  aciem  chalybis  praefigere  ligno.  * 

Et  telis  armare  manus  ac  tela  ueneno. 

T um  elypei  parmxqj  breues  / lituiqi  tubxcp. 
VenereiK  rauco  ftridentia  cornua  cantu. 

Tum  didicit  chalaber  fonipes  cataphrattus  in  hoflem 
Currcre.-K  armatos  equites  in  proelia  ferre 
Oppida  tum  follis  circundata/mocnibus  urbes. 


Incrementa  mali  tepcfadtis  fanguinc  terris 
T unc  etiam  noftra  rubuerunt  xquora  cxdc. 

Tum  procerum  deledta  manus  .Tum  typhis  et  argo 
Inclyta  phrixxx  petierunt  ptxmia  lanx, 
lam  nullus  fine  cxdc  locus : pax  nulla  per  xquor. 
Nullaquiestems.totum  fcclus  occupat  orbem. 
Tnftia  quid  memorem  thcfxxgarbafa  prorx. 
Q_uid  patris  intentum  thefei  quid  gnofia  uirgo 
T e referam /quam  durus  amans  pro  muncrcf  uitx 
Liquit  in  ignotis  morituram  atrociter  oris  f 
Q_uid  iuuenem  laceru/matrem  quid  amazona  rapti 
Confufamcp  domum  Priami/troiamcp  ruentem  ( 
Quid  genus  cneadum  fquid  nigri  regna  Darii 
Lapfacanam  iQuid  rapta  ducis  tentoria  pori  i 
Quid  ficulum  libyco  fpumantem  fanguinc  pontum 
Prxtcrcoigallorum  aufus  italofqi  tumultus  i 
Arma  tagi.taceo  profugum  paruoqi  latentem 
NauigioXerxcmnotum  qui  abfeonderat  xquor 
PuppibusiSC  latos  armato  milite  campos. 

T c quoqi  prxtcrco  tua  quem  pulcherrima  proles 
Mifit  in  arma  fenem  ludluqi  affecit  amaro 
R ex  folymi  uencrandc  foli.  tua  gloria  tantis 
Obfcurata  malisinifi  te  miferara  fuifient 
Numina  in  xternam  uifacfi  dcfccndercnodtcm 
Dicite  agenondes  infoeliciffima  thebx 
Claffica  SCaccenfos  in  mutua  uulnera  fratres. 
Quid  fibi  uult  progne  pedtus  fignata  cruentum  i 


V ifus  equipremere/afl  unum  duo  copora 
Creditaiccntaurosdici  noua  ferit  imago. 


laft  unum  duo  copora  corpus 


/ 


SYLVARVM  LIBER. V. 

Quid  ciris  turrita  caput  tSua  quxlibct  xtas 
Q uxlibct  orbis  habet  regio  monumenta  malorum. 
Ncuc  putes  folos  includi  hoc  turbine  reges 
Fodiccmqi  dari  tedtofub  paupere  uitamr 
Nufcj  tuta  quiesiregnum  fublimia  tcfla 
Partorumq;  cafas  humiles  malcfida  ruit  fots. 
Efchiluseuadcns  hominum  confortia  Tolis 
Errabat  campis.non  illi  regnaincc  urbes 
Nila  Tone  datum  quod  perdere  pofTet/habebat. 
Carmen  opes  / SC  poma  cibus-tcdum  fuit  xther. 
Ociafccuroinuidit  tam  dulcia  uati 
Et  tandem  incautum  meditans  qua  Tallcrct  arte 
Inuenit  fortuna  uiam.  Teftudine  lata 
Quam  modo  pifeofa  raptam  de  ualle  ferebat 
Aera  per  uacuum  claufo  iouis  armiger  unguet 
Percuflum  caput  in  partesiheurquattuor  adum  eft. 
Et  facrum  in  gelida  fparfum  efl  tellure  cerebrum. 
Reddere  fodices  fertur  uoIuifTe  Mctcllost 
Sed  ueruit  rapidis  ex  ignibus  eruta  Pallas: 

Atqj  repentino  mors  intentata  tumultu. 

Inccrpit  prodede  homini  teceptiq?  repente 
Pcenituif.fic  inconflansific  perfida  femper. 

Si  quibus  indulget  multum  i feruatep  tenorem 
Profpentas.  & blanda  diu  fortuna  fecundati 
Formidanda  magistnam  contrahit  omnia  in  unum 
A fperatut  incautos  uno  magis  obruat  tdu. 

Fata  probant  iflud  famii  metuenda  tyranni 
Cui  datus  ex  imis  iterum  fuit  annulus  undis. 

Nam  cum  trifte  nihil  fors  femper  amica  tuliflet/ 
Experiar  certe  quae  fit  fors  afpera  dixit. 

Et  ridens  percuflit  aquas  adamante  marinas. 

Nec  moraiRombus  adefltcfcam  ratus  efle  lapillum 
Profequitur  ridhi.K  gemmam  uorat  ore  natantem. 
Forte  fuperueniens  pifcator  in  atquora  fundam 
Iadlat/K  inclufum  pifcem  dat  dona  tyranno. 

Ille  auro  fimul  8£  rhombo  gemmaqj  potitus 
Credidit  in  fe  aditum  forti  non  cfle  fimfirse. 

Infidus  tandem  captum  crudelis  orcetes 
IufTit  in  cxcelfo  Japidofi  uertice  montis 
Affigitprxdamcp  feris  auibufcp  relinqui. 


AD  IO.  BAPTISTAM  REFRIGERIVM. 

Q_uid  brcuia  incerte  fugitiuaq;  tempora  uitx 
Stringimus  Cratem  properantia  lidera  noflram 
Diripiunt. mcliorq;  prius  pars  occidit  xui. 

Eft  tamen  indodhim  uulgusqux  fallere  poffit 
Falfa  boni  fpectcstquam  qui  comprendere  fruflra 
Nititur  imprudens  SC  fpe  fe  ludit  inani 
Hic  efl  faliidicis  fua  qui  qua; fluit  in  undis 
Ora  puer  modo  flos  retinens  cum  nomine  formam 
Apceninigcnx prope  faxea  flumina  Rheni 
Sylua  per  umbrofas  ubi  furgit  plurima  uallcs 
V idimus  humana;  fpeciem  uitxqt  nccifq;.  . y i . 

Hic  quercus  iacetannofo  qux  elanguit  xuo 
Hic  procera  abicsicrebris  quam  lata  fecuris 
Idtibus  cxcuditidum  uox  a rupibus  alris 
Pulfa  redit  trefonatq;  afpris  in  cautibus  eccho. 
HicalninlixqilcuesiSCfraxinus  ingens  • i 

Prxcipitcs  iuxta  ripas  qux  creuerat  alto 
Radicata  folo  cum  grandibus  eruta  faxis 
Procumbit  glarcx : atep  comis  cubat  amda  lapfls 
Glandiferas  illic  aufln  uiolcntiaphagos 
Strauit  harenofo  implumis  lacct  xquorc  truncus 
Soliuagisumbrofa  fens  habitacula  quondam 
Garrula  frondofo  dulces  qux  in  culmine  nidos 
Foucratiablatum  nemus  admiratur:3C  umbras 
It  quxfiium  aliasialnfqi  cubilia  ramis 
FaSricatiinqj  noua  fufpendit  pignora  fronde 
Sic  homines  in  fata  ubcat  non  exitus  idem. 

Hic  ruit  ex  alto  prxeeps : animamq?  gementem 
Exhalat  collifus  humi,  fubit  ille  ruinam 
Mole  lub  ingenti  fradtus.  lacct  obrutus  undis 
Alter.equo  labcns  alius  perit.Ilia  contus 
Huic  pcnetratttepidoq;  cadens  rigat  arma  cruore. 

Et  undem  uarns  mors  omnia  cafibus  aufert. 
Q^uicquid  alit  tellus  auida  uorat  improba  fauce. 
Magnadcum  mater  grandi  turrita  corona 
Q_ux  ligat  idxo  hbycos  temone  leones 
Qjuicquid  ineft  nobis  fluxum  & mortale  capaci 
Colligit  in  gremio  uitx  nuda  ofla  futurx 
ScruanSt  implendos  auris  melioribus  artus 
Q^uid  iuuat  afEiduis  curas  augere  querelis? 


SYLVARVM  LIBER.V. 

Non  rcuocant  furdos  hominum  fufpiria  manes/ 
Noftra  nec  extindis  poflunt  lamenta  meden: 

Q ui  fcmcl  occiderit  dulcefqi  reliquent  auras 
Non  illum  noftri  gemitus  non  humida  fletu 
Luminainon  pullati  humeri/non  plurima  mento 
C a: fanes  i non  ora  fitu  fquallcntia  turpi: 

Sed  neqj  dona  deum  templis  oblata  luuabunt. 
Hanc  fi  forte  dux  legem  fregere  forores 
Q ux  fratris  potuere  aninam  rcuocare  fcpulti/ 

Non  tamen  hate  nobis  funt  expedanda  deum  rex 
Haec  facit:  X raros  miracula  feruat  in  ufus. 

Ponite  mortales  curas.qui  condidit  orbem 
Ipfc  regat. fua  ne  perant  cuftodiat  ipfc. 

Ipfe  gubernator  fapiens : X amore  paterno 
Res  hominum  curat.quicquid  defccndit  ab  illo 
Ferre  dccetmec  enim  quicq  dat  inutile  nobis. 

Q uare  illum  totiens  precibus  pulfamus  ineptis  i 
Arbitrioq;  regi  petimus  coeleftia  noftro; 

Num  coeli  turbanda  uia  eft  ne  funera  fratrum 
Ne  morbi  euenianttne  grandine  uapulct  hortusf 
A fpice  quo  curfu  coelum  qua  mole  feratur. 

Er  cupis  illa  tuo  tam  ingentia  corpora  nutu 
Frenari/legemq!  pati  CTu  portio  rerum 
T am  breuis  X uilis : cui  formidabilis  una 
Eft  apis:infomnrm  pulices animaliaroftri 
T am  tenuis : didu  indignumiqucm  reddef  pofTunt» 
FIccftcrc  uis  fupcrosiK  uinccrc  fata  precando  ! 

Ac  reuocare  pios  in  olenha  corpora  manesf 
Cor  rennetS;  toto  noli  infanirc  cerebro. 

Non  puer  aftyanax  matri/non  chara  Creufa 
Redditur  Acnxxifruftra  fua  pignora  plorat 
Aufa  nimis  Niobetfruftra  uocat  hedora  mater. 
Q_uid  teris  argutat  ncruos  teftudinis  orpheu  ( 

Q uid  canis  ad  l urdos  rapta  pro  coniuge  manes  £ 
Fata  redire  uctant/K  lex  immobilis  orci. 
Q^uidfruftra  alcides  puerum  per  liuoraK  agros 
Q_uxris  Hylam  C Dum  te  infano  clamore  fatigas  t 
Ille  inter  dulces  uitrco  fub  gurgite  nymphas 
Dormit.SC  afledus ridet  mens  libera  noftros 
Non  fccus  ac  prouedi  annis  ridere  folemus 


AD  10.  BAPTISTAM  REFRIGERIVM,  Jxxix. 
Infantes  cum  nodle  pauent  tenebra  fq;  horrefcunt. 

T u quoc»  quid  furdum  quondam  florentis  amia' 
Q^uotndie  irroras  Iachrymas  Baptifta  fepulchrum  £ 

Crebra  quid  mfeflant  agrum  fui  pina  pedtus  £ 

Hos  tantos  anima:  ludtus  / fufpina  noflra  hxc 
Hxcgrauirer  lamenta  ferunt. nam  mutuus  illis. 

Efl  amor/efl  pictas. tolcrantqi  incommoda  triiti 
Noflra  animo,  cur  ergo  animas  nexamus  amicas 
Forte  times  diras  leges  acheromis  auari 
Infignes  pietate  animas  pofl  fatafubire 
Exiliumq;  pati  xtcrnumiK  fine  fine  dolorem. 

Ne  tibi  ita  llludasineu  rem  turpem  atqj  nefandam 
Hancaflcribedeo.nihil  hzcnifi  credere  iniquum 
Cmdelemqj  deum,  quo  nil  abfurdius  unq 
Audiri  diciue  poteft : natura  tonantis 
Q^ix  fumma  efl  bonitas  tantu  fcclus  iftud  abhorret. 

Si  nefeis  uicio  fua  funt/funt  & fua  laudi 
Prxmia.nec  tedhs  coheunt  pofl  fata  fub  hifdem 
Candidior  uirtus  nitidoq;  fimillima  phoebo 
Etmiferum  fcclus  obfcura  fuligine  tindtum. 

Illa  uolans  pulchrum  tremulis  caput  inferit  aflris. 
Hocpreflumgrauitatefuafc  in  tartara  condit. 

Ifla  duas  fecere  domos  ampliflima  tedta 
Orbe  alio  diflindta  animis  habitacula  noftris. 

Viuimushoc  mixti  i mixtiq;  recedimus  xuo: 

Sed  pofl  fata  deus  men  tis  loca  debita  fixit. 

Coeli  orbem  centrumq;  foti  diflantia  magnis 
Regna  interftitiistquorum  confinia  longe 
Necoheant  dementa  fuis  quater  orbibus  arcent. 

Sunt  quod  a uicio  foedaqi  libidine  uentns 
Blanditix  nullx  nullus  diuellere  poflit 
Laudis  amortnullus  Ianum  timor  infernorum 
Et  ueluti  fua  Iuflra  fues  K olentica  tedfa 
Prxponunt  regum  laribus/quos  nobile  arcum 
Veftiteburipariotcllusubi  marmore  fulget/ 

Sic  hominum  genus  iflud  iners  K inutile  prorfus 
Ocia  delitias  ucneres  conuiuia  6C  omne 
Q^uod  fenfum  deledfat  opus  prxponit  olympo. 

Hos  procul  a fuperis  cocliq;  decemplicis  axe 
Pellit  ad  xterno  deus  antra  fonantia  ludlu. 


SYLVARVM  LIBER..  V. 

Huc  omnes  quibus  cfl  nimium  dominata  uoluptas 
Et  diuina  quibus  uiTa  cfl  nimis afpcra  uirtus 
Degeneres  animx  quafi  purgamenta  feruntur. 

Sunt  quibus  afpccftu  fuperi  meliore  dederunt 
Minus  ingenium  minus  implicitumqt  tenebris: 
Corporcaq;  minus  prcfTos  calligine  fenfus. 

Hi  cjq  maiore  animo  nitantur  ad  aflra 
Non  tamen  omne  nefas  poflunt  aucrtcrc  contra 
Confpirantc  orco/fcnfuqi  in  bella  uocante 
Sxpe  animum. fxpc  amiHa  rationis  habena. 

£arpe  uclutuentis  naucm/rapientibusextra 
Rcdlum  iter  infertis  rationem  affcdlibus  xgram 
Propterca  fundlos  uita  contagia  tmx 
Imbibitafqt  abolere  opus  eft  port  funera  fordes: 

Hi  fubeunt  rtygios  amnesterrantq;  per  umbras 
Donec  peftifcros  mores  SC  noxia  uota 
Exuerint. Auro  tandem  quod  in  igne  rccodlum  eft 
Perfimiles  lucem  fubcuntiK  in  xthera  migrant. 
Sunt  qux  coelcfti  perfufx  n edi  are  mentes 
In  purgata  magis  labuntur  corpora  i quando 
Fortunata  iuuant  clementi  fidera  uultu. 

His  oritur  coniundlus  amor  uirtutis : K omnes 
Aduerfos  fuperant  inuidlo  pedlorc  cafus. 

Et  quia  deberi  norunt  uirtutibus  aflra 
Lubrica  dendent  mortalis  tempora  uitx. 

Hos  multis  fortuna  modis  contraria  iadlat 
No  fupat.  Scopulo^  inrtat  fremitum  marisomnem 
Immota  qui  molcfcruntifubponderenullo 
Deficiunttetcnim  nullo  fub  pondere  uirtus 
Confumata  labat.moribunda  8C  tabida  membra 
Efle  fciunt  animi  xtemi  tedloria  quxdam 
Non  uidlura  diu  iruituraq;  tempore  paruo 
His  ccelum  fe  fponte  aperit.redcuntibus  omnis 
Coelituum  chorus  adfurgens  occurtit:X  altam 
More  triumphali  gaudens  artumit  in  arcem. 

His  pater  extremi  qui  fumma  cacumina  mundi 
In  ftcllantc  throno  refidens  tenet/annuit  alta 
Fronte  fuam  uultu  fobolem  confertusamico. 
Aligerinfignisgladio  atqj  micantibus  armis 
Atria  qui  fetuat  / primoq;  in  limine  fempet 


AD  10.  BAPTISTAM  REFRIGERIVM.  Jxxx. 

ExcubattX  merita  ingenti  probat  omnia  lance 
His  quibus  ad  magni  fublimia  tctfla  tonantis 
Panditur  introitus  litis  ita  uocibus  inquit. 

Viuite  fecuriiam  nunc.ueteruq;  laborum 
Praemia  percipiterflC  fedes  implete  beatas. 

Difcite  quid  pietas/Si  quid  reucrentia  legum/ 

Q_uid  ferualtc  fidem/quid  flumina  fandta  fubifle. 

Q^uid  cafli  mundxq;  manus  a (anguine  8C  auro/ 

Q_uid  coelo  delatus  honor  .quid  tura  quid  ignes. 
Profucnnt.gratefq;  pio  perfoluite  regi. 

Talibus  ingredi  cocleflia  limina  duitis 
Immonale  bibunt  diuorum  pocula  nctflar 
Q_uantum  quifqj  fitit.paflim  conuiuiaipaflim 
Q ui  nuq  pariunt  alacres  faftidia  menfx. 

Omnibus  una  famcs/cadem  fitis  omnibus : uni 
Sunt  epuli  cuncfhs.  fcd  pars  non  omnibus  iqua. 

Tranflt  in  has  igitur  partes  genus  omne  animarum 
Nam  uel  regna  tenent  qui  purgatoria  dicunt/ 

V el  damnata  malis  nuq  ceflantibus : Ethcr 
Reflat  apex  mundi/diuum  domus  arqi  tonantis. 

Non  habet  in  Collam  uis  tartarus  Illa  repellunt 
Antra  pias  animas. fugit  impia  tartara  uirtus* 

Et  phlcgcthontiis  nunq  fuit  incola  campis. 

Vel  fuperos  adiit : uel  certo  temporis  orbe 
Exulartut  maculas  luflralibus  abluat  undis. 

Mox  iter  ingrediens  qua  primo  lucifer  ortu 
Nunciat  indorum  popul is  afeendere  (olcm 
Ibit  ad  ithereos  orbes  & in  ardua  templa/ 

Q_ua  duodena  micant  obliquo  limite  figna. 

Tranfgreflufcp  iugum  coeli  glacialis  in  altos 
Scandet  ubi  loca  lata  carent  uertiginc/campos. 

Q_uare  age  depofito  lutffu  8C  moerore  iacentem 
Tolle  animurpelle  hanc  ftygiam  de  petflore  notflems 
Regna  nec  inuideas  patrii  melioris  amico. 

Nos  quoqj  mortales  cum  uita  exegerit  annos 
Ibimus  in  coetus  illos  / ubi  gaudia  plenis 
Euomit  xquonbus  nunq  moritura  uoluptas. 

Thraicios  mutare  getasiqui  extrema  fuotum 
Lacticia  celebrant  & dulci  funera  cantu, 

•IFINISi 

o ii 


SYLVARVM  LIBER.V. 

Baptiftx  Mant.Carmclitx  theo.ad  Roma  dic  aducn' 
tuInachicomitisTendilix  oratoris  Regis  Hifpa 
nix  ad  Innocentium  odlauum  Pont,  maximu. 

Orna  triumphales  fi  tecum  uolucris  annos 
r Cum  tua  ttans  xquor  Iibycu  mifcre  nepotes 

Arma  per  infidiastyrix  Carthaginis  urbes/ 
Inuenics  nullam  maiora  pericula  gentem 
Pro  imperio  rebufqt  tuis/nec  plura  tulifTe 
Funcra/cj genus  hefpcrium. fine  fine  manebit 

Fama  Saguntinx  fidei,  qux  punica  nunq 
Iufiatulit.potiusuoluit  dare  moenia  flammis. 
Communiq;  arderc  rogo  :q fallere  Romam. 

Obuia  nunc  igitur  uctctcs  gratanter  amicos 
Aceipc.Gctionx  claros  hic  cerne  nepotes. 

Et  ciues  cognofcc  tuos  Hifpania  quodam 
lura  habuit  latii. populis  parcura  duobus 
Et  fors  xqua  fuit,  morum  concordia  / lingux 
Idem  pene  fonus.patrix  communis  utriq? 
Hefpcrus.uno  ambx  gentes  de  fidere  didbe 
Hefpcrix.qux  pax  potuit  contingere  maior 
Q_ux  paritas  mclior/q  qux  defeendit  ab  aflris  i 
Hefpcrios  igitur  gaudens  cape  Roma  colonos 
Q_ui  procul  extremx  digrefli’ alittorc  terrx 
Te  longis  adiere  uiis  per  inhofpita  faxa/ 

Et  iuga  Pyrcnesiper  gallica  rcgnaiper  alpes: 

Atcp  per  excelfum  duri  caput  appernini. 

Afpice  ut  aduentu  primo  quafi  numina  calo 
Lapfa  procul  pulfo  pacem  genuere  tumultu. 

Nam  cum  Partcnopes regem  concordibus  armis 
Impeterent  regni  procercs/fcis  quanta  per  omnem 
Italiam  fubitomauors  exciucrit  arma. 
Italidesafontc  padi  commoucrat  omnes 
Ad  fcyllx  furor  ufq;  cancs/rcginaqi  faxa/ 

Longus  ubi  ionias  cadit  appaninus  in  undas. 
Exue  marorem.Tcmpus  deponere  ferrum 
Ad  monet. hi  cum  pace  tuos  fubicrc  penates. 

Et  martem  pepulere  tuis  de  finibus  ufqt 
Ad  falis  ifmarii  populosiubi  dicitur  ortus. 

Pone  fagum  ciuilc  togx  decus  induc  longx. 


AD  ROMAM  DE  ADVENTV  INACHI  .I.xxxi. 

» Pro  lituis  rediere  fidcs.arguta  fupcrbam 

p Depellit  Sambuca  tubam. tranquilla  tumultum 

Pax  fugatiSC  profugi  redeunt  in  rura  coloni. 

Ad  fua  plauftra  boues.fortes  ad  aratra  luuenci. 

* Iam  fora  follicitant  lites,  annona  per  altum 

« NauigattK  plenx  tybenna  per  hoftia  puppes 

» V ina  ferunt  cyrnea  cadis  fpumatibus.  V rbem 

Samnites  uolfcicp  petunt  impune  rcceflit 
Infidiarum  omnis  metus. & latronibus  omne 
Iam  nemus  eft  uacuum. ludunt  in  moenibus  urfi. 

Iam  canit  ad  teretem  pubes  romana  columnam. 

Haec  tagidx  tibi  dona  fcrunt.caput  erigacsK  altam 
Frontem  attollc.oftro/gemis  redit  ufus  SC  auro. 

Gaudia  fert  tam  faufla  dies.hifpania  mittit 
Gaudia.pacificum  pofeit  fibi  gaudia  tempus. 

Spargite  fronde  uias  uiridem  fufpendite  myrtum. 

Ferte  timum. plenis  & gramina  odora  caniftris. 

Ferte  olex  ramos,  SC  tempora  cingite  lauro. 

Et  quo  maiori  faliant  praecordia  plaufu 
Accipe  quis  tanta:  caput  eft  dudlorqj  caterux. 

Inachus  illuftriuenicns  ab  origine  gentis 
, Mendocix  / cui  magna  fubeft  tendillia  lato 

Margine  rerrarum/qua  pinguia  permeat  arua 
Betis  oliuifens  properans  m dorida  ripis: 

Regius  orator.  Clarus  bellicp  togxqi 
O fficiis.qucm  caftaltis  dignatur  apollo 
Fontibus/enfe  fuo  bellipater.  Aegide  Pallas. 

Cum  uchit  hifpanas  ammofa  in  bella  falanges 
T erritus  incurfu  tanti  ducis  ora  fugaci 
Vertit  equo/refugitq$  fuam  faraccnus  in  arcem. 

* Sicut  praecipit!  fugiunt  ftridore  uolantcs 

ffl  Inftantem  quotiens  aquilam  uidere  columbx. 

Sdt  mores  animofcp  uin  fimulatus  alamx 
MurusiK  albenti circudata  moenia  uclo. 

Et  ne  tam  infolitum  belli  ftratagema  fepultum 
Sit  tibi  Romarcanam. fortes  audite  lanni. 

Diruerat  fragiles  hoftilis  machina  mutos 
Cum  iam  folnodturnacadens  accenderet  aftra. 

In  fummis  utbs  alta  iugis  monftrabat  apertum 
Hoftibus  mgrcdum.  fcd  formidabile  nodfis 

o iii 


SYLVARVM  LIBER..  V. 

T cmpus  obefl  animis.dant  corpora  fcfTa  quieti 
Mane  reuerfuri.  Summa  uigilabat  in  arce 
Inachus.SC  nudum  cernens  latusiartc  ruinam 
Claufii/fc  inuento  noua  moenia  condidit  aftu. 
Pidtores  quot  erant  uocat:&  confuta  figuns 
Lintea  murorum  fcnbi  iubet  atq?  filcnti 
Notfte  locans  (imulae  reparatam  moenibus  urbem. 
Mane  attollentes  oculos  de  ualltbus  hofles 
Sufpidunt  urbem  integram/noua  moenia  noctu 
Iatfta  putant  mirantur  opus  quafi  caelitus  ortum. 
Pcrtcfiqi  moras  Kopum  difpendiaitollunt 
S arcinulasiSe  ea  (ira  moucnt.  poft  terga  repente 
Inachus  exiliens  omnes  obtruncat  adunum. 

O genus  infuctum  pugni,  detulit  imago 
Belligeratorum  foruli  ima  caflra  uitorum. 

Et  utcit  pidfura  duces. rnduftria  tantum 
Vnius  molita  uiri.mirabitur  omnis 
t Ad  quam  fama  huius  belli  perucnerit/itas. 

Legimus  annalcs.uctcrumqi  reuoluimus  annos 
Europi  libyiqi  duces  t afiarica  bella 
NouimusrK  nufq  tam  mininucnimus  artis 
Ingcnium.talcm  nullis  in  gentibus  aflum. 

Huc  igitur  tanti  orator  ribi  rcgis'&  autor 
Pacis/K  armorum  tellus  faturnia  d udior 
Inachus  ingrediens  fandti  ueliigia  patris 
Venit  adoratum  / facratacp  limina  Petro. 

Roma  tuas  aperi  portasrue!  moenia  frange.  i 

Ide  honor  claris  datus  e(l  uidloribus  olirn. 

•;  F I N I s >„ 

IESVS  MARIA. 

Ad  Pamphilum  Saxum  Mutinenfem. 

Amphile  Calliope  foboles  K Apolline  nata 
p Inter  Amadryads  K orcads  idita  nymphas 
Dum  nos  implicitoscurisurbana  fatigant 
Et  procul  abducunt  a fonte  negocia  fandto: 
Florifero  tu  rure  latcnsifacrara  napeis 
Atua  tenes  / dulciqj  fedens  diuina  rcccffu 


A 


AD  PAMPHILVM  SAXVM  MVTINEN.  Jxxxii. 

Ocia  lentus  agisifruerifq)  filentibus  umbris: 

0 foelix  cui  focraticae  fuauiflima  charta: 

Pabula  & altrices  adhibent  uitalia  rnufx 
Poculascui  coci  i radiis  concordibus  ignes 
Leniter  afpirantjomnifq;  mdulget  olympus: 

Q_uem  faalcs  diui  quem  fors  non  inuida  pergunt 
Fortunare.  Comes  cui  temperat  omnia  uirtus 
Votaiprcmens  animi  fluefum.  fenfufqj  uagantes 
In  gyrum  rationis  agens/ut  fertur  habenis 
Caltor  amycleis  domitos  egilTe  iugalcs: 

Et  quauis  (ea  fama  meas  pcrucnit  ad  aures) 

Militiam  fimules  habiturtamen  Attica  pallas 

1 ecum  habitatipulcrumq)  tibi  fine  gorgonc pedtus 
Porrigit  .SC  lactente  finu  blanditur  apertis 
Vbcnbusniueifqi  premens  rigat  imbribus  ora: 

Nulla  pudiciciam  ucnus  inquinat : Arma  cupido 
Continct:8C  tccum  uirides  innoxius  agros 
Luflrat:aues  tantum  feriensiK  in  annua  rurfum 
Pignora  fopitas  acuens  uerno  igne  medullas : 

V nt  ytimi  Icyllam  inflammati  Pandione  natas 
Mane  fub  auroram  cum  ros  in  gramina  coelo 
Labitur/in  dumis  accendit/K  xmula  cantu 
Guttura  follicitans  mouct  in  certamina  uocum 
Omnia  turbatam  lenire  potentia  mentem 
Cum  fua  florifera:  redeunt  folemnia  raaiac 
Rus  habet  agreflem  charitcs  fine  uefte  choream 
Arua per Kiy luas SC  compita ruflica  ducunt 
Tunc  mare  tranquillum  tunc  efl  placidifTima  caelo 
T emperiesitunc  efl:  foelix  opulentaq;  tellus 
Deniqi  tunc  urbes  ftrepitumq;  perofa  uoluptas 
Fert  fpacians  alacrem  per  rura  uirentia  greflum: 

S i captare  feras  SC  opaca  inuadere  luflra 
Venatuqi  acrem  muat  exercere  iuuentam 
Retia. tela.cancs.arcus.plcnaq;  pharetram 
PrsbctsXaccincflo  tibi  militat  agmine  luna: 

S i libet  ardentem  quom  fol  uolat  altius  xflum 
Euitare  i foporq:  oculis  blandiflimus  inflat 
Sternit  humum  formofa  Dryassgelidaqj  fub  umbra 
Gramineos  parat  accubitus/ubi  molibus  auris 
Mota  ciet  lenem  quercus  frondofa  fufurrum 


SYLVARVM  LIBER.V. 

Ad  riui  fallentis  aquas  ubi  plurima  garrit 
Alcs:odorati  pingunt  ubi  gramma  flores: 

Q_uod  fi  predari  fluuiosSC  aquatica  regna 
Et  glauci  dclecflat  opus/maculofa  per  amnem 
Lina  mouesiamncm  cuius  uada  uitrea  fulcant 
T ergo  albi  lucente  gregcsiucl  harudinc  mota 
Pifcem  agis  herbofx  rccubans  in  margine  ripx 
Et  pnd*  amdenscfca rurfum  induis  hamum 
Gaudentemqj  fuo  fallis  difcriminc  turbam: 

Si  placet  aut  laqueo  uolucrem  uel  fallere  uifco 
Aut  aliis  petere  infidiis:ut  abithere  lapfus 
Fulminis  inftar/auem  feriat  pede  pccflorciK  ore 
Vultur/K  aetix  fpctflacula  ccmcrc  pugnx 
Hxc  ncmus.hxc  uallcs.hxc  dant  tibi  gaudia  campis 
Vrbe  quid  ars  operum  inuentrix  inuentaqt  longo 
V fuioperum  prxflarr  queat/quid  magna  utrorum 
Ingenia  cfficiantihominumq?  induflna  conflat: 
Rura  docent  uircscceli/quid  numina  poflint 
Q_uid  natura  ferat:quouc  otdinc/gramcm  & arbor 
Se  mine  quo  furganttquid  nix  hyberna  quid  imbres 
Qjuduentii&  cccli  rcgioconfcnc  colonis 
Quidue  auferre  ualentiquibus  interlunia  SC  iris 
Officiant : iris  curuo  taumantias  arcu 
Multicolor  phoebi  radiis  & nubtbusorta 
Q^uam  potare  ferunt  tepidos  c flumine  nymbos : 
Q^uod  lunxcrefcentis  opus.  Q_uid  mane,  quid  alto 
Soleiquid  occafu  faciasi  armenta  grcgefqj 
Q^uis  cultus  qux  cura  regat  qux  induftria  fetuet: 
Rus  monet  & miris  oculos  animuq;  uacantem 
Afficit  illccebrisimcntemqi  refufcitat  xgram: 
Afpiccuri  femen  iatflum  putrefeat  6C  inde 
V is  occulta  foli  gremio  & genitalibus  aruis 
Atq;  calefccntis  cxlcfli  lumine  phoebi 
Irritata  rudi  tenuem  de  corpore  partum 
Ordiri  incipiat  uultum  foctura  recentem 
Pallet  adhucimox  ccrulcum  trahit  ore  colorem 
Frons  incerta  prius  fpccicfqt  incognita  tandem 
Panditur:8C  foliorum  apices  in  mollia  furgunt 
Spiculamcl  manui  fimilisdiffufauircntes 
Frons  abit  in  digitosi  uel  lingux  induta  figuram 


AD  PAMPHILVM  SAXVM  MVTINEN.  Jxxxiii. 

T enditur/K  certo  currentibus  ordine  cortis 
Vndicp  ferratum  aeber  facit  angulus  orbem: 

Terra  parens  dulci  teneros  alit  ubere  partus 
Atq?  uligincum  bibulis  radicibus  imbrem 
Potat/in  exiguis  latitans  natura  caucrnis 
Et  miris  alimenta  modis  in  corpora  tranffert 
Crefeit  opus  fenfimilongo  iam  ftipite  cortex 
In  folidos  circa  molem  durefeit  amicius 
Et  liber  occultam  duro  fub  cornee  uertem 
T exitiut  inclufum  tenui  diaphragmate  corpus 
Ambiat  exteriorq;  minus  chlamys  afperct  anus 
Fortior  in  ramos  truncus  iam  furgit  / Si  alto 
Venice/fub  foliis  umbrofa  comantibus  arbor 
Accipit  hofpitio  uolueres/K  porrigit  umbram 
Pubertate  ualens  8i  iam  foccundior  ambit 
Nomen  & officium  matris  fludiumq;  futura: 

Porteritatis  habens/gencrandi  ardore  calefcit 
Iam  fl orennoua  iam  proli  incunabula  ponit 
Parturit/K  mediis  proles  de  floribus  exit 
Imperfcdla  tudis  i tcncroq;  in  corpore  claufum 
Semen  habetiquo  cum  mater  dcceff eri t/arbor 
Altera  confurgat  fimilis : fic  prouida  rerum 
Eft  natura  parenstfua  q>  mortalia  nont 
Pignoramttali  fobolcm  cum  femine  profert 
Cruda  noua:  frugis  trirtes  infantia  fuccos 
Emollire  ncquinfenfim  mitcfcitraccrbam 
Duticiem  calor  cncruatipcnctrabilis  arftas 
Phlegma  coquitdongiq;  domant  fera  uifcera  foles: 

Purpurei  tot  ueris  opes  tot  ruftica  tempe 
Delitialq;  foliuarias  prxfcrrc  lannis 
Fafdbus  / K foliis  regum  fublimibus  aufim 
Attalica:  quid  gara  domustquid  regia  crarfi: 

Q_uid  gladiis  rtipatus  honostquid  pendula  femper 
Ambitio:fonunafagaxifccuraq?  nunq 
Profperitas:K  perpetuis  obfeffa  uenenis 
V ita  tyrannorumifumpti  pro  laude  labores 
Praxipiri  profunt  K eunti  in  tartara  uitx  C 
Viue  igitur  rcbufq)  fidem  pnebere  caducis  a • 
Ncfcius.ad  ccelum  fecuro  annitere  grertii.  - 

•:  F i n i s :•  t 2 


SYLVARVM  LTBER.VT. 

BAPTISTAE  Mantuani  Carmelitx Theologi 
Sylua  prima  ad  loannem  Pontanu  ex  tepore. 

Vum  legerem  nuper  curis  accefus  amaris 
c V raniem  Potane  tuam  lucennaq;  aflra 

Et  cocli  Pellantisopes/egrcfTarcpente 
Luxit  ut  expul  fa  fol  tcmpePatc  uoluptas. 
Carminibus  uis  tanta  tuis /quantam  ncqt  circe 
MecMedxa  fagax  medicis  inucnitin  herbis. 
TriPibus  applaudunt  animis:Ji  grandia  cantu 
Dulcifono  totam  rapiunt  in  gaudia  mentem. 

Hoc  erat  Amphion  i quo  moenia  furgere  ferit. 

Hoc  erat  orphxo  qd  agebat  flumina  plccftro. 
Fodices  igiturmia  qui  cunabula  primum 
Et  facri  uidere  onus  primordia  campi. 

Si  codo  i noflras  eP  tata  poteria  mentes 
Vt  canit  Vranie/ tanti  fit  credere  faseft 
EPTcuagos  aprorum  ignes/rillenia  cene 
Flama  tibi  nimium  fauittnimiuqt  poteti 
Sidere  phoebxum  pluit  in  tua  pedlora  carmen. 

Te  uindes  inter  lauros  baianaqi  tempe 
Per  loca  quae  ferf" coluifle  Papinius  olim 
Pierides  aluere  dea: . Nos  inter  opacas 
Mintius  eduxit  faliccs  per  aquatica  Rura. 

Inter  arundineas  / lutris  ubi  te<Pa  / lacunas. 
Propterea  mea  fila  fi  tum  fenferepaluPrem: 

Et  rudis  ex  trunco  nobis  formata  faligno 
EP  lyrasK  articuli  refides/8i  iutilepleiffrum 
Hos  igitur  tenues  orfus  primumqj  futurz 
Limen  amicictx  ridentibus  afpice  Mufis. 

Romx. 


BapriPx  Matuani  Carmelitx  Theologi  ad  Benedic 
tum  Morandum  eu  legiflet  eius  libellu  contra  fe' 
nefes  oeditu  cuius  oratores  cora  pio  Potifice  max. 
Bononienfibus  feprxfcrebant. 


Omponensueteri  prxfentia  tempora  fxdo 
c Siue  q>  huic  noPrx  dominatur  inenia  uitae 
Siue  q>  xtherei  noceant  monalibus  ignes 
Seu  q,  tunc  natura  potens  modo  fefla  creandis 


I 


AD  BENEDICTVM  MORANDVM. 

Foetibus  K longo  rterilis  fit  reddita  partu. 
Praeteritis  uideo  tantum  noua  cxdcrc/quantutn 

Collis  aucntinuspindo/Palatinus  olympo. 
Noftra  tamen  paulo  melior  laudicp  priorum 
Aemula  progenuit  felici  fidere  quofdam 
Q.uos  conferre  audet  pnTeis  heroibus  stas. 

Hos  inter  longxuo  ufu  tua  cognita  uirtus 
Te  afTcnbi  Morande  iubet.  Necftemata  gentis 
His  opus  eft  cenferc  tu*  fplendore  parentum 
Q_uaq  claruerit  latcitua  gloria  maior 
Non  eget.ipfa fibi  fatis  eft.petitxthcra  pennis 
Nequaq  icareistproptias  leuat  altius  alas. 

Non  ut  luna  nites  alieno  Iuminetuerum 
Ipfe  tuo/ut  cceli  princeps  Si  fplendor  apollo 
V tep  tux  paulum  recolam  primordia  laudis 
Intuafocratici  fubierunt  pedora  mores 
A tencris.tibi  tunc  etiam  fuit  hofpita  uirtus. 

Et  laribus  gauifa  tuis  commertia  recum 
Magna habmnfada  tibi  confuetudinc  tandem 
NupfittSC  sterno  fefe  obi  fodere  iunxit. 

Tu  puer  ingenuas  non  ut  plxbeia  luuentus  / 

Confucuit  longis  doftrinx  anfradibus  artes 
Atccleri  breuitatccapis.facundia  uenit 
ObuiaiK  occurrit  nondum  quxfita  poefis 
Sponte  fua.tam  prona  deus  obi  fidera  fecit. 

Non  fuit  in  grais  tibi  res  abfeondita  charris 
Non  fuit  in  noftris.  Phoebi  tibi  tota  fupcllex 
Cognita : Si  arcana:  penetralia  magna  Minerux 
Tam  fubito  ingenium  fludiisadoleuitiut  cfTct 
Inueniffe  magis  quam  te  didiciflc/putandum. 

Tu  fapis  ut  curtos  ouium  parnafidos  afetx 
Incolarqucm  fubito  mufx  lnftitucre  poetam. 
Atpoflq  frontis  grauitas  at<p  afpera  mento 
Barba  uirumconfeflafuionon  improba  numi 
Efunestnon  fcgnicies/non  gaudia  uentrisi 
Nonobfcenauenusmonrcs  flexere  caducxt 
Publicares  animum  fubiit. curare  falutem 
Et  commune  bonum  patrixiuclut  ante  folcbant 
Fabricii  Fabiicpfencs  mente  incipis  alta  . 

Et  claros  imitans  proauos  ucftigia  nuq 


.Ixxxiiii, 


/ 


SYLVARVM  LIBER.VT. 

Fers  obliqua.tui  pictas  cynofura  carinat 
Sola  fuit  regis  hoc  omnes  duce  fidere  curfus. 

Te  tua  fandta  fides  rebufqj  probata  gerendis 
Prouida  fcdulitas/K  maicftate  ferenum 
Osplacidamecnon  florentis  copia  lingu* 

Ad  uarias  legatum  urbes  mifereper  orbem. 

Munere  fungentem  tali  tchifpania  quondam 
T e Italia:  populi  uidere : & maxima  Roma 
S*pius:a(l  illo  prsefcmm  tempore  / quando 
Sena  tus  uoluit  patris  temerana  fefe 
Audaci  prefene  animo. Sene  infeia  qus  fit 
Gloria  Felfinex  gentis.  T ua  Felfina  quondam 
Etrufex  ditionis  erat  caput  ante  lugofis 
Longi  apeeniniq  Sena  infederit  armis. 

Corporis  ammiflis  longo  iam  uiribus  suo 
Ipfa  fuum  retinens  mens  inconcufla  uigorem 
Ocia  neglexiriquantuin  perfene  fcnedl* 

Eualuit  longis  attrita  laboribus  stas 
Dat  prifes  pietati  opcramtpatriumq;  tuetur 
Nomen  adhuc  tardx  morbo/non  uidla  podagtw 
Pedloris  occulto  uirtusincodla  receflii 
Protulit  Entelli  ceflus  & robore  crudo 
Egit  prxcipitetn  Senam  uelut  ille  fuperbum 
Ac  fidentem  armis  uiridiq;  state  Daretem. 

Quo  propas  animofe  fenex  fQjid  pergis  in  hoflem 
Debilis  fimbellis  quid  adhuc  bella  afpcra  tentas  f 
Quid  trifles  oneras  curis  grauioribus  annos  f 
Ocia  uult  fenium  .placidam  tua  fradla  quietem 
Membra  rogant,  pacem  cments  concsde  fcnedl*. 
Quid  cupis  ad  ueteres  laurum  fuperaddere  lauros*1 
Nonne  tibi  fat  funt  ucterum  monumenta  laborum 
Quorum  plena  domus  'quibus  a tellure  icuatus 
Supra  hominem  iam  te  magnis  heroibus  xquas  ( 
Quid  nouus  affumptis  cafus  fudare  fub  armis 
Impulit  { Agnofco  quid  fit.  T orpere  uctcmo 
Non  potes  ipfa  negat  nbi  mens  gcncrofa  quietem. 
Et  patris  pictas/K  nefeia  caedere  uirtus. 

Iurc  facisrfed  iura  fuper.uircfq;  fcnedl*. 

Si  Padus  adriacis  xquet  fe  fludlibus  / aut  (i 
Barbarus  euxinis  iflcr  feprzferat  undis/ 


a 8- 


AD  BENEDICTVM  MORIANDVM. 

Si  fata  perfundens  mcroxis  iTica  lymphis 
Nilus  aquas  Iibyd  certet  fuperare  profundit 
Q_uo  rtomocho  triton/quali  excandefccrct  ira 
Prothcus  .''omne  maris  numen  cui  mobilis  unda 
Aequoris  crt  curx/iurtis  infurgeret  armis 
Amphitritxa  pro  maiertate  tuenda. 

Te  quoqj  dum  patnaro  patriumq;  tuens  honorem 
Nec  (inis  exuuias  temerarius  auferat  hortis 
Communis  iurtasiniuhamifit  in  iras. 

Nam  licet  in  charos  pietas  fit  magna  parentes 
In  patriam  tamen  K nortros  ert  maxima  ciues. 
Ipfaduci  phrygio  patrem  uccrtarc  per  ignes 
Suafit  3C  ardentis  troix  feruare  penates. 

Ipfa  quoqj  armatum  docuit  tranfmittere  eodem 
FlumcntSC  excifis  excludere  pontibus  hortem 
Ipflus  aufpiciis  faliens  fub  inane  baratrum 
Curtius  xternx  meruit  compendia  famx. 

Hxc  eadem  mittens  inimica  per  agmina  codrum 
Cxdcfua  docuit  patriam  feruare  labantem. 
Thebanumq;  ducem  rtrictos  ea  mifitincnfcs 
Q_ui  fua  pro  populo  monens  amplectitur  arma 
Hxc  tibi  uiuentes  eadem  meditata  coronas 
Te  in  pugnam  Morande  uocattrugafq;  feniles 
Herculeo  accendit  mens  indignata  furore. 

Ite  per  hxc  patrum  uertigia  fanirta  nepotes. 

Et  ueteres  imitare  uiros  generofa  luucntus. 
Decrefcit  requic  uirtusiadolcfcit  agendo. 

Ite  per  exemplum  clari  fenis,  ipfe  labores 
Fortia  dum  faceret  melior  prxeordia  (anguis 
V icitiX  in  rebus  fuit  indefelTus  agendis. 
Atportquires  abiere  cadentibus  annis 
Ne  foret  ignauus  i uocat  in  certamina  mentem 
Excitat  ingenium,  prifeas  reminifeitur  artes. 
Ruminat  elapfura  tempusrmcmur  olympum 
Stellarum  cognofcit  iter,  completrtitur  orbem 
T errarum  uigilanti  animo  fubit  xquora/coelum 
K*  ScanditrK  in  fumma  mundi  uidct  arce  (edentem 

Qui  regnum  tenet  omne  deum.uidet  ordine  ferri 
Omnia  perpetuo/ccrta  uidet  omnia  lege 
Et  fine  lege  nihil  Geri. facit  crtfc  beati! m 


Jxxxy, 


P 


SYLVARVM  LIBER.VI.  SYL.II. 

Mens  tranquilla  fenem.longciuucnilibus  annis 
Dulcius  hoc  fenium.V ita  hxc  fyncxrior  illa 
Q_u.x  leuibus  ftudiis  omniq?  libidine  fordet. 
Multum  igitur  tanto  ftudiofa  Bononia  ciui 
Vltoriq;  tuodcbcs.fi  fecit  achatcm 
T roius  Aeneas  tantiifl  Ncflora  tanti 
Inclytus  atrides.  nec  te  decet  efle  tuorum 
Im memorem. & qui  tc  totiens  iuuerc  luuandi 
Ad  uitx  fummam  ufqtdicmtmonumcnta  Icpultis 
DandatSC  (i  fupcrefl  in  poflcriratc  colendi. 
Forfitanantcpii ratio  qccrca  fecundi 
Eft  perfuafa  fux  palmam  concxdere  Senx 
Crediderim  ob  miles  radios  frigentis  aquari 
Qjai  tibi  nafcenti primum  llluxiflc  feruntur 
Et  ucneris  fcciffe  odium/tcpuiflc  parumper 
IngcniumiSdlinguxpIetffrum  cccidiffc  difertz. 
Adde  q,  extindo  fembus  facit  omnibus  igne 
Somniferum  natura geluiquo  incuria  rerum 
ImmcmorK  tardo  rediuiua infantia  fcnfu 
Pullulat:#  fimilisuitx  fubit  ultima  primx. 
Corde  latentem  animum  dolor  irritauit : amorem 
Ante  oculos  patrium  manifcftx  iniuria  fraudis 
T raxittK  accendit  cordatae  iuucnefccrc  fecit 
Et  nodum  cxtinclos  pictas  noua  flauit  in  ignes. 
Vere  nouo  Ixtus  iam  folc  fubxquoralapfo 
Cum  fubiicitpaftorflipults  humentibus  ignem 
Ante  habeat  q flama  uiam  q uifcera  lambat 
Intima  < cum  pugnare  opus  cft  elementa  . calorem 
Frigora  SC  humores  abigunt. calor  igneus  urget 
Frigora  8C  humores,  flipulifqj  exire  coartans 
Colligit  in  fumi  nebulas  quas  tollit  in  altum 
Impetus  ardoristglomerantqt  per  aera  uenti. 

At  poflq  unftrix  (uperato  frigore  flamma 
Emicuit  i fubito  uires  afflantibus  curis 
Explicattatcp  pyram  rapido  complexa  uolatu 
Vndicp  flridcntes  paleas  uorat.atq;  cacumen 
Iam  fuperans  uento  nunc  hac  nunc  annuit  illae. 
It  cerlo  fcintilla  rubens. cxtincfta  fauillam 
RcddittKin  terras  albo  pluit  arnda  nimbo. 
Paflotcs  qui  tunc  pecoris  ucl  fepta  rcuifunt 


AD  BENEDICTVM  MORANDVM.  . 

Vel  tempeftates  notis  fpeculanturin  aflris/ 

Vt  n igrum  prius  afpiciunt  rarcfccre  coelum 
Flamicomos  altis  fpedtant  in  montibus  ignes. 
Sicqtdiulanguensubi  tandem  foluitur  ardor 
In  fublimcuolansuacuucp  per  aera  ludens 
In  fe  hominum  longinqua  mouet  folt  xmulus  ora» 
Sic  tua  mens  fi  forte  fuit  fopita  ueterno 
Elicuit  radios  longe  latcqt  micantes. 

T antaqt  de  paruo  prodire  incendia  trunco 
Miratur  quicuqt  animi  non  nouit  Si  artis 
Pofieiegi  modico  magnas  in  corpore  uires 
Res  breuis  cfl  fulmen  paruxqt  in  corpore  nubis  , 

Q^uod  facit  attonitos  hominestquod  diruit  alpes. 
Parua  filex  ignem  eludit  / quo  maxima  fylua 
Conflagrare  potcfl.arfurx  incendia  troix 
Claudebantur  cquotparuis  mens  maxima  membris 
Claufa  latet. cui  fi  liceat  fe  extendere  / late 
RegnattKex  breuibus  lignis  magnu  excitat  ignem. 
V t fublimc  uolcs/hominuqt  per  ora  feraris 
Non  opus  hcrculca  qux  monftra  immania  claua 
Suflulitiautarcu/quo  fxuum  inuafit  adulter 
Dardanus  Aeacidem.nec qua  cyllcnius  harpe 
Cuflodem  inachix  fertur domuiffe  luucncx. 

Sed  neqj  palla  Jio  quo  flrauit  gorgona  uitro 
Perfeus  aut  alis  fynx  quibus  iuit  ad  urbes. 

Sola  animi  uirtutcopusefl.  Sint  corpora  qq 
Aegra  potefl/uinus  decus  immortale  meren. 

Ipfa  homines  facit  efledeos.  ingentia  fatffa 
Conflat  ab  ingenii  potius  q corporis  orta 
Vinbus.Eftdiuina  animis  uis  infita  noftris 
Q uam  quicuqt  bonas  fludet  exercere  per  artes 
T ranfit  in  xtherios  ciuestK  poflidet  aflra 
Q uantum  mortales  alios  prxccllit  olympum 
Tantum  adittcfl  quidam  gradus  excellentia  ad  aflra; 
Incipit  afcnbi  ccelo.diuefccre  fenfim 
Incipit. K fuperis  pleno  iam  concolor  xuo 
Libera  defertis  abit  in  fua  fidera  terris. 

Non  fircus  ac  uolucrum  nidiicum  facfa  uolandi 
Copia/dant  alas  uentistK  uela  figurant 
Oblati  ignaux  prima  incunabula  uitx. 


SYLVARVM  LIBER.VI.  SYL.m.  * 

Sic  & poma  diu  prius  immanfueta  colonus 
Negligitjatpoftgfcritascrudumcji  recedit 
Ingenium/color  afpedlu  lam  lumina  pulchro 
lam  nares  inuitat  odor,  (pondrtq;  palato 
Dulce  aliquid  .tum  uimincis  matura  caniftris 
De  matris  colledta  finu  portantur  in  urbes: 

In  procerum  thalamos/nitida  in  conclauia  regum. 
Sic  mens  ut  fcclcrum  foeda  ebulliurrit  unda 
Arq;  bonos  longo  in  fc  habitus  contraxerit  ufu 
lam  matura  fugit  terras. V indemiamorscfl 
Spirituum. mellis  mors  eft.funt  horrea  coeli. 

Vinitor  Si  meflor  deus  clhdiuiq:  miniftri. 

Q_uare  age  dodfe  fenex  fenfim  monentia  membra 
Neglige  uidhirx  femper  cole  numina  mentis. 

Vrqj  Ioles  dodris  patrium  decus  alfcrc  chartis. 
Etconfcnbemanu  nuq  raontura  tremenn 
Carmina.T e a nobis  fero  precor  auferat  xther 
Nec  uideant  ftygix  te  poli  tua  funera  ripae. 

/FINIS:- 

Baptifhe  Matuani  Carmclitx  Theologi  ad  Ioanctn 
Baptiflam  Refrigerium  de  aduentu  loanis  Bapti' 
ftx  Sabelli  Bononix  Legati  .Carmen. 

T cupis  & fama  cft  gentis  Baptifla  Sabelle 
u Immortale  dccusifacriq;  xtema  fenatus 
Gloria /fellineam  Roma  legatus  ad  urbem 
Mittitur  xmiltam  miris  redlurus  habenis/ 

Aruaq;  longxux  quondam  fubiedta  Raucnnx. 
Non  hic  primus  honos,  iflis  non  incipit  annis 
Tanta uiriuirtus.uctusefl/8£  cognita  paflitn 
T ufcuS  ager  nouit.Romx  meminere  penates 
Flaminix  meminere  urbes. T ua  Fclfina  (nues 
Percuntarc  tuos)  non  cft  ignara,  uocabat 
Ipfum  inopum  Iegumqj  patrem/dum  talia  primo 
Lora  magiftratu  regit  lfta  per  oppida  quondam. 
Ergo  diem  celebrare  bonam  gaudere  fecundis 
Rebus  opus : fuperifq;  nouas  perfoluerc  grates. 

Per  fora  confurgat  concors  plxbifq;  patrumq; 
Lxticia:3C  cellis  rutilent  in  turribus  ignes. 


AD  K)  .BAPTISTAM  REFRIGERIVM.  .Ixxxva. 

Pendula  fufpcndat  paries  aulxa  fupcrbo 
Splendidus  ornatu. pidtusucnabula  gallus 
VibretiK  intextx  uolitcnt  per  flagna  uolucres. 

Igne  crebro  rutilent  arx.templa  ardua  fument: 

Et  caua  multifonis  refonent  tinnitibus  aera. 

Gefhat  omnis  ager. fieri  lubet  undiqj  plaufum 
Comunemcomunc  bonum. caput  hadlenus  xgrum 
Elleuat.SC  frontem  uirtus  attollit  apertam 
In  uires  reditura  fuasihabitura  fauorem 
PrxfuIis/SC  mores  emendatura  nefandos 
Gentis  inhumanxtquo  ferrea  fxcula  tandem 
Duricia  euidta  uctus  inflaurcntur  ad  aurum. 

Nil  optare  potefl  unq  res  publica  peius 
Rege  malotnil  rege  bono  prxflantius.  omne 
Diflipatomne  bonum  fine  lege  licentiarcgumi 
V t boreas  frondes  i glacialis  ut  hordea  grando. 

Libertas  cfl  fumma  bonis  fub  principe  mfto. 

Roma  fub  auguflo  poftq  pacata  fuifti 
Qux  tibi  libertas  potuit  contingere  maior  ( 

Qux  tibi  traiano  melior  fortuna  reluxit  ( 

Foelices  igitur  populi  quos  uiucrcdiui  * 

Concedunt  fubrege  pio:Quid  fxcula  fecit 
Aurea  f Saturni  pictas  / dementia  Iani. 

Ifle  fenatores  atauos/8£  magna  parentum 
Stemata  non  iadlat.ncc  inani  turgidus  aura  ' 

Dcfipit.at  facras  leges  incuntc  luucnta 
Socraticos  mores/fidei  documenta  recepit. 

Vt  parrix  meliorem  operam  prxflarett&omna 
Officium/fcfciuucnis  formauit  ad  omne 
Tam  belli  q pacis  opus  non  horruit  umbram 
Carccris  obfcurimon  formidanda  minantum 
Ora  tyrannorum/mortem  perfuafus  acerbam 
Prouirtute  pati  pro  relligione  tuenda.  » 

Viuit  in  hoc  Fabiustuiuit  Cato,  uiuit  Horati 
Ardua  mens  uidto  pontem  qui  rupit  etrufeo. 

Viuit  Anaxarchus.Viuitgenusillud  auorum 
Qui  Romam  rerum  dammam  fecere.  Quod  ergo 
Egregium  facinus  non  cfl  fodicibus  huius 
Aufpiciis  fperare  datum  1 Reuocate  cadentes 
Innocui  ciucs  animos,  fperate  reuerti 

p iii 


Dia 


zedbyyi^i 


•V4 


4 


SYLVARVM  LIBER..VI.  SYL.mi. 

In  decus  antiquum. florere  uidebitis  urbem 
Vt  maio  redeunte  folum.Sperate  quietem 
Principe  fub  tanto.lcges  confultaqj  patrum 
Inftaurare  patattfcclerumcp  extinguere  caufas. 

Ergo  decus  patria;  famfiofqi  refurgere  mores 
T e gaudere  decet/uirtus  cui  ftoica  femper 
Efl  comestK  tetricos  Scnecas  colis/atcp  Catones. 
Viucdiutcurcfqi  tuamBaptifla  falutem. 

•IFINIS/ 

Bapriflat  Mantuani.Carmelitse  TheoIogi.Villa  Re' 
frigerii. 

Dalium  cypri  laudant /ubi  mater  amotum 
i Calltdadardanium  fecretain  fede  nepotem 
Claufit : ut  occulto  reginam  accederet  igne. 
Rura  ryracufii  celebrant  trinaendos  hyblx: 

R apta  ubi  defauit  comites  Proferpina  nymphas. 
Cxcropidis  uicina  placent  iuga  montis  hymetri 
Floribus  xtemis  cultuqi  comantia  uerno 
Semper/K  hybemis  nuq  uiciata  pruinis. 

Corycon  extollunt  ciliccs/8C  aperta  uirenti 
Antra  finu:K  crocas  hallantcs  floribus  honos. 
Littora  qux  hefperius  Bcthys  garamantibus  auflris 
Obiicit/ora  fuasmifere  per  omnia  laudes. 
Theflalicos  etiam  celebrat  fuagrxcia  lucos. 

Alanoi  phaeacis  opes  cociratfororum 
Decolor  hefperidum  uetcres  Maflylia  campos. 
Accola  Panhenopes  biferi  uiridaria  pedi: 

Atq?  dicarcha'  florentem  Iittorisoram. 

Et  lua  Bcnaco  fama  eft : licet  alpibus  altis 
Cindhts  ad  algentem  uada  uitrea  porrigat  urfam. 
Quicquid  enim  Baiana  ferunt  / gauranaqi  tempe 
Ipfe  habotipfc  olex  loeuplex/infignis  hiacho 
Et  lauro  dumaa  uirent/&  littora  myno 
Luxuriant/curuata  gemit  fub  pondere  cedrus. 
Arbor  hydafpxis  / quam  media  tnifit  ab  oris 
Frugemagisqfrondcualct/ruboraureus  orbes 
Veflitodoratosxlecorant  prouentibus  iflis 
Nobilium  mcnfastK  eunt  per  prandia  regum. 


1 


VILLA  REFRIGERII,  .Ixxxviii, 
Me  ucro  dclcdtat  ager /qui  refpicit  ortum 
Flamini*  in  paruos  ubi  mons  uefligia  colles 
TcnditiSi  accepto  tellus  manfuefcit  aratro. 
Propterea  tua  rura  iuuat  Baptifta  parumper 
V iferciK  lncelTu  tumulos  afcendere  lento/ 

Ac  luftrare  locos  omnestubi  ludere  nympha: 

Sx pe  folentiubi  fella  dryas  fub  mitibus  umbris 
Accubat.in  gelidis  ubi  mollis  oreadcs  antris 
Herba  fouet.  Diana  fuasubi  fxpe  pharetras 
SoIuit.K  cnerui  dormit  fub  frondibus  arcu. 

Et  quia  Ixticiam  carmen  decet  / arua  canemus: 

Arua  ubi  fruge  noua  gaudent  certare  quotannis 
Bacchus  Si  alma  ccres.ubi  copia  diuite  cornu 
Fundit  opes  ubi  uite  cados/mede  horrea  complet, 
Audiet  ifla  tuus  um  fegnis  auunculus  xuo 
Florius/Si  legum  folitusdilloluere  nodos 
Nobifcum  uirides  circum  fpaciabitur  agros. 

Q_ua  montana  iugis  undam  claterna  Tonantem 
Ellicit/X  curfu  montem  fugit  alueus  albo 
In  sephyrum  uergens  modico  cubat  xdita  cliuo 
Sacra  domus  phoebo  tenui  fundata  fub  arce. 
Pauperis  Ociami.q>amet  locus  ocia  i nomen 
Sumplit  ab  antiquis:dextra  lacuaq?  perennes 
Sub  cliuo  uoluuntur  aqux  de  fontibus  altis 
Per  fruticum  fyluas  perprata  uirentia  Iapfx. 

Altius  elati  colles  utrincp  lcuantur: 

Hicuidct  occafum/folem  uidet  alter  heoum. 

Fingere  pamafi  biiugum  caput/oraqj  bina 
Naturam  uoluilTe  putesiquafi  cirrha  cacumen 
Hinc  lcuet.inde  facro  refpondeat  ore  citheron. 
Lucifer  afeendens  primas  hic  porrigit  umbras: 

Prima  rubens  illos  colles  aurora  colorat. 

Hos  oriens  K cum  medium  tenet  altior  axem 
Sol  uidet:&  quando  lubit  oceanitidas  undas. 
HinclicetEridanum  phaethontiadafq;  forores 
Adnacuq?  uidere  fretum  latafcp  paludes 
Q^uas  montana  pado  late  uomit  unda  refufo. 
Concaua  falcatos  fledtunt  duo  brachia  montes: 

Atq;  thctralem  uallis  curuata  figuram 
Accipiens  multa  cingit  latus  undiqj  fylua. 


SYLVAR.VM  LIBER. VI.  SYL.im. 

Hic  nug  fera  facuit  hyemssquia  proxima  ponti 
Aequora  titanis  radios  iaculantur  in  omnem 
Flaminiam. magnis  montes  ne  tranfeat  aeflusi 
Molibus  occurrunt. phoebiqi  cohercita  uirtus 
Cogitur  aceribus  rura  in  fubiedla  reuerti . 

Fitqi  calor  frenans  hycmem/boreamq!  retundens. 
Hic  nunq  coquit  arua  canis  nam  lenibus  auris 
Afflatur  prartenta  mari  nec  Ixditur  auftro 
Aereis  defenfa  iugisiaquilombus  ora 
T ota  falutiferis  efl  obuia  .tota  ferenos 
Admittit  sephyros/totam  perlabitur  eurus. 

Pafcua  pingue  pecus  fatis  indicat.afpicc  tauros 
Per  dumeta  uagos.qu.-c  gloria  cornibus  alus. 
Q_uantus  inefl  oculis  faflus.  palearia  mento 
Qpanta  cadunt/pingui  tollantur  ut  ilia  tergo. 

Afpicc  oues  pecus  innocuum/uix  ubera  ponant. ' 
Fertilitas  tam  lacta  nocct.qua:  gramina  tondent 
Luce/reponuntur  no&u.tam  rtrenua  tellus 
Tam  riguum  tam  pingue  fotum  .funt  humida  rore 
Gramina  adhuc  / medio  cum  fol  iam  feruet  olympo. 
Lampeties  armenta  uetusquacprxdicat  actas; 

Q^ux  tulit  alcidcs  de  littore  gerionxoi 
Q^ux  in  tyriis  habuit  campis  farranus  agenori 
Q_ux  prius  in  Cxa . qux  mox  fardoa  per  arua 
Pauit  Anflxus  qq  fint  inclyta  fama/ 

Dicite/quid  poflunt  habuffle  fuperbius  iftis? 

Afpicc  ut  in  fummas  ederis  ferpentibus  ulmos 
Lxta  fubornaiu  uiridante  fuperbiat  arbor 
En  frondes  mentita  fuas  decus  arrogat  illud 
Ipfa  fibi.infultatq:  aliis/cum  ucrtice  caluo 
Ammifere  comas  borealia  frigora  paflx. 

Nonuenit  ex  libycis  opulentia  maior  ariftis 
Nec  Rhadamanthxis  melior  uindemia  pendet 
Vitibus,  agricolas  nunq  tritura  fefellit 
Paupere  prouentu.  nunq  fraudauit  hiachus. 

Nec  fluit  ex  iftis  uindemia  collibus  unas 
Nec  uineta  genus  fimplcx  fottita.lagcos 
Delufura  pedes  oculis  fadhira  tenebras 
Hic  uiret.K  gelidis  oriunda  ex  alpibus  olim 
Rhcrica/ab  antiquo  nimium  laudata  Catone. 


VILLA  REFRIGERII.  Jbaodx. 

Dadylides.pfythix  precix  uindcmia  prima 
Vlrima  bumallus  grandes  imitata  mamillas. 

Sunt  miffx  alefbotfuntex  Mareotide  natae/ 

Atej  thafo  chioq;  fatx  s fed  lingula  uanus 
Conumerare  labor,  quia  copia  carmine  maior 
Sunt  humiles  breuibusualii  difcnmine  paruo 
More  gregis  lundhe.  funt  qux  med lantibus  annis 
Inlongas  dirciftx acies uaga  brachia  tollant. 

Sunt  qux  fublatx  fulcris  maioribus  audent 
Contextas  equitare  trabes/ut  aperta  diurnis 
Solibus  offendat  pendentem  porticus  uuam: 

Sunt  qux  incuruatis  faciunt  umbracula  ramis 
Inuia  T itanis  radiisrubi  pinguia  fument 
Prandiat&xftiuo  calices  onerentur  hiacho. 

Sunt  qux  fumma  uelint  tabulata  afeendere:#  altis 
Portari  arbonbustcircuqj  cacumina  dudlis 
Palmitibus  totas  abfeondere  frondibus  ulmos. 

Paret  humus  doministquicquid  lufferc  coloni 
T am  docile  ingenium  itanto  ualet  ubcrc/coeli 
Tam  faciles/brcuibus  natura  coagulat  horis. 

O uid  pingues  olex  baccas  quid  munera  dicam 
Matris  athenex  C fledfit  fub  pondere  ramos 
Paufia.nec  minus  eft  radiis  onus.  Orchites  xquant 
Orbe  louis  glandes.  Viridem  uidiffe  taburnum 
Et  tyburtis  agros  /noltn  quoqi  littora  ponti 
Confitaoliuetis  memini. geniofioriftis 
Non  cft  uifa  locis  uitxuc  falubnor  ota. 

Cerne  capillatum  caput  ufqr  ad  nubila  pinos 
Tollere:#  aereas  fuperarc  cacumine  turres. 

A fpice  melliferas  frondestquibus  inguina  primi 
Abfeondere  patres.Libycis  quxucnit  ab  oris 
Sponte  fubit  malus  fcifloqj  rubentia  poma 
Cortice  fufpendens  tyrio  grana  inficit  oflro. 

Caflancx  tunicas  ut  matrum  uifcera  pulli 
Vifierci  laniant. ridere  patentia  apertis 
Dentibus  ora  putes.rigidaqj  horrefccre  barba. 
Singula  quid  memorem  fPhxacia  rurauidentut 
Huc  tranflata.uiis  adeunda  liquentibus  arua 
Hefperidum.nguistempecaua  uallibus  inter 
Acmonix  montes  ueniffe  fatebitur  illa 


SYLVARVM  LIBER  .VI.  SYL.im. 

AtlasiK  hzc  homolus  lapytis  habitatus  Si  othrys. 
Ecce  fubociamo  qua  fol  cadit  i ubere  uena 
NafcituriK  uindi  cingens  uada  margine  lympha 
Cogitur  m fontem,  pleno  qui  gurgite  riuum 
Parturit,  ille  ruens  cliuo  flrepicatq)  fonorum 
Voluit  iter.properanfq;  fubit  claternidas  undas 
Caflalio  fimilis  / paruam  qui  flumine  facro 
Phocida  percurrens  caput  in  permeflide  condit. 

Rupe  fubumbrofadenfisubi  pendula  ramis 
Frondea  tetfla  uetant  xfhuum  accedere  folem 
Innumerae  ftabulantur  aucs.  V iden  illud  opacis 
Sub  foliis  gelidum  hofpitium  / cui  populus  albis 
Imminet  alta  comis/tcnues  ubi  riuulus  undas 
EHicit  humcdlans  ueftitam  gramine  rupem  i 
Afpicc  garritu  quanto  i q dulcibus  omnes 
Exercentur  aues  fludiis.  hxc  pabula  natis 
Inuchit.illa  fourt  nidos  canit  altera  Regis 
Martigenx  inccflu  memoras  Philomena  peremptu 
Plorat  itym  .ploratus  itys  legit  hordea  pidlo 
Tcrgorc.perfodiens  duro  caua  robora  toftto 
Rex  latii  quondam  proles  faturnia  picus 
Purpureis  ueftit  regni  memor  ilia  pennis. 

Sedula  per  ftipulas  tenera  cum  prole  coturnix 
Pafcitur.Si  magno  natorum  examine  perdix, 

Iam  natura  loet  latis  cfl  monflrata  deinceps 
T etSa  Refrigerii  modico  fita  monte  canamus, 

Area  ueflibulum  quadris  circudata  muris 
Efficiens  monti  pluuioqj  obuctffitur  auflro. 
Veftibuli  lata  ingreffum  dat  porta  patentem 
Et  tedlo  ueflitabreui  tefludmis  altx 
Accipit  occiduum  folem  foris  undiq;  diuos 
Q_uas  larium  tutcla/auro  minioq;  nitentes 
Aducntanti  offert,  ac  religione  fuperbit. 

Ad  boream  fublimcleuat  domus  ardua  culmen 
Et  campis  prxtenta  uiamuidet  aggere  ab  alto 
Q_ux  petit  adhaci  rubiconia  littora  ponti. 

Hxc  funt  terga  domus,  fed  frons  fe  tollit  ad  au  Arunu 
T otaqi  puniccis  ueflita  ruboribus  ardet. 

Ianua  prima  domus  ualuis  breuc  pandit  apertis 
Auiolum.  uiuis  utrimqt  fedilia  faxis 


VILLA  REFRIGERII.  Jxxxx. 

Accipiunt  fdTos.hoc  funt  infignia  patrum 
Circumpida  Ioco/K  laudis  monumenta  uerufla; 
Plurimaiqux  agnofcat  ucniens  ac  perlegat  hofpcs. 
Excubat  hic  X fidus  hero  prima  atria  feruae 
Crine  grauis  longxqi  comae  fub  pondere  tardus 
Corporis  exigui  catulus  fcd  acerbus  Si  afper . 
Oreminax/oculisac  dente  fimillimusapro 
Quem  quodam  Meleager  apud  Calydona  peremit. 
Stant  curuxtoruam  in  frontem  pro  cornibus  aures. 
Pars  fuprema  rubetttotum  coma  candida  ucftic. 
Altius  in  lumbos  furgens  in  feq?  reuerfa 
Cauda  iubis  micattX  paruum  finitur  in  orbem 
Cerbereas  acuens  diris  latratibus  iras1 
Submouet  ignotos/3i  nunciatxdibus  hoflem. 

Altera  iam  foribus  monflrat  bipatentibus  aulam 
Ianua  uefhtam  aulxis  Si  imagine  pitflam. 

Hic  fua  Parnafus  tollit  iugatfurgit  in  altum 
Et  nebulis  Eltcon  uicina  cacumina  iungir. 

Caflalix  fua  ruiadexifua  flumina  luflrantt 
Et  citharizantes  nymphas  comitatur  apollo. 

T res  foles/totidcm  flammi  / triacorda  ligantur. 
Myflica  figna/fuus  qux  folum  intclligat  autor. 

Hic  maris  X terrx  domitor  / cui  gloria  magnum 
Fecit  & xternum  nomen  Pompeius  in  orbe 
Nec  totus  quoniam  uirtus  ducis  inclyta  maior 
Orbe  fuit  caput  atq;  humeros  acpeftora  folum 
Moftrat.in  his  membris  mens  noftra  fimillimadiuis 
Fulget. 8C  hic  animi  mani  fella  apparet  imago. 
Circulus  in  gyrum  pofitis  infignibus  extra 
Cingitur. hx  iaudes  ducis  ultra  fidera  notx. 

Pars  prtorifta  domus  abeunti  peruiaprtrbo 
T ota  dies/tota  exdufis  lufhata  tenebris. 

Ipfa  finu  immenfo  late  patet,  alta  lacunar 
Coniugatexcelfum  tabulis  laquearia  pidfis. 

Lauta  renidentes  hic  ad  conuiuia  menfas 
Hofpes  ad  hybemos  ignes  ad  opaca  perxflum 
Frigora  femper  habet  .toto  locus  utilis  anno. 

Ad  libyam  duo  iuntfla  uno  penetralia  clauflro. 

Hic  hems  X coniunx  habitant. hic  pronuba  iuno. 
Hic  fine  fraude  fides  ipictas  fine  labe.pudorcp 


SYLVARVM  LIBER. VI.  SYL.IIII. 

Inuius.  it  uido  probitas  obnoxia  nulli. 

Hofpitis  eR  boreas,  ubi  Rrata  cubilia  culta 
Magnifico,  hic  nocRu  lomnos  hic  ocia  luce 
Fas  agerc:8i  curis  genio  indulgcre  fepuliis. 

Porticus  auronc  longis  obiedta  columnis 
Refpicitoppofitumcollem/cui  pallas  oliuam 
Cui  bromius  uitem  / myrtum  uenusiK  Bcrccynti 
• Diua  dedit  pinum,  fobolcs  hyperione  nara 

Virgineam  laurum.CoIlem  qui  uertice  femper 
Frondet  odoratos  uiridicp  abfconditur  umbra. 
Scande  domum/primofq;  gradusihtc  ordine  eodem 
Sunt  totidem  partesritcrataqi  membra  uidebis. 
Scande  iterum. congeRa:  onerant  granaria  mefles, 
Etcoaceruatis  fruges  prouentibus  altx. 

Subter  humum  caua  cripta  cados  Si  mollia  uina 
Clauditiodor  longo  fpirat  marcoticus  antro. 
Plurima  praetereo  longis  qux  extendere  chartis 
Non  finit  hora  fugax  /Si  anhello  conci  ta  curfu. 

ER  tamen  hic  noRro  quod  non  decet  ore  filcri 
Magnum  aliud  BaptiRadecussquod  hymetia  faxa 
Et  quicquid  1 ibyca  uehitur  rate  marmons  alto 
VincatiK  aurato  fulgentes arre  columnas. 

Fida  thori  confors  tua  Margaris/altera  Dido 
Altera  Penelopeitenerauenus  altera  forma. 

At  quia  non  fatis  eR  ocii  neqi  temponsuRas 
Differimus  laudes : alia  modo  currimus  aura 
Plutarch?.  Hic  fedem  Plutarchus  habetrperegrinaq!  noRns 
Comparat  s & magno  heroum  fa<Ra  explicat  ore 
Liuius.  Hicparcr  hiflons  Liuius  grauegrande  fuperbum 
Fatur : Si  eloquio  terfo  dulci  atq;  ucnuRo 
SaluRius.  Magnificoqi  Tonans  Romana  SaluRius  aiRa. 
Strabo.  Hic  Strabo  uelutex  alto  fplcculatur  olympo 

Regna/urbes/pelagi  tractus : quod  Circuit  orbem 
Q uod  dirimit  terras  munduq;  ampIctRituromnem, 
Plinius.  Pliniusomnegenusrerumquas  dcdalafinxit 
Mirificis  natura  uiis  falebrofus  K afpcr 
Verba  coagmentans  duns  coheuntia  neruis 
Libat.SC  immenfi  numerat  miracula  mundi. 

Cicero.  Hic  Cicero  cui  dicendi  fuprema  facultas/ 

Et  Termonis  apcxirigtdis  cui  fortior  armis 


VILLA  REFRIGERII.  Jxxxxi. 

Lingua/per  acthiopum  populos  audita/per  indos. 

V irgilius  H ic  Aeneis  opus : cui  non  ccrtauerit  omnis 
Gricia. naturam  fuperat  defeendit  ab  aftns: 
Abloucdcfluxit.leporimmortalisin  illa  cft: 
Maicrtafqi  deum  latebris  confe/Ta  latentem 
Corporcistqui  qualem  hominem  decet  efle/monebat 
Horati?.  Crimina  mordaci  uenufinus  Horatius  ore 
TaxattSi  extollit  lyricos  ad  fidcracantus. 

Ariftote'  Hicmagni fophixautorcs.StragyracusiSialta 
Ics.  Mente  Plato  confulta  deum  qui  nouit : 8i  omne 

Plato.  Q_uod  licet  externo  quod  fcirc  mathemate  noflro. 

Hicrony  Hic  Stndonc  fatus  loquitur  pater  ore  trilingui, 
mus.  Acris  cncrgix  ftimulis  mortalia  corda 

Sollicitans,  rapidis  acuit  deus  enthea  flammis 
Pcdora.K  acclamans  tonitru  facundia  magno 
Fulmmacac  uerbis  animi  tonat  impetus  alus. 

Augurti^  Hic  fedem  pater  Hipponis  Carthagine  natus 
nus.  Auguflinus  habet,  cuius  fapientia  fontis 

Inflar  inexhaufli  per  mille  uolumina  fluxit. 

Hic  alii  plurcssquos  enumerare  uolcntem 
Copia  fruftratur  uicinaqi  ucfpcra  nodli. 

Hxc  ego  dum  dirx  fugiens  contagia  peflis 
More  hominum  ruri  tecum  moror/ociamocp 
Dum  fruimurilufi  noflrum  hoc  breue  munus  heto. 

•:F  I N I s> 

Bap.Mant.dcpcatio  pro  falutc  Emylii  Romani. 

Hoebc  qd  Emilio  febrem  finis  ee  molefla  i 
p In  tua  quid  iuris  corpora  langor  habet  i 

T u pater  herbant  / tu  uim  medicaminis  oetn 
Per  maria  Si  fluuios  mittis  8i  omne  folu. 
Viribus  ufa  tuis  fubigit  Medea  dracones/ 

T crrigcnafqj  uiros/igniuomofq;  boues. 

V ulncris  auxilium  non  lariflca  tulerunt 
Spicula/fanatrixarstua  phoebe  fuit. 

T u piper  8 i myri  ham  cafias  8i  cynnama  profers: 

Et  redolens  opus  efl  thurea  uirga  tuum 
Tup  aris  hyblcum  ncdfar  / paris  atrica  mella 
Sunt  euara  munus  medica  mala  tuum. 

«I 


SYLVARVM  LIBER.VI.  SYL.V. 

Tucoquis  albentes  in  apricis  collibus  uuas. 

Gnoria  uina  paris  uina  falerna  paris. 

Q_ux  generant  humiles  foclicia  balfama  fylux 
In  hiericontino  funt  tuadona  folo. 

T u facis  xflatem  tu  ucr/hyemeq?  muofam. 

Efq;  potens  pluuix/grandinisiatqi  gelu. 

Luna  regit  menfes/tucynthis  dirigis  annos 
Illa  colit  tcncbras.tu  iubar  atqj  diem. 

Semina  cum  liquida  tu  digeris  omnia  theti 
Q^tx  freta  qux  tellus  qux  Icuisaer  habet. 
Tulibcntu  fandla  Ccres.T u numina  plura 
Nam  quia  multa  potes/nomina  multa  tenes. 
Omnia  comburis  fub  eodem  fidera  figno/ 

Omniacp  imperiis  fubiicis  aftra  tuis. 

Sola  tuam  claudit  ueniens  foror  obuia  luce 
Et  tua  liuenti  lumina  nube  tegit 
Difplicct  id  fuperis.Ideo  pro  talibus  aufis 
Non  Icue  uindidfxconftituerc  genus. 

Namq;  uiam  Iunx  nodtis  uoluere  per  umbratn 
V t chaos  H tenebtas  di  fcat  & ipfa  pati. 

Ergo  quid  Emilio  febrem  finis  dic  molcflam  i 
Cur  tam  dira  lues  hxc  tua  membra  premit  i 
Hic  tibi  primxuis  uix  abladlatus  ab  annis: 
Obtulit.xtatistempora  tota  fux. 

Nullus  in  aoniis  argutior  ambulatoris/ 

Seu  numero  cutratimparc/fiue  pari 
Ad  domini  funus  cecinit  miferabile  carmen : 

Vnde  tua  meruit  tempora  fronde  tegi. 

Nunc  iacctiK  morbo  dolet  eneruatus  acctbo 
Moeflicia trirtem  debilitante  animum. 

Non  redit  ad  dulces  mufas.  heliconidas  undas 
Non  ualct  infirmo  follicitarcgradu 
Plcdlra  iaccnt/Iyra  muta  filctifinc  carmine  languenti 
Et  uidux  ducunt  ocia  longa  fides. 

Vitales  aperi  fibrasiartufqj  iacentcs 
Erige.nec  ftygius  polluat  ora  color. 
jQ^uale  gigantxis  pofl  afpera  bella  tumultus 
Te  memorant  carmen  concinuifTc  ioui. 

T ale  ribi  referet/cum  te  prxftafTe  falutem 
ScnferittSi  medicas  applicuiflc  manus. 


Jxxxxii, 


PRO  SALVTE  EMYLIl  ROMANI. 

Etcecidiffe  tuis  uctcrcm  phitona  fagittis 
DicetfSC  auxilio  pergama  fadta  tuo. 

Q_uod  te  <j)  ttiuiam  pulcherrima  thea  fotorem 
Progenuit.Sedes  cur  tibi  quarta  datur. 

Curae  tuo  mitem  cunu  premis  Aphrogeniam. 

Curae  fub  ardenti  fidere  mattis  eas. 

Cur  uencris  claudo  cur  marria  furta  marito 
Dctcgis/occultum  nec  finis  efTe  fcelus. 

Quid  (ibi  uult  phcebus/quid  fol  quid  nomen  apollo 
Et  cur  tcthodii  locmion  cflc  canunt 
Cur  tibi  det  titan/K  cur  cognomina  delos. 

Nomina  cur  cynthus  cur  tibi  tymbra  facit. 
CurlyciuscurGrineuscurSminthius  efTe 
Diccris.K  clarius  Chryfocomufqt  deus 
Cur  Mirhinus/cur  Cyrrhaeus/Paeanq;  uocarisi 
V nde  tibi  argcnetcs  nomen  & ortygius. 

Argolico  ritu  quare  Argyrotoxus/Agyleus/ 

Ac  nomius  / Q_uare  didlus  Alexicacon. 

Vlion  adiungct  cur  te  milefiapubes 
Cur  Graio  ucteres  ore  phaneta  uocant. 

Quid  (ibi  tela  uolunt/quid  laurea  ferta  i quid  arcus/ 
Q_uid  lyra/quid  crines  / quid  iuuehile  decus. 

His  aliifqs  tuas  mulcebit  ucrfibus  aures. 

Et  tua  pimplaco  carmine  dona  canet. 

Phoebe  patet  uatum  comunibus  annue  uotis 
' Pro*  tuo  fufas  accipe  uate  preces. 

•:  F I N I S > 

LIBER.VII.  SYLVA  PRIMA. 

BAPTISTAE  Mantuani  Carmelit* Theologi ad 
Alfonfum  Calabryx  Duce  pro  raceptahydrante. 

Regia  progenies  regm'9  habitura  corona 
I Cum  pater  accepto  diuos  augebit  olympo 

Cognita  tyrrhents  olim  tua  gloria  1 quado 
Cartra  fup  collis  Bofci  iuga  fuma  tenebas/ 
Non  italos  tantum  populos  uicinacp  regna 
V eram  8C  barbaricas  longe  mouct  undiq;  gentes. 
Q_uiiugaqui  campos  qui  rura  urbe%  frequentant 

q ii 


SYLVARVM  LIBER.VII.  SYL.I. 

Et  qui  caerulei  fulcant  uada  naue  profundi 
Te  nodtu  te  lucecanunt.T  ua  fola  loquendi 
Materiam  praebens  uolat  ora  per  omnia  fama» 
Inq;tuas  populi  coeuntpercompita  laudes. 

Non  fecus  ac  cum  ftella  comam  crinita  micantem 
Explicat  / Si  fubito  tenebras  illuminat  ortu/ 

Fatalis noua  mortales  incendia  flammx 
Mirati  alternis  ineunt  noua  murmura  linguis. 

Et  nouus  cfl  cunilis  fermo/nouus  omnibus  ardor. 
Omnia  quae  circum  pelagus  funt  hofpita  nautis 
Littora  in  immenfo  occano  uel  iu  aquore  noflro 
Concordi  te  uoce  fonant.orbifqi  uidetur 
In  laudes  certare  tuas.  T ibi  totus  apollo 
Militat  SL  facrum  referant  helicona  camoenae. 

T ota  cohors  confefla  nouo  noua  gaudia  cultu 
Inflaurare  parat  ciiharas. prolata  fupellex 
T ota  recenfetur  uacuis  penetralibus  arma 
Militiae  facrata  fuae  fufpendit  ab  omni 
Arbore  per  fyluas  Aganippidos  Hippocrenes. 
Euigilantuatesigrauiumcp  ingentia  rerum 
Pondera  metin  refident. minus  heilora  iurant 
Et  minus aeacidas  aufos.  ArfifTe  fatentur 
Omnia  nafcenn  tibi  quae  uidloribusaflra 
Illuccre  folent  magnis:8C  ferre  triumphos. 

Iuppitcr  ut  pcnbcnt  Cetenim  tua  fata  notari 
Fecit  opus  tantum)crincm  circundcdit  auro. 
Sceptra  dedit  grauiras  ocu'os  famrnia  triftes 
Fecerat  / Si  uultus  cum  maieflate  feucros. 

Non  efl  pafTa  uenus.  fed  regia  leniter  ora 
Mitibus  afflauit  radiis  81  dulria  fecit. 

Mars  dedit  armorum  ftudium : mortifq;  timorem 
Abflulit  ignito  ludrans  praecordia  ferro. 

Cor  magnis  regale  animis  quod  feminet  aurum 
Q uod  cotemnat  opes/quod  magna  negocia  uoluati 
Sol  qui  cumfla  fuis  accendit  fidera  flammis 
1 m bu  1 1 /ad  liciens  famae  immortalis  amorem. 

Luna  uoluptatum  domitrix  compefcuit  ignem 
Q uem  nimis  accenfo  uenus  infpirauerat  aflro. 
Maximus  ille  opifex  rerum  qui  regnat  olympo 
Ad  tua  tam  dextro  ucnit  natalia  coelo. 


'cH 

ficffl 

'{HA 


AD  ALFONSVM  CALABRYAE  DV. 

Hinc  hominum  te  tantus  amor  te  bella  gerentem 
T anta  fides  fequitur.tanta  eft  in  rebus  agendis 
Profpentas.totiens  uincis/tottenfcji  tnumphas. 
Etrufcas  iam  pridem  artes  anguilq;  fuperb i 
Scintillantem  iram  fuperafh  Si  fibila  colla. 

Iam  ucnctos  fartus  atq;  impatientia  freni 
Oracapirtrato  mifirti  in  uincula  mento. 

Et  cjq  bellorum  opifex  aduerfa  Robertus 
Arma  ferens  tibi  tam  ualidisobfirterct  aufist 
Non  tamen  cualuit  tantum  fe  attollere  toto 
Roboreiquin  claufis  fugeret  leo  ternius  alis. 

T u mare  darte  premisitu  fora  milite  campos. 

T u penetras  altis  politas  in  cotibus  arces. 
Aufomofqj  armis  genus  infuperabilc  calcas. 

At  modo  thraidos  hortes  machomcticacartra 
Finibus  ciidcns  nortris  Si  Iapygis  ora 
Non  Calabros  tantum  faltus  urbemqj  receptam 
Brondufiiq;lares/9Ctura  lacinia  longe 
Ac  laccdxmonii  tutans  iura  T arenti/ 

Verum  omnem  Italiam  ficut  qui  littora  feruat 
Vicinos  omnes  tractus  fubducit  abundis. 

Et  qq  fatis  ca  bella  ferentibus  eiTent 
In  latios  traictrtadomos/licet  arduus  arther 
Mitteret  hatcfceleri  tam  dira  piacula  noltroi 
Tu  tamen  auertis.  maior  tua  fidere  uirtus 
Fata  uirofqt  domat.prohibetqj  oracula  uatum 
Obferuare  fidem  / qux  dura  hxc  bellacancbant. 

?^uid  legi  mus  ftellas  Cquid  ccdi  inquirimus  ignes  i1 
emperat  excellens  humana  pericula  uirtus: 
Imponitqj  artns  frenos:Si  numina  uincit. 

Deniqi  tota  falus  populorum  in  rege  reportaeft/ 

Et  comune  bonu  m.£>i  mens  tibi  lxua  fuirtct/ 
Tardaq?  frigentes  hebetartet  inertia  fenlus/ 

Heu  quantas  italisclades/quot  fxua  parabant 
Funera  ab  artftois  uenienna  gentibus  arma. 

Iam  rtygix  intortis  ennita  draconibus  ora 
Extulerant  furix  iam  littus  erinnyes/omne 
V exabant  Calabrum  tnaguttura  Cerberus  haurto 
Iam  cocdis  nid  Ae  parans  lugebat  apertis 
Faucibus.  Aletrto  audita  ert  ululare  per  urbes/ 


ut 


SYLVARVM  LIBER-.VII.  SYL.I. 

Atqi  errare  fremens  SC  anhelloacccnfa  furore. 

Cui  mors  atra  comes,  flebat  Garganus:8t  altum 
Iam  caput  obfcura  nebularum  ablcondetat  umbra. 
Mcerebat  longxua Croton. SybariTqt  fcpulta 
Mocnia/SC  afmtfbe  maerebant  Cratidis  undx. 

Ipfa  quoq;  horrebat  cardcm  bibitura  fuorum 
T erra  parens  hominum.  Paflim  refonantia  moeflx 
Halcyones  lugubre  dabant  per  Itttora  carmen. 

Illa  flagellando  rabies  Otomanica  mundo 
A flygiis  egrefla  umbris  ut  fuftulit  armis 
Regna  pclafgorum/poflq  cft  Aulone  potitat 
Tranfiit  ad  Calabrostubi  mox  hydronte  fubatffa 
Confumpturum  omnes  italos  accenderat  ignem. 

T u prohibcs.T u ne  ulterias  tam  atrocia  ferpant 
Bcllametas : primoq;  necas  in  littorc  martem 
Tam  immanemita  fanguincu /tato  agmine  miflum. 
Tu  fidei  uallumexcclfum.  Tu  immobile  Romx 
Prxfidium  .quo/non  aliter  q littorc  fluftus/ 

Omne  hoflile  odium  fruflrata  eliditur  ira 
Manlius  cxcclfo  Capitolii  a ucttice  gallos 
Deiicit.cxuuias  hofliqj  ablata  Camillus 
Signa  refcrt.lento  fabiana  induflria  bello 
Conterit  Hannibalem. Valerii  prxftantia  Pyrrhum. 
Reppul  it  inftan  tes  uclu  t x q uora  conci  ta  cy  m bros 
Marte  potens  Manus.Dacos  SC  dura  getharum 
Qjios  dixere  gothosiforti  iuga  milite  Narfes. 

T u machometigenam  phlegetontia  feminagentem 
Cerbcreumqi  genus  fubuerteredaunia  regna 
Et  Calabros  aufum  uaftare  procaritcr  agros 
Funditus  extirpas  i flygioq;  immergis  auemo. 
Martia  barbaricos  totiens  expena  tumultus 
Roma  tibi  immenfas  grates  agit,  atq?  triumphos 
Et  meritas  lauros  & nomina  exfaris  optat. 

Hoc  Padus  /atqj  padi  ripis  uicinus  utrinq; 
Tracftus.utrunqi  etiam  longi  latus  Apocnnini. 

Sed  tibi  prxfcrtim  deuota  Bononia  i & omne 
Bentiuolum  genus  urbis  apcxiapicifq;  fupremum 
Culmen  Ioanncs  princeps  patria:  q;  domulqi/ 
Flammixq;  dccusiqui  te  alta  mente  i^iollum 
Seruat,8C  extenfis  animi  completfhtur  ulnis. 


AD  ALFONSVM  CALABRYAE  DV.  .bcxxxuii. 

Au  forni  populi  proles  facumia  ueftro 
Aflenon  opus  eft  ingenti  mole  trophium 
Ponere  / 8i  illuftres  iterno  in  marmore  pugnas 
Phidiaca  caelare  manu. monumenta  laborum 
Tantorum  fuperefle  decet. ne  forte  nepotum 
Pofteritas  abiiflc  putet  fine  laude  parentes. 

Ferte  triumphalem  lapides  orientis  ad  arcum 
Etniucam  fpoliate  Paron.  fpoliatcDonyfam.  '1 

Czditcophuios  filices,  onerate  caryfio 
Sinadccp  aequoreos  & Nili  marmore  flucfhis. 

Ferte  onycem.date  faxa  thafi : date  faxa  lugurthx  ) 

Nata  lugis  / etiam  libycos  incidite  montes. 

Surgat  opus  uarium  llatuas  oftendat  cqucftres  * 

Fludhbus  Epari  furgensin  littore  moles. 

Mittat  ab  etrufeo  ferrum  Populonia  ponto. 

Brixiade  faxis chalybem  tropienlibushauftum. 

Et  confiifa  Pelops  lugubribus  aera  caminis. 

Aera  metalliferis  temefaea  ferantur  ab  antris 
Ad  decoranda  ducis  fadla  immortaliatfurgant 
Pyramides  alti,  furgant  immania  membns 
Signa colofiiis / obclilcorumq;  leuans 
Spicula  cufpidibus.te  faxa  attj  ira  loquantur 
V ndiqj  eprefertim  fuperi  mani  iquora  rircum/ 

Q_ua  metapontinas  ingens  ferit  Adria  cautes. 

Ite  duces/quibus  eft  ftudium  certamen  & arma  i 
Iteircucttentem  folemni  adducite  pompa. 

At  tu  Parthenope ucterum  domus  inclytarcgum 
Sis  memor  Alfonfo  decus  immortale  locandum. 

Sed  modo  regali  cultu  cum  murice  8C  auro 
Egrediens  occurre  duci. toto  obuia  plaufu 
Accipe  uttftorero  dominum  regem q;  futurum. 

T u uero  armipotes  i quoniam  tibi  tanta  tuorum 
Eft  tmitandaparrumuirtus/  ne  parce  labori. 

Sempcr  in  aduerfos  cafus  audentior  ito. 

Coelum  adent.fublimt  animo  fata  afpera contra 
Stare  para.fortuna  uiris  illuftribus  obftar. 

Sed  umci  uirtute  poteft.uuftona  tecum 
Sempcr  eritmifi depofitote  abteceris  aufu. 

Aude  igitur,  fic  uitftor  eris  telluns  8d  undi. 

Sic  tandem  ad  proauos  uenies  in  oly  tnpica  regna, 

.•:f  inis:- 


SYLVARVM  LIBER.Vn.  SYL.H. 

Baptiflx  Mantuani  Carmel ita:  Theologi  querimo* 
nia  in  morte  Alexandri  Cortefii  ad  Hermolaum 
Barbarum. 

Oma  quid  excellens  dabit  K fublimc  fuoru 
r Barbare  nuc  opew  i qd  uulncra  metis  & altu 

Pellat  ab  afflicto  iam  dudu  corde  doloremf 
Forte  triumphales  arcus  (Tgnataq;  regum 
Marmora  nominibus  claris  monumenta  laborum 
Militia:  i SC  flantes  antiquo  ex  xre  columnas 
Oflentabit  opem  uanam  K folamen  inane. 

Rupis  aucntinx  tumulum  tarpeiacp  faxa 
Tot  fora  tot  circos:K  longis  eruta  fxclis 
Moenia  Carmcntx/gentifq?  crimanridos  arcem. 

Iamcp  fenem  multaqt  cauam  tefludine  molem 
A mphithcatralis  teefli.  V eftigia  celfus  ' 

Inflar  montis  apex  caput  ufqt  ad  nubila  tollens 
Seruat  adhuc.Thcrmas  ueteres  delubra  deorum 
Scmifcpulta  folo/K  fimulachra  iacentia  paiTim. 

Adde  peregrinos  latices  in  moenia  dutflos 
Atqi  fuperfufos  campano  flamine  pontes: 

Et  gcl  ido  Caftella  finu  praebentia  latum 
Fontibus  hofpirium  daufi fcp  natantia  lymphis. 

Adde  patrem  T yberim  / curfu  qui  dura  fuperbo 
Inter  faxa  fremit  regum  prope  bufta  fuorum. 

Adde  nouem  iuga  turritis  crcfccnria  muris 
Et  diuum  tot  templa  fuper  fundata  cruoretn 
Innocuum.tot  farcophagos/tot  facraitot aras. 

Magna  quidem  8 i nulli  pofl  hac  imitabilis  aeuo 
Roma  fuit.  Q_uxcuq?  precor  miracula  mundus 
Terrarum  magnisdiuiferatinteruailis 
Ipfa  fuo  praedata  orbem  conduferat  orbe. 

Nil  tamen  inter  tot  uctcrum  decora  alta  laborum 
Lumina  delcdatinihil  cft  quod  leniat  aegrum. 

Nec  fecusacccnfisardent  corda  ignea  flammis  > 
Ac  fpccus : aetnxo  candens  ubi  mulciber  xflu 
Sudat:8C  xtherco  cudit  noua  tela  tonanti. 

Ite  ioci  procubite  fales.  trahit  omnia  fecum 
Gaudia  Alexander.  Subito  mediaqi  repente 
Tamdarusfol  luce  obiit,  Sententia  certe  ,:d 


IN  MDRTE  ALEXANDRI  CORTESII, 
Vera  nimis.mors  ingeniis  eft  inuida  femper 
Przcocibus.Sic  Lucanum  ficdura  Tibullum 
Sic  alios  tuli  t innumerostlmpunc  per  orbem 
Falcem  agit  ommfecamiK  meliora  feucrius  aufert. 
Singultire  iuuat.  iuuat  exhallare  dolorem 
Fletibus/fli  lachrymis  aperire  cadentibus  ora. 

Sit  facies  confecta  fitu.  fit  plurima  mento 
Czfarics.animum  cultus  decet  ifte  dolentem. 
Impetus  in  faltusagitiin  fpellaea  ferarum 
Vt  folus  fine  tefle  gemam  s tC  fufpiria  ducam 
Libera.ut  ex  imis  refonent  pulmonibus  haufta. 
Singultus  Niobes/hecubx  lamenta  mouebo. 

Flere  iuuat. nec  me  quifq  lugete  uolcntem 
Increpet.  hoc  cafu  Iachrymas  impendet  fantftum  eft. 
Res  elegis  maior  / tragico  querimonia  cantu 
Digna. Q_uid  ztati potuit  confingere  noftrx 
Tnftius  fablata eft  Romani  gloria  lingui. 
Occubuit  uates : qui  nos  iquabat  olympo. 

Nam  neqj  Mufius  melior  ncqjthracius  orpheus 

Seu  faciles  elegos  feu  regum  bella  cothurno 
Diceret  hcroo.laudata  reuixerat  itas 
Hoc  duce :«  nhereos  flammis  melioribusignes 
Afpirare  fibi  tellus  gauifa  poetam 
Fuderat  infignem.  Sed  mors  infefta  tetendit 
Infidias.breuis  eft  femper  fortuna  fecunda. 

O immites  erebi  furias  / o immania  fata 
Q^ui  noftrum  rapuere  decus,  crudeliaq)  aftra 

?'jix  oppreflere  caput  facrumjcircundata  lauro 
empora  i qumeq1  cum  fulmen  iacituhereabalto 

Iuppiteraufus  erat  rapidis  confingere  flammis 

Non  funtmomferouenta  incertare  ueneno. 
Syncxras  fine  labe  manusifine  crimine  peiftus 
Innocuum  dulces  annos/alacremqj  iuucnram 
Dum  fruticatur  adhuc  dum  flore  ac  fruge  fuperbit 
Contriuereuelut  crepitans  terit  hordea  grando. 

Hei  mihi/dotftiloquis  fi  funt  mala  uatibus  aftra 
Q.u  is  coeli  fperabitopem  (Quis  fidet  olympo? 
Atrida  & infelix  quinunq  parturit  arbor 
CidituriK  ft  eriles  fuadamnat  inertia  ramos. 

Parcitur  utilibus.  lex  eft  contraria  ccelo. 


SYLVARVM  LIBER.VII.  SYL.II. 

Scruatenim  fegnes  animostignauaqi  cordas 
Egregios  forte  fq;  necat,  Cortefia  cene  . 

V icerat  aetatem  uirtus.  Iuuemlibus  annis 
Mifcucrat  fenium  grauitas.  Sub  fronte  Catonii 
Fabricii  mores  pictas  genetofa  Camilli 
Attiliicp  fides/K  noftn  frruida  Pauli 
ReIligio.Q_uo  nos  etiam  nunc  ucrtice  cano 
Imus  adhucitener  in  uiridi  potaucrat  xuo 
Mnemofidum  cuius  ferit  uada  Pxgafus  amnem» 
Ncc  fuit  aferxis  fidibus  uel  apolline  tantum 
Indytustad  numeros  etiam  Demoftenis  omnes 
Etpherccydiacamuenit  Ciceronisad  artem. 

Et  geminas  nucjfolitas  concurrere  laudes 
|C^uxfierattifaiura  annis  iuuenilibusactas. 

Q_uid  referam  genus  antiquum  / reperitaq?  rurfum 
Nomina  maiorum  generofa  in  ftirpe  nepotem  ( 
Q_uid  tabulas  quid  figna  canamtquid  teda  fupcrbil 
Alta  fuperciliistquid  uafa  argentea  K autum/ 

Vafa  quibus  regum  accipiunt  conuiuia  menfx: 
Q_uidue  lares  memorem  anriquostK  extera  pri fex 
Ornamenta  domus  fqux  mors  deridet  s & ipfi 
Defpiciunt  fuperi/quxnil  fata  impia  curant  ( 

Hxc  in  uate  nihil  laudo  i quibus  tyalus  olim 
Claruit  / K lydi  famofa  opulentia  croefi. 

Qjjx  ludens  fortuna  regit, mihi  fola  uidetur 
Extollenda  animi  uirtus.quxciuibus  xquat 
Aethereis. tamen  hxc  fandum  feruare  poetam 
Non  ualuit.Q_uid  iam  fupereft  cui  fidere  fas  fit 
Sed  neqt  picrides  Kopacx  fola  Mincrux 
Oria  fedatusicum  iam  foret  orba  parente 
Et  fine  matre  domus  / curas  utriufqt  gerebat: 

Rexit  & auxit  opcstrcbufqj  intenta  gerendis 
Prouida  fedul  itas  iuuenis  patrimonia  honeftis 
Artibus  euexittquid  publica  munera  dicam  i 
Q uidue  clientelas ( populus  cum  patribusurbis 
Vatis  in  immenfum  noftri  certabat  amorem. 
Ponnfices  ipfi  quorum  tnbus  alta  coronis 
Scintillant  capita/atqj  ipfi  qui  fortia  tradant 
Bella  ducesiipfi  reges  qui  murice  SC  auro 
ExultantiK  Iceptra  gerunticoluere  poetam. 


J 


IN  MORTE  ALEXANDRI  CORTESU,  .Ixxxxvi. 

T anta  animo  probitas/tantus  lepor  affuit  ori/ 

Suauiloquo.in  uultu  reucrentia  tanta  uenuflo. 

Sufpicor  Si  mortem  nifi  lumine  capra  fuiffet/ 

Non  poruiffc  manus  in  fandam  extendere  frontem. 

Q_ux  pictas  quae  relligio  qux  cura  tonantis 
Non  poliunt  ncfcirc  arx/quas  fundere  circum 
Mane  preces  fubi  corda  piis  accendere  uotis 
Affidue  reparans  ignes  Si  facta  folebat 
Interiit  tamen  fatoconfumptus  iniquo 
[n  gelidam  defeendit  humum  uertendus  in  atram 
Pulucris  exigui  pamo  pofl  tempore  maffam. 

Heu  crudele  nefas : tanq  uitalibus  auris 
Indignusitcrrxqi  grauis/cocloq;  perofus 
T ruditur  ex  hominum  ccetu.datur  efca  trifauci 
Dilaceranda  camtatcp  horrentes  fertur  in  umbras. 
Hxccincuirtuti  mcrccs.hxc  dona  parantur 
Iuflicix  fin  fontes  talis  manet  exitus  umbras  ( 

Sifte  tuos  hclicon  curfus.  arrefcitc  lauri. 

Vel  iurate  alios  nuncj  prxeingere  crines. 

Pirene  ficcarc  precor,  conuertcre  Dirce 
Q_uxre  nouos  curfus. &:  more  arcthufidosundx 
Labcre  fubter  aquas  pelagi,  fuge  fidera.  poflq 
Aonix  non  efl  maior  reucrentia  genti. 

Piendcs  plorate  nouem.Tuqj  una  fororum 
Maxima  Calliope.qux  grandi  heroica  ucrfu 
Fada  canis. ncc  non  tudiua  Polimnia  cultu 
Splendida  rethoricorT  uq;  o qux  fufpicis  aflra 
A (Ira  uiafqi  poli/nitidofcp  intelligis  ignes 
Aetheris  V ranie.caftris  nam  qualis  Achilles 
Dux  erat  argolicisiqualis  fuit  Hedor  in  armis 
Dardamistagamemnonia  uel  quantus  in  urbe  ■ 
Tidcusihicucftros  interdum  uita manebat/ 

T alis  erat  tantufq;  uiros.  pars  magna  fcpulta  cft 
Caflaliicum  uate  chori.prxcifa  canorx 
Fila  lyrx. cecidere  manus/quibus  ille  folebat 
Digna  fophodaco  modulari  carmina  pledro. 

Ah  iuuenis  miferande/tibi  quod  fidus  iniquum 
Tam  celerem  dedit  occafum  ( Te  forfitan  arcu 
Perculit  xmomio  Chiron  fuci  Sirius  ore 
Noxius  ardenti  fuel  acuto  mortifer  ungue 


SYLVARVM  LIBER.VII.  SYL.ir. 

Scorpius  faut  longo  feriens  mucrone  fagitta  ( 
Q_uem  fupcrum  accufcm  quis  tanti  criminis  autor 
Ncfcio.  terribilem  prx  fe  multa  aftra  figuram 
Node  ferunt  exfx  perfeus  tenet  ora  M edu  fx. 
Cepheus  accindus  gladio,  prxtenta  Iconis 
Tcrgafcrens  premit hcfpcridum  tirinihiusanguem. 
Neleio  quis  tam  grande  fcclus/tam  imanc  fit  aufus 
Et  lam  infame  nefas  radios  non  proferat  unq 
A lhorum  quodcuqj  fuit : pellatur  ab  axe. 

In  chaos  antiquum  redeatmeqj  prodeat  unq. 

Ncfcio  quo  natura  fibi  contraria  pacflo 
Mox  ut  opus  preciarum  aliquod  partu  xdiditodit: 
Et  uorat.Ingluuics  illa  hxc  laturnia  prolem 
Confumptura  fuam.uitxqt  inimica  fuorum. 

Hinc  meus  in  rabiem  tranlit  dolor  s omnia  quando 
Seu  deus  idfaciat/fcu  forsifeu  fideramoftri 
Non  habita  ratione  unco  fccat  atropos  ungux. 
Q_uantum  erat  ut  iuflos  uatem  concederet  annos 
Dcgcrc/K  xtatis  faltcm  ad  folatia  noflrx 
(Q_ux  mora  parua  fuit)  noflns  fupcrcfTc  diebus  C 
Hoccflquod  mccum  Iudtu  contriHat  amaro 
Et  latium  8£  tufcos/K  tota  Neapolis  arua. 

Mintius  audito  foluit  fua  lumina  fato 
Et  nofter  Mantous  ager.  Q ueriturq;  Maronem 
In  uatehoccecidiflcircmm.Sublimis  olympus 
Luce  caret  ncbuhfqi  tegit  caput  ante  ferenum. 

Et  ucluti  quando  pherbe  uenitobuia  fratri 
Vitalefq;  premit  radios  elementa  moucntur 
Terra  dolet  iturban  tur  aqux.  fubit  aera  pallor 
Plumbcus/horrcfcunt  fylux.moercntqr  per  agros 
Graminaiiadhjram  patitur  genus  omne  animantumi 
Sic  omnes  uici  atqt  urbes  ubi  cognita  uirtus 
Vatis  erat/trifli  ore  femnt  lugubria  figna. 

Sed  quid  noftra  iuuat  manes  querimonia  ffundh' 
Corpoic  iam  loca  tuta  tenentigaudentcp  perado 
Curnculo/aduerfx  fugiilc  pencula  uitxi 
Non  fccus  ac  fludus  nauispcrpclTa  marinos 
Gaudet  in  optato  merces  exponere  portu. 

Nos  pecori  fimiles  quod  pinguia  pafcua  tondet 
In  lanienam  lmusttrahimurqj  in  fata  uiciflam. 


IN  MORTE  ALEXANDRI  CORTESU.  .Ixxxxvi/. 

Hoc  fupereft  unum  uatis  folamen  adempti. 

V osgemini  fratres/K  tu  qux  pignore  tanto 
Patria  te  iadtas  1 8t  tu  Romana  luuentus 
Ponite  defundlo  tumulum:quem  ueftiat  omnem 
Lunenfispariufue  lapis/uiridifq;  Donyfe 
Marmor/K  xgypri/niuas  ubi  puipura  nubit 
Srigmatibus.riguum  fub  apollinis  arbore  fontem 
Sculpitc:8£  ipfe  cubans  in  margine  fontis  ad  undam 
Expediet  cum  paccdicm/quo  fecula  flammis 
Inflauranda  tubam  funt  auditura  Tonantem. 

Interea  lentus  iaccat : fomnoq?  folutum 
(Somnus  enim  potius  mors  cft  dicenda  piorum} 

Purpura  flores  obeant  rofelilia.ferpant 

Circum  humeros  ederxirircum  caua  tempora  lauri.  1 

Hxc  animam  curis  fundtam  mortalibus  aflra 

Ifle  fupcriplacidamq;  polo  captare  quietem 

Significcntiubi  nec  phlegetonmec  dira  cclenoi 

Nec  T icii  uolucres  / nec  feui  1 fionis  angues/ 

T antalexuc  dapestubi  non  fecatatropos  xuum. 

Tum  fignate  notis  X tali  carmine  marmor. 

Hicfua  Alexander  Cortcfiusofla  reliquit 
Cum  petiit  coelostK  duxit  in  aflra  poefim. 

T u ucro  artidocx  cultor  uencrande  mincrux 
Barbare  relliquiascui  fas  lnuifcremoflro 
Nomine  dic  pacem  tumulo  requiemen  fepulto. 

*:  f i n i s > 

Pro  Paulo  Fulgofo  puero.f.b.m.Carmen  ad  Lodo* 
uicum  Sforuam  Ducem  Mediolani. 


Axime  Dux  falue  t prifeo  q duris  ab  anglo 
m Excelfum  Lodouicegenus.tua  gloria  longe 
Sparfaper  Italiae  populos  8C  barbara  regna 
Me  quoqj  in  hac  tenera  uix  fari  xtate  ual  entem 
Impulit  herois  tibi  foluerc  cantibus  ora. 

Et  quia  laudantum  murmur  ftrepit  undiq?  uocum 
Non  finor  intento  meditari  ingenria  fenfu 
V mutis  monumenta  tux.Maiora  relinquens 
V atibus  altiloquis  referam  uulgaria  tantum: 

Et  qux  fama  frequens  hominum  circufonat  aures. 

t 


•IIT/ 


SYLVARVM  LIBER.VII.  SYL.III. 

Temperat  ut  fluctus  argentea  luna  marinos 
Et  dominatur  aquis/ita  martia  bella  gubernas 
Arbitrio  Lodouicc  tuo.  fi  lufTeris  armat 
Arma  feges  uclut  illa  uirum  Cadmxa  repente 
ExiliunttMars  frenat  cquos.Bcllona  tumultum 
Sufcitat.se  criftis  operit  caput  t xgide  pedtus. 
Flammigerant  hafiatx  acicstglomcratur  in  altum 
Puluis : & ardentens  prxeeps  furor  incitat  iram 
Si  martem  fxuirc  uctas/mora  nulla/fugato 
Pax  mauorte  redittfuriis  in  tartara  pul  Iis 
Corda  uirum  rcdiuiuus  amor  tranquilla  fubintrat. 
Nec  faciunt  has  fata  uicesinon  ignea  mundi 
Sidera:  fcd  fato  prudentia  maior  8daflns. 

Hoc  facit  ille  animi  uigor  ignccitatior/illa 
Perpetua  Si  nullo  exdens  uigilantia  fomno. 
Secreta  tu  in  fede  cubans  ruis  oppida  folo 
Ingcnio:folaqt  moucs  regna  omnia  mente. 

Seu  Rhenus  Icit  gallus  ararrfcit  lydius  arnus. 

Scit  T y bcris:magniq;  memor  campania  belli. 
Ipfetibi  infenfum  pugnam  exctdrumqt  minantem 
Panenopes  magnum  potuifti  euertere  regem. 
Namqi  illi  extremis  gallorum  a finibus  hoflem 
Elicuifli  armis  qui  mox  quafi  Audi  ibus  omnem 
Obruit  Aufoniamifceptrumq?  ammifit  arago 
Aufpicc  te.  Nec  enim  line  te  penetrare  tumultus 
Illius  in  regnum  poterat. nec  tanta  fuilTet 
V isperegino  hoftimecp  tanta  audacia  gallis. 

T une  Ccltx  boiiqj  truces  ex  alpibus  altis 
In  noftros  coiere  agros.T  entona  uafco 
Q ui  tenet  hifpanis  contermina  finibus  ama» 
Fixu  in  Eridani  campis. Luncnfia  coepit 
Oppida  tyrrhenos  equitans  magno  agmine  colles 
Tum  Pilx  pofucre  lugum : fata  femina  belli 
Multiplicis  nam  Pifx  ad  nos  falamina  tulerunt, 
Ifta  lues  urbem  Romam  complexa  recefiit 
Longius  ad  chalabros:&  quatenus  itala  tellus 
T enditurad  ficulx  latrantia  littora  fcyllx. 

Hxc  gallis  fortuna  fuit  dum  galliarccum 
Militat:atpoflcj  fraudata  Nouaria  falfos 
Detexit  gallorumanimostcontrariatan^ 


l 


i 


AD  LODOVICVM  SFORTIAM  DVCEM,  .IxxxxyiiiV 

Tu  ga  If  is  fottuna  fores  /fortuna  fauorctn 
Abftulita  gallis  :&  te  comitata  coegit  > 

T urpiter  Italia  uidtos  difcedere  Belgas. 

Hic  ego  fi  tempus  fineret/tua  fortia  fatda  A 

Infcrerem  Francifceducum  fortiffime  folm 
Q ui  potes  Italia  gallorum  aucrtere  gentem 
Te  foium  fenferchodes  ultroq;  fateri 
Non  puduit  te  inuiidum  armis,  te  gallica  pubes 
Non  imbcllcgenusifed  dura  attp  afpera  ferro 
Proderncntcm  acies  ac  fulminis  indar  euntem 
Horruit  SC  clade  ingenti  fpoliata  recellit 
T artus  adhuc  hac  cede  rubet  s rubet  appula  longis 
Afflicflata  malis  tellus  SC  daunia  rura 
Hinc  data  bellorum  nuper  tibi  tanta  potedast 
Vt  facile  antiquos  fuperet  tua  gloria  patres. 

Nanqj  potentatus  itali  Cifarqi  magidrura 
Militiae  fecere  fuac.  Tua  maxima  uirtus 
Non  formidat  opus  tantum . gencrofa  laborem 
Mens  amar.immenfum  reddit  Icuegloria  pondus.’ 

Sed  quoniam  angudi  fpacium  breuc  temporis  urgeti 
His  propere  excurfis  ad  te  Lodouice  reuenor. 

Gallia  non  folum/ucrum  &:  Germania  nutu 
Mota  tuo.ucnere  truces  in  bella  fueui. 

Venit  SC  andous gelidi  marisacola  dmber. 

Ampfani  landiqi  fimufquicp  imminet  agris 
Noricus  aufoniis  focialibus  affuit  armis. 

Cacfar  ab  alpinis  niuibus  per  inhofpita  faxa 
T ranfiitad  lygures  pifanaqt  littorauidit. 

Et  parere  tibi  non  dedignata  reliquit 
Maicdasauguda  laresipercgrinaqj  longis 
Arua  uiis  inuifit/hyems  dum  fatua  rigenti 
Stringeret  arua  gelu  niucis  dum  molibus  alpes 
Altius  affutgunt  fcythicifqj  aquilonibus  algent, 

Ipfe  tibiiquid  opus  fando  percurrere  terras  ( 

Ipfe  tibi  deus  arma  gerit  .tibi  totus  olympus 
Militat. afpirant  placidis  tibi  fidera  flammis.  i 

lam  tua  relligio  pictas  tua  cognita  palTim 
Allicit  humanas  mentes : & amarccoadhs 
Ate  quam  cupiunt  audent  fperare  falutem, 

Q_uod  fi  tUis  fperare  datum  quos  nulla  Iigauit 

t ii 


r 


.Vuyx:  : \ 


x 


SYLVARVM  LIBERATI.  SYL.im. 

Proximitas  Lodouice  tibi/g  magna  relufta  eft 
Spes  mihi  i qui  ucnicns  a fanguine  S fortiadarutn 
Aemulor  cxcclfum  genus/K  ucftigia  fctftor 
Admiranda  patrum  !cui  dat  facunda  uirorum 
Progenies  tc  autore  pium  fulgofa  parentem  ( 

Mens  mihi/fit  fortuna  licet  contrariamiti 
Sempcr  ad  egregiam  pcrhoncfta  ncgocia  laudem. 
Conari  uirtutc/meum  cft. conatibus  iftis 
Fortunam  prxbcre/tuum.  Pra: flare  roganti 
Auxilium  pictas  / fi  non  indebita  pofeiti 
Mandat,  apud  prifeos  nomen  meruere  deorum 
Q^ui  iuuere  homines,  iter  hoc  ad  fidera  certum  eft. 
Si  quifqde  flirpe  mea  eft  cui  fidere poftis 
Illecgorquem  natura  tuum  facit  / atqi  uoluntas. 

Hoc  caput  hanc  ne  fpeme  animam.fi  debilis  artas 
Si  membra  hsec  infirma  nihil  promittere  poffunt 
Maius  adhucipaucis  deus  incrementa  d icbus 
Afferet,  hi  crefcunt  artus  tibi,  pendere  tanti 
Me  poteris/quantum  totis  conatibus  unq 
Fas  erit  eniti : quantum  fortuna  faucbit. 

Sic  ego  polliceor  / fic  qui  genuere  parentes: 

Gens  tuatgens  animi  locuplex/licct  indiga  rerum 
Q^uas  fortuna  regit : Si  te  clementia  uirtus 
Regia/ fi  tangit  pietas  iquar  mitia  corda 
Stnngit/8C  humana:  gemit  infortunia  uitac/ 

Efto  tui  femper  Pauli  memor  atcp  parentum. 

•:f  i n i s> 

Baptiftx  Mantuani  Carmclitx  Theologi  de  Reditu 
Philippi  Bcroaldi  iuuenis  litteratiffiroi  ex  Gallia 
Elegia. 


Vfa:  olim  comites  Beroaldo  iuere  Philippo 
m Trans  Rhodani  ripas/tras  ararifep  uada. 
Atq;  diu  iuuenem  p barbara  regna  fcquutas 
Poenituit  noftros  defcruiiTe  lares. 

His  igitur  uerbis  reditum  fuafcrc  poctx 
V naqt  pro  toto  fic  fuit  orfa  choro. 

Charepucr  uindes  fuperas  qui  laudibus  annos 


k 


DE  REDITV  PHILIPPI  BEROALDI.  .Ixxxx»; 

A egregium  latiitpieridumqi  decus. 

Accipe  Cncc  noder  pariae  tibi  taedia  ferino) 

Publica  facrau'  uota/prccefq;  chori. 

Altius  ordimunquo  res  tibi  cognita  podit  <:A 
Altius  in  mentem  fe  infinuaretuam. 

Inter  parrhafios  ignes  8 i fidera  cancri 

Sunt  loca  nec  flammismec  nimis  uda  gelu. 

Hic  primum  pheebus/primum  dea  cognita  Pallas. 

Primaqj  funtnodrisfacra  litata  focis. 

Phoenices  habitant/K  Agxnoris  arua  nepotes: 

Regalefqj  Tyrus  tingere  dotda  togas. 

Hic  populis  primum  nodras  odendimus  attes 
Primaqjdenodrogensea  fonte  bibit 

Nomina  (idcnbus  primi/numerofqj  dedere; 

Qjjx  Argolicos  nautasiSidoniofqj  regunt . 

Solis  iter  norantihyadcs  & gnofia  figna 
Necdum  cxcropi is  cognita  Pallas  erat. 

Serpere  paulatim  lento  lapientia  padit 
CcrpitiKin  folymi  fc  tulit  aruafoli. 

luit  in  AdyriosiK  qua  cognomina  tellus 
Q uod  fit  fluminibus  cincda  duobus  habet. 

Tran  fiit  ad  Perfas  ubi  regna  antiqua  magorum: 

Q uos  docuit  nati  della  tonantis  iter. 

Tranfiit  ad  campos  phoenix  ubi  cinnama  carpit 
Cum  fibi  fupremam  nouitadedediem. 

Illa  co'unt  fulcis  Arabes  foclicibus  arua:  . .J 

Q^uos  duplici  claudit  doris  amara  finu. 

Inde  adiit  pharias  urbes  memphitica  regna 
Tum  primum  inachixuidimusoradcx. 

Tum  primum  libvx  magni  pars  tercia  mundi  I 

CognitatSi  aufonio  gens  inimica  folo, 

Indepcrionium  peregrino remige uctda 
Applicuit  faudo  dorica  tetda  pede. 

T unedatus  eurotas  nobis:cadm*aqt  dirce: 

Et  fons  quem  uolucris  ungula  fecit  equi. 

Hinclinusihincuatestroianicarminisauthor.  ' 

Hinc  bibit  euripidcs:&  tuus  Afcra  fenex. 

Hinc  aliiquorum  pulcherrima  nomina  phoebus 
ludit  ab  aeterna  poderitate  coli. 

y enit  in  aufonios  graio  dc  Iittorc  fines 


t IU 


SYLVARVM  LIBER.VII.  SYL.Iin. 

Limen  ad  cuandriiRomulcafqj  domos, 

Hofpms  aduentu  colles  rifete  latini: 

Et  Capitolini  templa  fuperbadei. 

Non  fuit  his  nobis  .ufquam  iucundiororis 
T erra/nec  in  toto  gratior  orbe  locus. 

Illic  depolita  rcquieuit  gorgone  Pallas, 

Et  dixit  noftrx  meta  fit  lfta  uix. 

Non  decet  ad  gelidum  ucfhgia  ferre  bootem 
Qua  ftcnlcs  agros  parrhafis  urfa  fadt. 

Vt  peius  fruges  hominum  lic  corporatitan  " i 

DigerittSC  terne  mens  grauc  fentit  onus. 

Si  ferat  arma  fiturubiginis  afpera  miles/ 

Fiet  iners  cubito : fiet  lnetfq;  genu. 

Non  benedigeflos  ita  mens  infufa  per  artus 
Tarda  fit  iK  crudo  pondere  prefia  iacet, 

Sunt  tamen  K gallis  prarfiantia  corda  / fatemur/ 

Et  feritas  genti  barbanefq;  minor. 

Multa  negant  cocliiqux  moreparantur/Kufu. 

Et  fludium  contra  fidera  multa  potefi. 

Ampithtioniadcs  odium  lecta! c noucrcae 
Vicit.  K aft rorum  fonior  igne  fuit. 

Per  mare  pcllides  ad  monftra  bi  formia  ucnit 
Illa  dabant  forti  fidera  fata  uiro. 

Mens  tamen  aftrorum  cocliqi  potentior  igne 
Rcftituit  patriis  Thefcalittoribus. 

Bobus  ab  cuxiniscum  uirgme  uenit  SC  auro 
Aefonidcs  fato  durior  ipfe  fuo. 

Sxpc  ratem  contra  flutflus/boreamcp  fonorum 
Impulfam  ualida  uidimus  ire  manu. 

FortisiK  afiiduo  uirtus  animofa  labore 
Ncfdt  agi  faris : Sidere  nefeit  agi'. 

Non  igitur  multis  gallos  prxccllere  rebus 
Et  laudem  xgregiam  promeruifle  nego. 

Eft  tamen  aufonix  nobis  grariffima  tellus: 

Qua  fluit  ingenti  lingua  latina  uado. 

Sunt  illic  chordx  / funt  barbita/pletflra/lyrxcp 
Armaqt  pheebex  extera  milirix . 

Tradidit  Italix  fua  munera  quifq?  deorum: 

Et  fuit  ad  dandas  ingeniofus  opes. 

Iuppitcr  imperium  docuit/fccptrumtp  tenere  . >' 


DE  RJEDITV  PHILIPPI  BEROALDI.  x. 

Et  premere  xquali  barbara  colla  rugo. 

Arma  dedit  Mauors:galcas:cnfefcf  corufcos:  A 

Eccaua  lorato  (cuta  ferenda  finu. 

Addidi  t & latos  humeros  cetuicibus  amplis : ) 

Aptaqi  thoraci  pedora  fquamifero. 

Per  campos  equitum  turmas  & nautica  bella  1 

Per  fluuios  docuit  currere  pcrqi  fretum. 

Fronte  graues  italos  lingua  incefTuqj  tnodeftos 
E(fe  facit  lento  falcifer  igne  deus. 

Barbaricam  (limulat  rabies  in  bella  cohortem.  A 

Itala  confilium  non  furor  arma  mouct. 

Hic  deus  agrorum  cultus  sartemqi  ferendx  O 

Vitis/X arboreas infinuauit  opes. 

Cynthius  ad  mulas  animos  inflexit  Apollot 
Etdifciplinx  tradidit  omnegenus. 

Alma  ucnus  populis  urbes  implcuit  S£  agros: 
Sylueflrcfq)  caiasixquoreafqt  domos. 

Vt  fint  qui  curent  urbana  ncgocia  ciucs: 

Q^ui  ferat  arma  manuiqui  colat  arua  boue, 

Fcedera  Mercurius  docuit.-legefqj  feucras 
Et  dare  clamori  litigiifcp  modum. 

Terfacoloratiscomponcreuocibus  ora  Q 

EruditiX  uafro  callida  uerba  fale. 

Lunapudiciciam  fuafit/caflumqi  ruborem. 

Ne  furat  ardefcensSi  fine  lege  ucnus. 

Alma  ceres  docuit  frugesiquas  femine  iado 
Decolor  incuruo  ruflicus  enfe  metit. 

VinadcditBacchusipaffimqi  comantibus  agris 
V ix  grauis  uuarum  uinea  portat  onus. 

Q_uid  genus  arboreum  referam  < quid  mitia  poma  i 
Q^ux  dat  inexhauflo  fenilis  ora  (olo. 

Sepibus aufonns lauri  nafcuntunin  aruis 
Spargitodoriferum  myrthea  fylua  nemus. 

Et  qux  purpureo  rutilant  in  cortice  mala 
Pumcaidc  libyco  per  mare  ueda  folo. 

Q_uid  memorem  ftcum  biferam  Cqux  diuite  ligno 
Mellifluas  gignit  nedareafqt  dapes? 

Palladiis  taceo  qux  fituindemia  baccis: 

Et  quantx  ex  oleis  accumulentur  opes, 

Afpice  piccnos  colles/famnitica  rura;  uA 


SYLVAR.VM  LTBER.VII.  SYL.im. 

Appula/campanilittoris  arua  lege. 

Afpicc  Bcnacumnuga  tufcailygufttca  faxa. 

Profluit  in  latices  Palladis  omne  nemus. 
Quid  referam  tnftcs  fuccos/quos  barbara mifit 
Media  fquid  rofeis  perfica  mala  genis  ( 

Et  qux  maternos  aurato  pondere  ramos 
Poma  fagittifera  mifia  cydone  grauant. 

Adde  lacernatas  corylosiK  amygdala  mefTis 
Nuncia:&  hirfuto  caflancas  thalamo. 

Adiice  pinorum  nemus  tidxafq;  cypreflbst 
Et  fecftain  tabulas  ligna  abiegna  fcues. 

Quid  tibi  primicias  fruges  memorare  neceflc  eft 
De  cerafunteo  poma  uocata  folo  i 
Et  qux  pyrameo  non  funt  perfufa  cruore: 

Et  qux  thyfbeofanguine  mora  rubent. 

Atq?  damafcenx retinentia  nomina  terrx 
Prunaifalutiferum  qux  medicamen  habent. 
Plurima  prxtcrcoiriguisqux  feruat  in  hortis 
Hellefpontiaciprouidacura  dei. 

Sunt  faftusubi  mille  greges  pafcuntur  equorum 
Qua  fylaris  calabro  floruit  alta  folo. 

Quaq;  tarcntinas  arces  fpartana  iuuentus 
CondidittK  pulchro  tingitur  amne  croton. 
Sunt  ilIicDiyadestagreftia  numina  fauni 
Flaminios  colles  rxmiliofqt  colunt. 

Plufqj  lupcrcalcsq  ludi  pana  Iycoei 
Delccflanttltali  pan  amat  arua  foli. 

Vallibus  aufoniis  habitattnon  mcnala  curat: 
Non  pholoesagros  pariheniumue  nemus. 
Nunc  athefismunc  arua  padimunc  Ixta  rcuifit 
Pafcua  qux  nitido  mintius  amne  rigat. 
Herbofos  mucum  magno  pecus  agmine  faltus 
T ondcttK  innocuo  iungitur  agna  boui. 

Hinc  lanx  tenuesthinegrandi  cafeus  orbe: 

Q uiqi  graui  taurus  uomerc  fcindit  humum. 
Mollia  qux  foli  carpebant  uellera  feres 
Nent  Ita'i:Si  texunt : in  tunicafqt  fuunt. 

Sunt  gelidi  fontestfunt  flumina  magna  s lacufq;. 

Altaqj  pifeofis  funt  uada  gurgitibus. 

Adde  falutares  undas  i quibus  xgra  leuantur 


DE  REDITV  PHIUPPI  BEROALDI. 

Corpora/cum  medicae  defiat  artis  opus. 
Coelcftcs  adiunge  fauosK  nedtareum  mei/ 
Q_uoduagade  Rorum  uertice  lambit  apis. 
Adde  quod  argentum  tel Ius  q.  parturit  aurum: 

Et  graue  q,  ferri  pondus  Si  atris  habet. 

Lxta  croci  fileo  primis  qux  fila  pruinis 
V imineis  V irgo  colligit  in  calathis. 

Nulla  tot  atgregias  tellus  compledhtur  urbes: 
Nulla  tot  ardentes  martia  corda  uiros. 

Q_ua  gelidus  tanaistqua  bethyca  labitur  unda 
Sollicitant  Itali  mercibus  omne  fretum: 
Nufquam  coelitibus  maior  reuerentia:nufquam 
Maioricolitur  relligione  Deus. 

Ipfadci  proles  folymo  fata  fanguinc  Romam 
lura  Sacerdotii  luffit  habere  fui. 

Illic  e(Te  qui  busreferet/quibus  aethera  claudat 
InOiiuitcIauesampenurncp  dedit. 

Roma  fibi  terras  quondam  fubiecerat:at  nunc 
Actheriafqj  domosttxnartofq;  lacus. 

Q_uarc  age  chare  puer  gentis  pete  regna  latinx: 
Hcromnq?  foJumtScmidcumqj  lares . 

Te  rogat  ut  redeas  pater  apoenninus : & ipa 
T empla  cyprcfltfcro  qux  gerit  alta  tugo. 
Saxofoqj  cadens  fummis  ex  alpibus  amne 
Clarus  arenofis  Rhenus  harudimbus. 

Te  patni  procerestte  turba  coxua  fodales. 

Te  tua  tota  domus : te  tua  chara  parens. 
Magna  tux  flatuunt  patrix  tibiprxmia  patres. 

Et  uocat  aduentus  curia  tota  tuos. 
Sanfta/uenufta/feraxtcum  diuitie  nobilisauro 
In  thalamos  uirgo  crefcit  itura  mos. 

Iam  fatisoenduas  tccum  luflrauimus  urbes. 

Hefperixeft  reduci  terra  petenda  pede. 

Illic  diuitiis : 8t  pulchrx  prolis  honore/ 

Et  fama  ucteres  tranfgrcdicris  auos. 

Tccum  erimus  mufxuecum  celeberrima  uiuet 
Gloriatqux  noflrum  concomitatur  iter. 

Eia  igitur  cum  mane  rubens  aurora  refurget 
Aulonix  dextra  regna  petantur  aue, 

*:f  inis- 


SYLVARVM  LIBER.VII.  SYL.V. 

Baptidx  Mantuani  Carmel ita:  Theologi . Contra 
poetas  impudice  loquentes  Carmen. 

Vnt  quib?  eloquii  datur  aurea  ucna  poetas, 
f Sed  cadit  in  fordessinficiturqi  luto. 

Nam  cypri*  curas  & olentia  gaudia  ponutt 
Claraqi  tam  fccdo  mergitur  unda  lacu. 

Hoc  decus  hoc  animis  carmen  coclcdibus  aptum 
Rebus  in  immundis  degenerare  nephas. 

Dona  dei  carmen  nitidumsfacundia  prxdans 
Mittitur  ex  aflris  a fuperifq;  datur. 

Ed  tuba  Romana:  fidei  legumqj  poefis 
Qua:  canat  heroo  facradcumq;  pede. 

Carmina  qux  fandos  deus  ipfc  parauitad  ufus 
Impia  mortiferi  criminis  arma  facis  f 

Quid  maculas  turpi  diuina  libidine  dona  ( 

Quid  teris  immundo  munera  tanta  pede  ( 

Non  ita  Hicremiasdocuit.non  thracius  orpheus: 
Non  ita  I cflei  regia  mufa  fenis. 

Sanda  prophanari  fccluscfl  delebile  multo 
Verbercifupplicio  culpa  pianda  graui. 

Vita  decet  faaos  K pagina  cafla  poetas: 

Cadus  enim  uatum  fpiritusatq;  facer. 

Si  proba  uita  tibi  lafciuaq;  paginatmultos 
Efficis  incedos : in  uencremq;  trahis. 

^ Verba  mouent  animos.oris  Iafciuia  pedus 
Pulfat^i  in  uenas  femina  mortis  agit. 

Improbus  has  fordes  in  carmina  feminat  orchus: 
Cui  dudium  mentes  commaculare  pias. 

Non  fecus  ac  uitrcutn  fi  quis  uult  Iiderc  fontem 
Proiicit  in  dulces  putre  cadauer  aquas. 

Hoc  animaduertas  quicumq;  poemata  condis 
Ed  opussa  dygio  fer  procul  amuc  pedem. 

Pelle  pharetrati  cum  mane  cupidinis  arcum: 

Atq;  dioneo  fubtrahe  colla  iugo. 

Mater  adulterii  ucnus  ed  dupriqj  repertrix: 

Atq;  lupanari  fomicibufq?  fauet. 

Cada  dei  genitrix.cadus  regnator  oly  mpi: 

Mens  capit  ambrofias  non  nift  cada  dapes, 

# Lex  ucncrem  fedis  uetat  exercere  diebus. 


CONTRA  POETAS  IMPVDICOS. 

^ Sacra  miniftrorum  corpora  cafta  uolunt. 
Pierides  cartz.caftz  libetrides  und® . 

Totapudiciciamucra  pocfisamat. 
Efthelicon  uirgoruirgo  Peneia  daphne. 

Cartalidcs  aiunt  uirgine  matre  fatas. 
Iteprocul  uencris  uates  hcliconis  ab  amne. 

Virgineus  ucftrolarditur  ore  liquor. 

Non  heder*  uobis  phoehi  non  conuenit  arbor; 

Non  amat  incertas  carta  corona  comas. 
Taxus  olensieruca  falaxsgrauis  herba  cicutaK 
Sordidulos  uates  talia  (ertadecent. 
Salmacisert  uobis  Helicon  .date  uota  Priapo. 

Hellcfpontiacis  ponite  thura  focis. 

Sit  liquor  Afphalri  uobis  pro  Phocidis  undat 
Stringit  ubi  infames  fulfuris  ardor  aquas. 
Defineipone  lyram  uates  infanesnec  ulira 
Cum  rtygiis  Dirces  flumina  iunge  uadis, 
Prortituis  mufas  meretricis  imagine  fairtas 
Ante  cauernoIT  fornicis  antra  locas. 

Francis  honcftatem  frontisigrcmiumqj  finumqj 
SoluisrX  infames  mittis  in  ora  modos. 
Omnia  das  turpi  mufis  loca  facra  Diones 
Atqipudiciciaenon  finis  efle  locum. 
Propterea  merito  pro  uate  uocabcrc  Isno 
Elogio  fceleri  conuenicnte  tuo. 

Si  legeret  cafu  fpurcum  Lucretia  carmen 
Contereret  preflo  carmina  leda  pede. 
Q_uod  prohibet  fien  quod  uulr  natura  taceri 
Promis  :&  urbanum  mcllifluumqi  putas. 
Falleris.haud  aliter  q qui  pro  pifeibus  hydros 
Pro  uiolis  tribulos  aut  aconita  legit. 

Id  canis  a fola  quod  fit  meretrice  utdendumt 
Q^uod  nifilafciuo  non  queat  ore  legi. 

I procul  a grauium  ccrtu  fcelerate  ulrotum. 

Fer  procul  a facra  relligioncgradum. 

Hxc  leuitas  grauibus  fit  pemiciofa  poetis: 
Namq?  leues  rtudio  credimur  efle  pari. 

Non  bene  de  fidei  rebus  fentire  putamur. 

Innocui  culpa:  Izdimur  enfetuae. 

Hi  ucriri  non  funt  fandas  per  fcorta  forores 


I 


SYLVARVM  LIBER.VII.  SYL.V. 

Ducerc:K  ad  tantum  fol licitare  nefas# 

Vina  Mimallonixuobisdant  cretica  Bacchxt 
Et  uetat  infundi  fordida  thyas  aquam. 

T ale  docet  Semeles  puer  K Iimargia  carmen: 
BacchidasiK  ucnercsn  Aa  poefis  olet. 
Caflalium  ueri  potant  non  uma  poeta:: 
Sobrietas  fons  cAcbrietafqt  merum. 

Q^ui  bibit  aflidue  gelidis  de  fontibus  undam 
Etuitrco  ficcam  diluit  amne  fltimt 
Carmina  caAa  facit  tVencriscommertia  uitat: 
Nec  mouet  ad  ucTfus  ora  pudica  leues. 

V ina  iocofqt  canunt  Veneris  Bacchiqj  poetx. 

Qjjod  latet  in  uapido  pedtore  carmen  olet. 
Hi  funt  quos  Aatuens  fan< Ai  confortia  coetus 
EiTc  procul  iufla  iuiTit  ab  urbe  Plato. 
Fautores  fcelerum  corruptore  fq;  iuuentx 
In  mala  deceptum  plurima  uulgus  agunt. 
Dumqi  licere  uolunt  fuafit  quxcuqt  uoluptas 
In  mores  acuunt  fpicula  multa  pios. 

Improba  garrulitas  uerbifq?  procacibus  ardens 
Seminatin  fantflam  noxia  uerba  fidem. 
I.mifenK  ueniam  fuperos  pro  crimine  pofce 
Ante  flagellati  uulnera  quincp  dei. 
Vocc.genu  flexo.lachrymis.  8C  petflore  tonfo. 

Fletibus,  erroris  damna  repende  tui. 
Carmine  qui  celebrat  ucfana  cupidinis  arma 
Et  ueneri  ncruos  ingeniumqj  dicat 
Hic  iacit  in  faniem  uiolasiin  flercus  amomum: 
Atqt  fub  obfeoenos  lilia  uerna  fues. 
Sulfuream  Ixthcs  haurit  de  fontibus  undam. 

Et  ftygiam  lato  gutture  potat  aquam. 

Se  facit  indignum  fuperos  qui  cernat  8C  aflra: 
Nam  mifer  in  folam  lumina  uertit  humum. 
T ranffugit  a fuperis  ad  limina  ditis : SC  ardet 
Gaudia  contempto  luxuriofa  deo. 

EA  opus  ardentem  frenis  arcere  iuuentam: 
Necfinerein  mores  luxuriare  malos. 
Collige  terrenis  mixtum  de  fordibus  aurum: 
Gemmaqj  in  tllu  Ari  fplendeat  i Aa  loco. 

EA  deus  eA  trinum  femper  laudabile  numen 


CONTRA  POETAS  IMPVDICOS. 

V nde  trahunt  rerum  femina  pri  ma  genus. 
Spirituum  foboles  coehcp  decemplicis  aftra: 

A Aro  ru  mq;  uices  multiplicefq;  ui*. 

Sunt  animx  d mum  nitidum  quibus  xthera  uirtus 
DonattXhos  fandos  indigetefep  uocant. 

Et  qu*  materiam  prxbcnt  elementa  caducis 
RebustX  xternx  dant  alimenta  neci. 

Sunt  erebi  manesifunt  tartara  nigratlacufcp 
SulfurehX  nigri  regna  profunda  iouis. 

Sunt  loca  poenarumifunt  altx  crgaflula  mortis: 

Sub  quibus  xterno  lucifer  igne  calet. 

Sunt  fcelerum  pemx  tormentaqj  debita  nofltis 
Sordibus.&ueneri  carminibufqj  tuis. 

Sunt  ea  qux  profert  aertqux  parturit  xquor. 

Q_ux  generat  pingui  dedala  ten-a  finu. 
Multicolor  facies  agn  fyluxqj  comantes. 

Multifonx  uolueres.  multiuagxqi  ferx. 

Sunt  fophix  partesieR  ingeniofa  Mathcfis: 
Verbacpclamofi  litigiofafori. 

Sunt  hominum  uitxtfunt  digna  negocia  uerfu  . 

Plurima  gefla  foristplurima  gefla  domi. 

Collige  diuorum  mortcstX  fortia  fada. 

Inclyta  martyrii  bella  rubenris  habes. 

Iugera  multiferae  tibi  funt  telluris  & horri: 
Nauigium/merces  ueluolumqj  mare. 

Sunt  tibi  pampUtto  uefliti  palmite  colles: 
Suntiugatfuntuallestmulricomumqj  nemus. 
Arualacus.urbcs.caflclla  fuburbia.uillx. 

Sunt  cauaifunt  tenui  flumina  profla  uado, 

EHige  de  multis  aliquiditibi  copia  rerum 
Maximatmateriam  carminis  ifla  ferent. 

Nata  freto  V enus  efliuencrcq?  fub  xquora  mitte 
Infima  qua  nigris  pallet  abyflus  aquis. 

Id  cane  quod  tetrici  poflint  audire  Catones. 

Q^uod  probet  Hippolyii  Penelopefqj  pudor. 
Tunc  ego  te  uaris  dignum  cognomine  dicam. 

Tunc  tua  cantari  digna  poefiserit. 

Tunchclicona  bibestcaflifq!  rigabere  lymphis, 

Si  uenus  in  uerfu  non  erit  ulla  tuo. 

Finis  Romx  die jcx.odobris.M.ccccIxxxvii. 

f 


/ 


SYLVARVM  LIBER.Vm.  SYL.i; 

BAPTISTAE  Mantuani  Carmelitx  Theologi  de 
pfidentia  Oratoris  8 1 poeta:  ad  Io.Bap.Refrigeriu 
Carmen. 

Ebita  cui  potior  laus  efl/qux  gloria  maior 
d Rhetoris : an  uatis/que  pferat  attica  pallas 

Noflra  Refrigeri?  quae  (it  fentetia  quxrit. 
Ipfccanaquicqd  meus  infpirabit  Apollo. 
Nec  quenqdamnareanimus/neqj  laudibus  xquis 
T ollere  inxqualcs.  qux  fint  comuniaiquxue 
Propria  fignabo.fic  ducefcerc  ucrum 
Fas  erit:ut  coram  pofitisfal  ice  8 i faliunca 
Illico  difparitas  fimul  8£  prxflantia  conflat. 

Q uem  minus  i fla  iuuantixdat  meliora  precamur. 
Delphica  namqi  mei  non  funt  oracula  uerfus: 

Nec  qux  fandla  dabat  phoebi  refponfa  facerdos: 
Materiam  qux  lata  immo  qux  ampIifTima  circum 
Artifices  ambo  pariter  uerfantur  canderos 
Veloccfq?  agitant  in  eodem  puluere  currus. 

Q uicquid  enim  fermo  pons  efl  coprchendcreiutriqj 
Subicdlum  arrificisficut  mare  portat  utrunq? 

Et  qui  puppe  humili  Iegit/8C  qui  nauibus  altis. 

Sed  fugit  a terris  procul  alta  per  xquora  uates 
Non  fcopulosmon  faxa  timensinon  acris  iras. 
Tcmonemq;  fuumuentofi  cxrula  ponti 
Sulcantem  uada  maiori  Icuat:8C  premit  arte: 
Occafum  melius  uates  cognouittK  ortus 
Stellarurmpelagiq?  dcos:nymphafq;  natantes 
Fontibus  & fluuiis  i & in  alto  gurgite  ponti. 

Et  cur  depofito  tacitum  mare  dormiatxflu: 

Flebilis  Alcyone  quando  noua  pignora  curat: 
Etquarc  alterno  fluat  unda  reciproca  motu: 

Q uod  tellure latet:quod  aquis:quod  in  acrcuiuit: 
Q\tod  laris  fpaciatur  agris:quo  tempore  uenti: 

Ac  tempcflatcs  ueniant:qui  fertilis  annus: 

Qjiiue  futurus  inops:habet  enthea  pccftora  uates 
Interpres  elementorum  coeli  atq?  deorum. 

Namqt  deos  omnis  diuumqi  habitacula  mundum 
Mente  gerit  nirida  tenet  obferuatcp  latentis 
Indicium  magneta  poli ; neptunia  regna 


De  PR  AESIDENTCA  ORAT.  ET  POETAE 

^rdine  legitimo  fecatiobuenitqj  uolantem 
Quorfumcumqj  libet  proramduditqi  perundas. 
Flotea  fena  ligant  chantes  ad  garbafa  nymphas 
Gramina  iadantespaflim  pcrtranrtra  forofq?. 

Trirte  nihilinihil  incultuminudumue  relinquunt: 
ProtheustK  Triton  jpater  Aeolusihumida  doris: 
Nepiunufq;  maris princcps:3£  Naiades  omnes: 

Alma  parens  Thctys:  & extera  numina  ponti: 
Ornatum  miraturritcrcurfumq;  fecundant: 

Orator  minus  alta  petit:fed  littora  circum 
Labitur:Si  uento  laxat  fua  uela  minori: 

Amennxqj  minus  uaga  cornua  tollit  in  auras. 

Ipfius  efl  fciolo  quicq  fuadere  popello. 

Idq;  potcfl  raro:crcdi  mendacia  uates 
CogiuX  aflenfus  quo  uult  inclinat/agitqj. 

At  quia  durior  efl/minus  efl  uulgata  poefisr 
Et  minus  in  linguas  hominum  fe  mifit:8£  ora. 

Non  ne  putas  leuius  tenx  fine  carmine  cultum 
Bcllorumqj  duces  magnum  potuiilc  Maronem 
Dicere. Non  ne  putas  alti  uaga  fydera  mundi 
ScripfifTct  leuius  romano  Mani  ius  orc 
Mufarum  fi  non  magno  pcrculfus  amore 
SufccpilTct onus  mcnfurx/artcmqj  fcueram? 

Efl  leuius  ucrbiscaufas  orare  folutis: 

Atqj  uagos  fine  lege  pedes : &C  libera  demptis 
Compedibus quocunqt  uelis  ucfligia  ferre. 

Sunt  tamen  &quidanvqubuseftin  carmen  abudas 
Riuus:K  ex  quorum  dulci  liquor  aureus  orc 
Sempercat:  ueluti  plenis  fi  florea  mella 
S in  r c xp  refTafau  is : lu  g iq  j fluentia  curfu. 

Hi  facile  in  modulos  agiles/8C  ladea  uerba 
Prorumpunttac  fi  geflent  in  pedore  Phoebum/ 
Etconiuratac  ueniant  ad  pledra  forores: 

Siuc  frequens  ufusifcu  coeli  abfeondita  uirtus 
Et  natura  potens  agat  hocsfeu  munere  diuum 
Accidatiincertum  cftiuerum  hxc  tamen  omnia  fi  fint 
Diuinum  efficiunt  uaiemiqualem  Orphcatqualem 
MufammtAfcrxumcp  fenctmcoecumq;  linumqj 
CommcmorantiX  Pelignumidiuumqj  Maronem: 
/Q_uem  tebana  tulit  felici  Mantua  partu, 


SYLVARVM  LIBER.Vin.  SYL.I. 

Romanxqt  lyrae  patrem:facilcmqi  T ibullum: 
Q_uiqt  fonat  cantu  ciuilia  bella  fuperbo: 

Et  qut  fraternas  ades  in  praelia  duxit: 

His  tantae  facundix  opesthis  tantus  Apollo: 

Non  quia  fit  facilis  uia/qux  fugit  ardua  in  alci 
Parnaft  iugaiqui  gemino  ferit  xthera  cornu. 

Sed  quoniam  natura  fagax:deus:ufus:  & artra 
T alibus  ingeniis  in fpirauerc  pocfim. 

Nec  tantum  ignari  fumus  in  fermone  foluto 
Eric  pedcsiqutbus  inexdens  oratio  claudat 
CommatatK  artifici  moucat  ueftigia  grefTu. 

Sed  quando  fyntagma  iflud  natura  fuapte 
Vidocuit/dici  meruit  fine  Icgcif  ne  arte. 

Q_om  canit  heToum  laudestaut  trtfiia marris 
Bella  fcrituel  cum  teneros  deplorat  amores 
Petrtora  diuino  uates  fucceditur  igne. 

Et  totam  afflatus  pymplxo  numine  mentem 
Se  maior  fe  nobilior  fc  fortior  ipfo 
Nedar  Si  ambrofiam  libat:  plxbifq;  tumultum 
Clamofumq;  fori  murmurtplaufufq;  theatri 
Rhetoribus  linquens  tacito  fubit  aftra  uolatu: 

Ad  orator  humi  graditurincc  in  extas  in  unquam 
Raptus  adit  fuperosimcnfifue  accumbit  olympi. 
Garrulitate  acri  nunc  hos  nunc  mordicus  il  os 
Vexat  hians  toto  pulmoneiSt  gutture  rauco 
lilia  diffundit  thalamo  taciturna  filcnti 
Solx  ubi  picrides  tornat  fua  carmina  uates 
(^ux  populusdotffiqi  legant  rcucrentcnX  omnis 
Portentas  eolattinuidixqux  fulmina  uincant. 
Orator  rtrepitus  amattalta  filcntia  uates. 

Sunt  tamen  SC  facris  dentes  & cornua  & ungues 
Arma  quibus  pugnate  aufint  Kuinccremufts. 
Archilocus  docuit. rabido  qui  certat  Iambo. 

Et  qui  exeerandam  numeris  ita  uerberac  ibim. 

Sed  magis  intendunt  animum  ad  uirtutis  honorem: 
Ad  pacemiad  diuum  cultum  K decora  alta  uirorum. 
Sed  neqj  quis  baubet  morem  non  effe  poetis 
Veraloqui:tamahxc  fallax/K opinio  mendax. 

V era  canunt  uates  dulci  condita  lepore: 
Splcndoremijaddunt/immonalcmcji  decorem 


DE  PRAESIDENTIA  ORAT.  ET  POETAE 

Rebus:&  orc  beant  facro  quxcunq;  reponunt. 

Q_uod  dabit  orator  nudum/fimplcxcp/ Poeta 
Expoliet  grauibusdirtisX  diuite  uerfu.- 
Eft  igitur  maior  bonus  oratore  poeta. 

Subhmicp  fedensfolio/quod  Apollinis  arbor 
CircuitiK  frondes  hederx  bicoloris  obumbrant/ 

Supra  caufidicos  SC  rhetores  eminet  omnes. 

Magna  quidem  fateor  uerbis/K  fulmine  lingux 
Oraror  potuittpopulos  commouit  fl£  urbes: 
Sediciofagrauicompreflit  murmura  uoce. 

Precipitcfqt  rudis  turbx  compefeuitiras. 

Non  tamen  id  propter  Cicero  fuperabit  Homerum: 
Nec  tediue  Maro  Demoftenis  oradifem. 

Non  quantum  quid  agat:fed  quanta  potentia  rebus 
Contempleris  opustfic  quid  qua  fede  locandum 
Sic  cui  quid  iuflc  poflis  prxferre/uidendum. 

Non  magis  eft  agilis  falicnsuhyafofq;  frequentans 
Q_uam  pigros  cutcunq;  grauis  fopor  alligat  artus. 

Ncc  uigilans  oculus  languentia  lumina  (omno 
Exuperat  uifu.talis  mentitur  elenchus 
Pelidcs  phrygias  uicit  non  luppiter arces. 

Eft  igitur  fummo  uirtor  loue  maior  Achilles. 

Extremo  pofitas gentes  oriente  fubegit  ) 

Magnus  Alcxander/quo  non  peruenit  hiachus. 

Non  tamen  eft  ideo  fuperis  SC  numine  Bacchi 
Maior  Alexander  fpoliato  oriente  fuperbus. 

Non  maiora  tamen  damus  oratoribus  arta. 

Namqt  quid  e(T  SC  quid  fibi  uult  Amphiona  quodam 
Adiutrice  lyra  patriam  inftaurafre  laccntcm? 
Mccniaquid  fibi  uult  cithara  troiana  fonanti 
Crcutffetatq;  fono Iapides  ad  pergama  trartos. 

Irta  docent  homines  uatum  dulcedine  trartos 
Accinxiffe  openjpronoq;  ad  carmina  greffu 
Conucniens  uulgus  coepto  indulcifie  labori 
Orpheus  adiutus  neruis:3£  cael  ibe  cantu 
Per  nemorum  latebras :per  inhofpita  faxa  per  agros 
Errantes  hominum  turbas  collegit  in  unum: 

V iuendiqj  modum  docuit:  morefqj  ferinos 
Abrtulittatq)  truces  animos  molire  canendo 
CoepiuK  edomuit  placidis  fera  pertora  muris.  j 


SYLVAR.VM  LIBER.Vin.  SYL.I. 

Diuinos  etiam  ritusialtariaiK  hymnos 

Inflituittdiuumqi  nouos  inuenit  honores.. 

Aufus  K ipfe  minas  pelagi  fuperare  furenris 
Semideos  inter  frigentem  ucnit  ad  urfam. 
Cecropius  uates  claudo  pede  militat  urgens 
Artifici  refides  animos  in  praelia  ucrfu: 

Et  placido  crudum  fuccendit  Apolline  Martem: 

Dii  uctcresrefponfa  dabant  raro  ore  foluto: 

Saepe  modisiquoniam  plus  maieflatis  & artis: 
Etpluslaudishabcntnfto  fplendore  loquelae 
Attonitas  hominum  fallebant  numina  mentest 
Carminibus  facris  quae  non  tentata  fucreC 
Intaiflum  ucteres  quidnam  liquere  poctacf 
Terra  ferens  plantas  habitatar  pifcibus  undae/ 

Aura  natata  auibusiflammxqi  animantium  inanes/ 
Actherexqi  domus  diuum/Iucentiaqt  aftra/ 

Diui  ipfi  terrae  dominatores  & olympi/ 

Et  caufx  rerum  altrices/  quas  omnipotenti 
Natura  ingenio  docet  omnis  xdere  partus/ 

Atq?  mathcmaticx  cclebratx  uerfibus  artes. 

Adde  hominum  Ieges/K  foedera  flebilis  ora. 

Adde  pios  pacis  morestbclli  adde  labores. 

Omnia  carminibus  debcntefacroqt  fororum 

Picridum  numero:  uiridi  qux  in  margine  fontis 
Caftalii  dulces  iterant  ex  ordine  plaulus. 


Q_uam  lyra/K  aonii  dulcis  Symphonia  plcdlri. 
CarmimbusNafo  curarum  mitigat  xrtus: 

Et  patrix  ammilTos  irato  Cxftre  fines. 

Carmine  iadhtram  bis  raptx  coniugis  Orpheus 
Temperat.&curua  flagrans  teftudine  pcefhis 
MulcctiK  antiquos  fenfim  dedifeit  amores: 

Ergo  animum  reuocant  fludia  ad  meliora  pucllx 
Picrides:iuuenumqt  fluentia  uota  coherccnt. 

Et  qu’a  perpetua  genitor  dat  luppiter  iliis 
Virginitate  fruituerfus  odere  falaccs: 

Lafciuam  oderunt  uenerem/iuuenefqt  petulcos. 
Carmen  amant  uax  fandtum  S£  fine  labe  camxnx; 


Inter  follicitxnhil  rft  medicamini  mentis/ 
Q^uod  magis  xgrotum  pedtus  leuettatq;  refoluat 
In  nihilum  curas  animi  oraue  pondus  inertes/ 


\ 


DE  PRAESIDENTE  ORAT.  ET  POETAE  x ,vi. 
Secretocp  ad  y to  gauden  t:X  coelibe  tcdlo 
Sempcrifld  indocilis  turba:  con  fortia  uitant. 

Degenerant  falfxtfpurcofq:  fequuntur  amores 
Mollia  pangentes  fld  fcxmca carmina  muf*. 

V nde  meretricula:  dici  meruere  habitantes  * 

In  fcxniSiin  fornicibus  madidi  fqj  tabernis. 

Oratorpopuli  rebus  fcimmifcet agendis  l 

Diuitiis  inhians.audaccm  uenderc  linguam 
Dodlus  in  antithetis  librat  pugnantia  ucrba. 

Dum  Termone  rotat  turgentia  ucrba  fupcrbo 
Sxpefimultatcs  tacirasimanifcflaq:  gignit 
Sxpcodiatin  proprium  Aridlos  caput  excitat  enfes. 

Saucius  auulla  iacet  hic  in  liitore  dextra: 

Alter  apud  Calabros  fugiens  bella  afpera  Auditus 
Neptunicp  patris  facram  fufeeptus  in  xdem 
Se  manibus  necat  ipfe  fuis:&  acerba  ueneno 
Fata  ciet  properans:  mortiqj  it  obuius  ipfe. 

Munera  tranquillus  fugiens  ciuilia  uates 
Contentufq?  opibus  modids/fua  carmina  nulli  ' i 

Vendit  X oblatos  etiam  non  curai  honores. 

Inter  honoratos  patrcstplebemqj  minorem 
Gratior  incxditiurbis  mirantibus:atq? 

Millibus  e multis  uni  aTTurgentibus  illi. 

Ncfcio  quid uatesdiuini  numinis  inOar  "1 

Fronte  gerens  oculos  in  fe  conucrtit:  X ora. 

Nedlar  ab  illius  labris:  X hy  metia  mella 
Flumine  perpetuo  flillant/dicentis  ab  ore  c 

Aurati  pendent  proccrcsrpatrumq?  corona. 
CliocptEuterpeqttTaliaqitMelpomcneq;: 

T erpfichoreqj.Eratoq?:PoIimniaqj:  Vranieqt 
Calliopc/hxc  mufas  forma  fuperminet  omnes/ 

Quorfumcumqt  petat/uatem  comitantur/  X hx  funt 
Mnemofynx/magniqj  louisdodliflima  proles: 

Hx  nullum  fine  fruge  diem/ fine  Apolline  nullum 
T empus  abire  finunttiflis  retinentibus  xtas 
Lentius  itnardo  ueniens  pede  cana  Tenedius 
Membra  minus  frangit:fcros  minus  afficit  annos. 

. Et  minus  ut  lachefis  deducere  flamina  uitx 
Defiit/ofla  premit  talius. parcitqj  fcpultis 
Vatibus  ampledtens  ucncrandos  leniter  artus.  1 


SYLVARVM  LIBER. Vin.  SYL  .n, 

O mihi  caRalidcs  gratifTima  numina  nymphx 
Q_ux  puerum  quondam  me  fufcepiRis  alendum 
Duci  tc  me(nam  tocdec  agris  his  degcrc)quxfo 
Aonas  in  montestdatc  teda  filcntia  nobis 
Vallibus  in  ueRristfyluas  date:cxdimus  alta 
Moenia  Rhetoribus:  moderandas  cxdimus  urbes» 
In  loca  me  femora  procuhfepoRaq;  longe 
Tollitemeuiles  inter  canefcete  turbas 
Me  finitererrantem  ueRris  lux  ultima  campis 
Mc  precor  mucniatiRudiis  mea  dulcibus  aetas 
Lxta  fluaufacra  mularum  me  ad  funera  ducant 
Numina  poR  obitustneq?  enim  mortale  eamoenis 
Numen  inelTe  puto:mc  ad  clari  lucida  mundi 
Atna:fodicefq)  animas  comitentur  euntem. 
HxcBaptiRa  tuum  fupcrhoc  certamine  uatem 
Sn  cecmiiTe  fatis.Sacrx  myReria  legis 
Dum  docet:8C  paruis  ingentia  uinbus  audet. 
Plura  canam  quando  multum  quxfitadabuntur 
Ocia  .-quando  deus  .-quando  magis  aRra  faucbunt. 

•:  f i n i s 


BaptiRx  Mantuani  Carmelitx  Ad  Beatd  Virginem 
Votum. 

D tua  confugio  fupplex  altaria uirgo 
a Et  fero  nodumas  in  tua  templa  preces. 

Tu  noflroscteni  poris  csdcpellere  morbos: 
Aegraq;  de  tepido  membra  leuare  thoro. 

Te  deus  & terrx  feciticoel iq?  potentem: 

Et  ubi  cocytus  cum  phlcgethontc  fubeR. 

Signa  tenes  regnitfuluum  caput  induit  aurum: 

V irgtneam  decorat  regia  uirga  mannm. 

Albicat  intadum  niueo  uclamine  corpus: 

Et  tenuem  pingunt  aurea  mala  togam. 

Aurea  non  RenlemdemonRrant  mala  puellam: 
Indicium  candor  uirginiiatis  habet. 

Hxcduo  fignificantiquis  natura  repugnet. 

Q_uod  paris  illcfa  uirginitate  deum. 

Lucida  biflcno  ubi  frons  ineditur  aflro:  -V/ 


AD  BEATAM  VIRGINEM  VOTVM.  ,c 

Atcp  fedesaltoglorificata  throno. 

Sole  micant  humeri  fugientibus  undiq;  flammis;  • 
Et  niucos  ueftit  candida  luna  pedes. 

Maxima  fpirituum  legio  tibi  fcruit t Si  ultro 
Coelefles  uolitant  ad  tua  iufla  chori, 

T u noftros  igitur  potis  es  depel  Iere  morbos: 

Aegraqj  dc  tepido  membra  Ieuarc  thoro. 

Cerne  meos  ergo  gemitustmiferere  dolorum: 

Non  licet  afflictas  diflimulare  preces. 

Luce  gemens  iaccorefonant  fufpina  nodle:  i 

T otaqt  continuus  tempora  langor  habet. 

Arrida  conuellit  feruens  praecordia  febris: 

Et  phlcgethonteo  me  quoquir  igne  focus. 
Rhembuszthna  fubelhboreas  incendia  flatu  i 

Sufcitattimmenfus  deuorat  ofla  calor. 

Aret  Si  cxuftotabefcic  lingua  palato: 

Stccaq;  compreflis  faucibus  ora  tacent.  y 

FeflTus  hiat pulmo:tcnuem uix  attrahit  auram:  , 

Raucaqi  languenti  guttura  uoce  fonant. 

Hag  'rat  dira  fitisiq  uam  non  extingueret  hebrus 
Cum  gelido hybernas colligit  amne  niucs. 
Soluitur  in  cineres  exhauflo  fanguine  corpus: 

Et  parat  arfuro  tabida  membra  rogo.  , ! 

Aeger  folus  inops  aliena  ignotus  in  urbe' 

Conqueror  Si  mccum  tnftia  fata  gemo. 

Auxilium  medicina  negattnatura  dolori 
Cxdit:8i  ammiflo  robore  uidla  iacet. 

Non  me  philliridx  poflunt  non  phafidos  herbx 
SoIuerc:non  coi prouida  cura  fenis. 

Non  mihi  Circcum  carmen  non  Paeonis  artes 
Non  pariet  delosmon  cpidaurus  opem. 

Qualis  in  aequoreo  puppis  quaflata  tumultu  ' I 
Cum  bibit  admiflum  fcilTacarinafretum.  J 
Talisego  immenfa  morbi  fub  mole  fcpultus  J 
Non  procul  extremum  fufpicor  efle  diem. 

In  fcopulum  fradla  fi  quis  rate  pullus  abundis 
Expediet  nautx  praetereuntis  opem. 

Vidit  ubi  lato  nullam  prodire  falutem 
Acquore:fopitiners  triftia  corda  gelu. 

Sic  mihi  qui  non  fum  medica  fanabitis  arte 


SYLVARVM  LIBER.Vin.  SYL.IH. 

Opprimit  exanguis  pedora  mcrfta  pauor. 

Ad  fupcros  clamo  lupplex  & numina  plandu 
Sollicito  dtuos  inmeauota  uoco. 

Sed  tcprsecipuediuorum  maximauirgo 
M itis  in  humanum  qua:  genus  eflc  foles. 

In  nos  magna  tui  funt  experimenta  fauoris: 

Et  pictas  omni  iam  tua  nota  loco  eft. 

Erue  me  tantis  igitur  regina  periclis: 

Et  I acere  fparfas  collige  nauis  opes. 

Mox  ut  liber  ero  lauretia  templa  reuifam: 

Et  tibi  dc  noflro  carmine  munus  erit. 

Carmine  perfoluam  grates:  & carmine  laudes: 
Carmine  diuinum  teflificabor  opus. 
Hsmihidiuiriarquis  mihi  paupere  ucna 
Caflalio  tenuis  riuus  ab  amne  Ruat. 

Ter  tibi  lucentes  facrum  ponetur  ad  aras 
Iundaq;  cum  dulci  miftyca  liba  mero. 

Et  tua  progcnicsduplici  fub  imagine  facrum 
Fi«:3C  ha:c  noflr*  caufa  falutis  erit. 

•:  f r n i s >. 

Bab.Man.Car.Theo.ad  Iacobu  Carpophoru  Ferra/ 
rienfem de  fufccpto theologico  roagifteno.Syl.iii. 

Axenus  ipariba  numeris  mea  mufa  cucurrit 
h Pida  cenas  fucotpidis  redimita  coronis 
Per  luuenum  curastX  per  tua  caftra  cupido. 
Nunc  opus  eft  maiore  lyramunc  feria  nobis 
Suntdiccndatfales  abeanttrifufqjiiocicp 
Nunc  fe  difficilem  pratbet  nimis  impialuno. 

Nec  folum  negat  auxiliumtuerum  afpera  contra 
Bella  mouens  uctat  ex  humili  difcedcre  uulgo. 
Copia  quae  multis  achcloia  frugibus  implet 
Cornua/conuerfis  alio  mea  uultibus  ora 
Ferre  nequittcoeliq?  potens  ruit  impetus  in  me. 
Saturni  Martifq;  graues  uix  uincimus  iras: 

Vix Cuhcrca  Venus  tanti  cfftuixluppitcripfe. 
Tempora  Calliope  pullo  ucllauit  amidu 
Contradi  fcp  fuperciliis.K  pallida  uultum 
Anxia;  follicito  fufpiria  pedore  ducens/ 


/ 


DE  SVSCEPTO  THEOLOGICO  MAGI. 

AfHicflac  indignum  mentis  confcfla  dolorem  cfi. 
Sicut  in  orphxo  quondam  maefiiffimafato. 

Nam  fubito  dulcis  nati  conterrita  cafu 
LanguittSi  lachry  mas  oculi  fudere  tepentes 
Q^ucm  mifium  in  liquidas  hebri  caput  audiit  undass 
Sublatamqj  lyram  nitidis  agnouit  in  aRris. 

Huius  inornato  maerens  tibi  carmine  pandam 
Maeflitix  caufas:T  u mina  pedtora  prxbe 
Auxilioqj  grauem  curam  folare  prccantis. 

Semper  ego  a teneris  Cfic  fors  mea  me  tulit)  annis 
Et  phcebi:5£  tetricae  Rudiis  haerere  minerux 
Confuluidurofqt  tuli/fubiiqi  labores: 

Dum  famix  fublimc  notx : dextrumep  cacumen 
Scandere  conarcttGaudent  fudoribus  artes: 

Et  fuadifficilem  reddunt  ad  lirainacurfum. 

Nam  totas  cum  nodte  dies  infomnis/K  expers 
Loenxi  X ccrerisimacilentus  X ore  fubalbo 
Inter  odoratas  lauros  phoebocp  dicatas 
Eurotae  ad  ripas  cofumcrc  fxpe  folebam. 

T antx  pallas  erat  curx : me  tantus  agebat 
Ardor:ut  X proprix  nefeirem  parcere  uitx 
Si  quando  humanam  rapiunt  cocleRia  mentem 
Numina  terrenis  fpoliant  affcdtibus:indc 
Sarpc  fit  ut  uirefq;  fuas  fua  protinus  arma 
Colligat : 8£  fugiens  clamofi  murmura  uulgi 
In  loca  fe  deferta  ferat : lucofqt  filentcs 
Aetherio  folum  regi  placitura  i fibiqr. 

Artibus  humana  poRq  ratione  repertis 
T antum  operx  impendi/facram  tentare  Mineruam 
Confilium  fuit/K  diuinas  uoluere  chartas:  i 

His  didici  quis  fit  magno  qui  prxfidet  orbi: 
Etfolumtfummumq?  bonumiquo  ducimur  omnes. 
Primaqi  nafcenns  uidi  primordia  mundi: 

De  nihtloq?  aliquid  fadtumtnec  uera  loquutos 
Phoeniccsipcrfafqt  magosidryudafqt  fcucros . 
Pocula  tantalci  femper  manantia  faxi 
Haufimus  i X magni  calicem  potauimus  efrx. 

His  ubi  me  quidam  fatis  inuigilafle  putarunt 
Mecp  iRo  fudafic  fatis  uidere  fub  axe/ 

Confuluere  una  patrios  non  fpemere  mores/ 


.c.viiiV 


SYLVARVM  LIBER.Vin.  5YL.ITI. 

Ncue  mihi  oblatum  parui diadema  putarem. 

His  monitis  longa  tandem  prece  uidhis  adhxfij 
Atqj  ea  qux  dotrtos  redimunt  iniignia  fumpfi 
Sxpe  quidem  dixi  non  hoc  medignor  honore. 
Non  decet  hos  humeros  tante  fupponere  moli. 
Q_uo  ad  potui  rcnuiruariafq;  opponere  caufas 
Ne  fieret  rtudutiuerum  ars  non  profuit  ulla. 

Et  frurtra  excufans  confumpfi  tempora,  uictt 
Vicit  am  icorum  pictas . uicere  d lurnx 
Notfurnxqj  preccstncc  enim  mihi  cornea  fibra. 
Supplicibus  ditrtis  deducere  fydera  ccelo 
Sxpe  magnus  potuitrferrumqjradamantaq)  durum 
SolucrciK  in  aneres  potuit  conuertere  faxas 
Affiduis  hominum  predbus  mitiiTima  fiunt 
Numina/qux  fuerant  odiis  acccnfa  malignis. 

C armin i bustprecibu f q;  piisiSC  fupplice  cantu 
Thraidusuates  potuit  phlcgethonta  moucre. 
Latffe  ferx  catuli  uirofoq?  ubere  parti 
Montibus  in  fummisrin  duris  coribusrintcr 
A fpera  dumcta/K  fpinis  abfeondita  lurtra 
Humanis  nuq  loca  cognita  grertibus  orti 
Obfequtisrblandifqr  folent  manfuefeere  di<rtis. 
Ipfc  manus  in  uincta  dedirfeciqr  coadhts 
Non  equidem  quod  egoifcd  quod  uoluirtis  amici. 
Cum  me  pauperiesiK  res  angufta  teneret 
Aonios  adii  fontes  t Sanrrtafqr  forores 
Supplicibus  d artis  ad  opem  incuruare  ferendam 
Dum  properoideus  is/qui  me  tibi  fecit  amicum 
Cur  ignaue  files  dixit  Ccur  carmen  & artes 
Non  agitas  noflras  fFrurtra  ergo  in  montibus  ifli* 

A puero  errartirtibi  mi  mea  proderit  ergo 
Laurus/K  unda  facri  tua  qux  rigat  ora  liquoris  i '' 
Summe  lyramxantufqj  mouc:  mcertumq;  timorem 
Pone.-tuis  pronas  precibus  qui  porrigat  aures 
Diurnis  lacobon  habes/animoqr  potentem. 

Ipfc  tuam  fortem  miferans  fuccurrct : 8 i auro 
Paupenem  tollet,  pone  iftas  petrtore  curas. 

Spem  dedit  hanc  mifero  cirrhx  qui  prxfidct  arci, 

Et  noirtuma  fuis  renouat  fplcndonbus  aftra. 

Miratx  rupes  tphoebum  collcfqj  Ioqucntem 


DE  SVSCEPTO  THEOLO.MAGr. 

AfTcnfcrc  fuo  regi,  Sacraro,  Sorores 
I aupens  ,n  m.lero cafu  gemuere  poetar. 

p UaJC 3Se  f' fac™ penitus  non  dcfpic.sartes 
Jbt  nifi  ,c  ucterts  mutato  pedore  noflrs 
Tedet  am,c,c.a:f,  qua  ert  clement.atf,  pars 
Vlla  tibi  pietatis  adhuctfi  numina  curas 


c.ix* 


Prome  ahquidtuatiq,  fauetdextramq, , acenti 
i orngc:S£  in  tenebris  erranti  lumina  pande. 

Et  pudet, K durum  cH  mihi  mendicarc.-pudoretn 
Kes  mifer*  fupe»ant:K  qua:  me  cogit  sgeflas. 
Ite  mei  uerfus:  SC  non  redeatis  inan?s.  ** 
quod  habet  numen  nunc  experiemur  Apollo. 


Ic  ubi  pfpedant  duo  fc  iuga  frontibus  altis 
«alnea  porredx  fama  uetufla  uocat. 

V alhs.n  umbrofx medio  pergrandia  faxa 
JnKhcnu  tenui  labitur  amnis  aqua. 

iohs  ad  occafum  mons  ert  mons  fol.s  ad  ortum,  I 
£i  tepidos  latices  fundit  utrumq,  latus. 

Mon„s  ad  occafum  cuius  magis  atdua  moles, 
eum  pluit  interdum  fumat  X aidct  apex. 

Huc  ucmunt  ajgjj  qUo,icns  afdepia  morbo 
Ars  mmor.K  nullam  fert  medicamen  opem. 

Huc  uemunt  gelidi  quos  nomiat  unda  lemani, 
l^uimarcdalmaticumChaoniumq,  uident. 

C^uiq?  ararim  ligerimq,  bibunt, quos  irrigat  iflcr 
. padus  alpinis  multiplicatus  aquis. 

Et  quod  aufoniis  ficuh  mare  partit  ab  oris. 

Et  qui  longinqui  Cratidii  arua  tenent. 

Campaniftyrrheni/umbri,  piccntia  mta,  1 

Samniaq,i5C  piguis  terra  latina  foli. 

Q_ui  iuga  q campos  q rura  urbefq,  frequentant 
Q-U,rate  Neptuni regna  liquentis  arant. 

Vndiq,  porredx  facrum  concurfus  ad  amnem 
Solrtirio  longas  abreuiantedies. 

Sidera  littorei  dum  fol  tenet  ardua  Cancri 
Et  Leo  flammanti  cum  premit  ore  folum, 


SYLVARVM  LIBER.  VIII.  SYL.Iin. 

Carminibus  refonant  montcs:Cithara:dus  Arion 
Orpheus  amphion  per  nemus  omne  canunt. 

^Mancdiem  phccbouixdum  (pargente  bibendum. 
Fumantes  cyathi  iollicitantur  aquae. 

In  uada  cum  nitro  ueniens  & alumine  fulfur 
Ardorem  domita  frigiditate  facit. 

Porrige  uentrofum  caliccmicratcnbus  hofpcs 
Grandibus  ad  uita:  pocula  fantfta  ucni. 

Gutture  praelargo  buccdq;  tumentibus  haurit 
Sallaqj  per  tauccs  fluctuet  undacauas. 

Porgite  ad  os  iaticcmtqui  mox  defccndat  in  aluum 
bt  grauia  audaci  uala  leuate  manu. 

Flumina  concurfu  celebrate  falubria  magno: 

Sed  procul  a uobis  fu  fopor  atq;  ucnus. 

Vade/redi:greflu  ptofer  ucftigia  lento. 

Et  bibitos  fontes  cuome  i mingc/caca. 

Ter  bibe/SC.  horarum  facito  itrualla  duatum 
Semper.K  exili  prandia uentre  uora. 

Pauca  Cercstflauo  ptaxordia  dilue  Baccho: 

Et  ueruccis  in  hoc  uifcera  fonte  coque. 

Labitur  in  uenas  aquatmembra  perambulat  aegra. 
Corporecp  ab  omni  dira  ucncna  fugat. 

Reflituit  crudos. flomachoqi  medetur  inerti: 

Et  ciet  expulladebiluate  famem. 

Fertur  8£  antiquum  capitis  fedare  dolorem. 
Difficiles  animas  ianauSC  aflma  Icuat. 

Labituri  rhenes.Iapidcmqj  i rhenibusortum 
FrangmSi  urinae  uafauiamqi  lauat. 

Fcrcundat  flenlcs  utcrosifpcrataq;  nunq 
Pignora  fert. trifles  lartificatq;  nurus. 

Singula  qd  referam; Rurfum  renouata  luucntus 
V ernat.dC  ex  uultu  ruga  fenilis  abit. 

Extenuata  prius  facies  implcturiK  ardet 
Purpura  i cxtenfls  fanguinolcnta  genis. 

Corda  calcntiucnx  faliunttcaua  tempora  fuigunt. 
Mens  redit  ad  primos  exhilarata  dies. 

Apoemne  pater  qdiuidis  Itala  regna 
Veruceqj  aereo  cernis  utrunqj  fretumi 

Cum  loeuplex  ferri  cum  fis  ditii  iimus  aurir 
Nil  tamen  hoc  facto  flumine  maius  habes. 


DE  BALNEIS  PORRECTAN1S 

Gign»  opes  uarias.fed  mi  praflantius  ifto» 
Q_uod  reparas  homincsi!  meltufcj?  refers. 

Dicite  quae  colitis  montes  6i  flumina  Nymphae» 
Q_u°  deus  has  pado  fignificauit  aquas. 

Dum  precoriex  tenui  qui  prarterlabitur  amne 
Protinus  eft  tali  nympha  loquuta  fono. 

Bos  confcdus  erat  macie  quafi  fafema  paflus. 
Lentusiincrs/recubansinec  iuga  ferre  ualens. 

Epar  erat  rofum  blattisierat  ulcere  pulmo 
T abidus.argrotans  aftroate  uocis  iter. 

Rufbcus  indulgens  operis  abfoIuittK  omne 
Node dicqj  tulit  per  nemus  ireuagum. 

, Magdalena  loco  quae  pnrfidet/ora  bubulci 
SumpfiuSChaxIaflum  duxit  i arua  bouem. 

Ille  fitim  patiens  fonti  iam  proximus  undam 
Hau(it:5C  i tepido  proruit  ora  uado. 

Dcledatus  aquis  fal  (ocp  liquore  uagari 
Defiitu  umdi  iam  flabulatut  humo. 

Pafcitur  ad  ripas:!  margine  fluminis  herbam 
Carpit : & a facro  nelcit  abire  loco. 

Mcnfiscraticum  iam  tergo  reparatus  obefo 
Diua  eadem  rurfum  fada  bubulcus  adeft. 

Atq;  bouem  uulfa  nemorum  dcfbpite  uirga 
Depulit  ignota  de  regione  domum. 

Nam  iocus  ante  fuit  fy  luis  horrendus  opacis. 
Nulla  dtyas  norat  nulla  Napaea  uiam. 

Vallibus  obfcuris  tellus  abfeondita  faltu. 

Inuio/K  hyberno  femper  adufla  gelu. 

Vidit  ut  incolumem  quem  nec  fupercfTc  putabat 
V ix  pecudem  dominus  credidit  effe  fuam. 

Cumqt  memor  fontis  taurus  remearet  ad  umbram 
V allis/K  ad  gelidi  pafcua  nota  foli/ 

Ru  (licus  infcquiturueftigiainofle  laborans 
Q^uid  tulerit  cafus  quod  medicamen  opem. 

V emt  ad  anguflas  fauces  conuaIlis:K  audit 
In  glaream  riuodcfiliente  fonum. 

AudittSi  appropians  nebulas afeendere cernit 
Vtfolct  ardenti  cum  tepet  olla  foco. 

Subflitit  admiranssut  fulfura  naribus  haufit/ 
Accipit  admota  flumina  lapfa  manu. 


c.: 


SYLVAR.VM  LIBER.  VIII.  SYL.  V. 


Agnitus  ut  calor  cftialio  nihil  indice  dixit 
Eftopus.hi  latices  hi  medicamen  habent. 

Ille  latex  medicamen  habens  dccumtin  amnem: 
Indcfalutares  efficiunt  aqux. 

Nec  mora. uulgatumuicina  p oppida  fontis 
NomensSCad  factas  turba  cucurrit  aquas. 
Pofteritas  cupiens  grates  pfolucrcdiux 
Struxit  i exculto  pania  facella  folo. 

Vt  ficfataifonum  fundo  dedit  unda  fubimo: 
Nymphaq;  piatum  traxit  i antra  caput. 

Ergo  loci  genio  diuifqi  habitantibus  a (Ira 
Annua  foleni  ponite  facra  die, 

Magdalena  loci  genius.concurrite  ad  aram 
Cu  fuit  ad  Chnlfi  diua  uocata  thronu. 

Iulius  ardebatteanis  ignea  iudfa  leoni 
Anentem  damis  ificiebat  humu. 

Vt  fugias  igif  difcrimiafoniis8£  aflri  i 

Protinus  ad  diux  confugiat''  opem.  /I 

F I N I sT 

Baptiflx  Mantuani  CarmelitxiTheoIogitln  diui 
Albem  Carmelitx  Natimtate:  Hymnus.  Piorefh' 
tuta  falute  Votura. 


Enfis  Augufli  redeut  honores: 
m Fulget  aulxis  paries.  & Arx 

Ignibus  lucent.Thymiama  nubem 


Fudit  odoram. 

Coctus  Albeno  populi  frequentis  / 

Vota  perfoluuntireferuntqi  grates.  jvjziV 
Etfalutaris  ueniunt  ad  undx  ') 

Pocula  turbx. 

Saphphicis  ergo  modulemur  hymnis  'JJ 

Arua  tam  clarx  decorata  partu 
ProIisiK  nunq  celebranda  dignis. 

Laudibus  adla. 


Hinc  Icuat  frontem  Lilybeus  altam/ 
Hinc  maris  latos  erycina  rupes 
Ptofpicit  campos:  Drr  panumqj  cutui 
Littoris  utbem. 


HfUtlD 

(M.  ‘ 

i ii 

,,  A|M  | 

■A*\\ 


3lJ 


SYL.L.VIII.SYL.V .Hymnus  I diuu  Albcrtu. 

Q_ua  uidcnt  Phccbum  Siculi  cadentem» 

Atej  Didonis  tyriz  fuperbum 
Littus:&  regnis  inimica  femper 
Regna  latinis. 

Inde  praeclarum  genustinde  fandi* 

Traxit  Albertus  documenta  uitx: 

Atej  Carmeli  fuit  S£  ficanx 
Gloria  terr*. 

Cum  puer  feptem  fuperaflet  annos/ 

More  Baptifl*  fugiens  paternum 
Limen  ad  facram  properauit  alm* 

Virginis  aedem. 

Hanc  Palefbni  tenuere  Patres/ 

Q_uipcr  occultas  habitare  ualles 
Vatis  Helix  (ludium  fequuti 
Ante  folebant. 

Candido  uclans  humeros  amidlu 
Vertit  ad  mores  tenerum  fcucros 
CoipusiK  canos  iuuenilis  aetas 
Indui  t annos. 

Vicit  altricem  fcclerum  iuuentam: 

Atqi  fallaces  Erebi  figuras: 

Cum  puellari  red imita  cultu 
Venit  imago. 

Semper  a curis  animum  caducis 

Flexit  ad  uit*  (ludium  beat* 

Rilit  humanx  genus  omne  famx. 

Rifit  honores. 

Peruigil  fomnos  abigens  inertes: 

V ei  pios  ibat  manus  in  labores: 

V ei  teuifebat  meditans  utruncj 
Lingua  uolumcn. 

Feruidam  uentris  moderans  orexim 
Fluminum  potu/tcnuicj  menfa 
Debilis  raro  recreabat  xgros 
Corporis  artus. 

Regi*  fpreuit  thalamum  pueli* 
Arua/thefauros:pariifq?  fultas 
Porticus  faxis/tyrioq?  uefles 
Murice  undtas. 


e.  xt. 


n i 


t ni 


N. 


SYL.  LIB.  Vm.  SYLVA.V. 

Ibat  in  cafos  patienter  omnes: 

Prolpcram  fortem  tulit  & finiftratn 
Sicut  immoto  fcopuli  mannos 
Pedforefl  udius. 

Criminum  nullo  fu  peratus  xflu 
Maximos  carit  meruit  fauores: 

Et  potcftatem  fupcrima  mundi. 
Rrgnaminoris. 

Arua  mefanx  ciuciata  longa 

Martis  xtumna  meminere  quando 
V exit  ignotus  pelagi  per  undas 
Nauita  fruges. 

Curitas  duro  famis  in  periclo 
Mox  erat  trifti  peritura  fato: 

Motus  Albem  prece  fupplicantis 
Audiit  xther. 

Tota  uicini  regio  peiori 

Rifit  ad  tantx  fubitum  falutis 
Nunciumtuerfx  petiere  proras 
Littus  iberum. 

Languidos  potu  reparauit  undx. 

] ndc  tranflatus  fuit  ad  nepotes 
Mosiutundanti  fluuio  quotannis 
Labra  coronent. 

Spiritus  aulx  flygix  procaces/ 

Q_ui  lub  humanis  uiolcnter  audent 
Inquietantes  habitare  membris 
Trufit  ad  Orcum. 

lura  naturx  / rigidamq?  legem 
Mortis<8£  fati  ualidum  potentis 
Robur  ifledlcnsi  animam  latenti 
Traxit  ab  Orco, 

Talemiratifacinus  profundx 
Judices  nodiis timuere  rurfum/ 

Ne  dei  proles  iterum  filentes 
Vifcr et  umbras. 

Tranfiit  ficds  rapidum  per  amnem 
Paflibus.Caflum  tulit  unda  corpus. 
Militat cafus  picias  inermis 
Tuta  per  omnes. 


i 


IN  DIVVM  ALBERTVM  HYMNVS. 

Ora  leprofis  populata  fqammis 
Olculans  tctra  cute  fxuientcm 
Depulit  morbum  :n  ituitq;  primo 
Corpus  honore. 

Spiritus  ia<fto  uitreum  lapillo 
Fregerat  lichnumipuero  legenti 
Nodlelucentem/tcnuicp  lumen 
Igne  ferentem. 

FruOa  collegit  pueri  K filentem 
T rirtis  effudit  lachrymas  ad  aramt 
Frufta  coniunifhs  rediere  labris 
Corpus  in  unum. 

Anteconfpetflum  populi  frequenti* 

Ad  uiri  funus  cecinere  laudes 
NunciiTummo  tenuem  per  auram 
Aethere  lapfi. 

Corporis  manans  odor  ifcpulti 
Exnttt  multis  medicamen  xgris. 

Ipfa  langores  uarios  fugabant 
Saxa  Scpulchri. 

Sponte  nec  quocj  feriente  longum 
Aera  de  fummis  fonitum  dedere 
T urribustquando  fuperum  pctiuit 
Spiritus  arcem. 

Ante  noifhtmx  referentur  umbrxt 
Et  dies  Phoebi  fugiente  curru 
Occidet/q  fit  recitata  tantx 
Gloria  laudis. 

Nunc  ab  tlluftri  Siculos  Olympo 
CemittK  curans  patrix  faiutetn 
AequorK  notx  fpaciofa  terrx 
Regnagubernat. 

Sic  precor  noflri  mifcratus  xui 
T empus  ifeliximifcramqs  fortem 
Pcftisiiftantem  famis  atqj  belli 
Auferat  Iram. 

Auferat  uitx  fcelus  expiandxt 
Et  futs  placans  precibus  tonantem 
Non  finat  tantis  hominum  fubeffe 
Regna  periclis. 


SILVARVM  L.VIII.  SIL.VIJ 

Non  finatgentcs  Afixfuperbas  > 

Ferre  per  noftros  truculenta  fines 
Oratnec  fxuis  molare  noflras 
Ignibus  urbes: 

Sed  per  optatam  placidi  quietem 
Pacis  ad  mundi  melioris  altam 
(Quando  fupremx  uolct  hora  uitx 
Tran  (Terat  arcem, 

Eiurdem  pro  pacata  Italia  pofi  bcllu  Ferraricfe  ad 
Oliuerium  Carafam  Cardinalem  Neapolitanum, 

Vnera  q norlt  & fantflx  commoda  pacis 
m Sxua  uclint  Stygio  bella  fepulta  lacu. 
Trifie  qd  cfl  aliud  bellum/  q mifla  p omnes 
Publica  tempefias  dilluutumcp  domosi 
Bella  necant  homines /faciunt  fine  honoribus  Aras: 
Vrbis  X agrorum  depopulantur  opes. 

Ah  pereat  qfquis  tam  fxui  criminis  autor 
ExtitittX  noflras  mifir  ad  arma  manus. 

Ferreus  cxultat  bellis  SC  fanguine  Mauors, 

Et  ciet  inuito  bella  tubalq:  deo 
Pax  coclcfie  bonum.Sacris  altaria  flammis 
Atcp  tcpcfccntes  fufeitat  igne  focos. 

Pax  hominum  genitrix. Pax  eftcuflodia  rerum. 

Pax  aperit  iuris/iufticixtp  forum. 

Gloria  pace  minortminor  cft  uufloria  pace: 

Atqt  aliquid  peius  pace  triumphus  habet.' 

Nulla  quies  hominimulla  eft  fine  pace  uoluptas. 

Nullus  amor:  nullum  rclligionis  opus. 

Pax  urbes:  pax  regna  ligat :pax  congregat  orbem: 
Fiat  ut  ex  multis  urbibus  una  domus. 

Sxcula  pax  renouattpax  aurea  tempora  portat/ 

Et  mores  prifex  (implicitatis  habet. 

Ingcnux  redeunt  artes.  Acadxniica  florent 
Ocia.Caflalix  follicitanturaqux. 

Pax  facit  innocuos  faltus/ncmorumqj  receflus, 

T utus  it/K  tutuas  aducna  portat  opes. 

Pax  Cererem  campistSd  mitem  collibus  uuam 
Rrddit/K  armofo  diuidit  arua  boue. 


PRO  PACATA  ITALIA.  cjtiii. 

Graminapace  uirent . p plguia  pafcua  Ixtu 
Luxuriat  multa  ferti  litate  pecus. 

Pax  uehit  heoas  peregrina  p aequora  merces: 

Et  Heriles  ponti  non  finit  efleuias. 

Pax  hilares  menfas  facit:#  conuiuia  pafTim; 

Et  recreat  molli  triftia  corda  mero. 

Pax  apit  thalamosthy  meneaq:  carmina  cantat. 


Excitati#  relides  non  finit  elfc  lyras. 

Pro  gladiis  lauros  habet:  & p callide  fena: 

Et  fua  palladia  tempora  fronde  ligat. 

Geftit:#  ad  thyafos  agili  uolat  ardua  faltu:  , l A 

Et  uocat  ad  fellos  agmina  longa  dies: 

At  tibi  q limen  referas  # claudis  olympi/  [ 

Retia  q petri  / nauiculamq:  tenes. 

Et  tibi  regali  qmaieflatep  urbes  I 

Aufoniae  regnas/patthenopemqi  colis. 

Sint  fadles  femp  diui.fint  mitia  uobis 

Numina:q  paci  contribuidis  opem.  ' 

Viuitc  concordes  tranqila  p ocia  pacis/  1 

Ducite  focliccs  mcllifluofq;  dies. 


Et  tibi  facratam  ucfiitcui  purpura  frontem: 

Et  cui  pacificum  nomen  oliua  dedit, 
luppiter  ad  fuperum  fanat  difeumbere  menfas:  } I 
Nedlaris  ut  fuccosiambrofiamcp  bibas. 

Semp  enim  ubi pans amor,  tu  (oluere  lites  .A 
Et  genus  humanum  conciliare  foles. 
FINIS. 

Babtiftac  Mantuam  Carmclitx  In  Laude  Io.Bap. 
p natali  cius  Carmen. 

Gnifer  atcrna.Iuucnis  dignidime  uita/ 
a Ante  deum  prxeo  / Lucifer  ante  diem/ 
Nam  puerum  fupra  puerile  gratia  fcnfuth 
Te  tulit/ut  fieres  nuntius  ante  deum 
Santfla  tuis  hodie  libamia  ponimus  aris: 

Et  damus  i fellos  thura  fabxa  focos. 

Scilicet  ut  uitx  calus  ex  ptus  iniquos  j! 

Auxilio  generi  fis  memor  ede  tuo. 

Hxcell  illa  dies /qua  pnmx  gaudia  piis  . I 

Accepit  fenio  felfus  utcrq;  parens. 


SYLVARVM  LIBER.  VIII.  SYL.VII. 

Magnus  cs.K  fandi  rcrincs  loca  pri3  (enatus 
Et  ppe  uirgincum  crederis  efle  latus. 

Et  fibt  tc  prafcrt.mfi  funt  oracula  uana/ 

Omnis  i xthcrca  fanda  catcrua  domo. 

Nec  putat  idignum  toti  q prxfidct  orbi 
Q_uod  muenis  tetricos  poneris  ante  fenes. 
Illic  i prerio  uirius.contcmnitur  xtas. 

Nec  quantum  fed  quo  uita  (it  ada  modo. 
Iureigit  pp  meritum  prxdaraq;  geda 
T e decorat  prio  turba  beata  loco. 

Ad  te  uirgincauenitpuerifitus  aluo: 

Et  fine  uocali  ptulit  ida  fono. 

Nafcere  m agne  puer;  ppera  digniflime  natum. 

Sxda  noua  SC  legem  nuncia  adede  nouam. 

Et  genus  humanum  ucracibus  argue  didis 
Et  foly  mas  gentes  ad  uada  fanda  uoca. 
Diuitias  aliis  pituraqi  regna  relinque. 

Et  nifi  exledi  non  mouearc  bono. 

Prxmia  terrenx  mentes  terrena  fcquant . 

Regna  manent  alio  nos  meliora  loco. 

Noxia  multiuolx  fugias  confortia  turbx. 

Sit  tua  fylua  domus. terra  cubile  tuum. 
Hifpida  fyiueftres  nbi  dent  uclamina  caprx: 
Squallcat  itonfis  os  luucnile comis. 

Accole  Iordanis  fruticantia  fluminaitollat 
Vndalitimtgramen  fiue  locudafamc. 

Vade  prior.prxcedemeosnoue  lucifer  ortus. 

Iam  meusaurorx  limina  pulfat  equus. 
Ibimusi&cxcum  fimul  illullrabimus orbem 
Luce  noui  folis/fidenbufqi  nouis. 

Dum  complexa  fenem  mater  uirguncula  matrem 
Colloqc  ipuero  tradidit  idapucr. 

Dum  populo  facti  caneres  noua  dona  lauacri 
Ad  uada  qux  geminis  multiplicant  aquis/ 
Ille  puer  fadus  iam  corpore  maior  8C  anis 
Suppoluitdigitisoralauanda  tuis. 

Iure  igit  tua  nunc  adeunt  altatia  turbx/ 
Etiibiiurediesinadicata  fuit. 

Nam  deus  1II091  ne  fint  iubet  irrita  uota/ 

Arma  dientelx  q fubicre  tux.  . A 


PR.O  NATALI  EIVS.  c.xhm. 

Nos  quoq;  ne  mores  damnare  putemur  auitos 
V erbenis  gerimus  tempora  cinfta  tuis. 

Sic  faucasnobisiutteucneramur  oportett 
Nccprecibus debet ullarepulfa  dari. 
Exoraretfauc  mi  feris. pia  uota  fecunda. 

V occioculisitibi  cor  fupplicat  atq;  manu. 

Ifla dtes  aliis  fac  fit  fcelicior.adfis 

Omnibus. & clemens  ad  tua  templa  ueni, 

Si  tamen  cft  quifcj.qui  orare  procaciter  au(ic< 
Auferat  indignas  mobil  is  aura  preces. 

Hic  petet  annolx  longifiima  tempora  uitx» 

Alter  amiciciam  principis:  alter  opes. 

Forte  erit  X uctitos  demens  qui  quaerat  amores» 

Et  dominam  mitem  poftulct  cife  fibi. 

Parce  iuuentutided  luxuriantia  muta  ./I 

Pedloratfcrt  iuuenes  impetus/atq?  furor. 

Orabit  pluuiam  rapido  qui  lxditurxftu. 

Fofitan  hoc  omnes  fccmina  uirqj  uolcnt. 

Vix  fcnmus  rapidi  flagrantia  lidera  cancri. 

Nec  pater  extinguit  iuppiter  illa  tuus. 

Iam  renouat  ueteres  tellus  cxufta  querelas: 

Et  puero  currus  extimat  cfTe  datos. 
Arefcuntgclidi  fontcs:monuntur  X herbx. 

Perdidit  infelix  pafcua  Ixta  pecus. 

Huncigitur  minui  fiquis  rogat  imbribus  xftumi 
Agnifer  illius  luntbonauota/fauc. 

Des  petit  abfentis  reditum  noua  nupta  mariri: 
EtgcmittX  fupplex  ora  pudica  mouct. 

At  mulier  .grau^la  qux  pignora  fuftinet  aluo» 
Nonaq;  iam  celeri  luna  propinquat  equo» 

Da  facilem  dicit  iuuenis  fantfliflime  partum. 

Ponere  cum  uentris  pondera  tempus  erit. 
Languidus  auxilium  medicx  cui  defuit  arris» 

Te  uocat:X  tremulis  uocibus  ambit  opem. 

His  ego  non  moueonnec  me  terrena  remordet 
Cura.polos  ultra  mens  animofa  uolat. 

Hxc  alus  dcntur:meus  it  fublimius  ardor. 

Et  bona  contempto  uult  meliora  folo. 

V na  potens  res  eft  me  reddere  fola  beatum: 

Qjtx  tibi  per  uerfus  fiet  aperta  duos. 


SYLVARVM  LIBER  VIII.SYL.Vm. 


E fTc  iuo  coram  uultu  deus  optime  rerum 
ScmpcrsSC  afpedu  liberiore  frui. 

Hoc  peto. tu  fandos  itcrdigntflimc  ciues 
Hoc  hodie  uotum  ne  fit  inancifaue. 

Sit  puerile  Iicct/gratum  tamen  iflud  habebis 
Carrocn:&  ut  ucnias  in  mea  uota  precor. 


Eiufdem  ad  Io.Creftonum  Carraclitam  q com' 
pofuit  Lcxicon.i.uocabulariura  grarcum. 

Ade  caleflani  uifure  cacumina  montis. 

U Vade  bonoaufpiciotScd  meliore  redi. 
Et  fi  monticolas  Faunosiucl  Pana  uidebist 
Iflauelim  referas  nomine  pauca  meo. 


Et  capiiolinis  fcdibus  altus  erat. 

Certa  dabat  pheebus  populo  tefponfa  petenti: 
Inter  honoratos  flabat  X ipfc  deos. 

Tuq;  magnus  eras  mauors,quia  condidit  urber 
Natus  adulterio  frater  utCTq;  tuo. 

Et  uenus  occanis  iuuenum  dea  cognita  marti: 
Ipfa  pharetrati  mater  amoris  erat. 


Haec  ut  rumor  erat  eundas  inuenerat  artest 
Deqi  iouis  fando  ucrticc  nata  fuit. 

Somnifera  fecit  nefeia  tutba  deum 
Mulciber  ethnacis  fulmen  cudebat  i antris: 
Acthcreo  formans  qua:  daret  arma  iodi. 
Ibat  magna  deum  mater  ucnerabile  cinda 
Turribus  aerds  aggcnbuftj  caput. 


FINIS. 


Numina:quac  uanum  nil  iam  nifi  nomen  haberis 


Turpis  apud  ueterest X grauis  aror  auos/ 
Dicitc/nec  noflro/pigcat  fermone  teneri: 


Non  faciet  longam  qucflio  noflra  moram. 
Romanis  toto  quondam  dominantibus  orbe 


M agna  fuit  diuum  copiaimagnus  honos. 
Maximus  cxcelfas  habitabat  Juppiter  arces. 


Pedora  dcfcndittqux  gorgonis  aegide  pallas 
Magna  inter  magnum  numina  numen  erat. 


Hanc  olim  Anchifes  propter  fimoenta  repertam 
PrcfTit:8i  A en  aram  progenuifle  ferunt. 


"V 


'AD  IOANNEM  CRESTONVM  c.xv. 

Maxla  ponebant  dircxo  munera  bacchoi 
Hicdeus  eloqum  Ixticiamq;  dabat.. 
jVeftaq;  ppctua  gaudens  erat  inclyta  flamma 
Templa  tenens  ripis  albula  iuntfla  tuis. 

Pulchra  p umbrofas  ucnatum  cynthia  fyluas  ‘ 

lbatagens.celeres  mollia  caflradeas. 

Pax  pia  tybricolx  claudebat  liminaiani  ■ O 

Scmp.at  ibellis*ianusaptuserat. 

Diuifo  inter  fe  ples  faturnta  mundo 
lura  mari  Si  terra:  ccclitibufqt  dabat. 
Diciie/maieftascur  fit  mutata  dcoiy.  ; 

Infupis  ejuis  prxualuifle  poteftf 
Plurima  mortales  nos  ignorare  fatemur.  > 

Ingeniis  moles  corporis  ifta  nocet. 

V os  dii  corporea  mentes  fine  nube  ferenx 
Omnia  pfpicuis  cernitis  hxc  oculis. 

Terrigenas  olim  fublimia.corpora  fratres 
Famaefli  lupos  arma  tulifle  deos: 

Sed  pater  iniedlo  deicrit  fulmine  montesi 
Aiqj  rebellantes  fuflulit  igne  uiros. 

Scilicet  i cxlum  quum  mens  humana  fupbitr  J 

Semp  i ausiorem  poena  rcpulfa cadit. 

Ob  nimios  aufus  pciofaqj  furta  pmethei/ 
Humanum  patit''  non  mala  pauca  genus. 
Namqcunqigrauis  mortalia  cotpota  langor. 

Vexat/ab  illius  crimine  poena  uenit. 

Q_ux  nam  igi£  facinus  tantum  fuit  aufapoteftasi 
Roboris  humani  non  fuit  iflud  opus. 

En  fe  caret  mauors.  pallas  nonutit  ha  fla: 

Nulla  lyra  eft  phoeboifulmia  nulla  ioui. 

Sunt xquata  folo  fublimia  templa. nec extat  I 

Q_ui  pecudutufcaconfulat  arte  iccut. 
Infamem  ucteres  quenda  finxere  priapu 

Cui  modo  non  arx  non  (imulachra  manent. 
Inguina  fublato  deus  hic  moflrabat  amibtu. 

Et  nfus  tutbx  prxtercutis  erat. 

Kida  qs  ncfcittcui  ges  memphitica  tatos 
Exhibuit  cultus,  defiit  riTedea. 

Q_ux  nam  igif’  facinus  tatum  fuit  aufa  potcflasC 
Roboris  humani  no  fuit  iflud  opus. 


SYLVAR.VM  L.  Vm.  SYL.  VIII. 

Magnus  abatthereoChndus  q uenit  olyropo 
Dicitf  iuedrumpracualuiflegenus. 

Illud  opus  foli  dignum  dare  credimus  illi 
Fecit  enim  fummo  pluria  digna  deo. 

Naq?  malu  diro  tulit  a ferpete  uenenumi 
Qui  domini  fandlasificiebatoues. 

C6fix’tqi  fuis  tumidum  phitona  fagittis 
Pediferam  terris  hombilemcp  feram. 

JsJoflra  (alutifcris formauit perftora  didis 
Enoriflatuens  dulticiarqi  modum. 

Ipfc  tenebrofo  peperit  noua  lumia  mudo. 

Pcrqt  nouum  coelos  currae  fecit  neri 

Cautior  ad  pugnas  & fortior  h erade  magno 
T erruit  luuda  tartara  nigra  manu. 

Ccrlcrcuqi  fuisdifrupituocibus  antrum: 

Et  fpolia  a nigro  traxit  opima  deo. 

Ifle  triumphato  regna  ad  exledia  dire 
Duxit  honorados  a (lygis  amne  patres. 

Dcfundtos  iterum  uita  reuocauii  > artus: 

Bifqi  homies  fecit  umere  / bifqi  mori. 

His  igid" motirqux  uiiginis  unica  ples 
EginK  amodris  comcmoratur  auisi 

Credere  luadcmuruosnumiauiribus  huius 
Percita ueloci  terga  dedidit  fugae. 

Si  fuit  hicuedn  domitor/pcul  iteluborcutn 
Ad  dygis  ardetes  ne  paludis  aquas. 

Ind ocilem  fallo  quid  nomie  fallitis  orbem? 
Luditis  lgnaros/decipitifq:  tudes? 

Si tame  i nodiascadit  ignoratia  metes 
Atqi  a’iter  fe  res  q meditcmur  habetr 

Detegite  errore  piato  lumie  nodrum: 

Et  datei  ne  tata  notdc  pmamur  t opem. 

T epla  rcponcturrfurgrt  altaria  turfumr 
Etuetus  cxtcplo  redituri  honor. 

Tarpcio  niucos  mittet  meuania  tauros: 
Inferno  dabif uitdima  nigra  ioui. 

Sus  ccrcn  ardebitreaprum  folurmus  hiacho/ 
Pratbeat  ut  pleno  dulaamuda  lacu. 

Munera  erut  fuacuiqi  deo  .cumulabimus  aras: 
Et  tuba  lucctcs  mugiet  ante  focos. 


AD  10 ANNEM  CRESTONVM  c*v/. 
Diis  maris  & terne  diisofpotentisoJympi 
InHabit  biforem  tibia  longa  fonum. 

Hacc  funt  illa  qbus  fi  qua  fub  rupe  uidebis 
Ueprccor  ut  ueteres  aggrediare  deos, 
t re  ponfaCmci  fi  qua  cft  tibi  cura)rcportcs* 
tc  iup  hoc  ucnics  dulce  poema  refer, 

K-ura  lalutato.fata  lattamouifq,  fupbum 
...  *ondi£>us & catu dulcifonate  nemus, 

V inferos  colles/ficus/oleafq,  faluta/ 

Et  redoles  rctgo  multicolore  folu. 

Mox  cu  mane  rubes  tenebras  aurora  fugant/ 
fcxcute  ab  ignauo  fedufa  membra  thoro. 
uc  p rura  fonos  uigilas  Hlaurat  achantis: 

tt  modulas  almugaudetadeflediem. 

Coa  tus  areolas  rigui  prardaberis  horti. 

tt  u iride  gelidi  grarrde  ueris  humu. 

Carpe  renafeetis  fruticatia  gramia  methm 
Serpilliqj  nouas  luxuriantis  opes. 
Abrotaniabflnthiq,  comas/marattiq,  capillos. 

Ocymadampfucuipullegtuq!  leges. 

Fragerofas  duris  dcfenfo  a (entibus  unge: 

Et  plede  artifici rofida  ferta  manu. 

Vade  calefiam'  uifure  cacumla  montis 
Vade  bono  aufpido.fed  meliore  redi. 

Eiufdcm  ad  lacobu  Carpophop  machiaucllu  Ferra 
nefem  g dederat  Legedaopufcula  Bafinh  Parmefts. 


Ccipc  quod  nobis  dederas  Iacobe  hbcllu. 
* Accipe  diuini  nobile  uans  opus. 

Venice  me  clamat  pater  Apcenin?  ab  alto. 
Me iugaune  fontes/  palladiuqj  nemus 
rallidicus  crebris  me  nauita  uoctbus  urget/ 

Et  uocat  aduetus  nauis  itura  meos. 

Supplicat  accelere  placido  padus  aequore  greflum. 

Tutp  pcul  fufa  rhenepaluflns  aqua. 

Aufcronatqi  tuosuultus  Iacobe  relinquo. 

Et  peto  felfinei pinguia  tura  foli/ 
DiTplicctacharoquonia  difiugor  amico/ 

(Q_ui  mihi  curay  dulce  Ieuamen/eras, 


u u 


•*  t * 

.1 A 

i f 


a 


|V. 


ad  iacobvm  car.pophor.vm 

Et  placet  xgregia  quia  naue  relabor  ad  urbem 
Q ux  mihi  dat  uotis  fidera  faulta  mas. 

Tumihi  ferrariae  magnes  mihi  felfina  magnes* 

Att  ego  confiftens  iter  utrucp  calybs. 

Vndetibi  meritas  pofTiro  pfoluere  grates 
Non  habeoifupi  prxmiadigna  ferant. 

Tu  mihi  das  triftes  minuant  qux  carmina  curas, 
Camina  de  facri  fontibus  haulla  chon. 

Tu  mihi  delicias  tu  dulcia  dona  dediRis 
Dona  qbus poterat  non  melioradari. 

Tu  iouis  Si  fuperu.conuiuia/  tu  mihi  donas 
Cum  meleagrto  fomnia  mattis  apro. 

Tu  mihi  magnanimi  fauftos  oRcndts  amores 
Principis : K uacuas  non  finis  ite  dies. 

Intermiflia  diu  fopitaq)  carmina  furgant 
EflicisiK  refidem  non  finis  efie  lyra. 

Picridu  memorem  tu  me  facis  efie  foroKt 
Oblitafqt  diu  uifere  cogis  aquas. 

Et  quae  iam  exueram  templocp  .affixa  dicaratn 
T anta  tui  cura  cft  , induar  arma  facis. 

Ante  qde  tibi  me  multum  debere  uidebam. 

Et  meus  extingui  non  potuifict  amor. 

Sed  modo  plus  longe  fohto  mea  fingulaimecp 
Efficiut  luris  munera  tanta  tui. 

Tu  potes  ad  niuea  folus  me  mittere  leucetn 
Euxino  leucen  quxpcul  orbe  latet. 

Herculeas  ultra  gades  fi  iufleris  i ibo*  _ .. 

St  cupis  eoi  memnonis  arua  petam. 

Ipfelabor  fiet  reqes, dolor  ipfe  uoluptas» 
r Quando  libi  fadum  dixeris  efie  faris 
Siue  ego  caucafcas  rupes  feu  cafpia  claufira 
Siue  cola  flenles  ardophylacisagrosi 
Siue  meosuultus  teneat  longinquus  hydafpest 
Siue  tagus  fuluis  inuidiofus  aquis, 

Seu  ferar  ad  borea -pluuiu  feu  mittar  ad  auftrami 
Stuepethiopas  fiuephefperios/ 

Pedore  fub  nofiro  ferop  tua  uiuet  imago:  \ 

Nec  potero  moriens  immemor  effe  tui. 

Et  fi  funt  ahqd  manes/ut  credimus, K funti  ,Q 


O 


A 

m3 

/ 


/ 


-•i 

-F.c» 


MACHIAVELLVM  FERRARIEN.  cxvii. 

Tu  modo  fic  aeques  fanlhim  non  fegnis  amorem 
Atcp  diuos  homines  fpiriius  unus  agat. 

Viue  memor  noftri  longos  feliciter  annos. 

Poft  obitus  uidcasregna  beata  V ale. 

Eiufdem  de  natura  amoris  ad  iuuenes  Carmen  iu 
uemle.  ... 

Mnipotes  iaculis  metuedus  8i  igne  cupido 
o Q_ui  fibi  mortales  fubiicit  atq;  deosi 
Audentes  animos  amat.8d  fublimia  corda 
Gaudet  ad  eximium  follicitare  decus. 
Igni  potens  ideo/quia  uult  ardere  medullas: 
PeUoraq;  excudo  fert  animofa  metu. 

Aliger  eibquoniam  tetris  petit  altarcliUis: 

Et  fccat  excelfas  difficilefq)  uias. 

Ambulat  armatus/quia  diligit  arma  uirumqj/ 

Q_ui  gerit  audaci  bella  (uperba  manu. 

Legimus  Alcida:  cura si  K Achillis  amores/ 

Oenidae  ardoresiTantalidaecp  dolos. 

Afpice  Leandrum  tumidos  contemnere  flulhist 
Et  dare  uentofis  penfile corpus  aquis. 

Perfeus  audaci  ueniens  per  inane  uolatu 
Aequoream  ualido  fuflulit  enfe  feram 
Et  Paris  inuafit  fauflo  lacedemona  raptu 
Vnus  amans  tanta  fortior  urbe  fuit. 

Multa  poteftCfateor  uirtusoRhamny fia  multa 
Sed  tamen  in  nobis  praedominatur  amor. 
Q_uando  amor  in  mentes  coelo  delabitur  altas/ 
Prorinus  heroes  femideofq;  facit. 

Hi  funt  qui  fallis  celebrant  illuftnbus  otbem: 

Et  quoijt  penetrat  nomen  utruqi  polii. 

Hos  igitur  ftimulosiiftas  generola  iuuentus 
Difcepati  flammas.SC  fapienter  ama. 

FINIS 


7 


■J  ' 


Baptifta  MantoanusCarmelita  in  IHuftnYTimufl: 
Exceletiflimu  Prine.  Francifcum  Gon-agam  Manr. 
March.  Veneto^  fuidhflimu  Imperatorem. 
Dyrticon. 

Principe  gaudendum  cft  iterum  uidtore  reuerfo 
Mufa  moue  refidem  dertdiofa  fyram. 
Tetrarticon. 

Dant  fua  Romanis  uicrtx  cognomina  gentes 
Er  iam  patratum  tertiflcanturopus. 

At  nondum  uitfh  dederant  tibi  nomina  Franci 
Q_uat  nbi uenturx  nuncia  laudis  erant. 

Dvfticon. 

Nomen  habes  Turcus.funt  hxc  prefagia  rerum 
Maxima.K  hoc  nomen  grandius  omen  habet. 
Dyrticon. 

Ertc  feruntregi  T urcorum  infignia  lunas. 

Sol  ubi.  Sol  cerre  nobilitate  prior. 

Dyrticon. 

Vincere  ab  occafu  ccepit.mox  uiat  ad  ortum 
Res  hxc  magna:  omen  pro/peritatis  habet. 
Dyrticon. 

Prima  fugat  gallosCcrefcit  tua  gloria)gallos 
A,t?  grauem  morbum  bella  fecunda  domant. 
Tetrarticon. 

Prima  domat  francos . quid  aget  maturior  xtas£ 
Virtus  certe  aliquid  maius  adulta  poteft. 

Sufpicor  his  lignis  aliquid  fublimc  notari. 

Q_u°d  precor  in  lucem  tempora  noftra  ferant. 
Dyrticon. 

Gignit  alit  uirtutem  ufus.confirmat/K  auget. 

Petge  igitur .fies  Sapio  uel  Manus. 

Tetrarticon. 

Omnia  quae  magnis  capiunt  e fonribus  ortum 
Flumina  in  ingentes  amplificantur  aquas. 

Sic  tuus  a magnis  fumens  exordia  rebus 
Tendcreinimmcnfum  rtgnificatur  honor. 
Dyrticon. 

Viue  tux  fplendor patnx.tecum  Itala  uirtus 
Surgu :K  elatum  tollit  in  aftra  caput. 


In  Thomam  Vuolfium  Dccretoru  Dodtorem  ac 
xdis.S.Pcm&  Michaelis  Argennnenfis  Dec.  nun 
qui  habebat  Bafilifcum  mortuum  iocus. 

Hydra  uenenofo  Ioetalia  uufncra  morfu  ■ 'J 

Intulit  Si  folo  noxia  dente  Fuit. 

Natus  in  ardenti  Iiby.x  Bafilifcus  harena 
V ulnerai  afpedtu:  lutnunibu  fq?  necat. 

Ergo  tuum  tamo  maius  decus  hcrcule  Tbomat 
Q_uanto  oculus  morfu  longius  ire  poieft. 

V t minus cfl  oculis  mifTum  uuabile  uirus 
Gloria  fit  maior  Regulus,  hydra  minor. 

In  Thomam  Vuolfium  iuniorem  Decrctoty  Doc 
torem  ac  Albertum  de  Rattzamhufen  germanicos 
amicicia  coniund  ifiimos. 

Fallor!'  an  hi  duo  funttduo  funt.plurefcp  duobus. 

Hi  duoiSt  hi  plures  funi  tamen  unus  homo. 
Corporibus  duo/cordc  unus. cum  uinbus  addat 
Vnio/trcs.fic  funt  tresiduo  Si  unus  homo. 

Ad  Eliam  Capreolum  & loannem  Ruatum  ciues 
Bnxienfes  de  Sicphano  V ofionio  Bcnaceli  ex  T em 
pore. 

CcoIaBcnaci  Stephanus  Vofionia  proles 
a Omnia  quae  foclix  uita  requirit  i habet. 

Ingenium  (olcrs/paiientia  membra  labotu. 
Eximium  pnlca  nobilitate  genus. 
Indolis  egregiae  fobolcm  de  coniuge  fandtai 
Et  benecompofitam  morigeramcp  domum. 
Prxdiaiubi  1 ■ by  cac  fegetes  < ubi  gnofia  uina 
Pinguis  ubi  omnigena  fruge  redundat  ager. 
Gazagrum  ueteres  idcodixcrccolonw 
Gaza  q>  in  tali  nafcitur  omnis  agro. 

Vita  uiro  i i mplextqualis  Fuit  ante  recefium 
Erigones.qualis  floruit  ante  loieem. 

Holpmbus  lautus/parcus  fibi/largus  amicis. 

Q_u*  fuperant  pietas  fola  gubernat  opes. 


Cce!icoIas’K'tcmp!acoIitnienerarur/acJorat( 

Nullus  abit  uacuus  rclligione  dies. 

Libera  mensuiens  fyncara  inpaccquicfcir. 

Nec  fatagit  curis  follicitata  malis. 

Caflalides  hominem  nymphae  comitantur  s & intet 
Pierios  habitat  node  dicqj  choros. 

Mille  fonos  audit. numeros  mtelligit  omnes/ 

Siue  heroa  tonett  (Tue  elegia  fleat. 

Frugis  apollinex  plena  eft  domus. atria/K  ipfa 
Area  quar  domui  proximaicarmenolcnt. 

Scilicet  hic  illo  fcelicior  arcadeiquem  uox 
Delphica  fcclicem  tcftificata  fuit. 

Ergo  inter  ucOros  illum  confaTcere  ciucs 
Et  donare  hominem  uos  decet  urbe  piutn. 
Indecorem  uobis  fore  fruflra  creditis  omni 

Tempore  qui  mufis  militat  at®  deo.  r. 

FINIS. 

. ..aubtrf  riSwlfel 

■ * 

. . .5  .';.  r.^rljj.iUwl.eiaioin  / , 


i ti'  iomoHaVo,-  haSaS/ri.' 

.4wq 

. /.uner!  ,”'i  ijcnj?lc!oiD 
•:  ni-vi  t>I  j iiiomQ  ,. 

'>  > r1  :A  ■jtrnlo!  mumienl 

.;un-o  uiitrj  rirjtmi*3 

V'*"'  Is  •"‘oasbrroloddl  augynpcifobol 

niiToqrno33rr3!!  /3 
IHjr  J)  T.vrjll  lduir.lfc*1(l 
./•'in 

'/  imita  (ni/i^TrO  ■ 

^.off'eflbWbofi;  '.''.'.ajlmn-.pt;  D. 
o. . .imi 3iac liJljiV/  p-.olqr.uj oniucii'/ 

rjgWlrtdiJef,iwya-fl4.}.hu,J,JT  ;?oH 
.«3^0  lftrmd, /gelui  Muaqinutqul  x/_T; 


DE  CALAMITATlBV^UBERj.  cxix. 
BAPTISTAE  MANTVANI  CARMELI* 
lac  Theologi ad  ReuerendtfTimum  m Chnfto 
Patre  ac  Dnm.D.Oliucriu  CarafamtSa 
bineo.EpifcopuK  Cardinale  Nea 
. uioipolitanudc  fuorum  tempoy 

(.Calamitatibus  Liber  y,rr.-.'l 
* . m rjlr.r!  ?. ;j rn  Jhlkiter  incipit,  mvixil j i '1 

•raaltnjcg  '.fuBns  tjiruii  anoJumA 
pgimur  i (b'us  mala  tempcftarls  St  alto  i3 
C .2rEgrd3as,crtbo  furias  turpiq?  fugatam  O 
Viniitera  exilio  8i  uarias  percurrere  clades 
: Obfccleraimmiilastnnsattcmq;  doceri 

Qua:  premat  anhem  flagiantempnndpisiam.  :cO 
Summe  deum  decimus  regnum  anaerminar  orjniT 
Cui  rerum  natura  fubcfttcuimilttar  ardens  v 1 •;  iaT 
Aftrorumcceliqiiubanqui  foliis  habebas  Jti  u n : A 
Fortunx  fancp  tenesdua  uidhis  Apollo  -c/iq  3 ; !loT 
Portibus  arma  tuis  offert  plcdhumqi  lyram  cp: 
Quicquidhabcr  dclos.-quicquid  cadmcia  ditte  rl  O 
Quicqd  ineft  delphis  ribi  datiCyrithuq;  Rhodonm  J 
Omnis  odoratx  feruit  nbi  gloria  Daphnessr.  1:  u cbT 
E 11  tuus  EurotastHelioontuustardua  Cirrha  r.iv:?  A 
Saxa  tenesitua  nunchcdcrisrymbraq!  urrend : t-;A 
Ornantur  dclubrastui  per  pinguia pafcunt  :;rji3 
Phocydis  arua  greges, SC  dulcia  fiumina  potant*. ; J 
Dii  u et  eres  Fugcrejnouis  altaria  lucent  o: r!D 

IgnibustSC  nobis  tua  numina  fola  i uperfunt.  10  2 

Etquoniampulfofoluspotesomhia  Phoebor  - H 
Huc  ades  .&  fragilem  duc  ad  tua  httora  cymbam. 
Oftquam  folicitx  (limulos  SC  plunma  uitz 
p Toediaperpefliiuuemlc  peregimus  xuum 

Ocia:8C  antiqui  finem  fperare  labons 
Fas  crat:8i  feflae  poft  longa  pericula  puppi 
Litroris  K mitem  portus  optare  rcceffum: 

S cd  pater  unlibus  qui  temperat  omnia  curis 
Robur  SC  alTidua  uires  firmare  pale  (Ira  t 1 . . 

CogitattSC  nobis  quibus  xtheris  annuit  arcem  . ? . ' 

Defidiam  fomnumq;  negatme  (cilicet  annis 
D ulcibus  SC  fegni  mens  en  eruar  a quiete 
Langucattfli  torpor  lentos  effeeminet  artus : 


.X'XJ 


DE  CALAMITATIBVS 


3CT 


Torpor  enim  cocco  uapor  cft  c gurgite  (urgens  <3 

Somnifer*  Ixthcstnubem  qui  intexit  opacam,  i 
Senfibus  humanis/fidciq;  obliuia  fan/ftx. 

Securas  igitur  ne  uincat  inertia  mentes/ 

Tempora  continuisfoecunda  laboribus  adfunr. 
Ecccrcpenrino  futgunt  horrentia  motu 
Prxlia terribilem  quariens  Mars  ferreus  haftaro 
Armato  rigidum  lateri  drculigat  enfem. 

Statfonipcs  pi/fto  lumbos &pa^ora  teigO 
Cin<ftusi&  xratx  frontis  iplcndorc  fuperBus.  •> 
Accindti  gladiis  ped ites  quibus  atrea  fronti 
Tegmmaiprxtcntis  utbrant  umbonibus  haftas: 
Coritofcp  ligant  humcnsiuilofa  fagittx  . f) 

Tergora  i&hirfutasrofbant  ha  ftiliauulpcs.  uH 

Pcrq;  foros curfantnautxrftipantqi  liburnas  ujD 

Arma  ratcstClypeis  cfrcupcnd entibus  altum  A. 

Tollit  prora  caputiroftratas  ardua  puppes. 

Pone  trahit  claflistfufpenfaqj  carbafa  uentus 
CrifpatjflC  acccn  fi  pugiles  molimine  magno  ? ' 

I n teretes  malos  filices^  ferrea  furfum 
Tela  uchuntacfonant  fiinesianimofa  iuuentus  O 

Acratafqj  fudes:S£  cnrux  cufpidis  uncos  ■ r'  v 
AptattflCardcnricomtsirbellona  gradiuo.  .3 

Sicut  in  Adhaco grandi  fubleucade ponto  , D 

Linus  ad  ambracianForti  cum  milite  Cxfar  >ri  q 

Chaonio  phanamdificcit  in  xquorc  claiTcm.  i q 

Seu  quando  ioniis  uulcania  flucfhbus  xthna 
Europo;  Libya: qj  duces  concurrere  uidir. 

Scilicet  Aufoniis  alacer  cum  Regulus  ibat 
N auibus  cxcelfi  fulcans  uada  lata  Pachyni: 

Et  patriis  contra  bellans  pro  legibus  Hano 

Saxa  relinquebat  faus  lilybxa  fmiftris. 

Bellandi  cupidx  coeunt  in  prxlia  gentes.  < 

Dcpofitifq;  uacant  inculta  ligonibus arua. 

Vndiq;  futgentem  fpatgit  uaga  famatumultumi 
Arma  procul  collifa  fonanttclangorc  minaci 
Martia  feruentes  accedunt  clafTica  pugnas. 

Quod  fi  florentes  iftis  in  fyrribus  annos. 

Acgimus/K  tanto  iuuenes  fitdauimus  xftu/ 

Quid  non  tnftc  putas  feret  aaumnofa  fcnetSusf 


CIBER  PRIMVS 


cxx. 


Ipfatremcns  anustterctiqt  innixa  bacillo: 

H i fpida/  macra/breuisicams  rugofa  capillis: 

C alligans  oculistcuruatoin  pcdtora  tergo 
Iam  ptopcrat:fequitur  celeri  mors  pallida  greflu: 
Heu  fruflra  faciles  curfus  auramqj  fecundam 
Fruflra  expedtamus:Nos  implacata  charybdis 
Proijcit  in  fcyllamtfcyil*  de  uott ice  rauco 
Nos  rapiunt  fyrtes:itcrumcjj  rotamur  in  hofdetn 
Aequoris  infui  tus:fcopuli.uada.ucntus.8£  undz 
SetnpenSCaduerfis  in  funera  currimus  albis. 

E t nihil  cft  aliud  culus  Adarnus  in  hortis 
Quam  primi  fine  fraude  diesicum  libera  nulli 
Peiftora  moerores  agitantifynccra  uoluptas 
Impolluta  quies  animi’  cum  dulcibus  annis 
Primam*  fugiunt  uits.mox  afper  acutas 
G ignit  ager  fcntes^C  noxia  femina  profert. 

N anqj  ubi  kta  nou*  ceflit  lanuginis  xtasi 
Sollicitae  fubcunt  cunrnrcpidiq;  pauores: 

Et  labor  infomnis.dubiiqj  per  omnia  cafus. 
Bella  dent  Italae  gentcs.nec  barbarus  hoflis 
Qujcrituninfultans  noftris  qui  finibus  inflat. 
Inter  fe  certare parant:8i  foedere  rupto 
Conuertcre  rigens  in  mutua  uulnera  fertum. 
Quofq;  peregrini  dominos  concordia  mundi 
Fecitnn  ambiguam  regno  de  paupere  litem 
Compulit  infaufl*  genitrix  difeordia  pugna:. 
Haec  urbes  eadem  uefania  coepit  Achsas/ 
QuomcaputEmathiiproIesanimofa  tyranni 
E xtul  ltiaducrfus  celebres  Lacsedemon  Athenas 
In  laccdemonios  lbarthefaea  propago: 

Totaq;  fubuerfis  ritobabat  grxeia  rebus. 


Alter  in  al  tenus  damnum  commune  coegit 
Ferre  omnes  fortuna  iugumiK  parete  tyranno. 

N ec  genus  Aufoniumitanta  calligat  herimnei 
Itali*  fimilem  uidet  impendere  ruinam. 
Lucccaretsnefritqjdiemsfecumqj  tenebras 
Cnmen  agittncxflemq}  animis  induat  fiC  umbram: 
Propcerca  ammilTo  fceleratx  lumine  mentes 


x 11 


“P 

1AfI 

-vi 

imi 

•,nq 


DB  CALAMITATIBVS 

Venturam  non  ante  putant  quam  ucncrit/uamj 
Quod  fi  coniuntfHs  in  prtlia  uiribus  irent 
Heipcnx  gentesmon  obi  udantibus  aitris  > 

Non  prohibente  dcoifcd  opem  uircfq?  ferente» 

In  uctus  imperium  poifciTaqj  regna  redirent.  j ( 

Scruirentcp uerum tufeo lata xquora tybri;  .uil 

Spcrchtufq?  padomoftris  E rymanthus  K othrys  i 

ColIibusrK  latium  trepidaret  barbarus  enfem* 
Pt*da  nec  eiTemus  toricnstnec  thradus  hortis  A 

Per  Phryges  K Colchos  captxqt  per  helladis  oras 
Duceret  in  celebres inftgnia  nortra  triumphos. 
Ciuilcs  rixas  & bella  domeftica  noftri 
N on  reges  tantum  atep  duces/fcd  milite  mixto 
D um  picena  fiigax  populatur  httora  ttircusi 
Arma  faccrdotes  diuorum  altaria  dreum 
Ferre  preces  Coliti  tollunfcpacicp  repugnant: 

Qua  fonat  anguflum  fcylla:  latratibus  xquon 
Quaq;  fyracufiodrcudaturinfulaponto 
Infula  cidopum  libyx  potreda  fub  axem/ 

F eruet  Marris  opustcalabros  & Iapygis  urbes 
In  pugnam  bcllona  uocatnapiens  que  fuperbam 
Aegida  gorgoneos  pcftus  dicumligat  angues: 

Et  qua  nubiferi  medio  pro  limite  montes  - 
Stant  Itali  Galliqi  foli  nouus  arma  tumultus  > 
Cogit ig£  indomito  fulgentes  xrc  catciuas.  | 

Caufa  mali  caput  etrufet  F lorcnria  gentis 
Aufonixqj  decus  fummi  uiolarc  mimflros 
Aufa  patris  dcmenstfactumqj  haurire  cruorcm: 

Ipfa  quoqj  indomiti  genitrix  Fenaria  belli 
Praeteritas  auxit  clades  dum  ferre  rccufat 
Impcrium/Vcnctoqr  negat  parere  leoni. 

Adde  quod  afperfhi  cceli  uidata  maligno 
Arua  negat  uidhim  .pingues  iadata  per  agros 

Semina  uclpereuntiucl  inanes  culmus  an  itas 
ErigitsK  trirti  rneflbrligatordca  fronte. 

Si  fecunda  Ceres  aut  lari  utribus  agri 
Aut  hominum  (ludiis  ufq  fui  tunuida  grando 
Pulfa  per  aereos  magno  cum  murmure  traertus 
I mpeliente  noto  (trauirtlongofqj  labores 

PadidittK  nimbis  Cererem  glacialibus  haurit: 

Tt  ~ ~ ' - 


r.'l 

u.  <o 


-3l 

U 


Diq 


a V 


LlfcEfc  PRIMVS  D SCI  aod 

Et  padus  Ingentes  uolues  ex  alpibus  undas  : 

I nfubrum  V enetumqj  domos  penctrauit:S£  omnis 
Aggcnbusfratfhs  agri  uaflauri  honores:  -'j(l 

N ec  ripis  tantum  :fed  X lpfis  altior  ibat  '£I'p  - ‘ 

Atbonbustfalicum  per  fumma  cacumina  nauta  0 - 
Curfus  erat.fugi  t Prothei  pecus  omne  per  agros:  1 J 
Altaq;  momanx  petierunt  xquora  nympha;. 

Sicut  cum  bellis  olim  ciuilibus  urbes 
Arfciunt  Italteftufn  Cxfarisarma  fuperbt  ' -xii.T 
Inuaferc  lares  patrios  gentemq;  larinami  ;JP 

Mira  canam  X noftris  fortafle  nepotibus  olim 
Non  fadhira  fidemtBenaci'  fparfa  per  agros  '^P 
Tanta  locuflarum  nubes  ut  pmgiiia  paflim 
Pafcua  X exortas  fegetes  nemoromep  dcc6rem 
Temporis  exiguo  tradhiconfumpfcrit  omnem: 

N cc  poterat  fumptis  hominiim  folertia  telis 
Fatales  arcere  fcrastCaua  tympana  latos  l \ 
Implebant  firepitu  campostnec  territa  tanto  •'  ’ O 

Dira  lues  fonitu  hctbanmi  radicibus  imis 
Morfibus  hxrcbat.uicina  per  oppida  poficj  ' -'.'d 
Rumor  iitiCapere  atma  uiniconcurrcrc  turbx  A 
Ad  commune  malumttanq  nouus  itala  cymber  u ' 
Regna  premat.Tandem  multo  uix  tanta  labore  iA 
llluuieslongisuixcrtconfumpta diebus.  -?0 
D ura  fames  igi  tur  triftes  populata  tolonos 
Sxuit.SC  exhauflis  languefcutit  corpora  ucttfs:  ' rl>  ? 
Vulgus  inops  made  affedhim  fqUalenfq;  perurbeia' 
Pofcit opem fruftra:&  fenfim  uitalia membra  ;qn2 
,V  idtacaduntificcafqj  premunt  ieiunia  fauces 
Necpatresnatismccnatipatribusadfunt:  ’ - v.-x?, 
Tantaper  humanum  genus  inc!etnenriaregnart  i ■ 

Non  libycx  fegetes  non  pinguibus  appula  campis 
Hordea  non  phrigiis  fuccununt  gargara  fulcis: 

Sed  minushinc  damni:  minorhxc  arunajdolorqj 


Minornnfelixq;  minus  fortuna  fcquetur. 

Hic  paucx  fat  erunt  lachrymxrcrudclior  alter 
Communem  ingcnri  pariturus  ftrage  ruinam 
HoftisadeftmoftTxqi  rati  grauis  ingruit  imber. 
Qua  Rodani  uoluuntur  aquxtqua  frigida  rhenf 
Teutonicas  fert  unda  rates, qua  perluit  agros 


DE  CALAMITATWV? 

Infubrcs  Venetofqj  Padus.*quadiues  ab  alto ' j 

Veiricefubicdtos  fpeculatur  Brixia  campos/  j 
Occultum  pluit  cx  altadeusarccucnenutm 
Etquarircfuepulcherrima  filia  nymphas 
Colligit  humcntigrcmioilarcq}  recedens 
Littus  h arundinibus  cingit  uindiq;  papyro:  , 

Quaqi  patens  longe  fludhi  fonat  ad  na  uaflo 
Vltnces  mors  atra  manus  excrcct:8$  altis 
Tabe  maden&fparfam  eadem  componit  aemiigj 
Qua  fluit  etrufeo  furgens  uctus  albula  fonte  ; 

Romanafep  inuifit opes  K regna  Quirini. 

Qua  gelidis  fonat  amus  aquis.qua  magnajpotenfcj 
1 mperat  A cmilio  uicina  Bononia  Rheno 
Imbelles  acre  fqj  utros  fcnium  atq;  iuuentam 
Pallida  mortifero  peltis  craffata  ucncno 
Sternit  humirfundamq;  rotans  e turribus  altis 
Ardentes  papulas  iaculaturfii  ulccradiris  £ 

G Iandibus:X  penetrat  flammantibus  inguina  telis. 
Huic  tumidum  guttur  uirus  leuatnlle  fub  alis 
Fata  gerinqua  longa  humerus  fc  in  brachia cutuat. 
Alterius  patulas  aures  arfura parotis 
Sufotat  occultum  longis  fub  crinibus  ignem: 
Attonitumcp  caput  feriens  uitalia  membra 

Occupatatcpuias  mors  una  perambulat  omnes:  [ 

E xtol  I itqi  caput  qua  curfum  fatifer  humor 
Sifht:&  horriferum  fcafim  durefat  in  orbem. 

Id  crudele  genus  necis  hoc  immane  feroxqj 
Supplicium  hic  llygio  rabies  egrefla profundo 
Perqj  domos  humiles  perqj  alta  palatia  regum 
SanutiSC  occultis  miferos  ferit  idhbus  anus. 

V t quando  incauri  uicio  palloris  ouile 
Incuftoditum  nox  lntcmpefla  recipit» 

Si  lupus  hcltema:  patiens  iciunia  luris 
Sollicitufcp  fame  fuerit  per  limen  apertum 
Ad  folas  mgreflus  oues  non  mingat  unum 
Ingluuirin  funustfed  multa  «dc° madefrit» 

In  totum  faaatqj  gregem :fic  acre  u enatum 
Infontes  fontcfqj  modo  proflemit  eodem:  “ 

I amtp  cadaucribus  defunt  loca  lunria  facraris 
Aedibusiflofla  paflim  tellure  profanis 
ii  i x 3 “ 


s*2> 

r, 

:oq 

uV, 

ituT 

inoH 

btqH 

t:La3 

au;M 

qiiH 

io3 

doH 


LIBER  PRIMVS  cxxu. 

Conduntur  tumulistinhonoratifqj  ferantur  •/,  rq 
Funcribusdidhihorrendurmuifucp  tremendum 
Prada  feris  inhumata  iacent ;8C  tabe  fluenti 
CircuQans  tetro  locus  inccftatur  odore.  j 

Qua  triplici  condufa  pado  Ferraria  longis  \ 

Cladibus  atteritur/dominoram  corpora  paflim  \ 

Pafcuntur  per  rura  canestaquibtcp  rapaces 
Effodiunt  duris  hominum  caua  lumina  roflris:  , 

1 ntcfhna  ferant  uoIucrcsrX  in  arbore  fumma 
Exta  panum  fufpcnfa  diu  uiderc  nepotes:  eixnX 

Membra  pater  uix  xgra  trahens  dum  frigida  coodx 
Corpora  natorum  claufo  nondum  ore  fepulchri 
Labitur  ipfe  fuper  fua  pignora:Crcbra  fuorum 
Sola  domo  uacua  mater  dum  funera  plorati 
Cum  lachtymis  animam  tenues  exhalat  in  auras. 
Multi  ante  occafum  uitse  uicina  fcientes 
Fata  fibiicondicp  fuas  tellure  uolentes  . , _■ 

Rclliquias/fodcrc  folumtglcbifqj  fubatdis  : [ 
Sacrato  uiui  fe  compofuetc  fepulchro. 

Rura  filcnttuacuarq?  fuis  cultoribus  urbes: 
luta  fori  clamofa  tacentipcr  compita  furgit 
Gramen  extfhnds  non  lucent  ignibus  arat* 

N et  folitos  cantus  nec  odores  templa  fabaios 
Accipiunt.fqualenttp  domusanuta  omnia  monent. 
Qui  fuperant  cladi  rfupcrum  quibus  ita  peperetti 
Coguntur  miferi  fua  dulcia  limina  riucs 
Linqueret  m mediis  tentoria  figerccampis. 

Sicut  per  libycos  folct  armentarius  agros 
Ferre  laremtfecumq;  fuosuedare  penates. 

Vidi  ego  per  tacitos  faltus:8£  inhofpita  Iuflra 
Mole  fub  exefa  filicis  curuoq;  fub  antro 
Monticolas  habitare  uiros:8£  gramine  palci.  : 

O fuperi  loca  qui  tuti  fecura  tenens  , 

Si  fcckrc  offcnfi  noflro  tam  dira  mouetis  1 

Pratlia/fatuetcrestam  multo  funere  culpas 
Sat  longo  luimiufq;  metu  nam  parciteifaltcm 
Rell  iquias  generis  fcmenqi  relinquite  noftri. 

Non  animi  tantum  gentis  cecidere  latxnx 
Cum  Romana  ferox  circum  capitolia  gallus 
Barbaricis  trepidam  pulfans  clamoribus  arcem 


DE  CALAMlTATlBVS 


Diccrct  cucrfac  fiuflrx  fuccutritis  urbi 
Romulidacrrcgni  SC  uitatpoftrctnadies  hxe. 

Vel  poft  cannenfts  lachrymas  & funera  pugnet 
Quando  quirinalcs  aquilas  fafccftp  fuperbos 
Ad  tynas  tam  fc  laturum  crederet  arces 
Annibal  infultans unrto  iuueniliter  hortis ' > 

E t mox  ex  alio  bel  loram  culmine  pul  fus 
Languit  aduerfis  faris  «Marte  fintftro. 

N on  tanto  tremuere  metu  praecordia  graium 
Xerxis  in  aduentutmonuit  cum  delphica  rupes 
N on  muro  non  arce  dari  fcd  nauc  falutem. 


Non  ita  mofex  quondam  miracula  uirgx 
Horrait  attonito  memphis  turrita  colono. 
Ipfcquoqt  in  fyluisK  uallibusapcenint 
Exilem  ducens  torto  fub  paupere uitam 
Delitui  qua  templa peritromanauiator. 

Et  qua  flaminios  fugiens  Claterna  per  agros 
Ducit  ab  anguflis  undofum  uallibus  amnem 
Arce  fub  Ociamijnoftris  tibi ditrta  cameenis 
Tctrta  Rcfngerius  fublimi  in  colle  tenebar. 
Non  fuit  aula  magis  nec  clade  nocenrior  irta 
Romuleam  pcfbs  longo  qux  funere  plxbem 
Diripuittquando  ucnicns  Epidaurius  anguis 
Ionios  citra  flutrtus  in  regna  quirini 
Abrtulit  acrium  uirustqui  poftea  templa 
Iumrta  Ioui  tenuit  ibifidum  quadiuidit  amnem 
Infula  ianiculum  dirimens  a collibus  urbis. 


10J 

'rj 

loZ 

■uO 

:SA. 


Communes  calamitatum  caufk, 

• ‘ ibt'/ 

Eu  fuperam  ficitauelideu  noxius  atdor 
f Aetheris  aenos  infufo  lumine  tratrtus 

Inficiattfeu  fola  ferant  contagia  morbum/ 
Seu  dum  longa  fames  hominum  inuna coegit 
Ora  abis  uria  indignisxfcaq;  nocenti 
Impurus  per  membra  fluens  uitalia  (anguis 
Putruit.#  diram  fubtens  pracotdia  uiras 
I nferat  occulto  properatam  uulnerc  mortemi 
Vndc  malum  furgat  non  eftdignofccrc  promptum. 
Ipfc  tamen  rcor  has  omnis  concuncrc  caulas; 


LIBER  PRIMVS  cxxitf. 

Etconiurataspcrcuflb  foedere  diuum 
Aftrorum  terra  q;  fimul  concurrere  uires; 

Siccp  hominum  genus  haud  una  obfidione  teneri: 
Etnobiselcmenta  necem  fuperofq?  minari. 

Nec  mirumrquando  longe  grauiora  meremur 
Supplicia:&  longe  afpenori  uerbere  radi: 

Quippe  ubi  nec  fupetum  pictas  ubi  nulla  tonantis 
A fcelere  humanas  prohibet  rcuerentia  mentesi  * 

E t uirtus  uiciourgenti  dare  terga  coatfta  cft:  1 

Ira  patris  diuum  fremitindignararfurcnfqt  - I 

Euocat  ex  altis  crebi  fornacibus  atram  'j  1 

Progcnicmthomfera  genus  implacabile  mortis: 

E t tertas  permittit  agi  phlegetontis  habenis: 
Plutonifqt  premi  impeno.de  trifbbusorci 
Sedibus  egrefla  arherias  noua  monftra  fub  auras  ; 
Inuadunt  hominum  coerus:&  inertia  flatu 
Pcdtora  loetifcro  feriuntiit  frigida  tabes 
Ad  uiuum  penetrans  animosiperqj  inriraa  corda 
Imbibitum  uirus  poftq  conduferit  omnis 
Ad  uirtutem  aditus  homini  impellit  K uiget 
Quo  ftygia:  iuftcrecanestquo  ditis  auari 
S piritus  indinatiprimi  qua  criminis  audior  1 

Monftra  iter  Iatum:Placidaq!  tyrannide  regnat,  > 
Hiciuuatimmancsercbimonftrarcfiguras  J3 

T artarcumq?  genus  fub  apertum  ducere  cctli  I 
Lumcn/Sd occulti referare latentia  mundi  "3 

Monftrat  ucnenofo  pauit  qua:  Iadfe  mcgxra»  -£l 
Cerberciqj  canis  fpummis/K  fanguinc  lema:.  < 

Me  precor  aftuetum  mites  errare  per  umbras  C 

Grynei  ncmorisucftrifqt  fonantiarura  > 

Cantibus  8d  greflus  modo  per  fera  monftra  ferentem 
I ntadhim  feruate  dratfuriale  per  agmen 
Efte  pio  uati  comites. morefqi  docete  > 

Infandos  ftygixgcnrisccdumcppcrofz.  3 

lam  mugire  folum  coepitnam  nubibus  aer  'jH 
Pallet infernis  furgunt  afflanhus  umbra:  ' 

Nigrcfcitqt  polus  tmonftris  exterrita  lampas  e T 

Fert  retro  phoc baca  gradusiauditur  ab  antris  > 

ClaraonSC  omnigenum  rabies  confufa  ferarum.  I 

"j- 


DE  CALAMITATIBVS 

Monflrum  primum : S upcrbia. 

Volat  horrifono  rapidi  phlegctontis  ab  amne 
e Ingentialarumftridcntcfupcrbiadudht: 
Sic  illam  d ixcrc.fupcr  quia  extera  fele, 
TollinK  extento  fodas  fuperemmet  ore 
Omnia  conuoluenstcceca  de  fode  baratri 
Crimina  nigrantem  poft  fe  trahit  omnia  pompam* 
H uius  ab  ardenti  uirofus  anhelitus  ore 
FumattSC  obfcurisoriens  a faucibus  humor 
Defluit  hippomancn-aconyta  canifqj  uircntetn 
Tenani  fpumam  fuperans  omncmqi  ucncni 
Mortiferam  rabicmtflygtifex  ima  profundi. 

Se  fuperum  genus  effe  putattucterumqt  deorum 
Semcn/&  a magno  fe  ladtat  apoUinc  natam.  J 

Ardua  fronstunocp  oculo  ftcllata  rotundi 
Circuitustmcdtoq;  fedens  in  luminisorbe 
Difcedit  fpacus  aqualibus  und  iqt  centrum* 

ago. 


, . . 

Quem  uidet  aeternis  llluflrcm  laudibus  alouq 
Pcruirturis  itcrucriconfcenderc  honoris 
Culment&ad  fuperos  niticoeloq;  propinquum» 
I rgrauistSi  raro  lnceflu  ucfligia  profert 

Strimonia:  de  more  gtuisiqux  femina  campis 

ladla  legens  aqua:  tepido  fub  fidere  librae 
Si  uicina  ferat  greflum  per  rura  uiator 
Tela  ferens  arcumue  manutcaput  ardua  tollens 
ClangittK  ingenti  mouct  internodia  paflu 
Paulattmqj  uiam  fuipenfo  gutture  carpit. 

Cum  bellator  cquusdomini  frenatus  habenis 
Oflentans  pedus  latum  ccruicc  fub  alta. 

Cum  glomerat  bibulo  lentos  in  puluerc  greffust 
N unc  hac  nunc  illae  oculos  SC  colla  retorquens 
Spcdtari  gaudet  libycofqj  aquare  Icones 
,V itibus  albanofuc  canes  dum  fe  putat/auras 
Colligit. -y  laris  imitatur  naribus  eurum : 

Non  fccushic  rabies  uentofo  inflatior  utre 
Cum  graditur  uibrans  alternis  motibus  armos 


LIBER  PRIMVS  cxxuii.- 

Ardua  fublata:  circufcrt  lumina  frontis: 

Vanaqj  proceri  miratur  corporis  umbram: 

Et  tacitis  ardens  curis  fublimia  femper 
Mente  agitatrtumidocp  fedet  fub  corde  ucnenumi 
Contemptrix  inopumaiultus  elata  feueros: 

Inflatoq;  rotans  turgcnria  gutture  uerba: 

Ferre  nequit  iugannaiorem  indignata  paremqt 
Imperia  ufurpattregmqt  libidine  feruet.  ■ r.  { 

ImmanfuetajfaOxtmiiOTsraducrfajminaxqt 
M itibusxlaas  contrariatnefcia  pacis:  ■ r uil 

N cfaa amicitia: trixamm & litis  origo:  oiSintH 

Dura/  ingrata/duplex  amroo/uiolenta/rebcllis/  . , , > 
Improbarquid  pietas  qiud  fitclemauia  nefeit.  f 
Perfida  fcedifragam dubio  fubpedorc  mentem  . \ 
Verianab  excello  fugientia  culmine  femper  ;; 

Saxa  moueulaudum  femper  uefana  libido  '■  o 

Sollicitum  pedus  curis  flammantibus  urget.  f 
Nec  uita:  ratio  nec  opum  nec  bonoristin  omne 
Sponte  fcelus  prxeeps  tutt  implacabile  monftrum. 
Hxchominum  fuprema lues/tmmancfcrumqj  , . a. 
Thraido  ferinus  potitu (uadfretyranno  / ;->b!  jj.H 

Afpcruthorrcndacumulansprafcpia  ctede  ■,  f 
Semineces  artus  hominum  fumantiaqj  exta 
Intulerit  Rabulis :8C  equis  epulanda  uirotum 
Corpora  qux  iniami  hofpitio  laribufqt  prophanis  j 
Occultus  pacem  fimulans  admiferat  hofhs. 

O fcclusrodira  inuifx  fpedacula  fraudis. 

Luminibus  toruis  quotiens  capita  alta  leuabant 
Thraces  equi  grandes  humano  fanguirie  pafti 
Et  capita  Si  teretes  pendere  extra  ora  lacertos  ri 

Crurauc  confradis  genibus  ennifue  cruentos 
Vidiflcs  fama:  a mento  perlata  (luente 
Pcdora/fub  grauibus  contrita  cadaucra  malis 
Fradaq;  fub  duris  crepitabant  dentibusofla.  f 
Strimonius  meminit  N cRustfcit  biftonis  unda. 
Traxit  Idumei  genus  hinc  uccordia  regis 
Quem  magus  ardentis  coeli  noua  figna  fecutus 
Admonuit  ucnide  deum.  N i fi  cocca  fuperbi 
Pedoris  ambitio  mentem  fcciffet  opacam 
Iflct  ad  infantis  fanda  incunabula  Chrifti 


DE  CALAMITATIBVS 

D cpofito  fartuifcd  mens  inflata  fauore  i/v 

Cefarea:  gratis  longoqi  tyrannidis  ufu  .7/ 

E fi  ingens  meditata  ncfaunccpnfca  parentum  iri 
Sarcula  par  uiderefcelussnec  longa  oidebte 
Poftcritas.pcrtUfa  furcnsgaltlxa  fatellcs  v J 
De  trepidis  macram  finibus  lattcnttaunlfit  i .Fin I 

Pignoraancmbrattmcp  fccans  lata  ama  cruoro  ira? 
I mbuit  mnocuormatres  ululare  per  agros 
A udiuit  montana  Raclidandnaqifontc  te::,':::  i 

Flumina  de  dupl id  ducenria  norrlcnKandsav  M 

H inc  cft  orta  Iuesrqux  thrada  regna uctnlqt  n d:  j X 
Grarcoram  imperium  uerncrBizarttia  regum 

Vrbs  opibus  conflraiaamjart  ptatcntradqoiads 
Aegeo  E uxinotj  fresis  ftipata  Icdebat  1r.bi':./l 
Sccpta  tenenstparuo qua  gurgite 1 bofphoTos  undam 
Colligitthanc  fcythica  «tumpesOtomanus  ab  ando 
Infidus  capiam  ferro  uiolauit  SC  igni:  xjtnuibi'  o . 
Arx  erat  EuropestS:  inexpugnabile  quondam 
Romana;  fidei  uallum  Machomcria  contra. 

Arma  minas  afta  frenans  libyarqt  tumultum;  • . 

Ha:c  fcclcrum  dux  atqjparensfubliaie  mtcitta 
Imperium  coeli  fummamqi  ambire  tonantis  na  /_ 
A ufa  pooeflatcm  quantum  tentauit  in  aliumiimmniSi 
Suigcreitcnarios  tantum  defccpdit  ad  amnes)  I 

Cuius  ob  ingentem  tellus  concufla  ruinam  rrnqioi 
Ccffinut  in  latices  Cautem  fi  miferis/alrum  unlinaO 
Pandit  itcrimolemcp  finu  capit  unda  capad, 

S ic  pcrcufla  grauis  monftri  fe  pondete  tellus 
D iflccuit.-grcmiumq5  alto  patcfcdt  hiatu. 

Sicut  adrafleis  cum  uatem  abforbuit  agns 
Campus  armato  pcrcuflit  tartara  curru; 

Scu quando mfcmicaua guttura Curaus antri  ' V 
ClaufitrX  elyfios  tremefecit  pondere campost 

Vel  quando  clcdhc primo  fub  radice  gentis  i 

Terra  Corcni  fociofq;  altam  demerfit  inaluum,  • 
Antra  igitur  grandi  laterum  finuata  receflii  I' 
Inter  fe  ripis  fummo  coeunubus  otr  rr  Q 

More  pila:  quotiens  uento  confurgit  m orbem 

In  latos  abeunteuruan  fornicis  arcus: 

Futp  ingens  domus  umbraram  precepfq?  batamml 


LIBER  PRIMVS  exxy. 

Illic  fulfurcos  incendia  nigra  liquores 
Lambunt  Si  dubium  quafi  pnma  crcpufcula  fbmen 
SpargitunKtrirticalligant  taitara  fumo. 

H ic  lunt  lugentes  mortis  domus  impia  campi 
Regnat  ubi  fcefemm  lachrymofoin  carcere  m ater 
Exercens  poenis  animas  claudiqi  tenebris 
I ndignata  fremit  claufo  ceu  nubilia  uento 
Cum  piceas  frangunt  damofa  tonitrua  nubes. 

H xc  cft  quam  ueteres  dicunt  phacthonta  poetx 
Aetherios  dodh  curfus  caufafqt  latentes 
I gnibus  xtemisifol  ert  qui  corda  fuperbis 
Incendit  ftimulisttumidofq}  in  petrtora  fartus 
MitnttSi  impatiens  figit  fub  corde  urnenum: 


i>olis  equos  caput  Eridani  merfifle  fub  undas. 

Ad  fuperos  exit  quoriens  pater  arduus  alto  \ 
Annuit  a foIio:&  latum  imperiofa  per  orbem 
Bacchaturtfupraq;  fuas  temeraria  uires 
AudcttSC  mfaurto  ammittit  conamine  uiresr 
Scilicctomncdco  contranitcnte  fuperbum 
Euanefcitopustficutcumfurgitinauras  I 
Erutrtamts  aqux  fluihistmacucrnce  prerto 
Decidiriac  fpumans  altodemcrgituramne:  H 

Atqi  humiles  inter  fine  nomine  prartent  undas.  taCi 
Hocdocctallophylusifolymxqui  uerbere  fundse 
Depofuit&onnfqi  minasanimiq?  tumotrm: 
ibat  enim  folo  auxilio  thoracis<5£  haflx  • mpnl 

Nonopediuorumnon  nullo  numine  fultus  ’ > T 
In  pugnamrparuumcj!  minax  Dauida  fuperbo  '2 
Necquicq  terrere  fono  conatus/ in  enfem  >.xb 
Dum  furgit  miifo  per  ferrea  tempora  faxo  mD 

C orruinSC  toto  diffufum  iugere  corpus  rmo*I 
Mirati  rtupere  hortes  tturpiqi  dedere  j.up 

T erga  fugxtparuoqi  gigas  cadit  idhis  ab  horte;  : t V 
Sic  quocp  delutas  curru  Iouixxmulusaito  r.T 
Aerea  conucxi  fcandcnscuruamina  pomis 
Flamrrnferumqt  rotans  alphcea  per  oppida  talmeh  ^ 
OcciditjSC  cafu  Eleam  pertenuit  urbem: 

Hxc  docutr  phlcgyas  genus  execrabile  CocIum;^p3 

7 


/ 


1 


DE  CALAMITATIBVS 

Spemcre:quos  tcthys  ultricibus  abftulit  undisl 
Hax  qflocp  n iliaco  regi  cum  nefeia  roris  I 

Terra  diu  foliras  fruges  uidhrmq?  negailct/ 

Sanguine  pcrfuafit  placari  numina  fufo. 

I n fuperos  eadem  natos  armauit  Aloei/ 

Qui  domitum  grauibus  Martem  tenuere  chatenis. 
Sit  faris  haxlibafle rallis  memoranda  fuperfunt 
Plurima  maiori  (cclcrum  deprinope  cantu: 

A udiuiigemuit  tellus  turbatur  auerni 
I an  itortccce  niger  nebula;  globus  exit  opacae. 

Iam  turres  regumep  domos  abfconditfid  urbes: 
Exhalata:  grauem  nox  importuna  mephirim.  . 

Ite  procul  mites  animattquat  dulcia  pacis 
Ocia:qux  fuperostqux  coeli  quaeritis  arcem: 

Ne  funeftusodonneuos  contagia  laedant 
Vipcrcarprolisxlaufis  abfeonditeualuis 
Atriarprogenies  nigri  dum  pnrtent  orri. 

Monflrum  Secundum  Inuidia. 

Juoredaxtrifti  ftirges  Achcrotis  ab  amne 
I Pallidus  KmoeftodemiiTus  lumina  uultu: 

Obliquumq:  tuens.rcbus  gaudere  fccuda 
N cfciusjtra  uirum  claris  fignata  triumphis 
Dente  terrcns.tardoq;  moucns  ueftigia  paflu* 
Murmure  nunc  tenui  nunc  fulmine  uocis  aperto 
Percutit  infontcsrbona  uultu  aliena  maligno 
Ingemit  afpidcnstSi  fellcgrauatus  amaro 
Tabefcitiquocuncp  ierit  teterrimusoris 
Spiritus  agrorum  uirides  interfiat  herbas: 

Cattera  nonnullis  parcunttccmfq?  uenena 
G ramin  ibus  magicaq;  (olent  mitelccre  lingua. 
Pontica  magnanimum  celebrant  medicamina  regem 
Qua:  fatis  obflareferunt:his  ille  folebat 
Virus  SC  occultx  infidias  contemnere  morrisi 
Tangere  cxrulci  fquammas  SC  colla  draconis 
Phafias  aufa  fuitrtantum  Medeides  herba: 
Viigineatqj  preces  poterantjHccatefq:  liquores. 
Maritis  in  aufbniis  Vmbrorum  uallibus  inter 
Serpentes  impune  cubatilibyxqt  per  agros  l 


LTBBR  PRIMVS  cxx\i. 

Qua  flcrilcsucrfant  nign'  garamantes  h arenas 
Non  metuunt  pfill  i collubrosaion  foeua  neparum 
Spicuia:non  hydri  morfummon  afpidtsjionent. 
Hax  fera  Iernxo  rabies  maculata  ucncno 
Omnia  depafduiullis  innoxiamulios 
Praeterit  illefosmulli  manfuefcitrin  omnes 
Inucluturtquod  agit  non  cft  fanabilc  uulnus.  I 
Non  Amythaonii  prodefle  Mclampodisulla 
CarminaaheflaJtcistion  ledfre  in  montibus  herlxe 

Phillyndarmanibustnon  Coi  fandfrt  magiftri 
Pharroacafuffiriantrclaratue  Machaonis  artes: 

Non  genitor/ftygiis  lacerum  qui  traxit  ab  undis 
H ippolytumeno  phoebus  auusxui'  prima  mededi  eft 
G loriadcctali  poterunt  fuccurrere  morbo. 

Quem  iuuat  iftius  uarias  cognofccre  fraudes 
Et  per  aperta  latens  deprehendere  figna  ucnenum/ 
Mulripficcscafus  8C  longa  pericula  cemat 
Fandicnuuenistquidumprxfaga  parenti 
Somnia  narraret /fratrum  liuorc  iub  altam 
Altus  humum/pharias  tandem  tnigrauit  ad  arces/ 

H uius  ut  infedtos  genitor  cognouit  amidhis  * 


Et  pueri  tunicas  mendaci  caede  rubentes 
H eu  fera  damauit  dulcem  faariflrma  natum 
Abfluliti&C  Iudht  canos  confecit  3maroi 
Afpicc contorto Saulis conuicia  telo/  H 

Inuidiaq;  fatos  inter  conuiuia  plandhrs: 

Et  dauida  inopem  comitum  cum  paupere  turba 
Ire  per  abruptos  deferta  cacumina  montes/ 
Etcertamncfcircdomumrregcmq;  iiibantro  ’t 

Dcphrcnfamipotuft femo  mttefccrcrii  non 


fnrima  tabificus  uiciaiTet  pedfora  liuon 
Quid  referam  pnmosdiicord ia  femina  fratres? 

Et  fcclus^K  campos  germana  caede  madentesf 
Praetereo  uatemimgn  quem  fpiritus  orci  t 

Perculit/K  trifti  claufit  babylonia  etteo. 

Jpfc  diu  iciuna  iaccns  ante  ora  ferarum 

Atep  famefcenres  animalia  fama  laenas  2 

I ndomitum  fregit  f upemm  pietate  furorem. 

Praetereo  pulfum  patria  rcduccmqt  Camillum/ 
Rapta  Panopheo  referentem  figna  tonanu. 

7 H 


.17. 


DE  calamitatibvs- 


Quis  furor  ingratos  dux  pratftantifTimcciucs'  » 

Scipio?qua:  fonuna  tuam  tulit  afpcra  mentem? 

Vt  poft  cucrfas  tyna:  cartilaginis  arces 
Partaqj  bellando  Iibvca:  cognomina  gentis  . I 

Cum  tua  confilits  cflct  melioribus  stas  • ) 

Vtilis/K  uires  ad  ciuicas  munera  prompta; 

I ura  fori  8£  ciurs  Si  amatam  liqueris  urbem? 

Num  monuit  pietas  uirides  feruata  per  annos  i 

Publica  priuatis  pntfertc  negocia  rebus? 

Caufa  mali  liuorrfuflufaqj  lingua  ucneno 
T ot  clara  inuidx  molita  extinguere  laudis 
Fadartot  egregia  partos  uirtutc  triumphos. 

Qui  rigidos  enfes;qui  ferrea  bella  fubegit 
E xul  ob  inuidiam  patria  migrare  relicta 
Cogitur.K  duros  inter  uerfamr  agrefles. 

Ad  C cretis  conucrfusopus  morclqj  parentum 
Qui  pclufiacx  feruant  cognomina  lentis: 

Et  quibus  illufltem  fecere  legumina  famam 
T riptolemi  curauit  opes  imitatus  O firis 
Alanoiqi  fenis  ftudium/ceupofteamagnus 
Cxfaris  & iceptn  pofito  fplendorc  Diodes 
Honorum  didicit  cultusiinciderc  uites: 

Atqt  piri  fcdo  malos  infingeretruncoi 
Quo  fit  adoptatis  lignum  bis  fertile  ramis. 
Humedarc  folum  riuisifctroqi  bicomi 
Pedere  luxuriem  terra:  redolenna  fulcis 
Gramina  uirgincos  induta  rofaria  uultus/ 

Lilia  marcidos /uiolisi  flentes  hiacynthos: 
Purpureifq;  crocum  foliis:menramqi  tliymumtp 
Pangeret?  innocuis  uitam  traducere  curis. 

Vnde  uiro  forti  damnum  paratrinde  falutem 
G igninfii  ipfc  fuo  cadit  idus  uulncrc  liuor 
Pluribus  excclfa  ucl  opum  uel  honoris  ab  arce 
Profuit  ad  modica;  fortiscccidifle  quietem: 

Sicut  enim  quando  rurilat  nodem cp  tubenri 
Ore  fugat  carbo/in  cineres  atramq?  fauillam 
Soluimrextindis  fi  ceflerit  ignibus  ardor/ 

S*cula  nulla  timetrOe  mens  humana  fuperbo 
Tabcfcttfaflu.Tcbufcp  elata  fecundis 
T orpenat  exfcdo  uiret  cuigilatcp  tumore. 


rmaD 
iliiM 
ntrll 
tnH 
';;UI 
: .ID 
,aO 

y'  zL 
I fulvi 


.'iJiA 

iq 

.Am 

riJA 

:qlA 

wual 


ia 

iQt 

I 

P 

>3 

■M 

t 

i 


.a 

t 


UBER  PRIMVS  cxxyii. 

Incoeptum  repetamus  itertmircmurauerni 
Militiam  famis  S£  morbi  pugnteqt  parentem: 

Zoilus  his  aftus  fhmulisthoc  percitus  oeftto 
Inachis  JCquondam  populoscum  uenit  ad  hofdem 
Diurnum  audaci  dum  carperet  ore  poetam 
Seu  fmymat  feu  M conii  Colophonis  alumnum 
Regis  ad  imperium  pino  fu  (penius  ab  alta 
Tnlbaniliacarfecitfpctftacula  plaebi.  n,:nlirt 

Sic  pereat  tquicunq;  pios  auferre  labores  ix-rnunl 
NintunSC  facto  uatum  non  pdcdt  honoriln. . rrrnuT 
Cartcraditiiurum  fuperhis  crudelis  imago  ?i;uidh3 
Terruit  immanis monftri  uenientis ad  auras!;  tit 
Impaecummagnotfufispeftetgacolubns  >uj'  ujp 
Circum  equitant  dominam  funettnanibufcp  flagella* 
Vincula.flammiuomafqt  faces.54  fanguinc  unda  '/\ 
TclafcrutjRuehiturplauftroftridente  fupelleac  nu 
Martia:loncte.clypci.galcarq;  micantes:  il-j*; 

Contftumq?  lubxtflrepitufqt  auditur  cquorurri: 

Et  procul  hitmiru  campus  fonaromnis  acuto.  ,1  < 1 

Monflrum  tertium  Ira. 

JLG  Cu\ll jl,.  I -s  ,i\ ! 1 K Jvl  r.l . i . liC  j W'j 

Raminaxtodiiqj  parestmauortis  alumna: 
i Sccum  agit  indomitu  ftygia  de  fede  furore 

S tentorea  qui  uoce  tonattqui  gunure  lato 
FuIminattK  rauco  refonans  clamore  fugacem 
Pantagiam  fuperatsmugire  tonitrua  dicas: 

Hornficaq:  fremens  atratas  uoce  cohortes 
In  rigidos  enfes  altemacp  uulnera  mitrit. 
Sanguinolenta  graui  uibrans  haflilia  ferro 
Bella  dcttrixafqtmoucnsthoflemq;  laccflens 
Labra  manufqt  trcmittfcmtillant  lumina  toruis 
Fulta  fupcrciliis.flrepit  SC  conuida  iadans 
Bacchatur.fi  fotte  aliquo  nequit  obiicc  poenas 
Sumerctuindidlas  in  idonea  tcmporadiffem 
Fitqi  odiumtquod  longa  foucns  incendia  petilus 
,V nt:&  accenfis  lambit  praecordia  flammis: 

N ii  pen fi  nil  mentis  habcttdto  mobil istexpers 
ConGlii.uolat  in  pugnamartinacula  tumpit. 

Lege  modoqj  carcnstrabido  ftimulata  calore 


I 


DE  CALAMITATIBVS 

N on  ignes  non  arma  rimcrtflaminanna  tantos  ' 

Peiitoraconcipiunraccenfifangumisxftus:  «i 

Quo  ferat  immanis  furor  Si  grauis  impetus  ine  ' 

Fabula  tcftiadatpnfds  monet  cnua  chaitis. 

Cum  ferus  Oenides  aprum  Calutoma  tura 
Vafhmtem  premeret  procerum  fodalibus  armis 
A uxilii  fq;  canum  fpumanri  concitus  ira  f afl 

Fui mincocji  fremens  xthola  per  agmine  dente  iT 
I rrumpebat  apermon  illum  denfa  utrorum  2 

T urma  nec  hinnitus  celetum  tremefecit  equorum.  A 
Strenuus  arretfhshirfuto  tergore  fetis  J.D 

F lammiferis  oculis  fyluas  Si  retia  rumpens  rmT 
Qua  furor  urgebat  rapido  per  fptculacurfii'  n nl 
Perqj  canum  rtcihjs  uenabulaq?  tpfa  ruebat;  ) 

N on  fccus  hxc  rabies  ardenti  pcrcitabilc  ■'{ 

Luminibus  coeas  per  aperta  pencula  fertur.  c!,T 

Felfincostoticnsaucsindiracocgit  v-  M 

E xcidia:8£  furiis  trepidam  inuoluemibusurbem  1 ^ 
In  ferrum rucretatcp  fccuribus ardua  rctfta  ■ .3 

Dctrahcrc/K  patrios  flammis  uiolarc  penates 
Compulittantiquofq*  patrum  delere  labores. 

Sed  poftq  domitis  fcclcrum  ccruicibus  auctor 
Occiditt&iutilos  Sena  concordia  dentes 
Signa  tui  it  primis  populus  cum  patnbus/alre 
Defixis  urbana  quies  radicibus  hxfit:  ' 

Atcp  gradu  femper  manfit  refpublica  firmo  I 

Hxc  eadem  rabidum  conuullo  petitore  fyilara  I 

Ora  cruenta  tum  furibunda  animamcp  uomentem  1 
Sacrilegam  celeri  rapuit  fub  tartara  fato. 

Vifccra  natorum  manibus  lanianda  paternis 
Prxbuit  alcidcs/quom  lufus  imagine  falfa 
Sanguine  foedauit  Ixta  dulcicp  fiucntcm 
Pace  domum.fuir  ira  uirum  qux  lufit  imago. 

I radraconigenas  acies  cadmiqi  nepotes 
Fratcmafcp  manus  alterna  casdc  rubentes 
I mplicuit  longis  bellorum  ambagibusam 
D iruit  excclfas  urbesarq;  inclyta  quondam  ' 
Oppida  trcgalcfqj  domos  euertit  abaiitis 
Ciuibustaerias  turres  delcdttK  arcus  D 

Clara  triumphales  ucterum  monumenta  labotumt 


r* 


LIBER  PRIMVS  0 Jcxxviii. 

H is  acccnfa  focis  italos  pulcharima regna 
Et  magni  fpccimcn  mundi  uexarc  coarta  eft 
Barbata  fxuicics  Si  inhumani  fera  uulgi 
ColIuuics:Roma  indicio  ell.Syllanaq;  tufeis 
Vrbsdiuifa  uadistnecnon  regina  caputcp  . 

Etrufex  quondam  modo  fola  Bononia  gentis. 

Et  uetus  aprico  rccubans  in  culmine  Derton: 

Cuius  adhuc  extant  uacuis  ucftigia  campis: 

Semiruta:  moles  lapidum/frartaxp  columna:. 
Vinculaifingultusiiachrymas/fufpiriaiplanrtusi 
Pgllorem/uigilcfqt  mcmsitormentaicrucciq;i 
VcrbcnnpcilifeTO  rorantia  tela  ueneno 
Protulir.atqj  feris  hominum  crudelibus  artus  urgnV 
Obiertansnaariis implcuitcladibos orbem.  ud..mCl 
H inc  multat  exilio  gentes  aliena  icquut*:  jqoirlnA 
Regna  futs  orbe  patriis:fic  filia  quondam  > Lon  i3 
Tirefue.  gemini  Mantoipoft  duta  Creontis  •cmaT 
Scruiria  in  Venetis  molita  paludibus  urbem  < bn  V 

iVixit:8Ccxtrurtatfuanominatradiditarci.  :-h'v  A 
Laumedontiadem  tcucrum  ialamina  petentem 
Expulit  ira  patrte.Qutd  te  Nciphylas  Helle  v ; I 
Quid  profugu  memorem  phrixu  fruuq;  athamataf 
A rque  nouercalcs  furias  odiumque  minafqji  rn  L j 3 
Adde  M icenxum  poenas  Si  funera  regem 
Matri  imcntantcmtrrKrflafq? agamenoms  ades:  3 
Atque  fophocleo  celebratos  carmine  planrtus:  D 

Adde  phryges  geminos  Antenotaflurtiuagumqj  3 
Aeneam  ignotum  decorantes  moenibus  orbem,  i / 
Hos  aliofque  lix  patriis  a finibus  artos  r.r , 1 

Longa  perexiluK  cafus  miferc  finiflros. 

Hac  rabie  fucccnfa feram  pnameia  coniunx 
InduiK&duplicicreuetuntaggercdcntes:  i/ 

Longaque fub geminis futgcnria naribusora,  '.r • 3 
Succcnfi  manfeieoculiiK  truculenta  minaci  3 
Fronte  fuperciliatK  latrans  in  pertoreuirus.  3 
Quid  memorem  frux  furias  odiumque  parentis/  ) 
Qua:  miferos  nati  flammis  fatalibus  artus  ; i £ 

Vita  necem  frattum:&  matrem  fc  oblita  ctemauit.  3 
V ix  ea  finieram  cum  formidabilis  irae 
Caftra  fequens  aderat  ftygiis  noua  bellua  fignis  1 


.'tlirxx  DE  CALAMITATIBVS  -J 

Ingenti'  comitata  manutmcndacia  tctflis  ;i  i l 

Vultibus  fid  trepidi  dubia  fub  imagine  fraudes 
Ignorifq?  doli  fub  ucftibus  agmen  agebant: 

In  medio  ffipata  graui  regina  tumultu 

Tollebat  nigra  umbrofara  fulligine  frontem.  / 


.ajUDg&jfiauoOiilotc  lUpnahnS 

Quartum  monftrum  Philargyria . 

: . . ; :0 
.v  Vri  facra  fames  hic  cfttrerumcp  cupido v 
i r Improbaidiuitias  amor  infinitus  habendi, 
i H ic  numi  fitis  ardefeens  immefa  uorago 
Tartareis  emifla  uadis  imitata  rapaces  . >'/ 

Vnguibus  harpyas/amrataqi  grandibus  ora 
Dentibus  lngyrum/qualcsquantofqj  elephanti  O 
Aethiopes  I ndiuc  fcrunttfmuatur  in  orbes  ! I 

Et  nodos  in  fe  rediens  coma  denfa  figurart  1 , 51 

Tempora  nec  uclat/fed  agit  fufpenfa  tumorem  iiT 
Vndiqi  Turgentem  nudacp  recedit  ab  aure. 
Nccfolumuigiles  obeunt  hirfuta  rotundo  " / 

Tempora  dreuituiuerum  fub  ucrncc  canot  .T 

Inccru ice  micant  oculi icai  florea  fota. 

Effigies ueteri uuhufqi  fcrmllimus  atgo  'o. . , ;JQ 
Sed  magis  tntrorfum  Icrobibus  fubdueia  cauatis 
Lumina  difccduntifctofaqj  prominet  atri 
Syluafupcrcilii/maaes  fquallorcp  peromne 
Corpusiiners  dicas  monflrum/SC  uix  oflibus  liarcns 
Sed  geminis  quotiens  opus  eftiira  niritur  alis. 

Vt  credas  fem  Boream  Zephytuue  per  auras» 
Pnoipitcmuc  Notumducri  ft  nuncia  fama 
Surgatmt  acceptus  nares  odor  imbuit  aurii  J 

Eleuat  ingentes  alasi&l  lumine  fuco 
Vifa  petens  quicquid  falcatis  unguibus  aufert 
Stulta  fuos  nunquam  uenturum  feruat  in  ulus. 

Sacra  dcum.famffas  leges  priclaraqj  gcftat 
Scriptores  rerum  egregios.celebrcfq5  poetas: 
Quipocctum  laudes  chartis  3C  nomina  mandant: 
Et  quicquid  non  auget  opes  auerfa  repellit. 

Sola  iuuant  qui  lucra  fcruntifint  citcra  quaqua 
Laudibus  & precio  digniflimaicartcra  fodent 
Sicut  hyperboreis  rutilans  in  uallibus  aurum 


LIBER  PRIMVS  cxxix. 

0 

Gryphes amant/auidup  tcncnt/uigilefq;  tuemur: ' ' 
Vnde  nec  urilitas  operat  pteciumue  laboris/ 

Sed  metus  & clades  oriturriic  pertus  anhellum 
Pctuigilis  monftri  grauiore  cupidinis  aeflu 
F eruet  opes  cumulans:quas  olim  prodigus  hxrcs 
DiflipcuSC  pingues  ferat  in  conuiuia  menfas. 

Palla  fmulatoexhumcrisdecurrit  in  imos 
Lapfa  pedes:manicx  uelant  extrema  capaces 
Brachiatquas  ubi  uult  cuiuos  demittit  in  ungues. 

2crc  mores 


i celarcrmanus  leuisrapta  rapinx. 
Perfida  mensmullifcp  potens  manfuefeere  dirtis. 
Indignas  dignafqj  preces  furda  accipitaure. 
Vtproicrtabouisclctrartograndia  tergo 
V ifccra percipiens  oculis  ucl  nare  fagaci 
V ultur  edax  auido  cornus  uc  famelicus  ore 
Conuolat  ad  rdoluta  graui  conuiuia  tabe: 

Sic  ad  opes  aurumqt  cito  fms  ifta  uolatu 
Fertur  ad  nudum  fpolians  fragmenta  breuefqj 
Rclliquias  fhidiofa  legitsgrcmiocp  recondit. 
Ncccontentabonisdiuumqux  munere  tellus 
Protulit  in  pattem  fcelerum  uocataflradeofcj: 
Excrcctq;  preces  magicaiSdconfulit  aras: 
Infemofq;  uocans  manes  altaria  circum 
N ortum  as  adhibet  ueftesrrctroqi  uapore 
Orgia  perluflrat.ducenfq?  in  puluere  circum 
Murmurati  uariis  diftinguit  figna  figuris. 
Extacp  tyrrhenorim  ferutata  requirit 
Thcfauros  qux  terra  tcgitdiucntia  plumbi 
Ponderat  argenri  globulos  uiucntisSC  atra 
Artifici  mendax  uettit  medicamine  in  aurum. 
Falfaqj  cum  ueris  iungens  cum  doridc  bacchum 
Cum  gemmis  fragiles  hyalos  cum  palladis  imbre 
Mifcct  Ariflei  iuccos  & cerea  mella: 

Menritufq;  nouas  fuco  errorem  faciente 
Confertis  fenio  deludit  mercibus  omne 
Turpiter  emporiumilucriq;  libidine  feruet: 

Et  totos  hac  arte  dicsconfumit  8C  annos. 

V tqj  dies  trifli  fic  nox  abit  anxia  monftro: 


1 1-  i 


DE  C ALAMIT ATI B VS  ! 

NuIIaqi  pax  uirio.rodcnribus  inrima  curis  -i 

Pedtora  nulla  quicstpoft  turpia  lucra  diuttue  A 

Fraudis  & exlegem  quatftumtfi  lumina  fomnus 
Occupat  8C  duro  furatur  membra  laborii 
Pidhis  imaginibus  fotmifqi  fugacibusaftat 
MorpheustK  uariis  fingit  noua  uultibusorx.  .U 
Vanacp  fopitos  ludunt  infomnia  fenfus.  I 

Nam  rerum  tenues  umbras  fimulucraqt  fcruanS 
Lubricus  afliduis  ut  fluxibus  ambulat  humor/ 

Et  nunc  fumma  petens  reptat  nunc  ima  rclapfus 
Antra  caucmofi  capitis  riganftq?  reditep 
N une  iter  obliquum  finuansmunc  tramite  redto 


F crturtK  ipfe  fibi  redit  obuiusjaut  agi  t arcum 
I n dextram  Icuamuc  cadcnsmt  pellit  K urget 
FumustK  ingrelfi  caua  fpiramenta  uapores: 

S ic  rerum  fpeciesuariisconcurftbusiut  fors 
Obtulitiautufusatel  uis incognita  coeli/ 

Spirituum  uc  potens  induflria  nodte  filent! 
Diuerfoonentantdiucrfos  ordinecafus.  ilmvtj 

Ceuuariasuocesdiucrfaq»  nomina  rerum  *T 

Sinouusjnuerfisfurgar  compagibus  ordo  . 1 


Difformes  cadam  faciunt  elementa  figuras.  A 
Ha:c  duo  Roma  noris  & amor  doni  ponimus  hifdcm« 
Tramite  conucrfo/K  retro  redeutite  meatu,  I 

Qua:  fi  mu!  aera  magis  uigilans  cxcrcctiin  unum 
Nodte  reucrmnturtuerifqt  fimillima  formant. 
Oflcntantur  opescupidojquia  tempore  luris 
Cogit  opum  fperiesiK  iter  quod  luce  frequentant 
ln  tenebris  repetunnX  noto  calle  recurrunt. 

Ccecaqj  pratteritas  imitantur  fomnia  curas. 

Quom  tadris  ergo  rediit  nox  humida  ptnnist 
Atque  foporiferos  n /uris  argentea  bigis 
Luna  uehit  radiostfomnus  per  rura  per  urbes 
Spargit  l.rthco  medicata  papaucra  rore:  J 

Et  uigiles  abigit  fecreta  incendia  curas. 

Pulf*  abeunt  celeres  adtriflia  liminadirisi 
Atque  leues  harrent  fub  opaix  frondibus  ulmi/ 
Vlmus  enim  diffufa  comas  K brachia  late 
Surgitibi  a ualidisradicibus/illiuscrgo 
Muta  fub  umbrofis  habitant  quae  fomnia  ramis 


LIBER  PRIMVS  exxxi 

In  thalamos  hominum  SC  tcncbrofa  cubilia  ducunt: 
Dantqj  fuos  diis  uul  tus/uoccmqt  habiiumq;: 

Illa  pcrobfcuros  capitum  dclapfa  meatus 
Ad  uigilcm  fubcunt  animum  xafufq;  figuris 
Mobilibus  formanttfopitaq)  corda  taccntum  . i 
Sollicitanttncc  uana  minus  quera  fangann 
Interca  circum  uittas  SC  anhela  frequentes 
Orauolantcuri.moxcp  ut  foporeuolatmitrant:  > 

Mordaciqi  feeantitcrumprecordiarollro.  

Harceftquaeticium  uolucris  ferit  ore  cruento  ! 

Aeterna;  natum  poena;  artcmoqj  dolon  . 

Monftrum  igitur  fi  quando  quies  blandita  foporem 
Reddidit  aut  auro  infudattfublataue  furto  ; . i , 


Semina  frugiferae  Cereristuel  inania  plangit 
Horrcatucl  dura  decuflos  grandine  frudus:  :*  ,'  f 

Effufamue  fretis  mercem  deprehenfaue  furta:  . i 

Atep  iterum  tradat  fub  node  ncgocia  luas: 

Totaq;  fub  curis  it  uita  fimillima  morti. 

Ha;c  animum  nxrpi  maculans  SC  corpora  labe  i 

Quaerere  coelefli  predum  pro  munere  iuflu: 

Vanaq;  compofito  mendacia  fingere  uultui  >f 


Quado  grauam  facro  morbum  N aamanus  in  amne 
Abluiti&  puerum  fpoliis  oncrauit  SC  auro.  C • 

Hatc  eadem  fcelcrum  genitrix  fraudumq;  magiltet  > 
Reginam  libycis  pofuitq?  in  collibus  urbem ; vr.  H 
Aerc/uiro/patriafpoliansiperegrinaq;  circum 
Acquoraiper  rapidas  fyrtes.pcr  barbara  pellens 
Regna  diu  profugam  terris  iadauit  SC  unda.  a V, 

Hxc  Priami  natum:cui  longa  pepercerat  ira  1 it 

Martis/Si  a patria  procul  obfidionc  latentem 
Trhaicio  iuuenem  innocuum  mucrone  peremit..  [ 
Ah  fcclus/ah  dirum  fadnusimultoqt  piandum 
Sanguineiprimacute  imberbem  fub  flore  iuuent*  [ 
Ignarumqt  doli  puerum  niltale  uerentem  I 

Perfidus  obtruncatiplacidum  rofei  decus  oris 
Et  regalecaput/Gmplex  finecrimincpedusi  •/. , ^ 
Et  natas  ad  feptra  manus  ueniamq?  p recantes 
V ulncrat  immitis  reperito  fxpius  idu.  • o 

Pnetcreo  concifa  fui  qui  corpora  nati 
D iis  epulanda  dcdittquiqg  auro  uendidit  urbem:  I 


DE  CALAMITATIBVS 

Quiqt  fuum  fupcrans  hoftcm  fupcratusabauio  * 
Exanimum  phrygio  uerfatum  pulucre  coipus 
M i fit  ad  extremos  ignes  patrium  qj  fepulchrum. 

Non  prece  non  lachrymis  motus  non  iioce  patema 
N ec  mi  fero  cafu  queruli  fenistimmemor  omnis 
I ufticix  folo  placatus  munere/  tandem 
H ecftora  rcftituit  Priamorfua  pignora  patri. 

Quiqj  per  undofum  dulccfnc  perderet  aequor  > 

Diuitiasiretroconucrfanauepcr  undas ,1  . X 

Ad  patriam  8 C fatuos  rediit  non  infeius  hoftes.  l 

Quiqj  deum  manibus  rapiens  pendentia  dona  : \ 
Sacnlcgus  fupetum  uanos  irriiit  honores.  .1 

E t qui  lurripiens  auri  duo  millia  pondo 
Et  lateres  fitluos  fucata  fubintulit  «a; 

Vt  genus  efrenum  N afamon  qui  uerfus  in  auflrof 
Incolit  ifiaco  contermina  tura  canopoi,;:  -;:l3 

Naufragiis uitfhim  qmerens  gaudere  procellis 
T urbimbufqj  iblcnfufafqr  per  axjuora  maces 
ColligiuSc  nautas  ad  punica  littora  pulfos  f 

Auxilium  fimulans  uiolar,  Sic  improbus  auri 
Raptor  in  aduerfis  quemquam  fi  uiderit  angi 
Cafibus/cxultacfidlocpaftutiorore  trinus 
Dum  promittit  opem  fpoliattpraedamqj  reportans  ^ 
Celat :K  exuuias  occulto  congerit  antro; , . - -r  cj 

Hxcquoq)ucnalcm(tanti  quis  crederet  Orcumf} 
Efle  deum  ferinSemcn  coelefte  piando 
Progenitum  fcclcridiuinac  menris  alumnum» 
yirgincoqi  alitum  grcmio/crimenqj  uolentem 
Solucrc/8£  anriquo  contradam  fomite  labem»  *;{ 
Dira  fames  auri  culpa:  regina  parenfqt  - . ..  •.< 

Perdidiuindigno  fignatum  uabere  corpus: 
Confixum  caputrK  duplici  manantia  rore  \ 

Pedforatpulentcfq;  genastfrontcmqj  «dentem  r.3 
Ingratae  moriens  placbi  monftrabat  ab  alra  i 

Arboreipuroureum  terra  abforbente  cruorem.  o -1 
Hxcoprramifriufhis  haec  gaudia  menrisaudrr.  3 
H ic  memor  antiqui  fceleris  dum  trifti ii  flerem  3 
Funera uitgineat prolis  Iargoqj maderent  • ->rl  r 
Imbre  genat/uidi  ex  alto  telluris  hiatu  or  3 

Deformem  prodire  chotumtSatarginc  Iad  1 


LIBER  PRIMVSAD  c.xxxi. 
Signifer  armatus  ucfligia  lentus  agebat:  'uq 

Quem  confufa  cohors  cultris  armifqipopin*  rD 
Prefla  fcqucbatunpatinas  Untfofcp  lebetes  o.iqil 
V ifccraqi oblongis  uctubus confofla  gerebat:  i Jr' 
H is  comcsin  bellum  turmis  ueniebat  inerti 
Turba  canum  greflutquotutn  curis  afpcra  multam 
Fluxerat  in  fcabiem:fanieqj  fluentia  linguis  .... :r  j e 
Vlceralingebant;&:  crebro  ard en riamoifu  . .Y. 

Scalpebant tergatft  fcabras pruriginse  clunes.  non/. 

rl  .udamur  s.-nhtftui;  ■ .1  ;r:erigxjq 
Quintum  Monflrum  Gaflrimatgxb 
na.-.  • n.  r \r.r. in!  r.icnosbat! 

. Oc  quoqj  cerbcrds  mofltu  de  faucibus  «it 
h Ridiculuma  pingue  capucfrons  pmmet  alta 

n Labra/gcnasioculofqj  tumcs/iubgutturlato 
Surgit  SC  inflatum  tollit  curis  uuida  pechis. 

Trita .breuisimaculata  mcro,8C  pinguedine  ueflis 
Vix  rhcnesduncmqj  tegit:  ucntrcmq;  ptofuium: 
Raraqrcollifisigreucibgia  mutat 
PoplitibusxunuS  putruere  fub  unguibus  elbe. 

Ad  lumbosiad  utiuqdatlis  lachrymantia  circum  ’ 
TucaaiSi guttis futpebfa fluentibus  harrent  L, nr.l 
Sumina;bpfus adeps  iter  fi£ ueftigia fignatt  boni  i 
Oenophoro  keuaarmaiaefl,abdomine  dextra.  ,'t.  J 
Ante  cibos  quam  prefla  graui  fub  fafcc  priores  u_p 
Concoxit  namramouas  lupctingcrit  oftas:  A u fbrq 
Impatiens  famistefearum  infinita  uorago  ibM 

Pocula  prchcnfa  manu  fnis  implacabilis  haurit: 

Et  crebro  exhilarat  bacchus  conuiuia  potu . 
Garrula:lcnta.(alax:pctulans.improuida:turpis, 
Immeinor:indocilis:leuis;cb»a:dcdita  femno 
Semper  olctmatcfqi  graui  contnflat  odore:  J 

Talis  erat  multo  fpumans  Silenus  hiaccho  I rO 
Quom  capitis  nutu  in  collum  cutuatus  afclb' 
Ccruiccmlupcratqiiubas  flilantc  faliua  ! ' 
Rifus  erat  faunis  nymphifq;  colentibus  agros. 
Concaua  non  tantum  maris  abforbere  charybdis  - ' 
Dicitur  a Calabris  quardiuidit  ama  peiori. 
Quantum  liare  ingluuies  uin  i demergit  in  aluum 
Hirfuram  feris  aluum  dcnfacp  comantem 


x.  DE  CALAMITATIBV*  1 


Pube  per  humentes  it  grex  tetenimus  umbras  * 

G rex  ohmfyllac  infertus  uahqt  tragoedo: 
Etpmguifudotecutemdepafcitur  udam: . 

Blandior  ingreffu  primo  fcmelcia  proles 
IncalctiaKj;  uias  fumos  exhalat  in  omnesr 
Cocliiditq?  aditusq>er  quos  a pedtoris  antro 
Spiritus  afeendit  curuas  in  ucrticis  atdest 
Nam  nebula  feruente  mero  per  guttura  pingues 
Attoniti  capitis  fummam  uoluuntur  in  arcem. 
Pugnam  Fitrualidis  alti  mens  incola  tedh 
Defcnfura  fuum  limen  fuccingitur  armis. 

Sed  conata  diu  bacchantem  extinguere  fumum 
Vitffa  fugitiuidoe  fubiens  penetralia  Bacchus 
Cui  comes  it  foporifiC  torto  dementia  greflur  ' i 
Per  cerebri  humcntefqj  finus  animxqi  Taedium 
Larthco  fpargens  hauftos  dc  flumine  rores  '?- 

Inducit  fomnos  hebetes  jfiCmorpheadodhtm  *■ 

Fallere  imaginibussnodhtmaqi  fingere  monftrat 
Pondere  profla  dei  conniucnt  lumina  crebris 
N utibusifiC  placida:  nequeunt  obftfterc  ncxfli. 
Lingua  loquax  priusfiC  nullis  obnoxia  uinclis 
lamdcluialabattuerba  inconflanria  prcfTo 
F inc  cadunttblxfo  fonus  cuanefcit  ab  ore: 


Labentemcp  pluit  per  mentum  barba  faliuam;  * 
Qualis  in  umbrofo  Protheus  mutabilis  antro 
PrcfTus  Ariftco  iacuitiqua  Carpathus  inter  J 

N iligenas  claramqi  Rhodon  caput  cxml  it  undisi 
Qualis  in  occidua  pugnax  Anteus  harena 
Et  ferus atmonix  uidlore  fub  Hercule  taurus 
Fufus  humi  cubuit.Qualis  minois  in  xdc  > 

Scmiuir  eradlans  fpumantem  fanguinc  prardam 
Cccropio:qualifqt  cauofubcarccrc  plena 
Cerberus  ingenti  diffundit  uifccra  campo. 

Talisin  immundo uinofum  bclluacorpus  ' 

Pulucredirtcnditttumidam  fic explicat aluumt  • 

Acgraqj  turbato  hc  deiicit  ordine  membra . 

N unc  uentofa  tumentsnunc  contrahit  ilia  flatus: 
Alternifqj  fonor uocis  uia  murmure  rauco: 

Pedius  fiCotalauat  tepido  fumantia  rore 
SudonfiC  undantes  currunt  per  tempora  riui:  .1 


iv  K 


LIBER  PRIMVS  cxxxii. 

Somniaq?  ocairrunttpingucs  funt  fomnia  tncnfe, 
Atcp  coronati  fufo  crateres  hiaccho: 

At  celetes  nunc  labra  bibunt  nunc  h umida  mule*. 
Lumina  rnunc  bifido  rimantur  tempora  rofho. 

Dum  loquor  & turpis  moror  ad  fpctfacula  monflri» 
Eccenouar  gentis  refonans  fragor  impul  it  aures: 
Ettcllusnouacaflra  uomens  ingentia  fudit 
A gtninatqua:  campis  immifla  patennbus  omhes 
C ompIcuercuiasaK  culta  noualiamcc  iam  ;uJ/f 
Rus  capit  fias  anes  & non  numerabile  uulgus  uD 

|V  icinas  intrare  urbes  incendere  temp  Ia  oV 

V ifa  cohors  fetrenouas  in  merata  flammas, 

Signafcquebanturmcercntesordincturma:  O 

Compofitotfigna  arcus  erantrfaxacla:  pharetfirt 
Etquaquahaseflentboftiliacaftragenufij 
Pcfliferum. ridere  tamen  facilefcp  choreas 
Ducere  permixtis  lata  ad  conuiuia  turbis 
Suadebant/fieritp  leucs  cum  carmine  ludos, 

D ux  erat  his  formofa  Venus  fufpcnfa  cupido 
Filius haflililongo  ucxilla  ferebat:  4 

In  gremio  matris  molliq;  in  ueflc  uolutus 
Inndias  iocus  dC  uanas  excogitat  artes.  ' i 

pALAMITATVM  LIBER  SECVNDVS 

Sextum  Monflrum  Luxuria. 

AEc  fera  cocyti  de  trifbbus  enatat  undis 
h Orenitesianimo  maculata  fimillima  forbo 

Qd  nitido  trifles  claudes  in  cottice  fuccos 
Decipit  ignarostmorfuq!  uenenat  amaro, 
Illecebris  & fraude  potens  aflucp  dolifqj 
D imicattK  uultu  pacem  praetendit  amico. 

Hanc  contra  certare  caucicontcndcte  uinci  eflj 
V incere  terga  darciK  reno  uefligia  ferre: 

Fulget  in  egregio  decor  infupcrabilis  ore: 

Omatuq;  iuuat  formamdigat  auncolorcrn 
Luthea  uitta  comamimollcs  quae  fufa  per  armos 
Leniter  inflexos  fcnfim  finitur  in  orbes. 

Candida  frons/Iatcqi  patens  ad  tempora  cutrir. 

z ii 


7 :/  -DB  CALAMlTATlBVaiJ 

Clara  fupercdiis  oclantur  lumina  nigris*  :•«?, 

Piirta  gcnasiprcfli  fub  honcrtis  naribus  oris 
Purpureos  coheunt  imitanria  labra  colotes:  v 

Aurea  procero  reretiqi  monilia  collo  • ;j  J 

Pyrgotclis  calatamanuiformatus  in  diis 
Qualis  erat  uiuenspartorformofus  Adonis  ..\L 

Pendct:8£  intextis  iriridi  curuaminc  ramis.  • . 

Myrtus  opus  angicgcminacq;  in  fronde  columb*  •. 
Mutua  porreirto  collibant  olcularortro.  _> 

Cum  graditur  tenui  fummum  bulla  aurea  partus 
Verboat  applaufutperftringit  eburnea  ucftem 
Fibula  coccincamnextaqi  fubalbicat  auto 
Corpus exili  fila  inter  fenea  uefte  i 

Latrtcus  apparet  mixtus  cum  fanguine  candor  3 

Qualis  odoratis  pefti  qua;  nafdtur  hortis  p i£I 

Ertrofa  confiifis  rutilante  colonbus  albo:  j'! 

Rara  ftnum  chlamys  :8£  uifu  penetrabilis  ambit:  i 

Albacp  fub  tenui  curis  interlucet  amicht. 

I n geminos  orbes  glomerata  utrinqi  tumefeunt 
Pedloranrona  fmus  cohibet  baccata  fluentes: 

G em  ma  humeros  non  una  tegit  digitofqj  micantes! 
Hoc  habitu  ad  ripas  phtygii  fimeonds  amatum 
Ibat  ad  Anchifentmarti  uclaminc  in  illo 
Eftcongreflaxauodumuirfudarctinahtro  ^ 

Mole  fub itnearqua  fortibus xra  lacertis 
Voluit  in  ardcnri  dutusfomacepyragmnon:  i 

Qualis  erat  tynos  ludens  E uropa  per  agros  i 
Siue  per  hybleas  errans  Profcrpma  uallcs/ 

Cum  Cyane  in  liquidum  fluxit  mutata  liquorem! 

Q ualis  in  ornatu  libyco  fidonia  mater 
Comptior .BC  fertis  folemni  more  diebus 
Cum  nuribus  phrygiis  multo  fpctrtabilis  auro 
T yndaris  ad  diua:  ucnicns  T ritonidis  arcem/ 

Seu  quales  ineunt  regum  conuiuia  nuptat/ 

Buxea  cum  Ixtos  modulatur  tibia  cantus. 

Tale  fuper  pitrto  per  rura  per  oppida  curru 
Progrediens  monrtrum  nunc  hos  nunc  uulncrat  dios 
Luminibus  moris  apte/gertuq;  uenurto. 

Obuia  diffufos  crines  ucrtcmqi  decoris 
Moribus  impellens  diuinum  fpargit  odorem 


LIBER  SECVNDVS  ejocxiu. 
A ura:fonat  tenui  ludens  uaga  bratffca  uento: 

Ore  pudicitiam  fimulat/caftumqj  tuborem: 

Nam  magis  innocuo  fi  fitcomundla  pudori 
Forma  mouettgrauitarc  oris  condita  ucnuflas 
Accendit  rapidos  furiis  afflantibus  ignes. 

Use  funt  ilia  quibus  Veneris  puer  arma  fupeibit: 

Et  quibus  imperium  tertis  quatfiuit  K alto. 

Hinc  hominum  futgit  crurians  infania  mentes/ 

Qua;  dulces  abigit  iomnostqus  pallida  reddit 
Ora.parit  gemitustin  amaros  lumina  flaus 
Soluit:#  in  totum  fufpiria  feminat  orbem. 

Mira  huius  natura  fcrstnon  enfe  nec  hafla 
Vinriturrinterequosintcr  thoraces  ahenos 
Per  galeas  conofq?  truces  incedit  inermis: 

Nuda  manustfine  thoraris  fine  caflidis  ufu 
Conata  in  hoftilctn  uidrix  agit  cfcda  turbam: 
Pnctfricnfqi/hominum  uires  deridet#  arma 
Martia.fcrt  Macedo  teretes  in  bella  fariflas: 

At  fythies  longis  utuntur  A mazones  hafbs. 
Romulida:  certant  pilisxclcrcfq;  cathcras 
Barbarus  aducrlbs  gallus  iaculatur  in  hoftes. 

Parthus  equo  uerfts  pugnat  fugiente  fagittis. 

Sunt  uarii  morestufusnon  omnibus  idem  , - 
Militfxjion  omne  unis  genus  uritur  armis:  V ' i-Z 

Sunt  ifli  fua  tela  ioci  rifufqt  modeftis 
Nutibus:#  pulchro  ridentia  lumina  uuftu: 

Dura  quibus  penetrat  compagibus  ana  folurisr 
Scutaq;  multiplici  chalybis  dreundata  uefte. 

Scit  Paris/ Acncafq?  pius  fdt  dutus  Achilles: 
Alddefq?  Iouisptolestfcit  Iupitcr  ipfc 
Saqx:  ferx  infidiis  fadus  fcra.cygnus.#  aurum,  > ' ■ 
Scit  ctudclis  idem  Thercusiuidforqt  Medufa»  'r.t  t -i 
Cuius  adhuc  retincnttlluftrcm  fydera  prxdam. 

Hoc  regina  modo  Babylonia  Pafiphacqt 
Sic  Bacchi  delufaparensriic#  Phaetontis 
V idta  cupidineo  mater  qux  languit  igne: 

Venatrixq?  foror  Phcebi.fdt  lamia  rupeSi 
Hicftra  adulterium  parit/inccflufq;  nefandos: 
Stupraqi;#  igne  fcelus  dignum/quo  barbara  quond! 
Abflulit immixtis  fulfur  qumquurbia  flammis. 

z ii ( 


f 


DE  CALAM1TATIBVS 

N une  lacus  cfhubj  tunc  homines  enare  folcbaiuj 
Et  qua  pcntapolis regio  fuit/*quora  lentus 
Pigra  liquor  ucftitrqui  mortua  cotpora  forber. 

Viua  gerit  tcrgo.-fccicris  monumenta  uetufti. 

Hanc  uencrem  dixere  parrestquam  fpumeus  humor 
Progenuit  dcniqj  falo  delata  propinquum 
Lutus  ur  applicuit/placido  per  pectora  lapfu 
Se  infinuans  delubra  fibi  quxfiuit  Si  aras. 

Flamma  latens  uenis  Venus  cfbfuror  oflibus  herens. 
Hinc  locus/hinc  frater  fatuseft/quitclafaccmq,' 

G cflauSC  auratis  fine  lumine  militat  alis: 

Omnibus  has  natura  potens  Si  prouida  curas 
Ad  diditihos  ftimulos  atq;  hunc  anitnantibus  ignem. 
Quod  preftat/magis  ofTa  caletmenus  acrior  urget. 

Nam  meliora  magis  prohibens  natura  perire 

Ad  genus  augendum  flammis  grauioribus  inflat. 
Afl  hominem  cui  plus  diuim  luminis  autflor 
TradiditiSiflctfh  uoluit  rarionis  habenis/ 

Legibus  hunc  cetris  iuflit  cohibete  furorem: 
Impofuitq;  modum  uencritnc  pluribus  una 
Nubat. -ut  unius  coniunx  fiteoniugis  unus. 
Hincprples.hinc  famflafidesrK  honefla  feracis 
C^)ula  connubiiilegis  myflcria  noflnc. 

Sed  Venus  hos  mores  naturaq,  addita  frena 
Non  pat.turmulloqj  poteftmanfuefcere  uinclo: 

Ac  uclut  unda  fluens  pronus  quam  colligit  atnns 
5 1 lolitos  miffo  tardaucns  obiice  curfus 
Murmurat :3C  clauftris  furit  indignata  reneri: 
Pcrluflranfqj  aditum  tumete  (pumanria  toga 
Eleuat:K  molem  fluxus  qua:  intercipit  urgens 
Pondere  crcfcenti  femperconucllcrctentat. 

E t tandem  euerfo  celerem  trah  it  aggere  curfum 
Afluaum  per  itennotifq,  dat  ofcida  ripis. 

Sic  ucnus  inietflis  erefccntc  libidine  uinclis 
Vento  inflata  calctrpedibufq,  repagula  uinccns 
Libera  permeem  fatflo  rapit  agmine  greflum. 

Ite  procul  iuuenes  fimplex  SC  credula  turba. 
Predacritistdabitis  pcenasthxc  bcllua  Thysben 
Hsc  Cymr.e  natam  rapuit.-fcyllamqj  paterno 
Cnne  ream  .prati  fobolem  lotidefm  puellas. 
iiis  “ ' ~ • 


LIBER  SECVNDVS  cxxxiiiu 

Ite  utri  procultite nurus thax  bellua  tinxit 
Cxdc  maritales  thalamos  8£  fangufnc  lemnon. 

Hxc  iras  hac  bcl  1 a parit.-circu fpicc  campis 
Quat  ftigiis  errant  umbras.pallere  uidcbis 
Triftitiaq;  premi:8£  rubrum  fudantia  rorem 
Tela  coronari  myrtorX  nunc  ire  per  umbras 
Pallentes  umbras  nemorum  coenofaq;  Iuftra: 

Et  nunc  aaegraucs  uefligia  ferre  per  haftas/ 

Nunc  per  equosthas  dura  ucnus  certare  coegit: 
Puluercqj  afpeigi^C  grauibus  (udare  fub  armis: 

Atqj  pati  geminum  duplici  fub  Marte  furorem. 

D ufta  fub  exiguo  claudantur  6£  omnia  ucrfu/ 
Diuitias.animum.cotpus  necat,  inficit,  aufert. 
Talibus cxultansarmisK milite  tanto  oiv  ;nnto3 
Multa  cathcnatis  heroum  milia  fecum  i 

Ducebat  manibustnitidofqi  per  omnia  flores  ' -1 
Compita  iatffabat.uiolas.hiacyntontec  alba  .) 

Liliatpurputeafcprofas.Amaranthon.Ancthi 

Gramen  odorifenxm.CafiasiKcynnama.  nardi  > 
Seminat  ailyriar  dederant  qua:  bal  fama  fyluart  i ~> 
N atrifum.croceafq:  comas  rutilantia  fila. 

Sed  pafiiminfcftatiatffis  de  floribus  herba:  m:\l 

Surgebantquasgignitagerfatdous  amans  T 
Frondibus:3£  taxus,  trifhqj  abfmthiafucco: 
Mordentis  gemis  urnctcxuruifqj  rubeta  l 

Dendbus:SC  thbuli.T itimallus.inanc  cicuta:  Iron ! "! 
GermentKcredfa:  tollunt  quae haftilia  fentes: 
Omnigcniq?  fcgcsfubit  importuna ucncni.  nri.rn: 
Dumqj  oculis  abiens  agmen  fcquor/ultima  pigris  ( 
Paflibus  umbtofo  gens  afeendebat  ab  orco:  . : 
Gens  obfcura  carens  ritulis.inglona.laudum  T 
Indiga.uulgusinops.prolcs  ignara  laborum: 
Segnis.incrs.timida pufhttn  tcfhtdincuclum  , :i  A 
Ante  ferens  ibat  torpor:finc nomine  longa  t 

Turba  fcquebaturpompatdux  ulnma  cafira  . \ 

Nixus  equo  tcnuituultum  deformis  agebat. 

Septimum  Monftrum  Acidia.  i!r  > 
h Aeeeft  curaram  genitrix  exercita  nullis 

Artibus  officii  nullo  laudabilis  ufu 
Scgnicics  inter  fodas  nutrita  Megxix.  / 


DE  CALAMITATI BVS 


Doltacp  I angores  animuliufhjfcp  magiftra.  I 

Sola  fcdcns:oculofqi  fo!o  dcfixaimalignum  ' 

Crifpa  fuperciliumrpallcnsjrnpcxa  capillos:  l 

Phthiriafi  ra  paricns  Icalpit  caput  unguibus  uncis. 

Os  immunda.manus  illota.cadentc  laliua 
Barba  madenpluit  imbriferis  de  naribus  humor. 
Dcbilis^i  longo  pendens  in  pedtora  dorio 
Fauce  mmetdcuat  angufto  fubpoftere  uenntHi 
V tris  ad  excmpl  um/ morbiqj  mtcrcutis  inflat. 

Crus  exile.gcnu  futgenstpes  pinguis  SC  amplus 
Tatdat  ircrigrambufq?  dolet  iundhuapodagris. 

Haec  feta  fcruilislandbcfaftidia  uit*  U 

IngeritiK  tardos  ad  clara  negocia  fenfus 
Somnifero  langorcpremuifngcnta  corda 
Inuolutt  gelido  dcnfa:  udaminc  nubis:  * 

Nil  nifi  terrenis  hauftutn  de  fccibas  unquam 
Cogitatiannalcs  ueterum  dubiamq;  futuri 
T emporis  ignorat  fortcmmunquacp  latentes  i 

Cernere  naturas  rerum  caufafqi  tueri 
Cura  fubit:fubi'c<^a  oculis  uix  afpidmrgrc 
Palpebras  lcuat  haerentes  humore  tenaci.  A 

Lumen  hebetifuidcnt  auresmox  languidaiferm* . 3 
Barbarusmbfcuro  uerba  intcrclufa  piato. 

Seminat  infelix  lolium  frigcnfqj  ppaucri  . i 

Lactheifep  rigat  flcnlcs  humoribus  honos.  M 

Plumbea  liuentigcflat  connexa  metallo  CI 

V incula/captiuos  hominum  quibus  alliget  anus,  j D 
Saturnus  patercftiftiaioxhumida  mater.  tO 


H ane  genuit  magnos  Iouis  ut  compcfccret  aufus  'J 
Italacrctxispctiitcumlittora  roftns.  ri 

Pcnula  ttita.flucns  humeris. a pedtore  aperta:  O 

Sordidamegledto  culnidemiffior  antei  ;fc  r.^bol 
A tergofemnoRtextu  laxata  foluto  »3 

Fila  oras  arcum  pendent:  rofere  cothurnos 
Articulofqi  pedum  mures^C  olentia  nigris  ’ ;T 
Sordibus  immundx  fulcant  calcanea  rimar.  \A 

Ipfa  fibigiauis  cft.tutpi  dcicdla  quiete 
McrtcRKignorat  caufam  mcaorisdC  ortum. 

E bria  Icthatgo  femper  triftiq?  uctcrno 
y irtutumformidat  ircr/monftratq}  Iaboresi 


LIBER  SECVNDVS  > exxxy/ 

Diflicilefqi  uiast&rc maiora  uidcri 
Cundla  facit:ccu  fi  uitrco  fub  gurgite  uirga 
Mcrfa  fit/acno  quia  corpore  dcnfiorundacfb  n/i 
I ngentem  fparfa  menti  tur  imagine  formam. 

Sic  hominum  falfo  deludit  Acidiauultu 

Spem  minuens/animofq;  premens/operumej)  futura  effatu*  OCCltUe 
Prxmia  deridensrcontemni  fulmen  8i  ignes 
Tartareos  fiuftraqt  docet  phlegetonta  timeri. 

Aeacon  & minoa  negattnullum  Rhadamantho  , r.O 
Iudicium tribuirrfcedxq; libidinis  ufum  /n/.i 

c Et  Vencrisconceditopus:conuiuia:uentris  nriflA 
Inglouiem  laudartfic  lentus  pedlora  torpor  ?ifl ji'i 

OccupafcK  pigras  ita  uinrit  inertia  mentes:  f:L 

Inftrutfhs  laute  mcnfisifi  copia  detur/  -t r -_T 

Indulgct:quefitauorar:fcdquan-crenefcits  -s 

c Inde  graucscurx  longacuacp  tccdia  fuigunt. 

Sic  nocet  hoc  monftrum:S£  iuibsconadbus  obflans 
Suada  ab  obfcxnis  quxn  folatia  rebus. 

Hoc  inhonoratum  fcelus  ignauumqt  fcquuntur 
Ignotae  triftcfqi  animaequas  nulla  futuri 
Cura  nec  xtema:  fhmulauit  gloria  fama;. 

Si  tamen  hoc  quaedam  retinent  cx  ordine  nomeni 
Non  fuafcduirtus  illos  laudata  priorumi  7": 

Vel  genus  excelfe  gentis  udregia  uirga 
Imbelli  gcftatamanunrd  nobile  crimen 
Egregiumue  fcelus/ fciri  fine  laudis  honore  * 

Cogit.K  inuitashominum  tranfmittic  ad  auresi 
1 florum  turpi  cx  numero  8£  de  plxbc  nefanda 
f Vnus  erat  modico  dominum  qui'  uendidit  axe 
Vnus  SC  o (Inferam  feflo  qui  iunxit  abydum 
Pontibus/3C  magnum  falfis  Athon  abluit  undis 
Mox  ubi  conuulfas  audiuit  in  xquore  puppes 
Et  pontem  aequoreis  confradfum  uiribus/amens 
Qua  phryxi  germana  iaea  rate  fugit  inermi. 

Talis  « xneadum  phtygio  de  fanguinc  Caefar 
Vltimus/Aufonix  labes  tSt  dedecus  aul*. 

Talis  ab  AfTyrio  ueniens  longo  ordine  bello 
Sardanapalus  inersiqui  non  chironis  in  antro 
Nutritusmonintacquoseracinrcr  Kenfesr 
6ed  calatlioscircum.faturataqi ucllcra  rore 


6Vl 


30H 


I 


.vxxx  aDE  CALAMlTiTlBVSlU 

Murias .« tenues  Ianas/quas  Sericus  alris  it  a 
Pctftit  ab  arbonbus-uiolafcj;  imitantia  penfa  jD 

Purpurebfqj  croci  uultus  Jiyaliqj  colores:  'oM 

Crinitofep  oolos:fohum  regale  tum  jni 

Ncfciusaurcgniinnaforiuratacoegit  hi£ 

Auxilia  « celeri  maturans  arma  paratu  t.vfi 

Attonitam  anxit  fubitis  legionibus  urbtm»  . . :'i 

Stamina depofuit tandem iSC dcplxbc  fugaci  «.T 
Componens  raras  acies  cum  milite  pigro  -a  A 

Exiit  in  pugnamanolles  tal laribus  armos  •bnl 

Affueram  tunias  clypci  grauis  xrcus  umbo  rr»V 
Prefltt.ut  horribilis  pugnat  cauabucdna  fignutn  [ 
Acdid  it:ut  rigidum  campos  ingrdla  patentes 
Terrifico cantu  ccaniruox bellica Manemi  'a  < Ini 

* 

Et  lcuisinfonuit  crebris  hinnihbus  aura:  ’ f.til 

Obrwuitdhipucrcoculi:liquerc  trementes 
Lora  manus  rClypcufq;  cades  Cres  digna  triumpho  ) 
F ormicam  opprdiit  ucteris  de  fanguine  natam, 
Myrmioncsiqux  Myrmidonum  genus  acre  utroru  . 
A edid  it  .excultum  cfl  rolbi  de  forpice  g canum: 

Et  tnftem  monens  liquit  fub  puluerc  uitam.  r.  tu  D 
N on  poterat  tanta  armorum  dux  mole  fepultus  i V 2 
E tanto  fine  txdc  pedem’ fubducerc  belloC  f,-  ■ ^/r 

Talis  in  ignauo  regnabat  pectore  uirtus: 

Poft  elatum  facinus  fugicfolitumcp  cubile  i 

Depofitisrepctcnsarmisfcmifitmignes 
Fcemincos  femper  mores  imitatus  Si  artes  . oD 

Hoc  animi  fortis  mori  ens  opus  edidit  unum. . .rnofl  ( 
Sta  regunt  orbem.fcclcriicp  licentia  regnat. 

1 Rei ligio  contempta  lacctrfprttufqi  dcoiuirtr 

Cultus  abititritaq;  fides  iam  pallida  ucftc 
Infirmis  titubat  pcdibusipcflundata  legum 
Maicfbs/rot  rnonftra  pios  immania  mores  • i K 

lnuafcrc:fiIetprobitasqjudorcxulatalas  ') 

E xplicar  ad  limen  pictas  reditura  paternum 
Vilis  X atmta  uirtus  in  ucftc  rcl idtis 
Vrbibus  cgrcdicns  loca  per  defata  uagatun 
Solaqtmam  mcrccs.laus.gloria.fama  triumphus* 

G audia.pax.fuccdTus.honor.rcucrcntia.  cultus. 
MaielhsJauor.impaium.populicg  fecures 

LIBER  SECVNDVS  -■•AcmixvL 


Virtutum  tomites  olim  dum  pinguia cutuo  u : "5 
Iuggcra  fcindebat  conful  Romanus  aratro/  1 

Et  dum  prima  fuis  gaudebat  ouilibus  atas  ■ V 

In  fcclerum  fugere  domos  Jolus.arma.rapini: 

F urta  .uen ena  .neces. uencrcs  .imuria  .fraudes;  > 

Infignes  celebrant  folemni  laude  triumphos.  1 

Pallida  uelato  uirtus  abfeondita  uultu  'iri  I 
Qualis  it  ammifTo  mulier  uiduata  manto/  iri  -1 

Vifa  fub  ambiguo  noflumae  lumtnelunx  imul ; T 
Saepius  efts&foladic  lugere  per  umbras  A 

Per  loca  fyluofas  inter  fngemia  tiallest.  pt  A 
Quadryadcshabitanttubii  feflaquicfcit  orea3  T 

Eft  audita  procul  tales  effundere  queffus.  'jridaM 
■ : multis/'":  ■(.•narotjKO 

Querimonia  uirtutis.  . 'o.  aaub  oM 


Vr  ego  qua:  magni  fum  femine  nata  tonaris 
e Ercoelcftcgenusifcniorfublimibus  aftris/ 
Deferorfhumanifnc  unquafortafic  negaui 
Rebus  opemfuel  forte  meis  non  amplius  armis  i 

Mundus  egctfCur  nunc  tanto  furgente  tumultu 
Debilishacchominumfobolestotmillia  contra  i l 
Dirigcnum  noflra  nullum  munimen  ab  arte  )<I  iH 
Poftulatf  Anualida:  non  funt  ad  proelia  uiresf 
Nonne  acies  totidemlrionne  eft  induffria  nobis?  I 
Nonne  animiYliccat  de  me  mihiucra  Fateri 
Fortune  domitrix  ego  fum/fcdcrumqi  flagellum:  i 
Scmper  tela  manu  fcrimustcum  crimine  femper 
Si  genus  humanum  pofcatsfuntafpcra  bella:  <tA 

In  promptu  nobis  8C  opes:8J  miles^i  arma:  di  a 

Vtqj  hominem  tuear  fupcrumq;  in  tcfl  a reportem 
Incolumen/ftygias  omnis  demolior  artes.  s A 

Ars  mea  morales  ad  olympica  regna  deumep 
O rarnmonftrare  uias  quibus  itur  in  altum 
Aethcrariiun  medium  dirimens  iter  orbita  reflo 
Limitc/qua  monflrantur  adhuc  ueffigia  patmm: 
Qua  ueteres  coelo  digni  periere  tonantis  - s < I 

Limen  ubi  niridis  funt  laflea  flumina  campis. 
Nefciodclitiasmulium  infidiofa  uoluptas 
Mccum  foedus  habettmihi  lis  de  limite  regni 


//  jDE  CALAM1TATH£V#11J 

Cum  uicustmultumcp  inter  contraria  pugno.  , • / 

N aa  meos  inter  regnum  mihi  conrigk  hortes:  \ 

Me  fabor  afliduus  ualtdam  facit. -ocia  frangunt. 

Et  quotiens  opus  ert  artois  extemia  nullis 
Congredior  uinci  St  fuccumbcre  nc(cia:fi  quod 
Pondus  ab  aducrfisiniectumert  caiibusixqua 
M ente  fcroripfa  homin  em /doceo  uariafq:  per  artes  ; 
E rudicns  pauas  d us  immortalibus  annis  - 
Per  fimilcra  rcddotftne  me  cognofcerc  rerum  y 

Nonliotitcjufasrpcrmcpulchemina  mandi  j 

Machina  qu.xmirisMnctrtum  legibus  orbem  'i 

Tcmperaoexprcflb  rapidi  patet  ordine  corii. 

Mc  fine  qua:  in  magno  numeris  elementa  ligantur 
Corpore  non  potcrant.nec  ros  nec  fulmina  feni. 

Mc  duce  nota  foli  uiseft  St  mobilis  unda:. 

Mcquoqj  fumma  patrisptetas  interprete  conflat 
Vnaqt  cum  duplid  fimplex  dlentia  parnj. 

I pfa  feros  hominum  docui  componere  mores:  a 
Ipfa  Solonigcnas  leges' praxepta  lycutgi. 

Phebifcita  numx:magnic©nfuJta  diaconis:  hSl 

Birtenafcp  dedi  tabulasjJCfcrrca  iuia.  , 

Mcduce regnarunt bd iis  beliq,  nepotes: 

E t Perfx  I ibyciqt  duccs:mc  perfide  Roma  •*  /J 
Floruit:3t latarcnimdinonc potita eff.  ia.  i 

Ipficomcs  grais  aderamiquom  rroica  eontta 
PcrgamadepulfisexAulide  nauibusibant:  ■ y/i 
Me  duce  romanus  tyrias  radicitus  attes  .,r/i 
Eruit:3C  fo| ymas  turres:  bimaremqj  connthum: 

Atm  fyracufios  Arcthufa:  moenia  mutos. 

Belliger  extremas  duce  mc  tulit  arma  per  urbes 
BaochusiSC  ardentes  uidncia  figna  per  <nrt™„ 
Nyframq:  locans  Arabis  de  nomine  Nyfe  :Ir 

Dixit  :6t  ad  teretes  hederas  coniungcrc  thyrfos 
Pampincafquc  comas  tremulis  agitare  corymbe  O 
Mcnadcs  inrtimcns  dionyfiaferta  quotannis 
I u/Tit  ab  a:oa  ficn  folcnnia  pube.  ,If 

Ipfa  ego  comburta:  retinent  qux  nomina  mammx 
Fremincas  ad  equos  turmas  St  ad  arma  pataui. 

Ptebis  ego  folymat  ficcis  uefligia  plantis 
Pet  maris  erctrti  pendentes  undique  flutrtus 


ni 

iV 


LIBER  SECVNDVS  e.xxxyii. 

Murorum  in  fpedem  uada  Phoebo  incognita  dwdi 
Mequoqj  prima  utros  ratis  inuentriceper  altum 
Aequor  6C  audaci  tulit  aurea  uellcia  curfu. 

Alcides  tot  monfira  meis  deformia  uicit 
V inbusjK  quicquid  mufis  Phoeboq;  uctufias  L 
Afcripfitmofirum  ert:  Vates  ego  fandaqj  uatum  ) 

Pedora  melliflui  diuino  nedaris  imbre  : 

Largius  irrorotdulciq;  afpergtnc  lufho. 

Fons  ego  CaftaliustPallas  egomomina  plura 
Res  eadcrmNon  fum  morbo  confeda  nec  annis: 

I ncorrupta.uircns  rimmortalifq;  remanfn 
Calefies  etenim  nihil  in  me  moribus  orbes 
Sidera  ml  radiis  pofiuntmil  lumine  ritan/ 

Poft  igitur  tantorum  operum  experimenta  fidcmqj 
Deferor  ignoris  errans  ingloriacampis. 

O ucre  ingrata  6C  meritorum  oblita  meorum 
Sarculanccpnfcc  quicquam  feruantia  laudis. 

O N urna  romulidum  fandifiime  uofqr  Catones 
M afaila  progcnicsrtuqr  o metuende  fccuri 
Er  celte  fpolio  infignis  Torquate  fuperbo: 

Vofq;  genus  Decii  egregium :tuqi  optime  Quinte 
Eximium  paria:  dccusrSi  tu  magne  Quintum 
M axiraciquo  Qefar  fortuna  & crimine  tantum 
Clarior  cfiruobis  ifla  cum  gente  profana 
Iudicibus  fi  fas  eflet  contendcrc/coram 
D icere  ucrididscaufamfcrmonibusaufim:  '/ 

Sola  queri  pofiumrmccumq;  fub  illice  muta 
Tcftisubi nemo nlfi numinaconfcia  redii/ 

Arguere  ingratas  gentes  oblitacp  mores 
Corda  meostmea  fit  tantis  querimonia  fyluis 
Notamecad  fiolidiucniatconlortiauulgi. 

Patrono  mea  caufa  carcttquia  pedora  plena  / 

Perfidi*  faftucp  animos  tollente  fuperba 
Ire  per  anfradus  audent  impune  malorum: 
Aducrfafqj  libi  leges  inimicaqi  mra 
Frangere  Si  audaci  culpas  defendere  uultu: 

Propter  ea  fandis  rario  cum  moribus  urbes 
Iam  fugiti  magni  redormoderaminisordo 
Pofthabiris  tetr*  folum  tegit  athcra/curis 
Sceptra  fcelusrapuitipofiris  cufiodibus  omnis 
' ‘ £ 


DE  CALAMITATIBVS 

Salitatur  regni'  fmcs/aditufq;  tuetur. 

Scire  pati  fandum  elhpartcm  deus  omnibus  sequam 
Senum  impeniq)  dcdittnon  omnia  femper 
A ftra:fed  altcmis  nunc  hoc  nunc  imperat  illud, 

D elia  regnabat  mundicp  tenebat  habenas. 

Cum  moles  xquanda  loui  conlurgcrct:3i  cum 
Saxa  gigarnaasuoluebant  ardua  uires. 

Tum  pnmum  ignotis  homines  fermonibus  ufi: 

D ifttndofqj  habuere  fonosxlucc  marte  profufum 


Aequor  in  aerios  mifit  uada  casula  montes. 

Trifte  reludando  non  cftlcuc  uincere  fiuum: 
Conariqj  polos  & fortia  fydera  contra.  > 

Nauis  ut  aduerfa  temo  cum  impellitur  unda  ; 

Fortia  ni  totis  incumbant  brachia  neiuist  ! 

Idibus  8C  aebris  inftcntmon  uincuur  amnis; 
Cadendum  efttlcges  in  idonea  tempora  noftrx 
Pcrucnicnt dabitur  noflns  fua  moribus  itas. 


Nocquod  folauagerdolcotpcrdcnda  uirorum 
Millia  tot  tantamqj  dari  pnedam  queror  orco, 

N on  pereo  dcicrtarpcrit  qui  deferittenor 
Alligat  errantem  tmea  fi  tamen  ora  fuifler 
Fas  homini  uiuumq;  decus  formamq;  tucrit  r 

Non  dium  blandis  unquam  peritura  uoluptas  I ! 

Flcditurillccebrismecfidofallcrctore.  > 

Sed  mihi  feactum  uoluitpatcr  efle  decorem: 

Vt  labor obludans  iniuncundiq;  dolores 
Humanos  acuant  animosipoft  perdita  primi 
Munera  iufttcix  uetcrumq;  infaufla  parentum 
Exilia/S£  prcflbs  iniedo  fomite  fenfus. 

O mtferum  mortale  genus  quid  debuit  ultra 
Pro  te  proqt  tua  deus  anentare  falutef 
Vitra  immortales  animos  fuperaddidit  artes  I 

Ornamentum  ingcnstfociam  me  tradidit  ipfum 
Se  ribi  pollicitus.-cccli  tibi  limen  apertum:  1 

Et  fugis  audorcm:feruatorcmqt:ducemq;:  \ 

E t chaos  obfcurum  claro  praeponis  olympoi 
Olympofedes  ubi  funuK templa  tonantis:  ; 

Quiniue  non  albetmulloq;  madefeit  ab  imbre: 

Nec  quatitur  ucnnsmec  fulmine  uapulat  ullo, 

C Itfcit  ibi  fine  fuie  quiesi  fine  fine  uoluptasi 


LIBER  5ECVNDVS  cocxxtm. 
Paxactcma.iuhar  flcllis  Si  Apolline  maius: 

Ah  genus  ingratumifcra  mcnsugnobilc  femen: 
Degeneres  anima:  :mores  imitata  ferarum 
Progcnicsaali  proles  indigna  parente, 

N am  pater  cft  deus  ipfe  ubiuibi  maxima  Tcllua 
Parct.K  illius dononbimilitat  aen 
Vnda  fubcfbferuitqt  tibi  neptunia  doris. 
TurcFugisrpatrcmqjncgasnotdona  ferentem 
D iffimulastquae  poena  tuis  erroribus  arqua  efK 
Qua  fcclcri  tormenta  tuo debentuK' Si  audes 
A Hriferos  oculis  fpedlatetebellibus  orbesf 
Aftra  tibi  clariqj  fuis  quos  afpicis  ignes 
Motibus  imperio  patris  ha:c  alimenta  minitant. 
Dum  ubi  dumqj  tuo  patri  fe  fubiicit  orbis 
Totus/8i  afliduo  properans  obtemperat, ufut. 

Tu  Veneri  infudastauidiqj  uoraginc  uentris 
Rumperis.cfcamm^  ferens  grauc  pondus  anhelas.  i 
Sed  quid  ego  in  tales  ml  profutura  querelas 
EffluoCcur  lachrymisoculosi  fingulribus  ora 
In  uanum  indulgesftua  quur  cuifccrat  ifte 
Corda  dolor  quonda  florens  modo  languida  uirtus? 
Et  uidet  Si  iufta  librat  deus  omnia  lance. 

Ipfe  ubi  tempus  erit  nos  inuiolata  reducet  ’t . 

Regna  memortpater  ipfe  meas  ukafcimr  iras, 
SingultusinfemapalusSiuerberadira  ; 

Audia.Si  trifles  umbras  ululare  fub  altis 
Inrcrfulfurcosciebifornacibus  ignes:  . > li 

I nterca  lucos  pofito  moerore  filcntcs  . . '/ 

Tutacolamarilcfqi  cafastignota  latebo:  ( ;• 

Vtpoflquaditi  faterit  uicioqj  litatum: 

Nobilibus  fuccurram  animisiSi  lapfa  reducam 
In  medium  cenis  ucfbgia  finibus  arcens. 

Sxpius  audita  cfl  Si  talibus  ufa  querelis 
D icitur  in  fyluis  uiirus  nemorumq;  per  umbras: 
Vna  camcrnarum  faltus  tum  forte  per  illos 
Pnrtericnsfacrumqj  petens  hcliconamotauit  , 
£ingula:Si  huic  noftrse dedit  in fcnbenda  papyro. 

Vt  fi  uiperex  ftimulis  acccnfa  Megenc 
Natorum  impietas  fuget  8i  drfcctdia  matremi 
Ejahoqj  procul  petegnnum  inuifere  mundum 


DE  CALAMITATI» VS 

V rgcat /il Ia  licet  cafu  affl itrtetur  amaro/ 

Et  tepido  lachrymans  lauet  ora  finumqj  liquore 
N tl  crudele  tamen  natis  nihil  optat  acerbum: 

N am  patiens  natura  pios  non  dclerit  ignes, 

Immo  Tuum  licet  fi  quando  reuiferc  limen 
In  dulces  ruet  amplexustdabit  ofcula  notis 
FronribustK  triftes  uincct  fingulnbus  iras. 

Sic  uirtus  hominum  dux  8£  fidiilima  curtos 
Quauispulfagraues  gemitus  lamentaqj  fundit 
Prompta  tamen  nortns  femper  fuccutTetcrcbuj 
E rrores  gemit  humanostgemit  ebria  corda: 

E t quacuqj  potert  non  definit  ane  mederi. 

Foedera  mortales  orci  cum  rege  fuperbo/ 

Coclitibus  fprctisiinicre.-daritqj  ligari 
Obfidibusfetuarc  fidem  coguntur  auemo. 

Per  medias  urbes  colubris  crinita  Mcgsra 
Sanguincifqj  caput  uittis  intona  flagello 
In  fcelcra  Si  culpas  homines  urgere  laborat: 
Criminis  8i  poenar  dux  oratrixqt  malorum 
Fronte  truci  K toruouui  tu  comi  tatur  Erinnysi 
Sceptra  tenens  iudex  folio  plutonius  alto 
Ius  populis  dicit.lcgcs  periere  deorum . 

Hinc  iratuencre  deum, morbicp  famcfqj 
I mprobasquae  fteriles  nimirum  uerfata  per  agros 
Hatrtcnus  intcrcoepit  opes  & credita  fukis  ° 
Scminatnofq;  pari  iciunia  longa  coegit. 

Hinc  bella  arinorumcp  fonansdifeordiamotut 
Nam  quia  mens  hominum  mores  oblita  puditus 
Degenerat  noxis  femper  acfccntibusiarma 
Nos  terrena  premunr:8C  nos  deus  utget  ab  alto: 
Mulripliricf  graucs  luimus  fub  iudiccpcenas. 

* ••  , *•;  i 

Noua  Iatrturarei  Chrifttanx, 

Spicis  imperium  noftrar  laccruqj  labanfm 

a Gcnris  ut  hoftili  totiens  certamine  catfum 

I Saguinc  barbaricos  fpoliifq,  recerib?  agroa 
ImpIeattSC  noftrapingucfcat  Achaica  tellus  ° 
Cade  madens.'' iam  gracus  ager  Machomeria  iun 
Iam patitur  fcnule  iugum/ruufij  nefandos. 


jM 

uci 

ioT 

uT 

uA. 

.iri 

ini 

oD 

'nf 


■ 


LIBER  SECVNDVS  «jcxwx. 
Infula  qua  pelopis  murocircundedit  lfthmon. 

Qua  fluit  A Iphei  ficulis  potandus  in  agris  1. 1 

Eurotacp  liquoriqua  furgitthraciusxmus/  «O 
Acmusxuius  apex  niueis  candoribus  albens  i utj  2 
Adriacos  fluctus  cuxinaqj.li  ttora  cernit:  j bv 

Qua  uidctxtholas  urbes  Aracynthus  ab  altis  «:up 
Rupibus  & cumis  Acheloia  flumina  ripis  i.  rrs  'A 
Vfcppruinofosifln  glacialis  ad  amnes  nsfcO 
Thraiaofqi  finustbimarcs  ubi  bofphotos  undas 
Ardtat/&  Europes  A fiam  diftingutt  ab  oris/  MilO 
Quacp  fmu  curuo  T cthys  agaa  recurrit  ut.gH 
Ad  M itylenaas  arces  Lcfbonqj  fupcrbamt’  'uCj 
E t T cnedon  Priamicp  domosiubi  xantus  ab  altis  i 
Se  finuat  phrygiae  defeendens  uallibus  Ida:/  T 
Imperium  M achomactus  habet  tcrucibufq:  fugans 
Per  quondam  noflras  infignia  barbara  turres  . / 

Apparenticaptar  muraris  legibus  urbes  i r A 
D edicere  fidem  8i  fandbc  myflcna  Roma:.  xqo, 

H are  noua:fcd  uetus  cfl  longe  uidloria  maion 
Pamphillum  Cilicumq?  lares  ubi  moenia  Cydnus 
Perfaa fundata  manu labentibus  undis  ;b  nH 

Partit  Alexandri  uada  perluftrata  natatu,  y, La  G 

(At  quur  Paule  mos  pateris  feruire  pcnatcsC  biuT 
Paule  pater  uiden  ut  fauis  tua  patria  tarfos  ’ • A 
Subiaccat  dominis:fidciqi  ut  fccdcra  fandi*  > n.  . • : 3 
Rupcnt:8i legis  feruet commenta  nefandari1  A/J 
Surgctuopaterenfetuosdcfcndencpotes. 

Quam  geris  aduerfas  feriat  romphaca  cohortes.) 
Cappadoccs/phrygiiuiridcsubi  flumineripas 
Cuma  & argutos  audit  Mcandcr  olores 
Et  uctcrcs  Eneti/Caircs/ubi  dicitur  ortum 
Augunum.lycii  pontusibithyn  ia  diues 
Hannibalis  tumultoinfignis.  lidiqj/uctuflum 
Vndc  genusmfcistfuluas  ubi  uoluit  harenas  oj. ' 
Diuitibus  padtolus  aquisbarc  omnia  noflris 
HoftibusK  rigido  parent  inuita  tyranno.  O 
Heuquot  fmgultus.heu  quot  fufpiria  matres 
Jn  uiduis  laribus  ducunt  &:  ccelibe  tedlo/ 

Quarum  pama  feri  rapuerunt  pignora  thraccs: 
Biftoniiq:  equites:  capti  pueri  atq;  pueli* 

6 c iit 


x/vc.sDE  CALAMITATIS V8 1 J 

Flumine  pa-fufi  facro  fideiq;  dementa  ' ' n I 

Iam  dofti  fuaqui  Chnfto  tam  uota  prcccfcp  u p 

Cumantes  genua  ante  aras  offerre  folebant  ia  3 
Seruitum  dominis  milcrum  crudelibus  inter  rtnA 

Vel  perfas  immite  genus  ucncrcud  indos.  ibA 
Qui  tenuit  folymos  colles  & d tria  quondam  ’ cuQ 
Regna  palcfhnaraotum  cui  paruit  oiim  -ii I 

Carfan*  Andiiodiiq?  folumtqua  mitis  H orontes  ’ 
CurrinSi  immiffts  urbem  diflerminat  undis.  i IT 

Cui  Maurus fcnnre  folenquem  barbara  Memphis/. 
HorruitiS/ dubia  furgens ab  origine  Nilus:  :jQ 

Qui  gelidum  Tanaim  domuitruidricia  figna  ' bA 
Aethiopes  fcythicumq;  gelu  qui  protulit  ultra  ' ■ 3 
Turifero fqi  arabes  libaniqi  tepentis  odores 
E t tuga  caucafiis  qua:  rupibus  ardua  furgunr. 
VidtorouansChnftuspcEno  modo  pulfus  ab  orbe 
Ammiffis  A fiat  regnis  magnoqi  potentis 
Europa:  fpacio  extremas  male  poffider  oras: 

Nam  partem  hcfpcriat  dederat  cui  nomina  Betys 
Maurus  habettpotiturq;  domo  Machometus  ibera. 
Hanc  cladem  nobisfcclusattulit:Hcugtaue  nollro  . 


Dedecus  autfforitnoftri  iam  pernitet  illum: 

T utcla:  piget  affumper/ucterumqi  laborum/ 

Atqj  dari  noftra  pro  libertate  cruoris: 

Si  tranquilla  quies  8/  trifhbusoaa  curis  i 

Libera  me  fmcrcnr  faneftos  inuiferc  fontes 
Ettotoshcliconadicsconfumcrccircum/  A 

Prima  faluriferi  repetens  exordia  Chriff» 

Ad  fuprema  meum  ucniffct  tempora  carmen. 
Atffacp  tentaffem  maiori  fingula  uerfu 
TcxcretX  annales  melioribus  edere  chartis 
Sed  nec  fumma  fequi  trepidum  faftidia  tempus 
Me  fmibXcoeci  uis  formidata  uenenf. 

N offra  brcuis  ucloxcp  artas  & plena  laborum 
N II  altum  tcnrarc  fimrtcontcrmina  meta  cft 
Carcenbus:coniun<fta  neri  fubiccffaqj  fato 
Vita  fugit.pamo  occafus  difcnminc  ab  ortu 


D iflat.SC  innumeris  premitur  breue  cladibus  aatutn, 
P auca  tamen  ne  me  ignauum  tnffiqj  laccntctn 
D cfidfa  in  ucn  iat  mifcrx  lux  ulrima  uitar/ 


4. 


LIBER  SECVNDVS  e.xxxx* 

Subiiciamsmagni  quotiens  bencfa&a  'parentis 
Voluimus  a curis  animo  fugiente  caducis 
Lucida/catruleis  ceu  toto  e nubibus  orbe 
Sol  abfcns/monftrat  rario  q turpe  nocenfqj 
Sit  non  iufla  fcqm  fupcrum  SC  contemnere  diuos:  H 
Atqi  dei  ludas  quotiens  a limite  fixo 
Iufbtix/eletfiuicio  difccndimus  iras 
Infinuat  mitefqi  dari  pro  crimincpcenas:  > r~  • 

Et  nofhxim  maiora  fcclus  tormenta  mereri.  jri  3 

•'  “A  . !j  '."i, , • ••  ’ 7.5nubq3 
Commemoratio  beneficiorum  Xpi.  uri  3 

••  -r. -.rsn;  rneuota 

N te  falutari  q tolleret  unda  lauacro  j V 

a CrimeniSi  iratiualuas  aperiret  olympi  hV 


Aera  deos  homines  Stligna  carentia  uita 
E fle  rati  ledas  pecudes  & debita  coelo 
Orgia  ponebat  furdis  alraribustantc  -p-rr 

FadVa  manu  fimulacra  fui  cultoris  arte. 

N umina  fallebant  ficulos  Erycina  colonos.  ’ '■  1 

lupiter  a libycis  qui  nomina  fummit  harenis  d 
Aethiopes  folifq?  domos  ardore  peruflas:  : 

G nofciacos  D iflynna  lares:8C  rura  Cayflri: 

M eotifqt  lacus:8£  clari  regna  thoanris: 


1 uflit  ubi  humanum  fpargi  dea  fatua  cruorcm. 
Perfida  cxcropiam  luffit  Rhamnufia  plxbem. 
Attica  cectopios  PallasrRhodon  altus  Apollo:  ? K 
Orthigiamcy  breuem  miconcgiaroq;  ligatam: 

At  tyriae  luno  libycas  Chattaginis  arces: 

Thrainifq!  Samicircudara  fludhbus  arua: 

Barbara  cornigerum  Memphis  plorabat  OfirinK 
Lattaqi  pcrcuflo  pubes  xgyptia  fiftro 
Inachix  celebres  ueniebat  ad  I fidis  aras. 

Dindyma  per  Cybelemq?  phryges  refonantia  galli 
Sacra  dabant  matri  diuumrper  G argara  & idam 
Buxea  multifori  firidebat  tibia  cantu: 
Tympanacp:audito  ftrepitu  de  rupibus  altis 
Prxcipites  ibant  Dammx  lucofqj  petebant 
Dorcades  ignotos  8tinacccfTas  conuallcs. 

Fefta  corymbifero  Tyas  renouabat  hiaccho. 

Et  tedidas  cornu  dudius  caper  ibat  ad  aras. 


m 


'.yw 


DE  CALAMITATIBVS 


Romapanomphxo  facrauerat  alia  toti  and 
Limina  folemnes  crebro  uifura  triumphos:  r 

Paftaqt  Clitumni  uirides  armenta  per  agro*  . J 

Sic  ali*  uariis  dclufx  erroribus  urbes 
N uminibus  fidhs  aras  Si  diuite  cultu 
Ardua  ponebant  pano  de  marmore  templa. 

Sxpequidcmuiuotanquadecorporeuoces  [ 

Et  confiifa  dabant  uetetes  oracula  diui. 

S icut  apud  Delphos  in  parua  phocide  nigris  . 3 a 

Spcluncx  latebris  daufus  uocalis  Apollo. 

Sicut  Chaonix  Phoebo  illabenteuolucres: 

Etcaua  cumeum  fpclxa  fonantia  carmen: 


Verum  hatcuel  fallax  hominum  uerfutia  fixit: 

V cl  ftygix  mentes  auium  per  nelcia  certis 
Motibus  humanum  fingebant  guttura  murmur 
Formabantqi  lcucs  per  concaua  faxa  loquelas: 
Et  quod  fidcrci  radiis  coeuntibus  ignes 
Monflrabanr /caute  populis  multo  ante  futurum 
Siucper  augurium  feu  per  uatum  ora  canebant. 
Dminofcp  fibi  cultus  curafqi  parare 
Artibus  his  folttx  turbas  & credula  uulgi 
Mobtlisambigua fallebant  perffora  uocc. 

Non  tulit  hoc  magni  proles  xtema  parentis: 

Et  ftygtis  ergo  canibus  ludibria  dixit 
Scmper  erit  mortalcgcnusCnunquane  uctcri 
N os  difecnt  mancslaud  aria  d itis  auari 
Improba  ftc  impune  meos  inuader  honores 
SempcrfSi  obfcuri  plxbs  ambitiofa  profundi 
Sic  perget  fe  fe  fuperis  xquaredcoqtC' 

IbotSi  terrenum  luftrabo  incogni  tus  orbem: 

Nec  patrias  repetam  fedes  cccluuc/  priufq 
Cerberus  & nepidi  me  regia  fen ferit  O rei. 

N on  uada  non  furix  non  ferrea  clauftra  uctabunt 
Nigra  per  Si  Phoebi  radiis  incognita  regna 
Ferre  gradusthortorc  tremens  ululabit  Erimnys£ 
E t caua  terrifico  quatientur  tartara  motu . 
Flammeus  obfcuros  phlcgcthon  qui  fufeitat  ignes 
Saxa  rotans  moefloqi  Acheron  quilabitur  amne 
Cocytiqjgraucs  patientia  flumina  lutffus 
Et  liquor  inducens  Lnlicx  obliuia  lymphat 


w< 


LIBER  SECVNDVS 


e.xxxxi. 


Pratcipites  fident  curfus/rcrrocp  redibunt: 

Et  fua  fulfureos  repetent  exordia  fontes. 

Cum  mea  uox  aditus  coecos  ingteila  ptofundx 
Notfhs  K infolitum  penetrabit  tartara  lumen 
Luce  repentina  chaos  SC  fumofa  baratri 
Atriaclarefccntmbi  pallida  frontibus  harent 
Somniattcnar  iis  rcuocabo  a fedrbus  umbras: 
Infontcs  umbras  panum  quos  longa  fub  alti 
Carccns  includunt  obfcurouincula  circo. 

Proptcrca  placidam  terris  inducite  pacem 
Sideraqui  regitis  diui/qui  uoluins  orbes. 

Vtdum  bella  gero  cum  principe  gcnrisauertue 
Sentiat  occultam  fem  fibi  terra  falutcm: 
lam  trepidant  magnoq?  pauent  aduerfa  tumultu 
Caflradies  numerat  Plutortcmpufqj  uolutum 
Colligitraducnrufq;  mcosucftigatK  ortus: 
Notfhimas  cogunt  acies rcurfantq?  per  altum 
Acraei  ingenti  ftrepitu  mortal  ia  terrent  > 

Pcftora : montanos  apices  atq?  ardua  laxa 
Terribili  quariunt  motuipecudumqt  perora 
Infolitas  fmguntuoccsnrgyptia  pallent 
Sollicitofimulachrametujfulpirat  Anubis: 
Faridicofqj  legens  uates  examinat  omnes  i . » 

Pcmtgil  hi(lorias:8£  cceli  cogitat  ignes: 

Ipfe  igitur  diuos  linquens  & limen  olympi 
Acthcriafq:  domos  deus  ad  mortalia  regna  . i.\ 

Terrenofq)  lares  medio  dum  frigida  curfu 
Sufpicerct  cancrum  nox  inclinata  fub  urfam/ 
VemriX  anguflam  tenuit  praefepia  fedem: 
Tuncbybernagelu  torpebant  arua  fereno/  > 

E t matutino  ficcatum  frigore  gramen 
Perdiderat  uemum  demilTa  fronte  colorem: 

Pigraqj  nodtumis  albebant  rura  pruinis: 

Tunc  Rhodopes  hemiqi  niues  iuga  fumma  Icuabant 
AltiustK  niuco  fulgebant  aggere  montes: 

Nudaq;  ramofac  tendebant  brachia  quercus: 

E t fy  luas  aquilo  uind i fpoliarat  honore: 

Pneuius  a:oa  faneffos  a perfide  reges 
Ignis  & infolitis  radians  fplendonbus  ardor 
Mi  fit  ad  infantis  parua  incunabula  Chrifti. 


■ 


PE  CA.LAMITATIBVS 

Ipfc  fub  humana  uelatus  imagine  mundi 
Conditor  ut  tetigit  matura  uinlibus  annis 
Tempora  nafcends  iacicns  primordia  fatdi  i 

Ante  quatetdenis  ieiunia  longa  diebus 
Pertulit^  facro  mox  irroratus  ab  amne 
AbAulit  errorum  tencbrastnodhfqr  profundat 
N ubila:Iong.ruumq;  chaos  finiuit  ab  alto 
Vndiq)  diffundes  illatam  cardine  lucem: 

E xtindtis  ocul  is  aciem  lumcnqi  peremptum 
Redimens  opus  ignotum  noflnfcp  negatura 
V iribus  aerios  tradhis  folemcp  uideri 
FecittSCinfuetumtcrnccaeliqj  decorem.  p/ 

Sicca  per  iquoreos  fixit  ueAigia  flutftus:  , -• 

Admirata  nouum  credebat  ArionaThetyS 
Cum  cythcraxauuos  inter  dclphinas  euntem  J 
Mox  ubi  ui  propria  tutos  fufpcnderc  paflus  q 

V idittSi  humanis  liquidas  iter  efTc  per  undas 
Grcffibus/hxc  non cA audax  induAria  dixit  \ 

Romana  uirtutis.aqua:  fenfere  tonantem. 

Hxc  ait.8£ fugiens  imas  fc  torfit  in  undasi 
Imperio  ucntorurt  iras  pelagicpfurprem  \ 

Prdfitnn  excclfo  galiki  ucmcc  montis 
Ora  manus  oculos  8 i pctAora  fantAa  beato 
Lumine  perfufus  patuit  deus  aethere  lapfum 
Numen  Si  albenti  ucAitum  nubis  ami<Au 
A Aitittauricomi  (onuit  globus  aeris  ingens: 

Carmine  non  magico  non  ui  medicaminis  ulla 
Dcfun<Aos  iterum  uitam  rcuocauit  in  artus. 

E migrare  leues  animas  rctroqj  reuerti 
ObAupuit  celercfqt  fremens  Pluto  induit  iras. 
Languida  qux  nulla  potis  eA  humana  iuuarc 
Ars  opciper  uicos  graaiens  per  rura  per  urbes 
N unc  prece  nunc  folo  fanabat  corpora  taiAti. 

6an<Aa  dei  tenuem  pictas  induta  figuram 
N on  pertefa  tudes  ani  mos  moribundaqt  membf a 
Ferre/nec  atfhuo  graciles  afpcrgcrc  plantas 
Pulucrctncc  luteis  ucAigia  ponere  campis 
Erubuitrtolcrarcfamcm  pafciqt  per  agros 
Graminibus uitrcoqj  frnm  rcAringere  riuo 
D ulcc  fuit:coluitqj  inopumconfoniauannjfl 


LIBER  SECVNDVS 


c.xxxitV 


CUO 


IcV 

jA 


Ardor  in  accenfo  regnabat  pcdlore  tantis 
Curabat  ftudiis  humana  ncgociaiut  ipfum 
Aethera  tam  pofler  fc  fecjj  oblita  uideri: 
Anteipfamquicunqt  hominum  componere  mores 
Conati  (latuere  modum  normamq;  dedere 
Viucndi  ucl  pto  certis  incerta  fuerunt 
Falfauc  pro  ueris  ucl  non  perfcdla  loquuri. 

Hinc  pater  omnipotens  an  imos  miicrams  inertes 
Ac  fenfusfimul  exangues  8C  pedtora  tarda 

I mmen  fum  aeoo  referauit  ab  aahere  lumen: 
Progcnicmq;  fuam  fummodemifit  olympo. 

Ha:c  funtilla:quibusdeus  inftaurarc  caducum 
N aturx  labentis  opus  tcntauitr&C  omni 
Conatus  ftudto  uetetes  aucrterc  morbos 
Vtpatrias  fordcscrimcnqs  aboleret  auitum 
Legit  inaud  imm  fari  gcnusnllita  fiifo 
Sanguine K ardenti liucnriaucrberc  membra 
Pcrfoflumcp  caput  tcrebrataqj  temporaduris 
Sentibus  errexit  miles  ro manus  in  altum 
A eratfrigentcs  plantas  proiedtaq;  longe 
Brachia  K humentes  oculos  8 C pedtus  apertum 
Concretofcp  pio  erines  barbamcp  crnore 
Ingrata:  moriens  placbi  monftrabat  ab  alta 
ArborctX  ingenti  mortem  clamore  ciebar. 

Cuius  ad  intentum  coepere  elementa  moueri: 

Sol  gemuit  nigroqt  caput  uclauit  amidht: 
Contremuit  tellusitimuit  marcipalluit  aer: 

Et  collifa  graui  fonucrunt  marmora  plandtu. 

H a:c  fuit  atra  dies  K lamentabile  tempus 
Cum  fubito  media  tenebris  in  luce  fubortis 
Lumen  in  horribilem  fugit  fine  nubibus  umbram: 
Aurea  cum  uemus  retineret  uellera  ntan/ 

Lunaque  longinqua:  contrana  ftdera  libra:. 

Sic  ert  parta  fdushominnlongaataqucprim* 

Cum  gemitu  K lachrymis  deleta  iniuria  culpa:  eft.  j 
Immcmotestanri  populus  patrcfque  laboris 
N eglcdto  fuperum  cultu  fpretoq?  tonantis 
Imperio  Baccho  indulgent  Veneriquc  miniftrant: 
Sacra  ferant  aurotnumis  altaria  condunt: 

Auro  uitwlibantauro  laquearia  fulgent: 


tr>A 


■ UE  CALAMITATlBVS 

Scorta  tegunt  getnmistcanibus  conuiuia  ponUntt 
Sordet  in  exili  uirtus  incognita  urftc:  , 

E xuuiis  inopum  culri  dircfqi  rapinis 
SuccciTu  clari  fuperos  Acherontaqj  rident, 
Proptcreahofblis  rabies  infurgiuflC  ira 
Corda  micant.vnaiora  nouus  fert  pradia  mauorst 
Aufoniac  labentur  opcsrnam  clauftra  liburna;  ’ 
Pnrtcricns  angufla  uia  per  rura  nmaui  { 

Qua  gothus  algenti'  refonans  erupit  ab  axe 
Seu  qua  piceni  fuperum  mare  bttotis  oras 
Alluit  epirum  dirimens  Si  iapygis  arua< 

T urcorum  ingentem  paruus  uomet  angulus  undanti 
B iTqi  patens  expertus  iter  magno  agmine  miles 
V eloces  afeendit  equos:  fonuere  pharetra 
Cornipedum  crebris refonanthinnitibus  aura 
Vallibus  in  mediissSi  quadrupedante  tumultu  • I 

Auditur  longe  flrcpitus  clamorq;  uirorum 
S ublatt'  quotiens  xftu  rapiente  uapores 
Alta  pctunt/piceoqj  tegunt  uclaminc  ccelum  j 
Et  noua  tempcftas  claufifqj  fonantia  uenris  n \ 

Nubila  per  coeli  tratfhts  uoluuntur  apettos 
Rugitu  ingenti  minitans  uolat  acte  gnmdo 
Pul  (a  noto  borea  uettremunt  cum  rupibus  alpes 
Tunc  fra<3a  fi  nube  fragor  fubit  ima  profunda; 

Vallis :Si  impulfu  nemorum  Si  telluris opaex 
Vndiq?  comptehenlus  fugit  atq;  repellitur  aer 
Aerii  montes  clamancmagnoq;  boatu 
Antra  fonantsflygium  dicas  mugire  baratrum: 
Homda  per  campos  procul  exaudita  paucntcs 
Corda  ferit  gelido  ftrages  humana  umore 
Tale  fonat  longo  populatrix  agmine  turba. 

Ore  manu  teloqj  minax  fitibundaqj  noflri 
Sanguinis  lrrumpitifcopulofa  ceraunia  lugenti 
Sylua  uetus  dodona  rimet.-gcmuerc  molofli 
Rura  iblinremit omnis agcnpauct adria  pondus 
ClaiTistX  addudhtm  peregnno  a remige  manem. 

Trans  mare  tran  s indos  nabathxaq;  regna  nefandat 
Gentis  in  auxilium  rutilo  uolat  Euius  ab  ortu 
Impiger^  firma:  captat  iam  littora  terra: 

Butroti  iam  culmen  habcrtfummafqucpcr  arces 


r.l3 

Ti 

■r.l 

/A 

:tO 


i-H 

■-.O' 

jJ 


■ • ?■  ■ f+a, 

L L • - ' 

»>.  ... 


LIBER  SECVNDVS  cjcUiiV 

D irrachi i (Indens  frondofa cacumina  curuat. 

Vclaqj  iam  fmuans  proras  anrataqj  roftra 
Vtttit  in  Italiamtfalit  a^juonK  unda  cannas. 
Aufoniam  ucrfusfcnfimlcuattatq;  fecundum 
SpondctiteKcuIpanfq}  moras  neptun  ia  doris 
Per  notflem  ad  nautas  i»  circum  littora  clamat. 

T empora  mattigen*  quid  idonea  pcrduis.ite 
I te  lares  I talos  SC  fundamenta  malorum 
Romuleas  arces  fc pontificalia  tctfla 
Colluuicm  fcclemm  temerate  fauenribus  auris: 
Itcciti:quandoaftrauocantquandoomnia  mandant 
N um:na:flammanri  mauors  quid  cogitet  ore 
CcmiteiSatumi  faaes  infenfa  Iarinis 
Quid  uclitiatqt  Iouem  laetos  non  ire  per  ignes 
Sufp»citc:X  qua  fata  uocant  conucnite  proras: 
Aetheria:  mentes  quibus  eft  tutela  latui* 

G enrisab  occulto  bella  hic  immifia  uidentes 
I mperio  patris  SC  longa  clade  efle  litandumt 
Imbcllcsharrcnttatcp  in  fua  regna  furorem 
Ire  finunt:Romaqj  alio  fugere  rclida. 

Cade  noua  uctcrcsculpas  abolere  ncceflc  c(h 
Eccc  tarentinis  uacuas  incolhbus  urbes 
Et  nudas  cuftodcdomos/K  littus  inerme 
Milite  defetuit  dux  parthcnopxus  abatflo. 

Eoufcas  populata  domos  modo  trans  iuga  pullo 
Marte  per  xmiliam«  Venetos  baediatur  Erinnys: 
Nec  uos  immenfum  dirimit  marcnranfitus  una 
Notfe  breuis  calabrossturmas  exponet  in  agros* 

Vix  fpatio  maiore  fmumdiflunditur  iilud 
Quam  quod  adhuC  fama  notu  e athamaridos  hellcst 
Etuada  Leandri  crebro  fulcara  natatu. 

Ite. quid  ambigtnsfuobis  eft  debita  tellus 
Itala  qui  phrygtos  domui (hs  6C  helladaigcntcs 
Oenotri*  ducunt  genus  ab  radicibus  illis. 

Quis  Pallanteum/uetcrcm  quis  condidit  albamf 
Hoc  opus  amearrptofugi  fuit  Atchadis  illud. 
Dardanius  phrygia  ueniens  Antenor  ab  ida 
E ugancis  latam  (latuit  fub  collibus  urbem. 

Qua:  fupercftttripliciqi  (edet  munimine  cindla. 
Parrahi  Pifasipubcs  fpartana  tarcncum 


v 


V 


rnT 
ilI-Hl 
: rnoR 
■ 'lloD 
ran»! 


DE  CALAMITATIBVS 
Stnlxit:5£  imperium  Daunus  partitus  SC  agros 
Cum  D lomcdc  fuitrcuius  tenet  infula  notum 
Nomen  adhuctfunt  qui  Aufoniam  de  nomine  diraw 
Aufonii  lacmadx  de  fanguine  Olyflis 
Progcniti.quid  furentum  tynhenaq;  dicam 
Rcgnafquibus  lydi  frater  tytihenus  ab  agris 
MeomisAftx  fortes  8£  fata  fecutus 
Attulit  BC  leges  alias  Bi  nomina  fixic 
Et  Phactontiades  loca  per  montana  ligydus 
E rrantes  populos  domuitdygurcfqt  uocauit: 
Sardoum  tenuit  littus  fatus  Hercule  magno 
SardustK  a grais  Cyrni  dcfccndit  origo: 

Roma  phrygu  labor  efbCapuanacp  mcrniatMan» 

F ilia  D ircei  uaris  pod  condita  tada 
Et  darii  delubra  dei  comes  addita  lydis 
Cum  duce  tyrrheno  Venetos  annauit  ad  agros; 
Tybur  abatgolicis  pofitumdocrenfibus  Aiax 
Auidonab  argiuis  uolfei  fundata  Cotacis 
Oppida. Quid  fcopulis  fegnes haerens  in  idis£ 

:Veflra  nec  alpidns  fefe  o (lentanda  regnat  ' | 

Arduus  hcfperio  uobis  garganus  ab  orbe 
Oden  tat  fublimc  capurtcum  mane  colorat  • ; 

Sol  nouus  oppofitos  a:oa  lampade  montes 
Ccmimuscxcclfasumbrisinrupibus  arces  . 
Picenifqt  iugis  albentia  moeniatclamar 
Vosabolimferis  IxtilTimacollibus  ancon 
Brachiacp  in  portus  pandit  fmuata  capaces 
Amplexura  rates/K  fufccptuta  benigno 
M aumeti  genus  hofpitiotfautrixq;  fututa. 

Gloria  uos  xtema  manengenerofa  nepotes 
Fadla  Icgenrtpamimqt  uofens  exempla  iuuentus 
Magna  fequi  pugnas  an  imofior  ibit  in  omnes: 

E t partas  augebit  opcstnatofq;  per  artes  I 

I ngenuas  ducet  uirtus  audita  parentum.  > 

Sic  uiuetlongaruus  honos  K fama  fuperftes  :;p 

Per  populos  ibit  latctSitroiushwos  ; 

Ida  per  iratum  diis  aducrfanribus  aquor 
Nauibusamidis  fi£  milite  cccpirincmri 
Atuacquid  hxcdelcida  manus  congedaqj  cladis 
Fcetaarmis  anitnifq;  ducum  numeroqj  utrorum ..... 


iXH 


LIBER  SECVNDVS  cjtlifiu* 


Moliri  potenrilongo  iam  uincitis  acuo: 

N ec  fugere  a ucftris  audet  uidoria  cafhis: 

Vos  immane  genus  Thracas  S£  Marte  fuperbos 
N ubigenas  fxuocp  fatas  I fione  gentes 
Atcp  peledronios  laphithas  uicilhs:8£  omnem 
EuboiatmPclopifcj)  domosialtamqj  corinthum: 
Euxinum  pelagus  ucftrum  eft:8£  lata  proponas: 
Ioniumqt  fretumdxto  uos  Adria  uultu 
N unc  uocattfid  fines  thethys  qux  cingit  etrufeos: 
E t minor  eft  uobis  audacia  turibus  :ite 


D i unias  .aurum  .pecus.  8d  fola  pinguia  uobis 
Hcfpcrii  feruant.iftis  audete  potiri: 

In  uetitas  non  iris  opes/in  ucftra  ueniris. 

Haeredis  non  hoftiserunt  ocnomarcgna 
Cum  ucftrx  didionis  erunt.modo  polTidet  hoftis 
Aufoniam  tpariturq?  truces  inuita  tyrannos . 
Nodcdicqi  gemunt  urbcstdurumqj  recufant 
Ferre  iugumtpopuli  tenfis  ad  fidcra  palmis 
Maturare.rogantrita  fc  finire  labores 
Acrumnafcp  putannSC  libertate  potiri. 


CALAMITATVM  LIBER  TERTIVS. 

! 

Al  ibus  indomitas  metes  & barbara  corda 
t Iritatdeafxuamaristdelittorecla/Iis 

Soluit  :St  noflrosuenit  euerfura  penates. 

Chaonix  noflris  uicinx  finibus  alpes 
AccIamant:8C  faxa  cauis  qux  plurima  pendent 
Rupibus  acceptas  confufo  murmure  uoces 
Conglomeranttncc  clara  finunt  rcfpondeat  echo. 
Magnus  apud  manes  Itala  de  gente  coado 
Agmine  Pompeius  rogat  ad  fua  moenia  mitti 
Italix  laturus  opemtfub  pedore  forti 
Viuit  adhuc  pamx  pictasiftimulatqi  fcpultum 
Libertatis  amor  pondus  mortale  necari 
Si  potuitmeteres  animo  poft  funeta  uires 
Manfere  8d  prilci  uiuit  non  immemor  xui» 
Sollicitufqt  hifdem  curistquem  Romulus  xUo 
Grandior  his  acuit  didis.I  .Magne  meorum 

Ii 


Immortalis  honos  St  gloria  fumma  nepotum 


I 


y'iUr«.»DE  CALAMITaTIBVS  T J 

I xomunc  bonum  fcruarquando  hic  tibi  fcmper  ‘oIA 
Cura  fuitrtomm  pictas  tua  nota  per  orbem  'in  SI 
Imperio  dignum  noflri  te  fecerat  urbis:  vjV 

CaloalitcTuifum  cfbccrlum  culpare  quis  audet i 
I .patrium  deflende  folumiquando  Itala  uirtus  \ 

Vfqt  odcocecidttiquando  Germania  quondam  :I 
Armipotens  nunc  lenta  iarcr.ncc  Cifans  ullum  ' J 

Audet  opus  Cifangenus  hoc  ignobile  gentis  .,»1 

Barbariae  procul  Aufbniis  a finibus  arce. 

Te  pontus :te  nouit  arabsjtc  gncia  BC  omne  1 13 

Aegeum  Ioniumqj frctum:tc punica  tellus:  id 

Tyrrhenum  magnis  cquitafliclaflibus  iquot  vhf 

Tclygurialpimqi  niucstcfcnfit  hibcnjs:  r.itt I 

G al ! iacpi&C  latis  ingens  gcrmania  campis. 

Perfreta pcrcampos  uxfhicia figna tuhrti:  nu  r 
Regna.urbes.maria.&  tenas  felicibus  aimis 
Calca  flittomfqj  mos  miratus  honores 
Orbis  ut  indigno  raptum  te  uulncrc  nouit/  - rrsT 

1 ngcmuit.flcuere  Atabcsrflcucre  Sabli:  .n,M 

IndusiSC  extremi  flerunt  tua  funera  feres:  . \ 

I .decus  Aufonii  regno  fupponc  cadenti 

1 ngentes  humeros^  fortia  pcdfora  tantis  r 3 

Fluftibus  opponas tmagn.x  tcqi  oblice  cladi: 
Communes  tutaredomosrcommunia  fema 
Regna  mea  fundata  manutfcntcnria  fratn'  t 

Ifla  remo fedctnd  Curii  Deciiq?  precantur: 

Id  nutna  coclicolum  cultonfantfhq?  Catones: 

Id  populus  patrefqt  rogantmedcfpicegentcm  ' ,;A 
N ate  tuamruidcn  ut  campis  tam  multa  unorum  T 
Millia  priflantum  gencrofis  frontibus  errent 
Elyfiisacncmo  tamen  prxflantiorore/ 

Non  animo  meliorinccad  horrida  promptior  ama, 
Teextemi  noflriqt  duces  uencrantun&:  ipfe 
Dcpofitisodiicaufisliuore  fepulto  :\y 

Teprxfcrt  Cxfanfcmaiorcmq;  fatetur . j 

Quando  quidem  pietas  & nefeia  rumpere  leges 
Dignior  cft  fccptro  &C.  regni  diademate  uirtus. 

H ac  ptee  motus  erat  imentemqj  moucbatad  arces 
Antiquas  artes  belli  Marrifq?  laborem: 

CumpatereloquiicultoficTulliusorc  aiJ  t 

t i * - 


■v 


Got 


IA 

M 

H 

i9 

O 

D 


LIBER  1MBWO  31  tjelfi 

Flexit  ab  inceptis  animosxcrmm^i  trfoluttt  ft' 
Magnepater  noftri  generisttuqj  optime  duis 
Optimeduxtpatrixcp  ingens  pietatis  amaror 
Quem  ciucs colui  ante  alios aum  uita  manebat» 

Ferre  urbi  auxilium  fruftra  mcditamurtolympi 
Ipfc  pater  qui  regna  tenet  qui  fulmina  torquet» 

Sic  (latuittlcelus  hanc  hominum  fibi  fufeitat  iram" 

D iuifa:  txdds  fe  fcditionibus  urbes 
Aufoniae  laccranttuna  intra  moenia  liuor 
Ambirio  nummicj!  fitis  comjmpcrc  more*  ■ f 
Vr  coepere  pios/nulla  efl  reucrcntia  redh'  'ȣ> 

Nulla  quies  animis  tnullufqj  falunfer  urbi 
Cwis»pcspatrixrapiunt  arana  nudant* 

Et  commune  bonum  inproprios  elabitur  ufuS.  1 ■ ' " I 
H x praui  uiucndi  artes  :hxc  pcflima  morum  • ' ' ?- 
Colluuies  nobis  latum  qui  reximus  orbem» :o'  ? 

Abftulitimperium.Tomamqtalicnacocgtr  > 

Iurapanrfcruirctadhucmifi  prouida  Narfis  -oerc.'  r 

Cura rcdemifld Tanai capitolia  pulfo.  dio:  { 

Quae  rapuit  patres  eadem  fortuna  nepotes»  - vr  r I 
I nfequituriutrct aeterna fors afpcra fronde/  i-n.l  l-M 
Profpera  bmmalcs  pluuias  Si  frigora  fcnttft  ■! ' ’ V 

Aftraqi  debilibus  nofi  fert  ardentia  ramis:  i ' ■ttj'? 
Atcp  omnis  timtt  incurfus  aajoqi  fenefeit  C 

Sponte  fua.cumfixaemanens/ftabtlifcp  putatur» 
Occiditexcmplotfugitqiinfida  repente.  ' 

Sorte  fua  utanturtlex  efl  deus  omnibus  aequa: 

Omne  quod  a fuperis  bellum  eil  reuocabile  non  eflj 
Sed  neqj  rex  erebi  quequam  tranare  paludem 
Ne  fuperis  iterum  reddi  finiricftpia  qua:  te 
Romule  cura  mouct  fed  fubdita  legibus  otri. 

Nos  iihs  aeterna  ligant  etgaflula  campis: 

N ec  licet  ad  patrium  limen  coefumqj  reuettij 
Felices  animae  fedem  quibus  aetheris  aJri 
I upiter  indulgct  poliunt  ea  fata  mouete 
N os  orbis  quondam  domini  fentimus  aucmos 
Fata  regunt  illxetctrenaq;  regna  gubernant. 

V erte  al  io  mentem  tncc  nos  ea  cura  fatiget. 

Sit  fatis  exilio  nobis  Icuiore  teneri. 

N isanimx  diifhsccetu  filuerc  rclidto. 


torro  I 
nfivS 


s.H 


v'  DE  CALAMITATIBVS  \ 

Interea  noftraS  odiis  flagrantibus  orbes  dr.  it  zAt. 

E xcrcfht  furiattpcr  rutatper  oppida  facuit  r I . i 

Martis  opustpctricp  domus  polluta  fluenti  m-jO 
Marccidt  luxuinullahic  archana  rcuclo:  uv.i,rj 

Non  ignota  loquortliceat  uulgata  rcfctTe.  ,rj  -I 
Sic  urbes  populicp  fcruntthic  rumor  ab  auflro  . ( 
Cimfirios  ultra  larices  per  opaca  filentis  [ y.i 

C lauftra  uiitfale  concreto  qua  plurima  crefat  -r.  ri 

Stiria  frigentes  Scythia  pcnctrauit  in  agros: 

,Venit  ab  herculets  per  iberum  gadibus  aequor 
Qua  fubit  cxcelfam  Thetys  interflua  calpcn  3 V 

Aduada  gafrgaridumsnagno  qui  proxima  gangi  v\ 
Rura  tcncnttgcmmafqt  legunttea  fjtpia  per  omnem  3 
lam  uctus  Europam  mores  extirpat  boneflost  • , 3 

Sandhis  ager  fcurristuenerabilis  ara  dnedis  H 

Scruu:honorandxdiuum  ganimcdibus  xdes.  oD 

Quid  miramur  opes  reddiuaqs  furgere  tedaf  ' A 

Turis  odorati globulos  flicynnama  uendit  mi 

Mollis  Arabs:Tyrii  ueftesSC  murias  imbrem: 

Indus  cbutxrroccumcyltces  Si  Tmolus  odorem: 

Mei  ficuli:ferrumchalybcs:tcnuiflima  feres 
Velleraxtstenfes  molliflimauinattanagcr  -i 

Pernices  meycaturequosiucnalia  nobis  _-L>  ir-idlA 

Templa. faccrdotcs.altaria.facra.coron*:  y.n 

Ignes^urapreoes-ccolum  eftucnale.d«ufqj. 

Syfte  pater  fidei  cuftos  ouiumq?  magifler  > 

Quas  bpnus  eflfufo  moricnS  in  fanguine  paflor 
Ablumaetatis  damnofa  licentia  noflrac  • 

Quam  ueterum  femper  crcfcens  incuria  patrum 
Et  fcelcri  pendens  aditum  morefep  feucros  ' 

Aduerfata  parititua  fentiat  armarcoherce 
H anc  uitcmtandpiti  ramos  preme  falce  uagantest 
Nancp  fetos  frudusSCtriflcm  frugibus  umbram 
Fert  incultatiacens  cerercm  nccatroccupat  agrum.  ; 
Mille  fub  his  latebt*  foliissSC  mille  rapaces 
H ac  habitant  fub  fronde  fcnctuulpcfcptlupicp 
Mitiacp  inuadunt  laniantqt  animalia  paflim. 

Sic  cicurutp  genus  omne  perittper  ouilia  regnant 
Sanius  aperttigres  rapidaritruculenta  leonum 
Seminatmulticolor  Pardustgriphs  naribus  uncis:  i 
ili  S 


ciber; tertiw  sa  t*iw. 

Et  ^ri*  'panthanaeuristgrauis  unguibus  urfet*  ■ 

In  genus  hoc  pater  arma  moue:fuapfcuar«tfele  /'>T 
Fcecundisouibustftcnt  ad  prxfcpta  tauri/  - ’ vr.  H 
Qui  fignata  iugis  longoqj  attrita  labore  i.-inoM 

Collitgcrunttpoftcj  rerum  te  Roma  potentem  LJ1 

Fecit  Si  oblatro  iubar  hoc  rcfplcnduit  orbi/  .u-Tr-Hafl 
Exanimisuirtusfcelcrumfubmole  fcpulta  vtoltaH 
Rcfpirare  parum  uifa  eft-8:  tollere  frontem.  n m ouQ 
E tmfi  tot  uiciishar  facula  noftra  fuidcm  'niufboW 
Deprauatadaoni poterant  rodioris  habene  tnnobr.^ 
Errantes  frenare  rotas.fcd  tantus  equorum  bml 
Impetus  aurigam  fupcrattfiuftnupictradans 
Lora  gubernator  Gnelcgc per inuia  fotun  ir-uP 

Proptcrca  fortem dolco  mitirtime  patrum  .r.i/aniiH 
Syftc  tuamtfia cras  annis  melioribus  aptus.  ttniLcR 
Eft  tibi  qua:  tanro  faris  eft  in  principe  uritus.  rr:t!fo*I 
Sed  uelut  obfciiris  Phoebi  fub  nubibus  ardor  *•  •‘•/T 
Languet  :K  umbra  diem  picea:  calliginis  aufert!  ■ -'A 
Sic  tua  corrupti  uicio  dementia  laedi  ri::'..LrjH 

Obfcuraturicunt pdTum  pietafqi  fidcfqr.  ' 1 1-  no C1 

Lerna  palus  tcrracfttuiciorum  exercitus  hydra,  ub  A 
Alcides  nufquamcfttardcntetn  fasta  chimeram  «n 
MonftratcncnttnctadcftClauci  caftiflima  proles,  \ 
Candida  gorgonci  capitis  coma  fluxit  in  angues: 

Et  ncq?  M ercurii  profunt  nce  Palladis  arma.  ' :°n  • 
Dcdalcisinclufauiisminoia  monflra  r’A 

Paffim  habitant  crebris  uterum  quz  exdibus  augent! 
Nccporiseftmultaingluuiemfaturarerapina.  ' 'V  • 
N cc  lupcrat  thefea  manus.per  reda  per  aulas  ; 101 : i ! 
Harpyj  funcfta  lues  fluxuq;  fameqj  ; 00K 

Inferte  qol itant. boree  genus  omne  recedit.  ':  P 

Syrencsrcdwnti&Phabi  filia  arce  ’’  : 

Que  placidos  hominum  ferali catmine  uultus  ‘i-  • 'Q 
Venitin  immites  formas  £ in  ora  ferarum. 

Plurima  funt  nobis  fandi  ucftigia  fecli:  'i.i  .rc.i 

E t gcnris  monumenta  pietfunt  ardua  templa:  <■  1 

Sunt  facris  congerta  patrum  fanda  orta  fepulchri*. 

E ft  fidei  caput  eft  ucti  latria  tonanris  ’1 

I fta  fcd  hclperidum  uelut  aurea  mala  dracones 
ferula  femancres  detcrtanda-nec  ullis  '!  2 


r.2 

■mi 

oj 


DE  CAtAMlTATlBVS 

Flenda faris lacHrymisaicc  mc  conuicia  quifquam  - 
Texatf&nfaur  motdaxqi  excudere  carmen: 

Hic  funt  pro  faniftis gemitus  lamenta  dolores 
MoribustX  fuperum  pro  maieriatciquerelte. 

] fta  monent  fupetostuocat  hoc  fcelus  xtbere  ab  alto  1 
Bella  famemaidiri  genus  infuperabile  morbi. 

Heu  fortem  gregis  aduerfam  fidufqj  mahgnum 
Quom  curiode  caret  sum  fradto  uiminc  fepes 
N odxtmos  aditu  fures  admittit  aperto,  ~ 

Prafcirim  cum  dura  fames  ieiuna  luporam 
Intrftina  prensittrabidicjj mapalia  luhrant: 

Prada  fumusrfrairio  ferimur  tcmonrper  altum: 

Qua  furit  oebaliat  uiolenrior  ira  malex. 

N unc  uada  latrantis  Scyllae  nunc  ora  Charybdis 
Radimus:S£  1 ibycas  rapido  nunc  axjuons  arftu 

Pcllimurin fyrtestnuncpcrtuafaxa  Capharai. 

Pulfa  d/cs  rencbnsmubcs  Ery  manthidon  urfara 
Abriul  it  nndicium  coeli  magneta  latentis 
Perdidimusstumetin  montcs:8£  lapfa  remugi 
Dons.harcnofi  faliuntad  fidera  flutrius: 

Aducdxq;  undis  unditcontrarius  curo 

Flat  ZephymstBoreas  auflro.fubuerfa  dchifcunt  - 

Aequora  SC  inter  fe  fpumis  albentia  pugnant. 

Vicini  trepidant  agntpulfata  reclamanc 
Littoraimxq,  obdant collifa  rebellibus  undis: 

Ah  mifcn  quat  nunc  inter  cunabula  matres 
Paruula  fecuro  nutriris  pignora  latrie: 

Quot  tepidi  erumpent  oculis  turgenribus  imbres,  " 

Quot  gemebunda  premet  ferius  fufpina  pulmo  ' 
Maria  quot  attracriis  felient  fmgulnbus  ora: 

Quom  teptdodulces  rapientur  ab  ubere  narif 
Atcp  uiris  ipfo  catfis  in  limine  ueftrac  • » 

D initientur  opes  fparfts  cum  crinibus  ipf* 

Prada  crinsrmanibus  mndishofbleper  agmen 
I bitis  attonito  proftrata  cadaueta  greriit 

Calcantes  laccrafqt  comas  atqj  ora  cruenta 
Vqrirotum  feu  natorum  feu  forte  parentum. 

Atcp  pio  late  ftagnantes  fanguinc  campos. 

Summe  pater  cali  faltcm  cui  regia  paret 
Singultusaudi  infotues.-fleuKj  pionun 


J 


cj  W 


LIBER  TERTIVS  c.xlyu, 

Flcdfcrctcrudclesgladii  faturandaqj  cxde  1 1 

Spicula  primores  populitfrontefcp /uperbas  I 

Oraqj  blafphcmo  feriant  inflata  tumore: 

Parce  rudi  populo  m Jtorum  exempla  fcqucntir 
I mbcllemqj  manum  faluatqui  casera  faluas.  S. 
Quid  metuere grcgcslpaftorum  incuria  damno  eft. 
Cerne  laborantem  freta  per  fabenua  cymbam: 

Et  miferis  fer  opem  nauris:  ponturacp  furentem 
S tcmc.-fiiis  manda  uentos  liget  A colus  antris. 

Fatales  properant  annirnouiefcp  uoluta  •:  nrt/v 
Fert  alias  legcscenteno  machina  curfu.  7> 

Nec  deus  has  labi  zrumnas  prohibebit  ab  aftris.  .0 
Tempus  ad cft  quod  iam  uenturi  prafria  uarum  . ) 
Pcdloratfaridicx  quod  prsedixere  fybillx.  . : ' - Is  D 
Compite  arma  uin  dextristleuafcp  reflexis  '.rhs^t 
lnfertatcmanusclypeisidcusoditinetres.  '/•'! 

Ecccproculdenfonigrcfcitpulucreccelum:  tn  tiOt-S 
Sublatarq;:leucs nymbi tolluntur harenx.  i^uiT  i*I 
Accipient  fufex  cadis  caua  flumina  riuos:  xorittrl 

Rubra qi  pampineos  imitabitur  unda  liquores. 

Non  igitur  fruftra diros  ardere  cometas  'id;  .-mi  nl 
iVidimus:8£  medio  Phoebum  pllcfccre  coelot  i - 
Dcfcdlumqj  patitnigraq;  in  ueftc  fotorem'  ' ' > 

Inter  nodhimosignes  incedere  moeftam. 

T empus  erit  pacis  celeres  glomerantibus  annos 
Quom  mediis  foflbr  campis  tellure  fubadhi 
Inuenictconofqi  truces  & nuda  uitorum 
Offa  grauefcp  folo  galeas  enfcfqt  fcpultos:  . mo.I 

Artnaqt  notha  fuo  non  conuenicntia  farcio,  ' ' 
A tep  immutatos  rerum  mirabiturufus. 

H are  properanttdichum  fides  non  fera  (cquetun 
Sed  fterilesgclidatqj  animat  quas  imbre  Megarra 
Lathxo  afpergcns  requic  fopi uit  inerti/ 
Contemnuntttepidoqi  trahunt  fecuracubili 
Oria  tradlantcs  lauris  conuiuia  men  fis. 

Nubila  mens  hominum  fortifqi  ignara  futura 
Terretur  uanisKuera  pericula  ridet. 

Non  tamen  ifta minus  propcrantrincrcdula  poenas 
T urba  dabittcurifqi  breui  tabcfcct  amaris. 

At  fi  tantus  amor  fuperum  fi  tanta  moucrct 


't 


ry 

rO 


.1 


• ..DE  CALAMITAT1BVS' 

Corda  uirum  pietas  ertudiis  fi  talibus  anes 
Ingenuas  colerent  homines  enec  iaerta  perirent 
Scminaencc  litui  ftrepcrentenec  dartica  cantu 
Tembduncc  dira  lues  praecideret  annos: 

Nam  licet  obfequiis  opifex  lucentia  mundi 
A Ora  fuis  aptans  femen  caufafcp  malorum 
Ignibus  aetheriis  dedcric/ccelotji  uolanti/ 

Ipfe  tamen  liber  nulloqi  cohcrcitus  aOro 
Vultqi  poteftqj  piis  pteobus  uotifq?  fuotum 
AnnucrcrK  coeli  flammascohibere  nocentes. 

Afpice  magnanimum  bellaro remtp  ducem cp 
Qui  pronjifla  fuum  genus  introduxit  in  arua: 

Et  facilem  cognofcedeumemiferifcp  fauentem 
CafibusjK  noftra  fuperum  prcee  numina  fledh'. 
Barbara  gens  populum  reducem  prohibebat  ab  agro 
Pollicitoicontra  fumpns  dux  impiger  armis 
CaOra  mouens  hortes  ingenti  ftiage  fugatos 
PrcrtiteX  inferto  turbasdum  caederet  cnfe 
Jam  nox  atra  caput  uclata  nigrantibus  umbris 
Pallentes  urgebat  equoselcntumqi  foporem 
In  tetras  biiugo  fecum  temone  uchebat. 
Netenebrisdeccpta  manus  uicrtoris  ab  idht 
Cacdcqj  certaret  ilolym is  ut  gloria  maior 
Ertct/Keuulfageneris radice  fuperbi 
Libera  pacificis  habitarent  agmina  campis/ 
Votaprcccfq?  duas  deus  audiittatqi  uolantis 
Ipfe  manus  pheebi  uolucmmq;  retraxit  equorum 
Lora  patenplurefqs  diem  produxit  in  horas: 

V incendicp  moras  dediuX  comesiuit  in  arma. 

Sol  ftupuitifixoqjdiu  refplenduit  orbe* 

Cxtera  quae  coeli  dominum  T itana  fequuntur 
Ordinibus  cerris  fua  ne  intcrualla  uctufqj 
S idera  mutarent  itcr/SC  ne  curreret  orbis 
Ordine  turbato/currus  traxere  citatos, 

E t iuga  frenatis  fubito  tenuere  quadrigis 
Solis  ad  exemplar  ercgcmqi  imitata  quierunt/ 

Vranie  dulci  feptem  d lfcnmina  cantu 
Quae  regit  immoto  uocem  comprertit  olympo. 

Sic  pater  cdixitefic  dii  fecere  minores 
Sircncfcp  CKrto;quibus  eft  data  cura  moucodi 


J 


LIBER  TERTIVS  cotlviu. 
Immortale  det  templum  bis  quattuor  orbes. 

Ipfe  arcem  fupercxcelfam  fupcr  ardua  mundi 
Culmina  qua  rofeum  furgens  'aurora  colotem 
Explicat/xtcmo  patrem  modulamine  laudant: 


Cundtaqj  diftintfhs  aptant  mortalia  faris. 

Humanis  igitur  fi  mitia  numina  rebus  p 

Cernimus  antiquos  tantum  curafle  labores 
|V t tardata  polis  mundi  mirantibus  alba  * 
Patuerint.homini/credo  fi  nefcia  labis  i 

Totaqj  fub  magni  imperium  colledta  tonantis  * 
Sempcr  nolba  piis  pateret  legibus  artas 
Sollicitoterrorecarensfelicibus  armis 
Mortales  agerent  fub  diis  cuflodibus  aaium. 


N olbaq?  non  nimbos  metuens  non  milia  per  auras 
Ardcnri  I outs  arma  manuinon  totua  furcnris 
Ora  notiilibycum  fpumans  quibusxquor  in  altum  i 
TollitunSi  camps  uerfara  liquentibus  unda  ! 

Serpit  in  Aufomam  tyrrhenaq;  linora  pulfatt 
Sed  neq;  tetlht  timens  caco  fub  gurgite  faxat  . 

N onuada  non  fcopulos  turcotum  a littore  uidrix  , 
Fataqj  multiplid  remearet  fcenore  daflis 

i ..  ii.T  . . ,.l  :■  jfi 

Quomodo  deus  placandus  fit. 

? Vaprecc  placari  quopolTmt  munere  fletlH 

q N umina  caftalides  oflcnditeaiumina  uobis 
Cognita,  tetrigenum  miTene  fuccumtc  forti. 
Dum  precor  Vraniccui  fidera  noradeumq; 
Tctdaifupcrcilio  liccft  effata  fereno;  > 

Corpora  fidera  ficut  mortalia  cali 
Imperio  fubfunt/KnulIa  rebellibus  armis 
Bella  audcnt/fcquitur  magnes  etymantides  album: 
Et  quo  luna  iubtt  fugit  atqj  rcuertttur  undat 
Tempora  foluarianfic  mens  xterna  parenti  AA 
Iuflitiam  fanltos  mores  fle  laudis  honorem 
Perpetuum  debetrfunt  hxc  gratilfima  calo 
OrgiatK  infertis  obftarc  potentia  fatis.  i 

Sed  podquam  liquit  terras  aftrca  nocentes/ 

Fugit  81  ipfe  hominum  leges  qui  condiditordo. 
^empore  q;  exilio  fummi  reuerentia  patris 


• DE  CALAMITATIBV3 

Sandlacp  diurni  ruit  obferuantia  cultus»  r:  •.  I 

H i quoqj  qui  nomen  dc  rclligione  fuperbum 
Vfurpant/qq  fantfbs  a patnbus  ortos  > 

Se  iaAcntiouium  molli  fub  uellcrc  fraudes 
Mente  Iycaonias  fctuant8Ccrimine  fordcnt  -> 

Quod  fpcciem  uirturis  habens  fcelus  omne  colorat.  I 
Nec  tamen  his  maculis  fordet  pecus  omnctmagiftcr  > 
N e pcreat/quzdam  fibi  feruat  ouilia/  femen. 

Qui  prece  follicitant  fuperos  raultoq?  per  omnis 
Ture  litant  aras  ueniam  pacemqi  procantes 
Inuifnfupcrisfodaqj  libidine  olentes  -! 

H eu  fruftra  incedis  iterant  facra  orgia  dextris.  ' 

Polluti  circum  quotiens  altaria  uultus 
Conueniunt/celebrantqt  choros  i8£  carmine  mixto  ^ 

Santffadeumuanispenetraliauocibus  implent/  i-\ 

I rritant  irafq;  moucnt  non  numina  flectunt:,)  r > 

H ac  prece  mi  opus  efttni  1 ad  iutoribus  illis 
Auxilii  fperatemouis  date  templa  minidris. 
Sacrilegum  genus  ex  adytis  tcmplifq;  deorum 
Pellitc.nec  longos  fceleta  haec  uertantur  in  ufits. 
Quid  foly  mos  ritus  quid  montibus  xmula  templa  . 
A cquatamqj  iugis  molem  longumq;  per  suum 
Limina  folemms  late  celeberrima  cultu 
Antiquafq)  da  fedescuni  moenibus  altis 
Eruitfec  pulchram  ex  imis  radicibus  urbem? 
Sacrifica:  gentis  fcelus  SC  contagia  pailim 


In  patrias prolapfa domos  mouere  tonantem 
Qui  romanauocans  ad  opes  SC  regna  fuotum  :.C1 

Caftra  fecundabatcurfus  claiTemcp  tegebat 
Aufoniamtdimulofqt  animis  addebat  S£  ignes.  D 
Ipfe  acies  inter  tenui  cfticundatus  aura  •••[ 

Verfabarur  agens  animofam  in  praclrif  gentem:  ; 3 
Oppugnanfq;  altas  arces  fcelerata  tuebat  iiTT 

Moeniarcoelicolum  pod  longa  filentia  tandem 
Euigilans  furor  imperiis  rcgnifqi  ruinam 
IngcrittSiccleri  pedum  trahit  omniacacde: 

Sicut  in  antiquas  flammis  uolitantibus  xdes 
Quom  fatuit  V ulcanusieunt  laquearia  luntfhj  3 


Cum  fhlabibus  tabul.vqi  leucs:  atq;  ardua  tedfj  7 

IncincrcsJongofcjrapubrcuishotalaborcs,  I 


LIBER  TERTIVS  Q c.xli» 

Si  robuftafidcs/fi  fpcs  immobili»  ardens 
Si  pietas  fcms  Si  uieio  inuiolabiie  pcdus  xr3 

Afforn  igmcolor  quem  lapfus  ab  arthere  cumis  -.vSX 
Sultulif  tn  Phoebi  fyluasatqi  ardua  templa/  ■ I<0 

Ferret  opem  poffnqj  inflans  aucnere  fatum.  :p'l 

Ipfc laccrdotcs phytonia pedora fal fos  .qrt:s3 

Abftulin5£  longo  campis  arcnribus  arfhi  iRocI 

Elicuit  largum  fubirisde  nubibus  imbrem. 

Traxit  fiiaahenosfupensex orbibus  ignes.  ' :jH 

Et  nouacircundans  liquidis  altand  riuis  oiA 

Quum  boue  madtaro  rutilans  fuperincidit  ardor» 

E t quom  dura  ferens  regis  mandata  fuperbi  ; 1 
Attonitus  fenfit  flagranda  fulgura/ miles. 

Hic  anriqua  tua:  iccit  primordia  gentis:  vv  t.  i 

Nanqj  rudem  tunicam  tctxx  fuliginis  inflat  ./-I 

Cui  fimplex  cxperfqt  artis  natura  colorem  • ,'/[ 

Fcccrat/indutus  per  fxcula  eunda  nepotum 
Progenies  iuflit  fimilem  gcftarct  amidhtntt 
Incola  carmcli  primus  fuittipfc  pudoris 
V irginci  princeps  3£  uinc  coci  ibis  audor.  . j 

Ipfc  fuo  fandos  urbes  8£  moenia  patres 
Linquere  SC  in  tacitis  feruare  filenria  campis 
E xemplo  docuitrfolus  namqi  ipfc  per  umbras 
E nabat  nemorum  pomis  contentus  K unda: 

Gramen  ei  pro  mellcfuit  pro  nedarc  lympha. 


Sed  felix  nunc  arua  colit  ridentia  fupra 
Frigoris  acni:&  lapidofegrandinis  oram.  I 

Ille  lien  gemina  uertex  atflate  quotannis  -i 

Sudn/K  a nobiscum  fol  declinat  in  aufttosi  -;i  M 
Et  cum  littorei  perit  humida  brachia  cancri: 

Scilicn  aequali  librt  phryxiqt  fub  aftro/  ' 1 

Depreflo  quoniam  multum  telluris  ab  orbe 


Tollitur/infeftisnunquam  tamen  ignibus  ardetl 
Purpureos  femper  flores  fpirantibus  auris 
Ora  tepens  fcmpcruiolas  S£  candida  femper  > 

Lilia  fctnbreuibufqt  dies  abiconditur  umbris. 
Quattuor  ex  iftislabenria  flumina  campis 
Lata  rigant  Aftae  ripis  ingenribus  atua: 

9 


Sunt  ngui  fontcsontreofqi  nitentia  nuos 
Prata  bibunt  Jfrfus  femper  fine  nubibus  aer 


.»!*.?  DE  CALAMITATIBVS  5U 

N a quatitur  uentis  ncc  rauca  tonitnia  frangit.'  J n ) 3 
Brachia  pomifcrxcuruant  redolentia  fylu*t.  ajoiq  iC 
Pendulaqt  eledhi  gratum  induit  uua  colorem.  , . A 
Collibus  in  paruis  ubi  paulum  luggcrafurgiint  diu  2 
Pcrpctuasjamis  feteunda  feracibus  arboc  tm qo  ro-.o  =1 
Sempxrr  habet  fruges/quibus  Si  contemnere  fatum  !— 
PomuX  expertem  morbi  feruareiuuentatn;5:  J a 

N ulla  patacuris  illuc  uiatnulla dolori,  ,-n:  : :.-iH 

Nulla  necixolitiftafcnexloc3fan<fta  beatus:  ;.;T 

Atcp  fub  occafum  mundi  rediturus  in  orbem  t r.  r 3: ' 
Non  timet  interea  parca:  ne  flamina  tumpant. : u^j 

Hoc  fene  nunc  opus  cfh&  te  minifimcuatum  jj. 
Cuius  ad  ingrcilum  rubri  falis  unda  rcceflit 
In  geminas  rupesipatuit  maris  alucus ingens  ;; 
Pretetuntc  duce  Kpopulopscrooncaua  regna 
N cp>tuni:nmuit  tmondonucre  cauemi.  3 

Dclphmcscurui&:  pthocx  fugere  natantes.  ; 

Subq;  imas  xgit  Prothcus  pxxus  omne  latebras. 

Si  deus  hos  noftro  nnferans  concederet  .xuo 
Duraintcruapidospatcrenturiurgiapatres:  V 

Vfqiadcoinuifacftprobitas/odiofaqjuirtus. 
Tcmpjoretiamq;  ifto  uicio  datur  cfle  pudicum:  ni  J 

E fl  fcclus  cfle  piumsfaecli  hsr  eft  glona  nofiri. 

Parce  igitur  pro  gente  tua  tabefccre  uatesr  I 

Pone  prcccsrambirc  deos  8C  fiddra  noli.  a 

Quod  coelum  fuperiqi  ferunt  mutabile  non  cfl. 
Dixerat  VraniccumTcfpias  altera  uocem  ■; 

ExtuliKK  tales  eftorfa  polymnia  cantus.  -.Hi 

Hic  iuuatanriquam  cladem  uetcrumqj  dierum  ?■ 

Fata  tccaifaeiSC  primatus  gentis  ab  ortu 
Illuuicm  repetens  milTos trans  Iittora  fludhis 
Ignotofq;  prius nymbosK  nubila  dicam.  r 1 

Scilicet  ut  memores  iufto  fub  iudicc  ueftros  T 

Iredicsccrtafcp  fcqui  pioftcnmina  poenas 
Caunus  ambigui  curfus  3i  euntia  uitae  . > 

Tempora  curcnturmccmciti  prdTa  ucterno 
Mcnshabcattfedpromptagrauesfupcrcuolct  artus* 
Vcnturamqj  timens  cladem  uicinaqt  fata  r 

Mobilium  turpi  rerum  ne  fe  inquinet  ufu. 

Sed  folum  uideat  patrem  Si  reuerenter  aduret:  < i 


LIBER  TERTIVS  eJ. 

Qui  fedenX  flabilis  Iblo  mouet  omnia  nuM . 

Cum  pater  occano  (celeratam  perdere  gentem 
Vcllenad  imbriferos  enantia  fidera  pilees 
DuxittSC  officiis  aptauit  triftibus  aftra. 

Sed  tamen  ante  rudes  turbas  8£  barbara  regna 
Quam  fubiis  deleret  aquis/prarmifit  in  orbem 
Faridicum  uatem  qui  crimina  longa  pian 
Poflc  libidinibus  fi  noxia  parceret  artas/ 

Inflantefqj  iras  caneret  clademqj  futuram. 
Intercadiuum monitu  contexere  uaflum 
Infhr  montis  opus  coepittquo  clauderet  omne 
Quadrupedum  uolucruqt  genus  flirpeqj  nepotums 
Formabatqj  ratem  magnis  fuper  aequor  ituram 
Moribus<K  grandi  prefluram  nerea  mole. 

Claius  adhuc  radiis  Phoebi  lucentibus  atther 
Splcndcbatquum  ligna  faber  cafamq:  pararet 
Matcriemtnondum  telluscognoucrat  imbres: 

Sed  crefcentis  adhuc  poft pnma  exordia  mundi 
Terra  potens  proprioqi  madens  humore  ferebat 
Omniarproumtuqj  fuos  meliore  colonos  ® 
Iugcra  palcebanngrauioraqt  femina  culmos 
Pomaq;  maion  curuabant pondere  ramos. 

Tunc  etiam  uirides  animalia  tuta  per  agros 
In  longos  uentura  annos  amumq;  fenile 
G ramina  tondebanruiondum  uiolata  pruinis 
Nccgfclidas  experta  niucstfed  miriauiris 
Tempora  t£  affiduum  plarid  iflima  fngora  rorem. 
Nondum  Lampetics  ithacis  armenta  colonis 
Obfuerant.nex  fixa  ueru  uerfauerat  exta. 

Gcrionc  nondum  fuerant  magaliatncc  dum  ,TI 
Raptor  auenrinos  macularat  (anguine  colles: 

Impia  nec carfisuiucbant  facula  bobus. 

Tunc  igiturpopuli  indociles  ignara  deum  gens 
Mirantes  ratis  immenfam  confulgete  molem 
Confilium fpreuereuirimccdidta  putarunt 
Digna  fidei  fawfhim  fenisimfere  furorem. 
Eecentgerpiceisuclaturnubibus  aer: 

E t Phoebi  lux  alma  diem  diffundit  opacam: 

I am  caelum  infolins  reboat  muginbus:  ingens 
Nymbus  adefbfugcre  fetas  fugete  uolueres 

?'» 


irnttO 

up-Jlnl 

■i(jtn  1 


Lilln 


ID 


.1.  DE  CALAMITATIBVS  >. 

Flumina  certarim  tumidis  ncreides  undis] 

Et  freta  (ollcbanrmigro  pallentia  coelo 
N ubila  conglomerans  pennis  rorantibus  aulter 
Aethyopcs  libyamqj  fuper  findente  uolatu 
I batrX  cxcufTis  ardeban  t ignibus  aurx. 

A eoi  ix  tremit  omne  folumrfunt  xolusrantra 
Frada  fonam/fadoq;  uolant  procul  agmine  uenti. 
Contremuere  urbcsttnftes  per  rura  coloni 
Cogere  ab  imbre  grcgcstftabulis  armenta  tueri 
Dum  propcrant/crefccnris  aquae  lata atquora  curfus 
Impediunt,  fruftra  pecudes  ballaribus  agnos 
Soj|icitant:fruftraq!  uocant  fua  patua  capella: 
Pignoraxonuellunt  frondofa  cacumina  Cauri: 

D inpiuntq;  cafasniolitantqj  per  aera  culmi. 

Attonita:  manes  (Iridis  ad  pecora  natis 
Ardua  teda  pctunt:iuucnum  robuflior  xtas 
Annofas  fcandunt  qucrcusifugiumq;  gementes 
Quod  nulli  fugirie  daturxonfufa  per  urbes 
Infantum  iuuenumqj  fonant  lamenta:  fenumqj:  -r 

Itur  in  excellas  iurres  Se.  fummadomorum  . 

CulminasN  eptunus  fpumans  ultricibusundis 
Infcquitur.mifcros  arcTant  prafentia  fata. 

Imbre  madent  tunicxtporTedis crinibus  unda  ,a,  y 
Liquiturroccanum  dicas  ex  xthere  labi; 

Et  lachrym*  mifccnturaquistad  nubila  ftuilra  - 1 
T olluntur  cum  uocc  manusifua  numina  quifqj 
Clamatrin  credas  borex  molentia  frontes 
Nymbofo  fpuit  ore  tonans:&  uerba  precantum 
Suffocat/nc  forte  dei  referantur  ad  aures, 
lamqj  fuperfiifum  catnpos  abfeonderar  xquort 
N ulla  fug*  fupcrcfttfupercft  fpes  nulla  falutis. 

Hxc  uada  non  greflii  non  funt  tcnranda  natatu: 
Etiam  montanis ueniunt qui  cfonribus amnes 
Etqux  per  campos  latis  uada  concaua  ripis 
Magna  mole  (luunt  gremio  complexa  capaci. 

Vix  tanto  faris  elf  oneri  neptunia  doris 
Iam  folc  cxtabantexcelfa  cacumina  quondam 
Nunc  humiles  mcrfxqj  altis  in  fludibus  alpes 
V tribus  innixi  tabulifq:  ad  pedora  tradis 
Complcxjij  trabes  hauftutnfepc  ore  uomebant 
ii  a 


I * 


j o 


T 


O 


i 


LIBER  TERTIVSJ/  J KO  cJfr 

Oceanum  tandem  utdh'  oppugnantibus  undis  a i;..  _\! 
Ora  fub  immcnfos  mergebant  pallida  fluctus*. ! mO 
Vallibus  ex  imis  profugos  qui  fumma  tenebant  . - U 
Culmina montanofqi apiccscum ncrca fempet  ui 
Alta  magis  peteret  plenis  de  nubibus  imbres  nV 

Certatim  ruerc.K  iam  mortem  inflare  uidcrent  •-•'/l 
Pcenituit  tandem  ferafqi  dedere  gementes  \ 

Inuanumlachtymas:Sifallcrenumina  uotis  . .10.  ' 
Confueti quum uota darenwidcbar olympus  .neti  i. 
Flumina  nonnorantripas/nec  lirtora  flutfhjs  £: 
Aeria;  uolucr^s  humore  madenn  bus  ai  is 
Praxipiticafu  lapfe  cum  brachia  multum 
IatftaiTentpd ago  fatum  tandem  ore  trahebant!  anu  • . 
Fugerat  in  latiocs  Rhodopennagnufqi  latebat  vttu.H 
A peninus  aquistmgio  fub  gurgite  fummttm  in^Cl 
PtviTerat  olTa  caputmon  apparebat  olympi  < ; r;  t :i . I 
Altus  apcxripfts  au  ibus  non  peiuius  anter  1 n il, 'i 

Tunc  tamen  8i  curuis  ratibusCfi  foriitan  illa  ii 
Aetasufa  fuitranbtis)pccoriq; marino  , n.  ! 
Peruius  .axjuorcoqi  nunquam  tingitur  imbre 
Vicinisritnuitmejgi  fub  flatilibus  urfa.  itn.jimliO 
Apta  prius  bello  atq;  armis  procera  giganram.n:;oj'  ; 


Purpurei  nabant  fine  maiei  i 

Pedloribusmicrfofubgurgitefcemina  uultu  • 

D iffufifqj  fleto  uittis  SC  crinibus  ibat. 

Imioluit  fors  una  omncsalifcri mine  nullo  • • . , j [ 

Griphcs  equi  damm*  atqj  canes  ccnii  atqt  Icone* , \{ 
Agna  lupus  fimul  enabant:  certamina  litis  ..uvjH 
Morsdiritnittcettamqi  dies  parit  ultima  pacem  n r, 
lamqi  homines iamqi  unda  feras  pcpul^a  fluebat  ^ 
Libcratnon  fcopuli  toto  non  infula  ponto 
Nec  Cypru  Venus  almauidetmccdclphica  PhcebuS 
Templamec  alodes  thebastnec  cynthia  dclonj  , , Q 
Neclunofuarurafamonmecgnofia  regna  - ^ 
Iuppitertcxrinda  fugit  Vulcanus  ab  acmaj  ' r 

Quauis  claudus  erat  tridix  uicina  petiuit  o 

Atria.priperibus  pennis  celeriqj  uolatu. 

Nec  cupteflifcram  Cyllenen  afpKit  hermes? 


Corpora  cum  paru  is  .turba 


•lio  DE  CALAMITATIBVS  .1 

PtotheusSt  doris  glaucus  Matuta  Palaemon  r.fj 

Cun(ftatenent:Pindi  phoca:  uiderc  cacumen.  ) 

Occiderat  Tellusrignis.Neprunus  & aer 
Mundus  erattCcrerem  Thctys  amplexa  premebat  J 
Vndiq;/ Neptunum  quarte  reucrcntia  fortis 
N on  uauit  uiolare  domum  thalamofqj  fotoris 
H erbiferxttcntare  etiam  mnonia  regna  n 

N on  metuens  auras  fpatio  breuiore  coegit.  ; I 

At  ratis  omne  uchens  animal  tcrrefbe  per  altum  i-O 
Ibati&obiedadinmebat corpora  prora.-  - ':{ 

Atqj  uidens  utrumcp  polum  fublimioripfis 
Nubibusacthcreum  per  iter  qua  cafiis  agebar 
Nunc  sephyros  contra  crrabatmunc  folis  ad  ortus 
Nuncauflros  nunc  ufla  petens  aqurlonihus  anu  ; 

Donec  in  armenia  rupis  delata  cacumen  ;A 

lam retro labcntemari ucftigia ftxiurn  r.Tln  : rJ 
Nam  pater  excclfa  mundum  fpeculams ab  arce 
Vtgcnushumanumfaluouixlcmincuidn 
Intertifleifretum  iulfrtccflarerncc  unquam 
Amplius  Acgeon  dixit  montanareuifet  -.r.  /I 
Culminamec Scylle glaucus iungebat in  altis  i.it'/ 
Monnbus  extrem*  luftrabunt  cartera  flammae:  . 

Cum  uetus  ingenti  tellus  arfura  camino  > 

Abfordebit  aquam  pelagi  fiticntisiK  ipfos  S i 
Aetherios  montes  camporum  aequabit  harenis.  i H 
Tunc  altos  mortale  genus  uoluetur  in  ignes:  .CI 

Immenfurrlqj  dabit  uolitansuaga  flamma  fragorem/ 
Et  fornace  gemens  mundus  fumabit  eadem.  D 
N ec  tamen  haec  Phaetonris  erunt  incendia  Phoeboi  \ 
Qu*  nolente  crement  orbemitunc  omnia  uires 
Aflra  fuas  itirata  dabunt:3C  noflra  faccflent 
Imperiatatqi  alias  alio  pro  crimine  poenas 
Gens  humana  luetteinerem  foluemurin  anum 
Qu*  mare  qu*  tcllustqu*  corpora  polTidct  aer. 

N ec  mne  ulla  uirum  flammas  induflria  uincet. 

H*c  dicente  deo  nubes  fugcre:notufqj  r. 
OcciditrX  pulfus  claris  aquilonibus  aufter. 

I am  taurus  iuga tol lebat deformia  limo:  rt  ■■■.< 
Lentus  S ex  altis  flillabat  frondibus  humor. 
SemifepUlta  inter  cingulos  humenris  baren* 


:cl 

tJ 

M 

; T 

:a 

ul 

O 

-A 


LIBER  TBKTlVS 


cJu, 


Corpen  ficcabant  auracipafTimq;  abeunfe  1 

Rupibus  in  fummis  hzrcbant  arquorc  conchx. 

Iam  claro  rutilans  ardcbat  lumine  Phoebus: 
Monflrabarq;  procul  difcuflis  nubibus  idara 
Turribus  cx  alris  primum  titana  uidentem. 

Ryphxas  arces  liciac  cilicumqj  fuperbis  •• 

Aggeribus  frontes:Athon&rhodopeia  laxa  '2 

Et  cafias  moles  magniqi  cacumen  olympi 
At  pyrrheneos  apices  Atlanta  q?  magnum. 

Exalta  lenior  fpccula  caput  extulit  album 
Tellurem  qj  tridens  falue  fandhfiima  dixit 
Terrahominum  pecudumcp  pares  fcrcudaqt  nutrix 
Quae  frugum  genus  omne  paristqua:  uulncra  tergo 
Infinita  pio  pateris  quo  pignora  pafcas: 

T u rapidos  ignes  dementaq?  crtera  fixo  t . 

Limite  tu  coelos  ficut  grauis  anchora  puppes  ' ~> 

InconculTa  tencstpcdibus  tua  mitia  noftns  : v 
Pedlora  fubfternis  gaudens:S£  moefla  capaci  IA 

Membra  fmu  dcfuncla  foucs:ficcare:tuamqj:  mcM) 
Accipe  progeniem  pefagi  tot  cafibus  adtem:  i O 

Longaq;  perpeflam  angufhs incommoda  tetfhs,  o?. 
H ic  an. Si  prefias  uallcs  fpcculatus  aquofos  ' ail 

,Vidit  adhuc  camposmcbulafqi  errare  cadentes 
Anu  per  & lento  circum  iuga  feiperegreflfu: 

Et  prono  petere  ima  gradu-Zephynfq;  fugari 
Lenibus:&:  fenfim  notis  fua  flumina  ripis  3 

ReftituitK  preflos  fua  littora  quxrerc  fludhis. : 

Tumpareringentcsruptofibilimiteportas  H 

Oceanus  fecirtpcr  quas  ire  atq;  rcuerti 
PoUcrK  imperio  Iunx  labi  arq:  relabi  dtnal  I 
Motibus  altcmistmediafqt  reuifere  tetras,  ' '\  ak;  I 

Tunc  gelidi  finus  euxini  tunc  alta  propontis  nt-  H 
loniumqt  fatumdongis  quod  fluxibus  altum  *'2 
Currit  ad  Adantem.-folidis  tum  cafpia  ripis  :jT 

Coli  igerc  occultas  coeperunt  aequora  ucnas/  |!->M 

Fluminacp/K  miflos  fcythicisde  uallibus  amnes,  '3 
Tunc  arabes  inter  campos  Niliqi  lacunas  O 

Selasemarediffuditttunc perfica  doris  1 

Eli  ingrefla  folum  merces  latura  per  indos. 

Tum  quo<£  Mzous  latam  dif&ifa  paludem  . - 


, • , DE  CALAMlTATlBVS 

F edtiSC  immenfo  glacies  induruit  orbe:  ■ J 

Defpiderts  iterum  fubltmibus  alta  feneflris 
Protulit  ora  fenex:X  circum  lumina  uettcns 
Aciliispendentcmanudcprehcndit  Araxem 
Finibusindudi  propriismgrimcp  uolantem. 

S ic  ratus  E uphratem  fic  cfl  ratus  ire  N iphatera 
Sic  rhenutn  Venetuqi  padumi  rhodanuqji  Ararimqp  - 
Sic  thermodontem  dubiis  e fonribus  ortum.  -1 

Et  latos  hypanis  latices  bifaporis  & iftrum. 

Sic  uada  Iordanis  Ac  ntliflumina  feptem 
Et  fua  qui  nigris  dat  nomina  gentibus  indum:  1' 

Immtxtumcp  fretis  folumqt  Boryftems  amnem»  T 
T unc  etiam  nindo  ccdos  incedere  uultu  ') 

Et  Phoebi  occafum  croceo  fplcndorc  rubentem  . . 1 1 

Humentifqj  noti  flatus  caflafle  nocentes 
Contcmplatusthabent  dixit  bella  afpcrafmcm. 

Et  tandem  maris  SC  coeli  cecidere  furores. 

Mox  referatauidens  bipatentibus  oftia  ualuts 
(Namqj  deus  limen  quod  dauferatante  recludo) 
Omine  frondiferae  herus  reditucp  columbi 
Scruata  cum  plebe  fenex  cxiuitK  agris  -.oj 

RefVituit  pecus  :8£  nemori  genus  omne  ferarum 
Et  leui^us  pfcnnisuolupes  abiere  per  auras. 

Finierat  tali  tefponfa  polymnia  cantui  i A 

Altera  cum  dodi  nutq  foror  annuit  oris: 

Et  placidam  Citos  furgens extollere uocera  i 

Ccepit:?i  exemplum  Prifci  memorabile  dixit 
H is  ad  iunge  fenistqui  marmore  primus  acuto  ’ ‘ 

More  facctdotumphrygiat  pudibunda  Cybeli* 
Membra  fccans  magno  dedit  orgia  grata  tonanti. 
Ipfe  pater  fanda  fideiipater  ipfe  timoris. 

Hunc  habeant  tua  fida  ducemidc  fledere coelum  T 
Sic  mufare  deos  poterant  fic  fata  mouere. 

Tu  dea  dic  inquamauus  hic  Iabonipfa  capaci  i:  , j 
Mente  tenes  amaq;  memor  monumenta  prioris 
Cernis  « annales  artemo  pedore  feruas; 

Cundaq?  praeteriti  memoranda  ncgocia  fatdi. 

T unc  dea  uirgincos  oculos  frontemqi  ucnuflam 
MouitiSC  in  coelum  uerfis  ita  uultibus orfa eft. 

Da  pater  «igcnus  lutnea.dacotdibus  aures.  Up  mu  x 


LIBER  TERTIVS  r 3 * ^ 

Et  chaos humanis  coccum  de  mentibus  aufer:  ifl u s!D 
Oblitofqj  nouas  fordes  laudata  priorum 
Facta  fcqui  patrumqj  uias  concede  nepotes*  ; -■■■  - i 

Mox  ad  me  conuerfa  fuoqj  innixa  fedili  i . 

Talibushiftoriam  coepit  percurrere  didhs. 

C lara  iacet  tellus  ultra  Babylona  fuperbam 
Quam  uctcres  ideo  ueflri  dixere  medamnetn 
Quod  geminos  inter  late  diffunditur  amnes:  ‘->1 

Scilicet  E ufratem  T igrimq)  e fontibus  iifdcm  i 

Progcnitos/K  mox  difiundbs  flumina  ripis 
Inc  iuo  diuifostquorum  fccat  illud  eoas 
Occiduas  aliud  partesdongocp  meatu  . irI 

Per  nigros  Arabum  populos  uerfata  rabentes  r ::  I 

Ingrediuntur  aquas:  & fecum  doride  mifcent.  r, A 
Terra  igitur  fluuiis  prius  intercepta  duobus  anu  , 

Fragum  terra  ferax  argenti  diues  X auri; 

Qua  nimio  neq?  folc  calens  necp  frigoris  xfiil  J 

Prefla  graui  tepet  aterno  placidiflima  ucre; 

Indiga  lympharum  tamen  cfbpaucifcp  rigatur 
Frontibusiafliduopafcuntur  gramina  rore.  A 

Hxc  hominum  fublitnegcnusclarofqt  uirorum 
Fert  animosdiuum  facris  aptiflima  rebus 
Pedforacceleftefq;  uias8C  fidera  dodtos/ 

Quos  dixere  magostetiam  per  perfidis  agros 
Foemcumq:  domos  habitant:&  Agenoris  ama: 

Hos  antiqua tyrus  nouiripifcofaqj  fidon. 

T erra  tamen  gemino  primum  qua  clauditur  amne 
Hos  tulittK  primos  horam  fibi  uendicat  ortus. 

H ac  igitur  de  gente  fatus  gratiffima  coelo 
Progenies  magniqt  fagax  H abramus  olympi  ! 

Cogmtor/errorcs  uanos  damnauit  X aras 
Indigena gentismerasnamq;  ipfe  per  artes 
Illapfuq;  dei  monitus  diuerfa  ncgauit 
Numinatfcd  folumfummaconfcffusin  arce 
E (Te  patrem  rerum  artificem  mundiqi  magiflram 
Abfluht  X fari  leges  X inania  iura 
Fortunatcafufq;  leuis damnabile  nomen. 

A ctcmofq?  docens  animos  pofl  funera  dixit 
In  requiem  X uita  patriam  melioris  iturosi 
Qui  ucriti  numen  maicflatcmtj  tonantis  - I 


.ttfl. 


rrtO 

r.p 

».jP 

rilraS 

ynT 

nbnl 

,-nO 

•!  rjT 
•fSnl 


DE  CALAMLTATIBVS 

Claufifltnt  fine  labe  dies/K  fandhi  fcquutf 
Qua:  generi  dedit  ipfc  fuo  mandata/ fuiflent. 
Proptcreafalfis  afluet*  legibus  urbes 
Vtnoua  tradentem  populo  mandata  deolcp 
Tollentes  nouerc  uirumxom  munia  fandlum 
Inciucmuertercodiannfcnfaqt  fuerunt. 

Qualis  focratica:  quondam  gens  attica  uoci. 

Id  metuens  natale  folum  patriaraqj  reliquit: 

Regnaq;  fidonio  penit  contermini  ponto. 

Rex  erat  aflyriis  Ninustatq;  Semiramis  uxor 
E xtinrti  pofl  fata  uiri  uidhicibus  armis 
Protulit  imperii  fines  per  Bartra  per  Indos. 

I nachus  argiuam  paruo  pofl  tempore  gentem 
RcxittXinachia  tum  luppitcrilidc  captus. 

Tunc  atlas  humero  ccelum  tulitagnc  Prometheus  1 
H umanum  madido  formans  in  puluere  corpus 
ContiginK  uenas  uitalibus  imbuit  auris . 9 

Nondum  Roma  fuum  Tyberi  nec  magna  fututae 
Troia  paretis  Romae  Xanti  cognoucrat  undas. 

At  cum  dura  fames  agros  3C  moefla  teneret 
Regna  palcftinanmutatafede  petiuit 
N iltgenas  fclixqj  folum  quod  pinguibus  undis 
H orrea  centeno  lanflima  foenorc  complet. 

Tunc  rudis atgyptus campos  SC  dura  colebat 
Iugcrameccaufas  rerum  fpeculata  latentes 
Noucrat.seternocurrcntiafidera  motu 
Lanigcroscurarc  greges/caua  cymbia  duld 
Larte  coronarciSC  mites  nutrire  iuuencos: 

Tunc  communis  erat  labonhocxgyptia  pubes 
E xcrccbar  opus  glcbafqj  domabat  aratro. 

Traxit  ab  his  curis  animos  H abtamus:&  altam 
Sufpiciens  arcem  mundkCognofcite  dixit  l 

Aetherios  ignes/K  non  mortalia  magni 
Templa  p3tns:fandliq;  operis  fanrtiflima  figna: 
Anificcmqi  deum  qui  fidera  calcat  SC  ipfam 
G randibus  infufam  membris  cognofcite  mentem: 
Neu  finite  aeternos  animos  afluciccrc  terrar: 

Lactariq;  luto/&  rebus  gaudere  caducis. 

Terra  perit/pereuntunda:/murabilisaer. 

Intereunt  igncs.fempcr  durabile  ccelum  . 


UBER  ..TBRTIVS  - cJiiif. 
Pcrmanet:SC  uoflns  animis  habitacula  fctuaw  - ' J 

Ob  fcdcra  & adpashominum  mufq;  nefandos 
I mptadiffufo  petierunt  fxcula  ponto.  . nr>Z 

Ob  fcdcra  3C  culpas  hominum  ritufep  nefandos 
ln aneres tbittdlus tenucmq; fauillam.  ’ 'iT 

In  fuperosefldte  pii.  feris  ampla  ferens  • >up 

Sacra  deo  templifqt  fuos  redderis  honores  ’ > I 

Quom  fine  foidc  proces  8:  labe  carentia  uota 
Offeret  intadum maculis Sd  crimine  pedhis.  ::o  c-  >D 
lufHtiammorefqtpios  offerre:] itari  . ■'.'.jZ 

H is  fibi  uult  patcrTmfradus  licet  ntuat  orbis»  nox/. 
.Virtutes  anumcp  mancnt:bcncfat9a  fuperfunt  - :r.  I 
Scmpcr:3C  arbitrio  deus  omnia  iudicat  xquo. 

(V iuitc uirtumm mcmercsnjirtutibusaahcr  n.'<  >2 

ScanditurtSc  fummosquosccmiris  jturad  orbes:  s.  2 
Hxcpqpults  praecepta  ferens  Habramus  olympi  V 

Explicuit  curfusomnis.-biflcnacp  figna  d 

Qn*uariant  nindum  ifcllati  limitis  orbem:  rrf.fi.tV 
Innixafqj  freris  tetrastponturacp  teneri  rr  i • -I 

Aereifublimes  ferri  circum  aera  flammas.  .Z 

Aftra  ignes  circutri/fupcr  ardua  culmina  mundi  ij  Q 
Aeternum  rcgnarcpatrcm/fccptrumqt  tenere.  . ,.  f 
His  fuper  addebar  prolem  poft  longa  futuram  et.O 
Tempora  quxrenouet  meliori  fxcula  lege.  ‘ > 
Rura  petens  iterum  proli  promiffa  futtirx  :;A 

In  primos  quos  antefame  regnante  penates  ‘ ' 3 

Fugcrattatgcnti  locuples  rcmcauit  Sc  auri.  ' dO 
Etcumrrgclocipercuffofcederc  greffum  ' h I 
Cum  confortethori  feruotumq:  agmine  magno  3 

FixittK  afftryos  implcuit  ouibus  agros.  : 3 1 A 

T um  primum  cceldfe  genus  fub  imagine  uifum 
Creditur  humanatquom  forte  fub  ilicis  umbra  r m: : 3 
Frigora  captaret rucnicnha  numina  uidin  r r.2 

Vnum  quod  dulcem  nan'  prariiccrct  ortum/ 

Et  duo  qux  flammis  ruerent  coeleilibus  urbes: 
Infames  uiciis  urbes  fi£  fulfure  dignas. 

E t quoniam  mater  uentura  fenilibus  annis  T 

Pignora  fubrifittmatemi  nomina  rifus  ' 

I nduit  aufpiciis  oriens  felicibus  infans:  <2 

jSpcs  genexis/coeb'  proles  habitura  fauoremi  — z>Vi 


-rmq 

,-jvdo 

Moml 

yjldO 

•ri;  j ni 


:.3  DE  CALAMITATIBVS: 

Et  longas  uifuradicsanagnamqt  datura 
Progcutemtuifura  dcumiuifura  tonantis 
Semina  de  feris  exire  ncponbus  olim  q o)  i>[; ; i 
Pulcher &cximixdiumo  frontis  honoie  J:  u: 
Prxditus  undenos  iam  bis  puer  xgerat  annos 
Quotn  deus  H ibtatno  dedit  h xc  mandata  fideli, 
Icelenutnoftuedulcem  tua  pignora  rifum  3 

Sacra  feras  arxifummi  pete  culmina  montis,  -> 

Compofitifqj  fuper  truncis  altaria  flammas  'O 

S ubi  icerSC  arrepto  nan'  pete  guttura  cultro:  i 

Acccnfolqj  fuper  ramos  effunde  cmonan,  i 

I mpigcToftenfum  diara  cum  prole  cacumen  r 

Struxit  ubicelfam  templi  rex  tertius  arcem  • 

Solus  adit  famulis  umbrofa  m ualle  ididhst  r 

Sxpc  patri  dixit  iuuenis/tibiculterac  ignis/  3 

Vufhmanullatamentfufpiria  longa  paternum  t 

Pctflus  agens  noftris  inquit  IcChihma  flammis  - 

V idhma  mox  adcritdachtymxq:  per  ora  cadebant* 

Et  iam  multiplici  flabat  rogus  arbonrgrandis: 
Subietfhfq;  nouj  rurilabant  ignibus  arx/ 

Quom  pater  xtberii  referans  mandata  parentis 
Talia  uix  preflis  nato  fingulribus  inquit  i 

Chare  puer  dulcis  uitx  mihi  dulcior  annis/  f 

Quem  mea  daufurum  fperabam  luminaicuius 
Auxilio  Icuitcrfcniigrauc  pondus  incitis  'l 

Laturus  fueram/mea  fpcsrmca  nate  uoluptas  l 

Ob  decus  egregium  fornix  teneramqt  luucntam  I 

Ingeniumq?  pium  facrifcp  accommoda  rebus  r. 
Corda  uidebaris  longo  d igniflimus  amo:  ) 

At  focus  eft  coelo  uifum  fummoqt  tonanti:  [ 

S icut  mira  tibi  fuic  Si  coeleflis  origo/ 

S ic  memoranda  tuum  renouat  miracula  funus:  i D 

Sandtaq?  felici  mors  non  difeordatab  ottu.  H. 

Non  morbo  fcniouecadtsmon  oocidis  horte:  / 

Hofliacoelitibus  fics.mambufqi  paterna 
Mite  feres  mortis  genus  hoctinuita  trcmcnfcp  ! 
Tnrtibus  officiis  accedit  dextra:  pauetcp 
Pec5his:3£  immoris  frigent  prxeordia  fibris:  1 

Sed  fuperum  mandata  fcqui  Si  parere  nccefTe  efL 
Nec  te  dutahttuis  moueat  pqaiitfntia&ri: 


LIBER  TERTI  VS  eJiri 

Quando  tibi  melior  dabitur  uita  aethere  in  alto. 

Hac  pater  llladi rymanscharacp  in  imagine  nati:  > 

Lumina  defixus  minuebat  uoce dolorem. 

Filius  has  contra.patcrhacc  fufpiria  pone:  - J 
Pone  pater  fletum  (i  quicquam  fata  doloris:  [ 3 

Funera  fi  quid  habent  pcenx/fugit  ocyus  euro. 

Ergo  dei  fortem  potuiih  credere  nato 
Diflicilem^tenerisne  fuificdobhisab  annis?  i o 
H os  puero  mores  pater  hax  pnrcepta  dcdiftif  - ' 

Intrepidus  fati  genus  hoc  rcucrcntcrhoneflum  >/.  r 
Sufcipiotnec  meflammx  nec  uulncra  terrent. 
ImmocgomcfiuftragcnftumtXuitalibus  auris  O 
Contra  iurafmicredamifiiufTa  pigeret 
Ifta  patitmea  membra  deus  melioribus  auris 
Imbuetrinterea  donec  nouaucncrit  artas  rI 

Pace  fruar’ placida  patrum  cum  minbus  umbris 
Te  expedansnua  namq;  iterum  pater  ora  uidebo: 

H is  pater  in  fletum  didhs  prorupit.  8C  ibant  ' 

Ora  per  & barbam  lachrymar.xcddcrc  tTcmcnri  ’r' 
Arma  manutcutn  fic  iterum  puer  ora  refoluir. 

Quid  patris  & nati  tantum  te  nomina  tenenti  ..mD 
Quidtefalialigatfhiltxpictarisimago?  : -j :■ ':.  i 
Eft petas fuprcmadcoparefetnccullum 
G ratius  cfl  facrum jiecuidhma  bnuftiorulla. 

An  ne  doles  tua  quod  fuperis  fit  & xthere  digna 
Progcniesfquid  adhuc  trepidas  Habraamcqd  hxres? 
Quid  tam  fel  ici  fraudas  tua  pignora  forte? 

Redde  deo  precor  hanc  animam  terrena  perofam: 
Eripe  me  tcncbrisiaditumq;  ad  fidera  pande 
Ptofpicit  ex  alto  deus  h*c  fpcdlacula  coelo: 

Hafqi  morasdudum  X dextram  miratur  inertem. 

Sic  ait:8C  molli  denudans  guttura  uefle 
Poft  patrem  runlos  puer  accedebat  ad  ignes, 
lam  pater  ardentes  plorans  afeenderat  aras: 

Nudatoq;  pium  nati  caput  enfe  petebat/ 

Quom  deus  amborum  motus  petate  miniflro 
I dixit  celcr.X  ueniens  clamabar  ab  auris 
Pone  pater  cultrostmitem  ne  interfice  natum. 

S at  tua  nota  fidestpictas  tua  cognita  coelo 
lam  fatis  eftjccfTa.gratam  nobifqi  tibiqi 


X U 


• ' > DE  CALAMITATIBVS 

Progeniem  fctua:8£  matri  fua  pignora  redde 
Obiecitqj  caprum  gladioiqui  comibus  alris  " 

Vepribus  hacrebatnenuiqj  euanuit  aura. 

Emisurindomirishominu  cciuidbus  Hiet 
C Iradeumfdurafq;  terat  quo  turbine  frontes? 

Afpicis  ut  fubicda  foues  & fanda  gubernas 
Corda  pius  pater  xquali  regat  omnia  lance? 

Nos  igitur  quos  tot  furgunt  immania  contra 
Signa/tot  hoftilesuultusttruculcntatp  tornis 
Ora  oculisiqui  tot  dcuaftatricia  monftra 
Pcrq;  agros  pafTimqi  ipfas  errare  per  urbes 
Ccmimus/SC  noftris  inflare  pericula  rebus/  I 

Si  grambus  monti  exemplis  oracula  diuum 
Et  rcfponfa  deum  fequimurmee  flumine  facto 
Pcenituit  prima  fitfos  ab  origine  crines/  i . 

Clara  foporatas  illuftrcnt  lumina  mentes: 
Lurtremufq;  animasthumilesin  fanda  feramus 
T cmpla  prcccstexempla  patrum  meliora  fcquuti: 
Purior  interca  dcpul  fis  nubibus  acr 
Induet  annquos  uultu  ridente  colores/ 

Grana  ferent  fuici/dulccfcp  racemifer  uuas 
PalmesiSC  alma  Ceres  mitifqj  fauebit  hiacchus 
Atcp  falutiferis  immifla:  flatibus  aurae 
Innocuos  caeli  tradus  fynceraqt  reddent  _> 

Atria  fatifero  paflim  monente  ucncno. 
Bellaqicompofitaccflabunt  horrida  pace.  o < 

*: 

. finis..  .a 

■y.j.  .■  i.nm 

t.  : • . .. 

. . ''■.H 

:.'fnnnirt>>WllIl||B-c  ii'  • ■/i - 'i 
- nwtqfio^ 
Stam  utsbrrrjlfl^nr'' ! ; &tr. 

.«.*  poicLuH 

< ’ 

/ 

■ oint  spwfctui ». .Jtii.mc.3 

A-  ■* 


PRIMAE  PARTHENICES  LIB.I.  icJvi 

BAPTISTAE  MANTVANI  CARME* '/ 
LITAE  THEOLOGI  PRIMA  PAR> 
THENICE  INCIPIT  FELICITER. ‘^3 

mrn!«  :p)oi!.r.::;uhtn  r no jfie  yjq  iw2 

ANCTA  PALESTINAE  RE*2 
pdens  exordia  nymphae;  • ' f riin->V 
f DIFFICILES  ORTVStET  Foiw- 

midata  profundo  ej 

INCREMENTA  IOVItMO- 
res:hymeneaqi  fefla  ; uT:  ' r,! 

Virginis#  facri  referam  miracula  partus;  ";b:  I 

Acftaq;:K  acceptos  mundi  melioris  honores;  • 'O 

Sed  neqi  pierii  fontis  rteq?  phocidis  unda:  t 

Nuncuadafunttcntandamihitmaiore  camocna  'I 
Et  maioris  Opus  nunc  cft  ope  nuministergo  O 

T U mihi  diua  faue  coelum  cui  militat  omne;  ■ • *T 

Quam  trcpidanthcrebifcdcs  cui  terra  fretum9  'V 

Vota  prece  fq)  ferunt.noflro  tu  fola  labori  I 

Sis  pnfcnstoporiq;  ruo  largita  futuro  > 

Prxfidium  noflra:  ueniens  illabere menti.  ' J 

T u I icet  a nofiro  fpdtiis  ttlgcn  tibus  orbe  ’iJ  moi,Q 

D ifiungaretfuos  quantum  polus  eleuat  igriis 
Non  tamen  humanoscafus  oblita:tuumq} 

N il  pertefa  genustuigili  mortalia  cura 
Sufcipis  & lachrym*  tangunt  tua  pecora  noflrx  r:'~  - 
Tu  placidum  terris  fidus  quod  liberat  omnis 
A pelagi'  fetuore  rates  :quod  luce  benigna 
Satumi:Martifq;  graucs  eliminat  iras. 

T u nobis  cl icetnobis  Cynofuratper  altum 
Tcduce  ucla  damus  portus  habitura  fecundos. 

T u marettu  uentosttu  fidera  cuntfatdcumq; 

C ondliasmt  tuta  falusttu  pacis  origo. 

T u commune  bonumtgeneris  tu  gloria  noflri. 

Huc  ades#  coeptos  prafenti  numine  curfus 
Dirige#  infirmam  rege  per  uada cerula  pupptm. 

N na  diu  uanos  fecum  plorauerat  ufus 
a Connubiirflerileqt  thoru  trifteqt  hymenyu; 

Proptcreaduplicefq;  manus:fronteqj  fupinS 
Attollcnsthumili  fuperos  ita  uocc  precata  efh 
N uminatqua:  regitis  coclossqu*  uoluitis  aftra 

- A ii 


'rihST 


l-uIIc 


■M 


jr 


i/J. --PRIMAE  PARTHENICEN  r.MlRq 

Vos  pene?  eft  genus  orrnic  boni:uos  omnia  rerum  3 
Semina feruaristgremium telluris  inane cft  AT!  J 
Et  finf^ugc  folum  nifi  fumat  ab  albere  qirea  HT 
Siue  per  aftrorum  curfustradiofcp  calentes 
Sine  dei  folotqui  temperat  omnia  nutu. 

Venimus  ad  canos  frigcfccntemq;  fcnedlam: 

Et  noflrat  fmc  prole  dies  abiere  iuuentac  1 

Longa  infelicis  thalami  confortia  fine 
Claudimus  infaufto/uir  pluribus  cxulat  annis: 
Cofpetftus  hominum  fugiens?dotnus  orba  magiftro 
Fludhiatiammiflo  ceu  nauis  in  xquorc  clauo  • 
Currimus  in  fitumrtaarifqt  recedimus  annis: 
Mortuaqi  statis  pars  cft  iam  maxima  noftrar.  • t 0 > 
Pallida  pratenti  fpatium  mors  occupat  sui:  uinuH 
Quod  fupercft  cxpxxftat  hiansriam  plena  meoiu  cft  t 
Terra  cadaucribus:cot\&nguineofcp  fepulchra’  :r  "T 
Vixcapiunttfoliftcrilcsferuamurinomnc  -r.oC’ 
DcdecustSC  ccttc brcuiscft  felicior  .xui  f 

Condiriotprimo  deus  indulfiflc  parenti  • 

Creditur  K fragili  bene  cqnfuluiflc  fenofta:  ’ :>-  ;q 

Quom  uctuit  primos  iterum  decerpere  frutftust , I pT 
Etfmgesguftarcquibusproduccret  annos,  * 

Nam  quid  longadicshomini  nifi  longadolorutn  re 

Colluuiesflongi  paricntiacarccns  *tas 
Longjorpcft  curfus  uitx  labyrinthustin  ipfum 
Ex  utero  ingredimur  per  limina  mortis  abimus  t 
. Iam  capulo  inftamustncc  adcfhqui  lumina  claudat  - 
Oftaue  componat  tumulo  tepidi fq?  fcpulchruin 
Fletibus  irrorcttnobifcum  it  tota  fubumbras 
Progcniestncc  erit  nofhistqui  marmora  fignet  r 

N ominibustdeferta  domus  tabcfccti&iftas  ■ -r 

Longxui  fudoris  op>es:quas  legimus  ambo  ... 
Pluribus  obfcquiis  heres  ignotus  habebitt  T 

Nobifcumqj  cadent  noftri  monumenta  laboris. 
Cernite  communes  amborum  numina  curas: 

Et  feritate  genustceroant  fc  in  ftirpe  parentes: 

Et  fua  natorum  uideant  in  uultibus  ora.  r 

Sint  qui  nos  facie  referant  gcftuqt  nepotes: 
Progcnicmq?  fuam  noftro  de  nomine  dicant. 

S int  qui  nos  proauos  numerent  fii  ftemmata  longo  . 
ti  A 


"'«t 


LIBER  PRIMVS  tAiii. 

Limite  dcducanttitcraraqt  nomina  ponant. 

Pignora  longatu*  concedite  numina  matri: 

Qua:  celebres  ad  ucflra  ferant  altaria  cultus 
Pinguibus  BC  prifeum  donis  imitentur  Abeletm 
Sapius  a nobis  hoc  exorafle  precando 
Antiquas  eft  fama  nurustK  fuppl  ice  uoto 
Collapfum  genus  atq;  domos  fcruaJTc  cadentes. 

Sic  alacer  Sanfon:ficfi£  formofus  Iofcph: 

Sic  puer  Ifaacus  fatuscfh&C  filius  Anna: 

Qui  primum  liquido  Regem  perfudit  oliuo. 
Talibus  orabat  flenlistgemitucp  fonoto 
Crebra  dabat  longos  inter  fufpiria  planctus. 

Audiit  omnipotensanimumq?  in  uotatprecefq: 
FlcxittK  infulb  caluerunt  uifccra  fcetu. 

Coepit  fi  humanos  paulatim  fu  mere  uultus 
ScmcntK  in  noftram  fcnftm  tranfirc  figuram. 

V t quom  ucre  nouo  tcpcfadVa  rofaria  multx 
Veftit  frondis  honor  primum  dutefeit  in  orbem 
Folliculus tbarbarqt  comam  produnt  acuta 
Mox  inflare  finustunicafqj  implere  uirentes 
I ncipiuK  concreta  diu  fub  conice  proles 
T urget  agens  rimas  tenues  K ucrricc  fummo 
Purpureas  oftendiropcsaubicundaqj  labra: 
Poftrcmoquom  pulchra  fuos  aurora  colores 
Explicat&uitreum  glomerant  noua  gramina  rotem 
Pandituromne  decusnjaluifq?  emiflus  apertis 
Flos  hiatt&lattoamdetuenientibus  ore.  o 

Sic  noua  progenies  utero  congefta  parentis 
Emerfit  non  tota  fimultfcd  fingula  certo 
Dilcrcuit  formans  opifex  deus  ordine  membta  . ! . • 
Cor  priustex  illo  quoniam  defeendit  in  artus 
Vitaliscaloraplenoceufluminafonte:  1 

Illic  prima  domus  uitattpoflrema  per  illud 
Difccdensterrisanimusucftigiaponit.  t Q 

Tum  fuperam  pater  illius  procul  ire  caducas 
Iuflit  abhofpitiocurashabitacula  dixit 
Spiritibus  dulcemq?  mihi  feruate  rcceflum. 

Mox  cerebn'  concreta  domustqux  plena  pudicis 
Creuit  imaginibus  cafloqj  imbuta  pudore.  y 

Os  tofeom  fine  labe  dedittfionritj  decorem 
• A iti 


PRIMAE  PARTHENICES  1J 

Sidereum:#  laetos  forma:  coelclhs  honores.  • 

A mbrofiacf  comas  tinxittmox  ubera  pedus  ■ 

Protulit:in  teretes  humeri  fluxere  laccitos  j ■ J 

Ramofafqimanussquas  hac  pater  imbuit  arte 
Vt  folos  fierent  habiles  pietatis  ad  ufus. 

Hic  funt  membra  quibus  diuina:  mentis  imago  ^ 

Cernitur  humanis  animis  lmprefla;  quibufqj  -> 

Omne  opus  retheno  dignum  tentamus  olympo,  : . <2 
1 nferiora  magis  pecudum  feniarc  uidentur  , : 

Naturaiumorcfqi  feros  tamen  omnia  femper  i ':>0 
Officiis  habuit  fandis  accomoda  uirgo.  i 

Nontammulriplicidiuotummunercinon  tot  f) 

Dclicnp/non  tam  grato  pandora  decoro  uA 

Claruit  A ferei cantu  celebrata  poetae.  I 

Sic  ope  cmlcfliquauis  humana  negabat  r.D 

Materni  lobolcs  iniit  tentoria  ucntns. 

Omne  quod  excellens  opus:#  fublimc  fututum 
D iffictles  ortus  habet  incremcntaq;  tarda. 

Siciunco  nemus  alcidx  fic  tardior  exit 
Populeis  abies  ramis  fic  abiete  pinus 
Segnior:#  pino  longcuiuacior  Ilex  vr. 

Et  robufta  larix  igni  impenetrabile  lignum  srr 
N am  magis  oppnmitur  partu  natura  potenti 
Plufcpopcne  impendit  grandi  ceu  pondere  ptrfia 
Plauftra  gemunt  magisi#  magno  (ub  uomere  taura» 
SudatSC  obludans  uires  labor  haurit  onuftas: 

6ic  opus  in  longum  dtficntfiniqi  rcfifltc.  1 

Afl  ubi  natune/dtuum  fupcradditauirtus  tot  2 
Adiuuatnit  remis  lembus  fugit  adus  8C  aurat 
Sic  lcuis  ad  metam  prono  patet  orbita  curfu.  :)  Cl 

Ed  quia  longxuam  fecit  difcordia  litem  ) 
f Aflimilcmqt  iugi  loristqua:  goidius  olim 

Nexuit  at  q;  louisphrygii  fufpcndit  ad  aratri 
Dacdalceqj  domuserrori  Pafipha^ot 

Conceptus  ne  facer  fucritiuel  lordc  paterna 

lllitus/antiquirefcramccrtaminisorfumj  I 

Etfobolisnoflnrinfclixrcpetcturorigo,  2 

Quam  pater  humentes  redigens  in  corpora  gfebfli 
Vitalem  humanos  auram  fptrarct  in  artusrr  tti  : 

\ t noua  progenies  pugnam  tufa  ira  m omnera  t Q 

tif  a 


utifrv 
austlto*! 

.flnrroM 


UBER  PRIMVS  iAyiii. 

Vitra  animi  claras  dotes  SC  corporis  arma. 

luftitiam  ccelefte  decus  fuperaddidit  unde 

Et  fati  rigidas  leges  SC  funera poflet 

Vincere K ambrofiaucfa  fummocp  potiri  V. 

Aetheris  hofpicio  fupcrumqj  afTucfcerc  nienfis: 

Sed  poftq  ucritas  fruges  SC  noxia  mala  • ’ T 

Fcemina  iurgenris  poft  prima  exordia  mundi/  . . . 

V ipcrcis  decepta  dolis  admouit  ad  ora/  ■ o?  ' 

Mox  aftrca  domos  hominum  pertefa  rediuit  , ’ > tj  ~> 
Inregnum  fublimcpatrismiratusolympi  ! \ 

Tam  celerem  reditu  dominus/quare  inquit  ad  arces 
Sidcnas  mi  nata  uolas  terramq:  relinquisC' 

Illapatcr  fallax  hominem  dclufitimago  tur~y  -iln 
D ixit  ac  a teCrisegrcda  rebellibus  ad fum. - i;  • ’-v>H 
Tum  genitor  meditans  refecarc  piacula  tanti  ’ mo7! 
FraudisaitcarcantpofUiaccuflodibus iftis.  y,1 mrH 
Blanda  panum  fegnes  facit  indulgentia  natos,  rqm  I 
luftitia  nudi  difeant  fudarcifamcmcp:  -n  :rV 

Et  diuturna  pari  ieiuniatfrigustSC  imbres  qt.il  ?.o!  I 
6 eruiriumiSC  fati  fortem  experiantur  amaram.  ■ I 

Vexati  fapicnt:iucunda8C  amabilis  a:ftas  MqeiH 

Poft  brumam  SC  lanos  fteriles  gelidofq?  decembres  3 
Dulcior  cfttquid  fint  tranquilla:  commoda  pacis  e V. 
Ferrea  bella  docenrthomini  labor  utile  (emper  - 

Calcar  erit  fegni  pigros  rubiginc  fenfus  / : ,1' 

Ocia  corrodunttfopitaqi  pedora  torpor  ' muCt 

NoxiusobKqUatifcrrumfinanfnin  ufus  'ioarl 
Aftiduos/fplendorcmicattuultaq;  nitendi  tin-p)  ?jl  I 
Audet  ad  argenti  decus  afpirarc  fuperbum.  r-r  !nc*I 
At  fi  longa  quies  ierit  fiifcatunSC  atram  .1  -rati  >'  in  A 
Vcrtitu  rin  fcabicmxelericp  abfumituraruoi  • o::oD 
Inter  multa  hominum  fata  infclrcia:  damno  • laroubrt  t 
N on  erit  hoc  minimortriftem  fperata/  fupcibum  -iO 
Iam  prifcnsiamifta facitfortunadolcntem.’  > of;ar’ 
H xc  patcnSC  mortem  mox  implacabile motaftruiri  ' 
Hadcnus  obuindam  textis  adamante  cathcnis 
Carcerc  diicluftt  ccrcoqi  cmifit  ab  antro:  i 

Cui  terris  regna  ampla  dcdinpelagiq?  per  undas: 
Atq;  per  aerios  tradusnarofcp  per  ignes 
Quos  Phoebi  germana  finucompl  editur  amplo: 


ll 


PRIMAE  PARTHENICES 

Etquadam  fcythidschalybum  durata  caminis 
Teladcdittquidam  Icmco infcdla  ucneno. 

Nec  fatis  hac.-aliud  telum  letalius  addit: 

Nam  gladii roftramtcaudam  trigonis  aquofi 
Qua  quondam  magno  fatum  tentauit  Olyfli 
Thclcgonus  circes ufus  fatalibus  armis/ 

Praefixit  iaculisiflygiaq;  extinxitin  unda. 

Mox  iccur exemit  mon(lro:pnrcordia  bille 
Cairulca  infccittcclerefqi  inexuit  alas. 

Haccfuga  iuflicioc  noftris  mala  cundla  d icbus 
Intulitthxc  abiens  nobis  monimenta  reliquit: 

Qux  patres  ab  auis  X nati  a patribus  omnes 
In  feriem  mittunt  per  faecula  longancpontm. 
Hocumumprimaucnicnsaboriginc  fumpfit  I 
Fomitis  X duri  nomen  crudele  tyranni: 

N am  fcelctum  accendit  flammas^  colla  fuperbis 
I mperiis  humana  pfemit.cocytidas  undas 
Letheofq?  amnes  ipargit  ftygiumqj  uenenum. 

Hos  fuperum  facit  immcmorcsxurafq;  nocentes 
I ngeritthis  animos  audacibus  incitat  aufis: 

H is  phlegctontcas  iras  infpirat.-olcntem 
Cyprigenam  fraudum  matremteui  cuncfta  ucncni 
N ota  minifteria  X phoebeae  carmina  circes 
S em  per  habet  comitem  tprimx  hxc  dtferimina  culpae 
Propterea  magnum  dixere  Promcdiea  uates 
Dum  (ludet  xthercis  furati  e nubibus  ignem  r > 

I n noftras  traxifle  domos  morbumq;  ncccmqj.  . ' 

H is  igitur  ne  membra  malis  obnoxia  fandfce  \ 

Parthenices  e(Tent/i(la  pater  obfhtit  arre. 

Ante  tener  facra  foetus  q uiuerct  aluo 
Conccptusncprimanouos  exordia  pullis 
I nducrcnt  maculisimens  ne  fyncera  nitcnfcp 
Communem  imbiberet  labem  me  pigra  liquore 
Petdora  letheo  ficrent:qu®  latflca  magno  I 

Pabula  X amplexus  fuerant  latura  tonanti»  f 

Semineconfufas  fordes X uirus  inuflum 
Diflecuittfelici  anima  mox  imbuit  anus. 

Sunt  tamen  audentes  contra  fcntire.nccillos 
I ncufamus  .habent  quo  fc  rueantunSC  olim 
Ifta  hominum  communis  erat  fementuuuerum 


T n 


fcWBR  PRIMYS  JlBtfclaJ 
lam  fento  exangui  frigens  fua  robora  fenilia  r.n  10 uQ 
PetdiriK  ammilla  lam  maieflate  recedit  -ofryi 
Sponte  fuaxiditcp  nouo  Latonia  Phoebo,  nrunflait 
At  quoniam  faerse  legis  de  fontibus  haufta  : -oup 
Crcditurtex  omni  nondum  cft  explofa  theatro:  -pO 
Iudicio  nec  dum  faijtfb  damnata  fenatus:  nr.1  v uO 
Qui  uaticaai  Romana  palatia  faxi  id rrn  U 

Etpifcofarcguntfukantemcerulapuppim.  ,< 

Sed  prior/ut  nobisrquum  fenure  indetur/  jtt»rri ; o’-' 
Dignior  cft:K  grata  magis  natoaccp  parcnrit  ioy.iln! 
Nam  legi  adurgens  marue  decus  add  it  opufcp  .J 

Matema  dingumat  tribuit  pietate  tonanti.)}  j.  t-\ 

Adde  q,8£  multis  fert  adiumenta  fidemcp  1fT,i  ruilil 
Roborat  infirmamtnam  nec  uemfle  fub  aluum  ,c. 
Sorde  laborantem  tali  (iiblimia  eceli  rrurtfVmal 

Numina  nonrtulli  ingenio  prxftantc  putarunt. 
Religio  maior  fictas  animofior  illam/ 

Confumata  fides  Icgumq;  penna  fecit.  ■ ,n 
Altera uerborum  textum  & falbgia  tantum  rr  b?ij  O 
Summa  uidens  abrt rufa  dei  myflcna  nefeit. 

Quod  Ii  fiderei  tanto  fplchdoris  honore  >•  ’ •,  >ry 
Fulgctrut  iteino qui  temperat  ordtne  mundum  fnp 
G eflari  t gremidtlatflauerit  ubcresdulci  - ■ • , , 

S trinxerit  amplexu:  fummocp  uocantol  y mpo  -uj 

Quare  illam  in  noftrasopusefl  detrudere  fordes 
Et  turpi'  inedlarelutofmortalibusiquas 
Cui  pater  xtherias  mentes  fubiecir  & allra? 
Scrutandum  potius  fi  quae  praconia  rungas  i_*l 
E ius  adinuentas  per  plurima  ficula  lauties.  : no3 

Nulli  adeo  uiuax  animi  folmiamulli  '?  { ; 
Tam  felix  aderit  florentis  gloria  lingui/ 
Vtmariipoflk  laudes  xquarc  loquendo»  r T 

Que  data  funr  illi  nunqua  mortalibus  ullis  - <y  «O 
Antea  conceflit  ncc  fx>fl  concedet  olympus»  .o  red 
Quauiscrcta  loui  chorybantia  cymbala  pullet 
Feflaq?  tyrfifero  eclebrarfr  gracia  pami 
Quot  miferos  pclaginautas  fubtraxitab  undis? 

Cum  lam  ptarripites  flueftus  Aquilonis  SC  Aullri  s 
Viribus  aduerfis  coelo  iquarcntur/K  ipfa 
Tranflra  per  effufi  ccrtillima  fata  tuliflcnt. 


♦ 


.xVPRIMAESPARTHENICfiS 

Quot  trawfla  graui  fcruautt  pecora  tete  ^ mE* 

Petftoratpeonias  qua:  non  ualucre  per  attSS  "'hr,'! 
Reftituimccopis  noftri  pofcenria  quiequa. 

Quotqj  etiam  retro  fquallentcscarcere  fra£Hs  ‘A 
Ocyusxibiicibus  mantaTqj  rcfoluit  aheMsf 
Quot  famis  exhauftos  macie  uix  *gra  trahent'  - j|jl 
Membra  datis  cocio  dapibus  miferata  reduxi*  » :!l 
Robur  in  anriquumtuirefq!  refudit  in  artus?  oo! ! - r- 
Nec  minus  ingenti  uitiotum  mole  fcpultos  d 

Infixofqt  luto#  toto  tellurf  iacent»  T:  .-lot.r.iQ 

Corpore  diurni  lufoauif  numinis  aura? 

Propterca  totum  fingentia  templa  per  orbem 
Illius  immenfam  laudem  regniqtpenmnfs  po-.bA 
PcrpetuosfafcesKfineearcnriaiura  xjo5I 

In  noftmmqi  geniis  fummumteftantur  amorem.  ■ 
I pfa  eftaduerfis  commune  in  rebus  afylum.  ' 
Ante  prccesicnam  nec  dum  obfecrata  faiiorcro  • 
Donat:#  ad  miferosmat  emas  explicat  ulnas. 

Quid  niuis  xftiux  plyuiastquid  moenia  dicam 
Littorc  piceno  impenfis  communibus  orbis 
Condita  # adriaco  tranfueda  cubicula  ponto? 
Quidue  fluentinas  acdes.delubraqj  donis 
Aufta  peregrinis  rcfcramfficulifqi  fedente 
l/ittoribds  drepani  molcm:qua  maximus  olim 
Ccclicolum  # legis  cuftos  A lbcrtus  auitos 
Acquauit  patres  tpatriamcp  accepit  olympo: 

Et  cuftodite  «ternum  pietatis  honorem. 

Perpetuos  igitur  mer  to  foluemus  honores: 
Conccptufq? dieuenientad templa  quotannis 
Orgia.#  aeterno  M arii  primotd  ia  ritu 
Annuus  ardentes  cultus  rcuocabir  ad  aras: 

Tum  pius  hybemum  Chyron  titana  premebat 
Cui  comes  in  lucem  nirid  is  argenteus  al is 
IbatolonPhceboqj  fuos  crdebar  honores: 

Quom  fecunda  ftbi concepto  femine  mater 
Piuinum  illabi  coepit  fentirc  fauorem. 

T iam  figniferum  nouies  luftraucrat  orbem- 
e Lucida  maturos  folucnslatonia  partus. 
Conucncre  nurus  circufufarqt  iaccnti 
Mite  puerperium  m*tri:dcxtroqt  rogabant  t 


.:rtor> 

■mlA 
'nui 
nup 
slu* 
s/bD 
- ,-irnS 
xuP 
tn  1$ 

qttO 
. .. *> 

misi 
illrjVt 
! mnT 
rmiV 

>?«P 
-T  tA 
■iup 


? .UBER  PRIMVS  c.lxf 

Sidae  uitalcs foetum  prodire  fub  auras,  . j ' 

Lettor  f oos  proles  H y pcrionis  ardens 
Alipedes  iungebat  cquosrpoftrcmaq!  fandhe 
Erigones  iam  regna  legens  uirina  corona: 

Sidera & Alcidem  geminos  qui  intcriaca  angues 
Ad  fuperos  nigro  lecum  rcuocabar  ab  orco. 

Portitor  Hdleusnindocum  Gorgonis  ore 
Stellata:  dux  nodbts  crattcum  piftncc  longo 
Eridanus  tralhi  dans  lucebat  in  aftris 
Quom  noua  progenies  febribus  edita  fatis 
Phoebeam  primum  luccmtmortabaq;  ora 
iViditSChumaructranfmiflolimineuitz  . ; 

Decidit  in  patriam  ludus  regnutr.q;  laborum. 
Candida  nafcentem  mox  ut  uidere  puellam  jl.; 

Omnia  iucundo  fui  ferunt  fidera  coelo:  j 

Atrifcre  poli  fummoq;  auditus  ab  axe 
Concentustproliq;  noua:  pxana  canorum  Tl 

Argutumqjmelosdiui  cecinere  tpaternas  , V 

Velarunt  aulca  domos  tpendebat  in  illis 
Longa  patrum  feries tprimicp  parentis  origo 
Et  colubri  dclufa  dol is  (Iringebat  eburna 
Poma  manu uirgo:gladioparanymphus^C igne 
Exilio  damnabat  auos.adolebarad  aras 
Pinguiafacrapucrflamma  (bidentctfupinos  . i 
Tollebat  uultusK  numina  fanda  colebat: 

Annofiq?  fenes  flabant  cum  prole.colunas 
V nam  perpetui  de  marmore  roboris  unam 
Fitfhbbus  muris  plafles  formabat  aquarum 
Flammarumq;  minas contratquia  nouerar  obm 
Ventura  excidio  tcrnrneptunia  regnat 
Vulcaniqj  graues  atflus.puenle  fecunts 
Obfcqutum  fenior  quem*  fub  tegmine  frondis 
Deplorabat  auum  ccecotquem  fixerat  arcu: 

Etfabcr  incudem  feriens  & follibus  adis 
A era  coquens  forum  uarios  conflabat  in  uliis, 
Solamariin  toto  fuper  alta  cacumma  puppis  r, 

N abat  & imbn  fera:  pafceban  t xquora  nubes.  ■' 

V itifatorcp  pateT  miti  delulus  hiaccho 
Monftiabat  nudum  pueris  ridentibus  inguen 
Primus  hic  tmdofum  fulcauit  nauibus  xquor.  .r1 


PRIMAE  PARTHENICES 

Quauis  prima  raris  credatur  Iafonisargo: 

Primus  hic  cfTolTa  uitem  fupponcrc  terra 
Cocpii:3d  apricis  mites  dc  collibus  uuas 
Toficretdiroco  Ifca  hzc  fit  glona  Baccho* 

Ardua  terrigena:  uoluebant  faxa  gigames  ‘ 

Conari  molem  fuperis  aquare  fuperbam. 
Lanigeras  Habraamusoues  per  littora  paferti* 
Sacra  dabatrfaxo  gemens  pudibunda  fetabat. 
Latior  aSdu&a  medo  remeabat  ab  orbe 
Cum  conforte  pucneoeliqi  ex  arce  pluebat 
Sulfur:Si  atheriis  ardebant  ignibus  urbes. 

Bifleni  patres  longa  cum  flrrpc  nepotum 
Pabulaq?  aegypto  feruans  prafagus  Iofeph 
Frigida  defumdi referebant  ofla  parentis.  ■ 1 * 
Regna  nouis  fugiens  longe  perterrita  mondris 
Trans  mare  purpureum  nili  ducebat  ab  oris 
Dux  animo  uuuuqi  pius  magno  agmine  longum 
V ulgus:3i  crfiSidirimebant  aquora  fluidus. 

Ipfc  dabat  facros  rirustarcamcp  locabat 
Legiferamdateqj  arabum  deferta  peragranst 
Iufqj  ferens  populo/llcnli  dc  marmoredulces 
Eliciebat  aquastoptatos  arida  fontes 
Abforbc&athumusdugicnfqj  in  gramina  flumrn 
Ibat/K  obliquo  lambebat  faxa  recurfu. 

Culmina  pancheos  tollebant  ardua  montes 
Turri  feri  fqr  iugis  harenria  nubila  fupra 
Igne  deus  fumoqi  latens  in  ucmcc  fumm» 
Scribebat  legis  duplici  noita  foedera  faxo. 

I nuifam  fuperis  gentem  femen  qj  fuperbun» 
Concaua  terribili  tcl  Ius  (brbebat  hiatu: 
Clamabatqj  ruens  iam  femifepultusabiron. 
Impia  ftiblimes  uitulos  ftatuamqj  bicomem 
Turba  deum  mcnttta/manus  tollebat  SC  ora. 
Strenuus  indigenas  populos  abigebar  I efus 
Parta  fuis  arquo  permenfus  limite  regna: 

Inde  fen arorum  turbam  regefqj  togatos. 

Atqj  facetdomm  fcricmtpartofqj  triumphos: 
Bcllaq;:SC  xtherio  furgentia  templa  tonanti. 

Et  dtxdi  Salomonis  opes:Roboamq>  fuperbum 
Palladia  textor  filis  intexerat  arte. 


■ytotjq  J 
oqil  A 


oq 

!_$> 

KT 

ia 

.o . 

•iO 

L_  * 


'.Vi 


LIBER  : PRJM  VS  : AMW1  c.lxu 

E«a'x  illudies  morbos  folcmq;  rcuerfuiri 
Et  phactonteos ucrfis  temonibus  axes/j  \ m 
F erre  fuos  retro curfusi ttcrumq?  relabi/  nA 
O (lentabat  opus  longarua  in  farcula  dudum.  titynV 
Hinc  E Icazarus  d iuma  uolumina  rcgi  -f.nn  ts.  ^"1 
T tradebat  phariodenibus  diftmda  magiftns  o M 

Teda  uoluptatcsuanas/diuerfaq?  tempei  :irir:.-jir  '/ 
Mulnpliccfqt  auiurn  plummastSi  carmen  habebant»  J 
Captiuam  totiensgentem  nunc  ire  tyrannis  a .1 

Scruitum  aflyriisiiuga  nunc  xgypria  ferte/ 

Claufaq;  trans  altos  hominum  tot  millia  monrcsj  I 
Et  templi  etierfas  folytrerqj  refurgere  moles  't  II 
Pendula  monfhibantpidouclamina textu,  ' r;:i  ( 
Quinqt  triumphales  currus:8i  proelia  fratrum  ■ ’ 

Diuifum  populi  regnum  podirma  tenebat  nw.  '1 
Pars  operis  tanthcitcumuiucnriafemper  'nnW  A 
Brachia  tortilibus  tamis  fundebar  Achantu*.  J 

Primacoronarunt  redolentibus  atria  fertis! 

G raminibufqt  fores & limina  fumtria  uircbant, 

Percp  uias  famula:  rame»  fparfere  comantes*  wt:  ->  V 
Lxtadies  egit  feflos  uiciriia  palTim.  ;bc:;0 

Tota  puellari  rcfonaiunt  compita  cantu.  'i  toai  j d 

Ornabat  rofco rideris  cunabula  uulnt:  ' cunii 


Duldaqt  attollcnstin  marrem lumina  uirgo  t rno:;  O 
Quom  traheret  dulces  ladantt  a pedore  fucco* ul ! A 
Stringere complexunatam  ferre ofcula  fronti'  ir  lariS 
N on  erat  aufa  parcns:ncc  enim  mortalis  itiilft»  A 

Humanus  ucdccorifcd  erat coclcnisimagos  iluiovl 

Aethcreafep  uigor  flammas  SC  ftdera  uincenst 
Mira fupcrctlitgrauitastpondufqi ucnufl*  itli- 
FrontisjK  eximia  fulgentes  indole  uultitS  f ’ ; ' 

Sufpcnfas  hominum  mentes  atcp  ora  uidcntutM 
Per  longas  immota  moras  retinere  folebant'. 

Non  inferta  fuit  ludu  non  ebria  fomno:  i ■ 

Sed  uigilans  rifuqtgenas  ornata  modeflo. 

N une  matrt'  arridebat  ouans/nunc  patuula  tendens 
Brachia  uicino  mifccbar  dulcia  patri 
MurmuratdixifTcs  (ludio  gcfhrc  loquendi. 

T emporis  innocui  nondum  di  fccflerat  atas/ 

Plcnacp  iara  docili  formabat  uerba  palato.  - A 

B 


.ixb  PRIMAE  PARTHENICES  'J 

Os  erat  antiquis  longum  Tertiatus  in  xOitra 
m Aede  puellares  annos  includere  facraj  ’2 

Aetatcmqi  deo  tcneramtptimumqj  dicare 
Vtrginexflorcniuifac:8£  generare  pudoris  > 

Ingenui  euramdandVofq;  inducere  mores.  ' ■ ! 
Mox  ubi  ucfhtum  prima  lanugine  tempus  1 nT 

Veneratiin  thalamos  ibant  hymeneacp  tctSas 
Coniun<ftxqj uiris proli induIgercfolcbanBj  k,  • r f 
Propterea  legum  memores  & moris  auiti  ; i;  r.t.iicf 
Venturi  fol ymam  trima  cum  prole  parentes  rn  hutj2 
Deferuetefolum/galileacpnazarah  arua.  • < t.  . 1 > 
FloribusintextisK  odoro  gramine  cinxit  ' tmiiH 
V irginis  ora  parcns-ftcllata:  lumina  frontis  tlubna^I 
H anebant  ccelottcneroqj  in  petitore  claufura  orimC) 
Numen  eratmiueo  tunica:  talaris  ami&u  - r J imQ 
Albebant  humeritquam  circuntcxtus  oliuae  ;o  '(M 
Laureus  ambibat  torques  ad  collatper  imas  : * 

Inftrophiumflexispalmaibatfrondibusorasi  ' 

Matruopusanolliq?  fmusuariaucrat  auro.  > 

Ventum  erat  ad  magni  templutrrfublime  tonantis/ 
Quoducunt  tcrqutncp  gradusde  marmore  uiuo:  r 

Et  iam  porrailis  curuabat  prona  lacerris 
Scrua  manus  fuminum  ad  limen  latura  puellam» 
Quom  mox  uirgineo  conceptum  petitore  numen 
Affutt.-SC  retrahens  promptat  finuata  miniftrx  rr  e • ‘‘ 
Brachia/debilibus  planrisiammoq;  uigorem 
AddidicjKfupraaaatem  fiducia crcuit. 

Protulit  audaces  fublata  cyclade  paffus 
In  fublime  uolans  uirgotturbamqj  relinquens. 

S icut  ubi  multa:  uolitant  ad  littora  puppes 
Ocyus  illa  fubitportumtqu*  mole  minori 
LabiturtSC  melius  uelis  81  remige  fertur. 

Verrice  iam  fummo  magni  penes  atria  templi 
Stabat/ubiafccnfufdTosfoiara  parentes 
RifittK  atemum  curuato  poplite  numen 
Cum  nuribus  ucncrata  piis  in  dauftra  recedit 
Virginee  fccrcta  domus. flcucrc  parentes 
Cognata:^  nurus  gemitumq?  dedere  miniftnc/ 
Quando  e confpeduuultus  abitura  nitentes 
VertitiSC  induxit  fublatam  in  tctila  facerdos.  A 

& 


n 3 

n 

H 

M 


M 

M 

T 


LIBER  PRIMVS 


eJxiiV 


Res  una  comites  habitat  xros/E  Ipora/Pifhs» 
t Sidereus  fronti  quibus  efl  nitortaurca  prima: 
V eftis/K  ardenti  pirtum  face  pertus  Si  igne: 
A 11  aliam  corii  uultus  imitata  ferenos 
Lama  tegittquam  corda  manus  intexta  fupinac 
Tollentes  fpariim  uarianttT oga  piftios  artus 
Candida/8C  argenti  niuco  fplcndore  corufcans»  a 

Nortumaxp  fugans  umbras  caliginis  ambit. 

Multa  linus  & colla  nitens  ornabat  iafpist 
Qtue  nigros  abigit  lemures/uanumqi  timorem. 
Prima  patris  fummi  Ibrps  immortalisJi  sruum  ••  ll 
Non  metuensrannis  ali*  longaq;  fenerta 
I nteritum  paliure  olim  cum  ordine  fixo 
Per  fua  ceilabit  uelligia  currere  mundus-  tl 

Parthenices  iftac  uentune  ad  limina  nympha:  i'-I 

Quattuor  egregias  fecum  duxere  fotores 
Pulchram  Mctriotentphrcnandreamep  potentem  i • 
V iribus  at  cp  graui  1 ites  componere  dortam 
Voce  dicafpoliamtmcmoriq!  futura  uidentem 
M ente  prometheami fummo  genus  atthere  milium. 
Alta  panomphsei  fubeuntes  terta  tonantis 
Ad  Maria:  thalomos  famulam  miferc  Siopent  \ 

Quae  prxgrcfla/citos  ut  mouit  ad  holba  palliis» 
Claufacp  per  tenues  uigilare  cubicula  rimas 
Vidit:heras/nutu  uocatnngrcfTumqj  miniftrar. 
lam  nortuma  quies  operas  manuumcp  labores  ! 

Clauferat/SC  mollis  per  opaca  cubilia  fomnus 
Miferat  extinrtis  pallentes  ignibus  umbras. 

Ipfa  diem  tepkhe  reparabat  lumineteda» 
Prinmiamcp  patrum  genefimtmundicp  recentis» 
Etnoua  monflrifene  repetens  miracula  uirgz 
N ortis  in  occiduam  prono  iam  uertice  calpcn 
Infomnes  taciti  ducebat  temporis  horas. 

Ofcula  poft  K prima  data:  iam  uerba  faturis 
Amplexufqi  piosigenus  an  nquamcp,  fuorum 
Progeniem  Si  (ludiis  quibus  oUertentunK  artes 
Ecuarios  mores  diuerfaq?  nomina  genas 
Vt  docuere  fuxmoftri  uigilanrius  oris 
Effigiem/dixerc/alto  fub  pertore  fenuu 
Nam  quaedam  holhles  noftris  fub  uulribusumbrx 

B ii 


. ' ’ PRIMAE  PARTHENICES 

Humanas  ambire  folcntSC  fallere  mentes: 

Dumqj  ita  multiplices  dant  accipiuntqr  loquelas  * 

Clara  per  foosflucfhis  aurora  tubebat: 

Flammaqj  Turgebat  niucis  argentea  bigis  fi  A 

Luciferi  gelidos  fpargens  in  gramina  rores. 
Etcupiensprolem dulccfq; reuifere  nidos 
C arrula  fubJucem  modulos  iterabat  hirundo. 

Vm  pater  omnipotes  ita  compellare  cozuos 

t Aggrefliis  comitesaegni  qbuS  una  potellas 

. Quos  reru  par  cura  teneuna  nomina  rebus 
Plura  tribusttamen  una  fubeft  eCfenria  fimplex.  ' ■ 
Numina  qu* aeterno  mccum regnatis  olympo  « A 
Et  quibus  unus  honos:  eademqj  potenna/mecum  rt  I 
Principioinformegrandiquomcorpore  maflam  .r  i 
Fecimus# coelum  in  latos  finuauimus  orbes  vr  ’ T 
Scitis  ut  a nobis  animos  Si  lumina  uertens  i < 

Inqt  fuum  conucrfa  decus/propnumq;  nitorem  bril 
Contcmplata/grauifubpallidarartara  cafu 
Spiri  tuum  pars  magna  ruit  quam  fijlfuns  ardor 
Sub  nigris  fpecubus  tenetaeternumqt  tenebit, 

N ec  dum  Phoebus  erattncc  claro  lucifer  ore 
Ante  diem  furgens  primo  rutilabat  ab  ortu: 

N ondum  mane  rubcns/pulchros  aurora  colores  > 

Induerattneclunafuos  accehdcrat  ignes/  •> 

Cum  modo  fa&a  cohors  turpem  meditata  rapinam 

. • Imperium  noftri  fperare  audebat  olympi. 

,,  Proptcrca  immenfumfcclus  indelebilis  error  ' '13 
Aeternum  duratmee  enim  mutabilis  illa  eft  - M 

Natu  ne  fortita  genusrquolapfa  reccfiit:  rrr  rf>  j! 

F ixa  manet:quod  mente  fcmel  complexa  recepit)  > 

1 nconcuffa  tenet  fempermee  amata  rclinquir.  ’ 3 

At  neq;  nos  illi  uota  ad  meliora  fauemus.  ' " H 

Tunc  hominemnticmimftis  enimtqui  flctSere  fe  fe 
Poffct/X  a nobis  animo  uertitatcp  reuerti:  • ‘ O 

Condidimus.magni  quo  damna  rependerecafio  A 
F as  foret#  uacui  complete  fcdiliaaeli.  .t. 

Et  iam  magna  cohors  hominumrquibus  itherisarcS 
Annuimustmceretilongaspcrtcfa  latebras:  ' 

E xiliiqj  rogarfinem:  fcd  debita  primo  ’ 

Poeni  uctatfcelcriaiocat  hinc  amor.indc  redamat» ' 

TTa' 


V:  eJxiif* 


i 


H 


LIBER.  I»RJMVS  [ 

luftiria:  leges  negat  harc  perit  ille  fauoirm. 

Iudirium  ucras  decet  & dcmcnria  reges.  ,0 
Sed  neqt  mortali  potent  fata  fangumc  proles 
I uftmar  placate  minas  & foluerc  nodos. 

Addenp  a uanis  terra  cft  renocanda  dconxm 
Culribus.-atq?  deo  iam  fctuitura  triformi. 1 
Non  opus  humanis  tradendum  uiribus  iftud. 

Hoc  opis  cft  tantum  noftr*:qtri  condidit  orbem: 
Libcrct.attificenuqui  fundamenta  Iocauit:  i i . . 

I nftaurarc  domum  dccctiK  farcire  minam.  r,' r 

N ate  met  fpcculum  uulnis/SC  mcnris  imago» 

Ars  mea/naec  pnrontnras  inuifc  laccn  tes: 

A tqj  tuisonus  hoc  humms/lianc  fufcipe  atram. 

Illa  puellares intrr  pulcherrima  turbas:  <:  rn  ' rrr .»  tIT 
Qua:  nobis  toti cnlqi  manus  toticnfqt  lupinam 
Attollit  frontcnuK  tota  fufpiria  node 
Ingcminatuigilanstcrrcnis libera  curis:  u u/:  I 

Orta  tibi  cfhillatn  non  afpcmabere  matrem.  \ 

Poli  ubi  tempus  erit  lateri  contermina  noftro 
F iet:SC  ingentes  mundi  tradabit  habenas. 

Cemisubi  modico  furgunt  capito]  ia  faxo 
Templa  Iouis  falft:mcdiam:quadiuidit  urbem 
Thybris  & ettufeos  conuoluit  in  xquota  fontesf  I 

Illa  tui  fedes  rcgmicum  pulfa  deorum 
T urbairibi  ueteres  aras  8£  templa  rei  inquet: 

Te  libyes  Aftarqj  colem  lariflima  regna: 

Europe  magis  ama  tamenrribi  Roma  latinat 
G emis  apextphcebumq;  uidens  hifpana  cadentem 
DonsiSC  algeniem  rtgioiqux  fuftinct  ardon 
Scruienatqt  nouo  tellus  lufhabinir  imbre. 

T unc  tua  cum  propriis  fugent  infignia  reges: 

Et  cruris  aereas  fignabit  purpura  turres. 

Me  magis  AfTynx gcntcstlndiq?  Arabcfcp: 

Atq;  palcfttn*  populi  noueretfed  olim 
Forfitan  X noftro  lanabitur  aphnea  nexu: 

Tcmplaqj  fpirituiponetccleberrima  fando. 

Talibus  omnipotens  nato  mandata  ferebat. 

Nota  faluriferar  placuit  fententia  proli. 

Nam  quia  mens  eadem  tribus  cft  eadeqt  uoluntasi 
Semper  idem  fentire  omnis  X amare  ncccric  cft. 

B tii 


•ri  < 


PRIMAE  PARTHENICES 

St  locus acmon ia:  maccduqi  ppiquior  atuis 
e Orchomenia  dixercacnct  mo  uadala  pubes: 
Illic  pcrfpicuo  umtn  fub  gurgite  fontis 
Vt  perhibent  olim  dum  donca  regna  manebant* 
Tres  charites  habuere  domos  dulcemqt  rcccflum. 
Hae  fimul  alTumptis  iuga  qua:  pimplca  colebant 


Mncrabfynx naris patrios liquere  penates: 
Omatzcpcomas  hedens  K uirgine  lauro 
Affyriosperietelarcsriordanis  ad  amnem:  J 

Vtuencrcuadis  lauerc  nitentibus  omnes 


Quicquid  labis eratnienerandaqt  limina  iandhe 
Parthenices  ingreffa  cohors  ad  mutua  primum 


O (cularfi  ad  dulces  mox  fe  uertere  loquelas.  iA 

Et  tandem  dextrifq;  daris:& foedere  fafto  i 

Perpetuas  illi  fe  iurauere  fodalcs:  > ' 

Et  quocuncp  iret, comites  dixere  futuras. 

Iamcpuigil  primam  uirgopncccperatattemi  i 

Atqt  coloratas  uoccstlinguxq;  nitorem: 
Mcnfutscnumeriq;  modos /coelicp  meatus/ 

Et  quas  luna  uiasSC  quas  obferuat  Apollo/  i 

Et  quos  Mercurius  trahat, 8£  Venus  aurea  gyros: 

Et  uarias  coeli  uires/X  nomina  norat. 

Nam  dum  ptebsiudaea  deo  parebat  olympi 
Sciuit  itcnpucris  etiam  fuit  agninis  zther.  : 

Affiduisuctcrum  ftud iis  oracula  diuum  r • 'T 

Peruigilicp  legens  curajmofemq;  piumq; 

I faiam :moeftifcp  uirumrqui  uerfibus  urbem  ..  ' 
Plorat.ab  ingenio,  curasta  lumine,  fomnos 
Sedula  pellebattpaiuo  fuauota  facello 
Supplicibuspalmisharrabat  3C  ore  fupino. 

Ocia  nulla  die  carpens, nulla  ocia  notfie.  . T 

C ura  cibitfomnicp  breuistqux  pafccret  artus* 
Pauperibus  menfis  genium  fraudabat  8i  ora: 
Etcafhgato  tolerans  iciunia  uentre 
Carmina  difcebattfandhqj  poemata  regis, 

Qui  tetricis  olim  fidibus  cantabat  ad  aras, 

Sacraq;  faridico  pfallcbat  ad  orgia  cantu: 


Quicquid  habent  facrardiuina  uolumina  legis/ 
Quicquid  ineftarabum  libris, luftraranSd  omnis 


Craiotum  aunalesaomanorumq;  triumphos: 


/i,  a 


LIBER  PRJMVS'  c.lxiili. 

Et  quantum  latiifudifltmtarmacmoris 
Punica:quot  bdlis  rubuit  naualibus  aequor»  >4 
Qui  troiam  petiere  ducesiquo  milite  perfas  V 
Rex  macedumiparthofcp  truces  fupctarnSC  Indos. 
Monflra  quot  Alcides  domuittquo  remtge  cretarf»'' 
Dedalusadgcligas  fugiens  annaucrit  artilos»  •’ 
E tcjuibus  adiutus  pennis  equus  aliger  aOras 
Preflerit/fiC  dulcem  plantis  cxculfcrir  Undam,  1 
H ippolyti  caflos  Si  bdlcrophontls  amores 
llluilres  Hclcnxraptus6i  Phyllidis  ignes:  mnv.  mi 
Biblidaq?  inceftarrrcuras Si  uulncra  Thylbest’  1 
Tarpaiq?dolos<8C  gratam  phorcida  glauco»  c-ud 
Pomaq; cydippesiorythiamqt furenti  ' ■ 

Sublatam  borea  clymcncn  i&  belides  aufas  ■'  .0*1 

Caede  maritales  thalamos  implere/piumqs 
Petilus hypcrmcftraenjerfarcp in fteua  uirorum  ' 'ii 
Funera  lemniadesthcllcnicinyreqi  puellam  -uuT 
Tresquoqj  firencst&C  amazonastcedipodafq? 

Fata  domus  noratury  mphafcp  heroides  omnis. 
Quicquid  in  histamidutquicquid  crudele  pfocaxqj 
E tquatcunq?  pios  non  atteflantia  mores  ■' J ' 

Offrnditidamnabatrapcs  imitata  legendo. 

Nunc  lainam  pingebat  acu/nunc  pcnfa  trahebat 
Serica»&  immiffis per  liria  pendula  filis 
Vela  faccrdotum  (aeros  texebat  in  ufus  -> 

Terrenum  nihil  ore  fonans/inclufa/latenfqn 
Plena  deo  petihisstoti  gratiflima  coelo.  ' 

Non  robufla  nimis  teneros  neqt  debilis  artus 
Incolumis/morboqt  carcns/non  mole  fcpulti 
Corporea  fenfustcrincs/caput/ora/finufqj 
Brachiaicollaimanusipodremaq;  membra  Iigarat 
Solem'  compage  deustpromptiflima  menti 
I ngen  ioqj  acies/atqt  mfupcrabile  robur» 

N cruofeqj  animo  uircstfcmperq!  uoluntas 
luibriarrccfliq?  memorimodcraminc  certo  aV 

Difeordes  animae  motus  luxumqj  domabatt 
Qualis  purpureo radianscarbunculus ore 
ObfcutDsintcrlapides  gemmafq?  minores 
Splendetiharenofo  qua  ringitur  I ndia  gange: 

Qualia  fylucfttes  inter  pineta  mineas  ^ 


i 


.iiVxiRRIMAR:  PARTHENICES 
Quae  tollunt  fubJtmc  capuriramofcp  comantes* 
Frond  ifee  xtnomas  ubi  pdion  afpicit  urbes/ 

Vel  qua  panbafii  furgunt  iuga  fumma  licaa/ 
PajjtHftvce  mea  ralts  erat  iam  grandior  acuo/ 

I atp  ^andji  uito  lucinacq;  apta  labori 
V irgirjeos  iiicr  coctus  comitcfq;  puellas. 

Ertadtcs  aderat  Solymi  qua  diuite  mcnfa 
f Pinguia  fubuiridi  celebrant  couiuiafronde 

Antiquat  memores  uitactquom  Imitc  fuperbi 
I mperium  regis/patres  fugere  per  altos 
I ncolumcs  fluertus  arabum  deferta  peragrans 
Subdiaopopulusmenfamponebat&  umbras 
Frondibus  obdutrtis  texebat  K arbore  cxfsu  n i > : 

Poflcritas  igitur  cafus  imitata  parentum  • .• 
Sub  ramis  coenare  folct  cum  feprima  luna  ) 

I ruperat:#  lampas  claudit  Phoebea  coronam.  . . j 
Tunc  iginjr  folymas  arces  chatamqircuifens'  "i 

Progeniem  mater ftc  eft  artata  puellam. 

Nata  mc» quondam  fuauifTima  pondera  uentri 
Dulce  patns  fummi  donum /mea  fumma  uoluptasi 
Poftq  parua  lares  nortros:#  limina  nota 
Liquirtitnunquam  ne  tu*  te  cura  -parcnris? 

Vlla  ne  te  pania:  mouit  petatis  imagof 
Optarti  ne  finus  nortros  intrareffenemqt 
Ccrncretqucm  longe  uagrauant  iam  mebta  parente? 
Debilitat  uircsjfenfus  obtundttamorem  ' 

Diluit:#  nobis  aflett  obliuia  tempus. 

Ipfe  pater  facra  portq  te  daufimus  *de/ 

Quottidie  menfes  digiris  percurrit-.#  annos. 

Harc  duo  Iurtra  putat /duo  (acculatfurtinet  aegre 
Tam  longa  tormenta  morxriam  uidimus  inquit 
Aequacuas  Manx  thalamos  intrafle  puellas. 

Afpicctq  firmo  futgat  iam  ftipite  laurus 
Natali  defixa  dicriam  brachia  baccis 
V e rtit:#  ingentem  ramis  iam  porrigit  umbram. 
Sicait:#  caderer  paucis  in  fata  diebus  '[ 

N i te  forte  fuos  paruum  poft  tcmpusiituram  O 

Credat  in  amplexus  Judum  ribi  plura  parauit  > 

Muneratu  noftncrequiesjtu  fola  fenortac 
Gloriamifertx  producere  tempora  uiue; 


UBER  PRIMVS  V'  t.lxr. 

Tu  mxncare  potcs:ncc  opum  nos  amplius  ardor  r.i’ 
Sollicitattnec  fpcs  tangit  refolubilis  arui.  r.u.O 
Sola  places  curafqj  Icuastu  fola  fcntles. 

Sicut  inoccidui  magnes  ad  fideris  aflrum  i 

Vergit Kardloonunqdifcedit ab  axe:  i>  il 

Sic  lolet  in  natos/amor  inclinare  parentes*  -"rinoD 
Hoc  natura  lugum  pcpcrittplacidaqt  Iigauit 
Compedcuion  fertur  fuperos  Vulcanus  in  otbes  n p 
Mole  parisnonfaxa  ruunt  ex  acre  tantis  . ' 

V iribus. tpfc  fu  os  fol  deferet  ante  meatus  oaA 

Et  fluere  alterno  ce ifabunt  arquoracurfu  f ”iuG 

Quam  te  nata  pamsiq  te  mea  cura  rclinquin  !•>  oD 
Vt  pario  fculptt  durant  in  marmore  uultus 
Nec  metuunt  pluuias  byemes  borea rncp  hruoluau 
Sic  penetrans  arcana  animis  praxotdia  noftris  n0. 

Hareti8d  in  nobis  femperrua  uiuit  imago,  srpsn 
Sermonem  tu  luce  pansitu  fomnia  nofte.  - uni  ” 
Ah  quotiens  dum  cura  milii  cft  clamare  miniflntm: 
ln  meadulcetuum  nomen/fefe ingerit  ora.  rtvr.nA 
Ah  quotiensfertaredeunt  ubi  gaudia  luces  >1  n noH 
Lxtaqj  per  pingues  refonant  conuiuia  menfas»  t v ?. 
Te  memorosuons  omnes  ic ardentibus  optanr.  3 v 
Et  quia  folusabeft  tuos  hiomea  uifcera/uultus: 

V llefcit  mihi  quicquid  adefhticn  excitat  aures  rrc  K 
Tibiasnon  triftem  mulcem  obfonia  linguam:  ' f 

Vlla nec infirmoscapiunt  folaha fenfus. ' qiSioikO 
Iucundum  fmc  tei  nthtf  cft:«  uiuimus  in  «ito i r.xPT 
N oftra  nec  in  nobisuitacftjqu*  fuflinet  arti*  tlr^o' / 
Aura tuosmobis animam fcnfumq!  minifttaoi^ t»*1 
Et  uitar  fumus  umbra  tuse.pia  cura  parentum  nomb  A 
I ncipiat  quando  ambotumdic  poflulat  artas,  aibi  ha  CI 
I am lenio curuata grauiite nata  moucre:  rrirrlD  ?. 
Haxtuadilctfhc tam  longaabfcntia fronti^l  bouP 
I n quot  me gemitustin  quot  fu fpiria  mittit.  iTirp*8 
V mea  tu  fobolesigcneris  fpcs  unica  noftri: 

DcbcUir  tibi  tota  domusttibiferuict  uni  ’ 

Et  pecussKcuk*  felicia  iugerauilk:  cum// II 

Sic  noftras  partimur  opes.pats  optima  templo:  m? 
Altera  forsaiopi  fciuirtpars  tertia  nobis. 
Tuquofcunq;  liolcs/illas  mutabis .in  ufus:  />»>:■'- 


.V  PRIMAE  PARTHENICES 

Sic  tamen  K uita  tecumsquar  militet  omni 
Cura  deitqui ncc  falli  nec  fallere  nouir. 

Magna  deo  cura  eft  hominum/qui  numina  curant, 

I pfe  maritales  poft  primi  exordia  mundi 
1 nftituit  tacdassaernaqi  foedera  fandi 
Connubihquo  poft  ueterum  defunda  parentum 
Corpora  fint  qui  facta  feranttqui  numina  nonna 
Quiqj  ad  diuinos  gignant  noua  pignora  cultus« 

Sic  pietas  aeterna  manet  rcnouataqj  proles 
A eripit  a patribus  doceat  quod  & ipla  nepotes. 
Duratura  deus quardam  lcmpercj;  futura 
Condidit J«c  ex  fc  gigni  prolcmqt  creare 
N ii  opus  efttnee  fol  folemtnec  fidera  fidus  . / 
Seminat jft  qufdam  fato  fubicdatnccicj  . A 

Protulitrhae  fc  fe  genetantseademq?  manere 
Cum  nequeanttin  prole  manenttftmulacra  parentum 
Sunt  nari  tpenes  hos  opus  eft  fitcura  nepotum: 

Sic  ptoles  ex  prole  fluit  ceu  lubricus  annum 
A nnus  agitrmcnfis  de  menfe  renafcitURhoram 
H ora  refert  abicnsiSC  ab  arbore  pul  lulat  arbor 
Sic  dauida  pater  tulittEzeciafcp  manailem: 

Sic  E formus  Aram  genuit  Salamona  Naaflbtu 
Et  quia  maiores  aaas  tua  uenit  ad  annos: 

N am  tibi  ni  fallonbis  feptima  uoluitur  aiftasi 
Proptcrea  natofq)  uiro  nobiTcp  nepotes/ 

Cultorcfqt  dcoidebcstfatis  aede  morata  es. 

N a*a  rcdimoflmp  libens  fuccurrc  fenedas. 

Vocibus  his  uirgo  in  fletus  prorupittSi  ibant 
Per  rofeos  uultus  lachrymauquas  chara  legebat 
Admoto  ftccans  oculos  uelamine  mater. 

Dedidicit  fletum  SC  preflis  ftngulribus  orfa  eft. 

Chara  parens/tantum  materni  flumen  amoris/ 
Quod  lachryrnisgemrruq»  tumct.-qd' pictius  acerbis 
Stgnificatcuris&folliritudinc  fermo/ 

Quar  non  corda  domet  uel  ferrea'!  umina  quae  non  ' 
Mifcrit  in  fletus!' tepidoqi  impleuctir  tmbrk 
H xc  tua  tanta  parens  pictas/mea  uifccra  dudum 
StnrigtttK  accenfam  mouct  ad  fufpiria  mentem. 

Si  fincrettquo  inclinat  amo» /ueftigia  fore: 

Nec  tot  optis  lachtymismcc  totfmgultibus  effeq  . 


UBER  PRIMVS  AMUifclxyf. 

Naqj  animus  torisuotain  tuauiribus  iret:  V.u  .1 3 

Nec  fuit  a teneris  quiccj  mihidulcius  annise  r.|tq 

Quam  curam  gerere  & uoris  parere  parentum.  . • U 
Sed  coelefte  meum  tulit  in  contraria  pedus  ; .fA 
NumentK  impariens  ftudiis  ingentibus  ardo*  r noV 
Solliatatxogorq!  nouo  parere  furori.  , 

In  noua  coepta  meos  fcnfusimafq;  medullas  j iug 
Impulit  xthcriusgenitonmagis  ardua  nobist  o!f  vi  A 
Et  melior  tcmandauiacftidcus  ire  per  altum  ’ iho<? 
Suada iterajkfieftupbisalicnauoluntas»  Ty  ">  r.i ’u3 
Curam  non  eadera/ueniam diuinafequeoti  -j\  [ 

Iu/ra/dateiSf^Uo&ricttlumiconuettitc mentem,  i A 
Memcauitginitasimpollutiqipudoris  ;i 

Immortalis amorigratam fecere  tonanti.  v.aii  vmr.l 
Ille  meo  amplexu  fruiturtfemperqj  uirent»  ot  vilfl 
Flore pudiarixtThalamum  fottaiTe  fubirci  r.  -pr.ilA. 
Atcp mantalcs potero coniungcre txdasi  rro zdduIU 
Non  poterii  maculare  meum  uenusulla  eubiTer 
Viigineumqtdccusrcuftodiaipfe  pudorem  v ’ l 
Qui  dedit  hax  mihi  uota  pater rcaflicp  nitorem  ioD 
Corporis:#;  mentem  nullum  mihi  polluaauumt  III 
H*c  eadem  fandos mouit  fenrentia uatcss  rt;  nvilA 
E t m agnos  habtt  audorcsncmeraria  forfan  vncO 

DiccrcriKproprix  malcconfuluifle  faluti 
Aufapa  ignotos  calles  fi  prima  fuilTcm  i 

Vadae  SC  ambiguis  folam  me  aedac  uenrisr 
Rumpercqi  audaci  nundumuadacognitagtefEi.  •' 

Clarapahosmagnusliquitucfhgia  calles 
Eliasieliadefqi  uiri/grariflima  coelo  I 

Progenies  uifurafuo de  femine  diuos.  ... . r 

Sicftat#  immotum  tenaharc  fcnrenria  pedus.  Q 

Tu  genitrix  patiare  oro:#  folare  parentem 
Longxuumtcuta:  fefefeiatefletonanti.  vb ? :nT 
Ipfe  adaitrfeniocp  graues  folabitur  annoS. 

Sic  uirgo:#  mata  lachrymantcm  amplexa  irecefTrr. 

Ic  Mari*  natale  folum  fcdcmqi  paternam 
h Etgenus  anriquu  paucis  memorate  pueli* 

Caftal idestetenim  memori  uos  omnia  mete 
Tcmporantos  terra  tradustpelagiq?  renetis: 
Et.uosparthcnicecottucesfamulxqs  fuiftis.  • 


V,Y  'PRIMAE;  PARTHE  NICRI  1 

Eftarabesmtetcadnsraqt  fidonisarua  m-  ; * 
Palmiferamcp  Pharon  libycis  quae  lungiturorisi  f/1 

Ef  mare  quod  lato  facundam  gurgite  cyprum 
Alluit/aiTyrii  pars  non  ignobilis  agri  • 

Terra  feraxtbelloqt  potens  atqj  inclyta  cultu 
Vmus  iudxa  dcitdara  oppida  claras  . 1 

Sufpicit  apricis  pofitas  m collibus  urbes: 
Afcalonhiohicgaza  potens/arraria  quondam  > 

Perfidis  antiqua:  magna  fedet  edita  mole  > * ^ 

Fulta  fupercilioptaerlipriq?  aggere  raonto 
Hicuctus  Andromadaeuindisinfignisloppe  ' 

Antiqua  prior  illuuietfummo  ardua  colle 
Regia  terta  fion:K  pulchram  fuftinet  arcem 
Imperii  caputtK  folymi  moderamina  regni. 

I llic  folennes  aras  dauitica  proles: 

Altaq;  cadenripofuitdcnwrmoretempla. 

I Huc  ex  omni  rurbit  regione  folebant 
Donadeo  8i  prima:  fiugis  portare  manipfos. 

1 llic  triricea:  Cerensdomus  inclyta  Chnfto 
Confctanafcenri. montana^  Nazarcthtamb* 
Illufhrrn  tenuere  locum tgenusifta paternum/ 

Altera  maternum  mani  dedit.ifta  tonantis 
Conceptufclix:onu felicior  illa.  cl/otr; 

De  patria  faris  hax:pofthacdc  fanguine dicam, 

I fmeriae  fotor  Anna  fuittregalis  origo 
Et  foboles  magni  uenicnsdauidis  ab  alto  • 

SanguinctZacharit  coniunx/fara  femine  prim*. 
Tres  triplicipanu  mariasttribus  Annamariris  > 
Progenuit /fanrtu&  fummo  genus  aabere  dignum. 
Prima/deo  factos  partus  dcdinalrera  natos 
Quatjuot  AjphjotludamtSimona/Iacobum 
E t qui  iuflitiac  datum  cognomen  habebat.  T 

T ertia  de  natis  ribi  quos  Zebcdax  duobus  > 1 

Acdidiuad  calpen  unum  nanfmifit/K  unus 
St  populi  pneiiqnda  fides  mmonbus  ulla  db  i 
Vjuus  Amasoniis  ephefi  fcpclitur  in  agris. 

Siccp  duos  inter  fhtduit  concludere  natos  1 r I 

Regnantem  latio  Chriftum  Romarqi  tenentem 
I mperiumdeuam  tellus  Afiaticatdcxtram  T 

Gens  hifpanatcnctjrcgnum  inter  utraqj  larinum,  t 


.t uD 

hcTbl 

,:niM 
tnml 
malli 
inoidi 
rn  -piA 
'j  noM 
mgiiV 
VJ& 
poD 
a*rt 
m >3 

a 

r.ln  A 


LIBER  SECVNDVS  c.Ixy* 
• Parthenicae  Liba  Secundus. 


NX1A  RESPONSO  GENITRIX 
.-><  in  rcdla  redibat 

a Multa  moues  alorncc  enim  lienteria  natae 

V ifa  Fans  lcgKprifcifq?  accommoda  patru 
Riribusrin  uacuos  etenim  partuejj  caretcs 
Expettefc^  thtBDsfobolts  fuperofqj  dcuracp 
I rq  fd  tunc  fama  fuirid  irumcj;  mi  nari 
Supplicium  in  Heriles  uterosimulto  ante  maritum 
Non  aliatnob  caofam  paflum  conuicia  norat  ' 

Summotucp  procul  templo  fpoftanribus  ipfis 
Ciuibusactriftemcafum miferantibus  ultro. 
Naepuir  ardentes  uotumpofmmts  ad  aras; 

Ante  habitam  prolemedum  fe  m fccreta  tukiTct  t 

Tcmplariaccidotum  ffrcpitudifccderc  lacro 
Ex  adyto  iuflusfucrarrturpemq?  repulfam 
Paflus:8£  hoc  patriam  fugiens  ob  dedecus  urbem 
Rus  coluit  plurefcp  latens  inglorius  annos 
Duxerat  in  ludhitriffem  fineconiuge  uitam. 

Sicut  ubi  amiflothalamiconforte  pactos 
Sola  uolatturtur:nitidisnc<p  potat  in  undis: 

N e comitis  prifei  trifietur  imagine  uifa: 

N cc  uiridi  poftliac  fertur  confidere  trunco. 

Sed  mifcratndiuina  fenis  dementia  fortem 
Ptofpicicnsiannarcp  preces  & dona  gementis 
Mifit  ab  .Ttherea  uoluerem  regione  miniHrum 
Qui  dedit  haec  mandata  uiro.tua  tcdla  rcuife 
Confortem  folarc  aegram  mceffofcp  penates. 

Anna  tibi  laetos  partustprolemcp  datura  cfl: 
Foemineamamgno  fancta:  dabis  omine  natae  y 

Fatidicum  dadtumcp  maris  de  fidae  nomen 
E t mariim  diccstanna:  mandata  miniHa 
Attulit  hxceademrmiranriqi  infuper  addit 
Hos  monitus.limcn  notx  pete conata  porta:: 

Qua  ubi  rus  itur  factis  hic  mane  peradhs 
Obuius  occurret  coniunxtgrefTu  illa  citato 
Venit  ad  urbatttrquaedicituraurca  portat  ) 

Limen :8£  offendit  redeuntem  ture  maritum. 
Ilbcfufceptiholpiuo  communis  amid  r\ 


•II/; 


'PRIMAB  PARTHENICES 


Amplexutfongifqj  una  fcrmonibusillam 
Confumpfcrc  dicmtX  certi  dc  prole  futura 
Mane  fuos  periere  lares.gauifa  reuerfutri 
Tota  domus  largo  dominum  fufeepit  honore.' 

Haec  igitur  mceftouoluensfubpetfiore mater  r. 
Aegra  fatigabat  tacitis  przcordia  curis: 
Etgradicnstali  fecum  fermonc  locuta  cft. 

Curatio  uam  pro  poflcritate  labores:  3 

o O dolor  o pietas  infortunata  parentunt:  ! 

O Oudium  infelixtubi  res  X tempus;&  ipf* 
VifccraiX  exhauflas  in  follicitudincmentes  VI 

Triuimusiut  canis  caput  afperfcre  dolores/ 
Linquimuriimmcmorcs  demens  incuria  natos  J) 

Separat  a nobis.mcritotum  oblita  propago 
Non  aequat  curasiX  non  rcfpondct  amori. 

Sed  quid  te  fiuflra  tniferam  coquis  Annafquod  ipfi 
Fecimusihoc  patimunpatrcs  ut  amauimus  ipfi 
. S ic  noflrum  nos  femen  amatitaxamur  eodem 
Iudicioific  fata  feruntifufpiria  perdis. 

I fle  modus  rerum  mundi  produtfhts  ab  ortu 
Tranfmcat  ad  gentem  per  faecula  noftra  futuram. 

S ingultire  potesrturgentia  lumina  fletu 
E xhaurirc  licettfed  ferrea  fata  mouere 
Non  potcsiaerci  pellant  fine  carbafa  ucntt': 

Quod  dederit  fomma  libens  amplcdlcre  littus, 
Forfitan  urilius  q tu/ribi  confulct  aura. 

Conqudlum  dauidadiu  pueroq?  iaccnti 
Produci  pcni/Te  dics/aucrtere  mortem 
Non  ualuiffe  fetuntauditdeus  omniaipnrflat 
Optima.mortales  audent  oraretquod  optant. 
Opprime  fuccenfum  (ludiis  melioribus  ignem:  T 

N ec  fine  fupremas  animi  dolor  occupet  arces. 
Talibus  ut  fama  efl  curis  dcmcnria  quofdam 
CoepitiX  in  faltus  atque  in  deferta  ferarum 
Luflra  tulit. pater  Aiaccrn  narrare  folebat 
Infanummadlaffcpccusdum  quaereret  hoflem. 

Et  furias  idem  memini  recitabat  Oreflis: 

Quem  comes  ad  fythicatucxitdelubra  Dianae. 
Magna  quidem  aedo  quotiens  pugnatur  in  agris 
Aduerfacquc  uolant  acies  in  proelia/ fuigic 


LIBER  5ECVNDVS  cJxviiT- 


Tempeftasried  mens  etiam  cum  nodedicqt  } 

Sollicitis  agitur  ftimulisun  pedore  magnos 
E xtolluntrirepitusSC  grandi  corda pauorc 
Confcutit:8i  rede  tetrici  dixere  parentes  r\ 

Quattuor  aduerfis  mifcentutur  xquorauenris 
H eoo  zephyro  bbyco  gei idoqt  aquilone/  rildud 

Sic  totidem  noritas  ingenti  turbine  mentes 
Subuerti  furiis  pedufq;  in proeliamini.  aii  ; m:  D 
Spes  kuatiarredos  metus  alto  a ucrticc  fludus  i 

Dciidt.hinc  animum  pulfatfuribunda  uoluptaS»  h. 
Inde  dolor iludus  ceu  fradifludibus  altum  jqc/I 
Clamorem  ingeminatipicdsabfconditanymbis  ;t 
N cc  rad  ios  fundi  t ratio  nec  uela  gubernat..  Ii ..  ,i : i ix 
Felices  quicucp  ilbsafyrribus  altam  uri<« r.l icLt  i*l 

V i furi  pacem  loca  funt  m tuta  recepti.  'J 

N am  neqt  mens  ullam  fecuscft  habuuraquietem:  '1 
N cc  Ixtos  fenfuradies  nec  dulda  fecla*  j t?::  -,<t  > gtil 
Propterca  quidte  mi  feram  coquis  Annafdojbrcs,  ; 
E t triftem  dedifee  metum  matura  repugnat  m’  > 

Moribus  his.monftrarc  uix  compendia  poITunt 
Langucntesigebdiqi  fenessat  fcanderc  montem  j 

Sole  fub  ardenti  uiridismale  fuftinet  artas.  , ,1 


Dc  uirtute  loqui  minimum.uirturibus  uti/  { 

Hoc  Sanfonisopusnamenafluetudinc  longa  I 

AfTiduiq;  operis  tradu  forma turiK  in  fe 
Virtutem  natura  trahittpncludia  multa 
Egregias  ancspariunt.in  pace.togaqj  \ 

Beiladiumilesdilcittrooxobuiat  hofti  , / 

ImpigenK  firmum  parat  ad  certamina  pedus.  > 

Sxpius  a plaatis  mens  eri  arcendaidiuqt 
Scruinodurandagrauirnam  prona  fequaxqj  / 

In  pdoraruit  nifilora  retraxerit  ufus: 

Aft  ubi  iam  legis  patiens  afiuetaqs  uinebs 
Seriori  parere  potelbquo  iuficris  ibit. 

T unc  ubi  tempus  erit/cafu  cum  triftis  acerbo 
Sors  adent/feret  aequales  rationishabenas. 

Ante  negat.ueJut  indomita  ceruice  iuuencus/  , j 
Aut  uclocisequi  foboles  animofa/priufqua 
Impofito  fderitgrerium  glomerare  magiftro.  • ' 

Ars  ubi  porieflam  mentem  complexa  fubegit/ 


• PRIMAE  PARTHENICES! 

Quo  uirtus  quo  fancta  uocant  oracula  ucrtct. 

Nam  ncqt  tunc  labor  cft  duros  tolerare  laboresi 
Quid  fi  nara  uirum  refugitdfi  nulla  nepotum  ' 

PofteritasCquid  noftra  iuuant  poft  fata  nepotes?’  - > 
Iu(htiamcoluiffefatcft.nullius  egebis  <£> 

Subfidio  dcfundta/pios  fi  uixens  annos.  ( 

Saepius  in  nans  fatuum  pater  educat  hortem:  ' 3 

Cumcj  fuo  ignorans  interfectore  iocatur. 

Szpe  tibi  lachrymas  lperant  dum  gaudia  matrest 
Atq)  fuae  pafcunt  u en  tura  opprobria  genti, 

Proptcrea  uanos  hominum  noua  fabula  mores  i 

E xprrmitrhoc  pelagus  galilata  quod  abluit  arua 
E xtimuifle  ferunt  oli m cum  uidit in  orbes 
N ubila  conuoluimolitare  per  aera  montes  1 

Credidit:at  poftq  largus  dc  nubibus  imber  V 

Dcpluit/unde  prius  damnum  inrchtumcp  timebat/  ' 
Incrementa  tulit  fufa  procul  arquons  unda. 

Fallitur  in  dubiis  hominum  folettia  rebus: 

Corda  nec  euentus  capiunr  humana  fuRtros. 

Id  quoq?  non  nunqua  mentes  folatur  amaras 
Quod  durare  nihil  patitur  fortuna:  uiccfqj 
Mobilis  altcmat/uentoq;  fimillima  proram 
N unc  premit  a puppi  placida  modo  murmurat  aura. 
Forfan  ii  hos  ludius  minus  importuna  fequentur 
T cmporatfclices  iterum  deus  afferet  annos. 

Talia  uolucntiparuxiam  Nazareth  arces 
Apparent:nigro  rutilans  furgebat  ab  ortu 
VcfpcnSi  ingenti  Phoebum  demifcratumbta 
Carmeli  fublimis apexnn  moenia  mater 
Nazarcth:8d  feffis  intrat  fua  limina  plands. 

V t pater  accepit  chara  noua  nuncia  nati/ 

In  moerore  diu  iacuitlcurifcp  fepultus  ! 

I mpexi  capitis  canos  fquallere/fitumqj 
D ucere:8£  a mento  triftem  concrefcere  barbam 
Suflinuitmec  enim  potuit  cohibete  querelas: 

Parcere  nec  I achrymistncc  diffi  mulare  dolorem. 
Crebra  diu  m ce  (lum  traxit  fufpina  pedtus: 

E t iacuit  ceu  truncus  inetstK  inurilis  arbor 
Frondibus  ammiffis  fine  terra  feralis  imbre  i 


LIBER  SECVNDVS  eJxfx; 

Es  tandem  prolata  palam  petuenit  ad  ipfas 
f Sacrorum  8i  tcmpl  i doftas  antifbtis  aures: 

Quem  penes  arbitriu  nodos  aperire  latentes 
IurisiSiobfcuros  legum  dinbluerecafusr 
Ipfius  imperiis  altam  conlcendit  in  arcem 
Conciliumtuencrc  fenes  xnygmata  legum 
Rimari  foliriiSi  dubiis  rcfponfa  parari 
Reddere.iaracp  ultro  multumxitrocp  locuti 
Cum  cerri  nihil  afFenrnrriamqj  humida  nodhs 
Tempora  fuaderent  facrosdimitterepatrcs/ 
Querendum  qute  fu  caeli  fententia  tandem 
Communi  fanxereprcce:8ifolemnia  templo 
Sacra  dari  :8C  dubiis  orari  numina  rebus. 

Atqj  ita  fedato  res  eft  certamine  uila 

Indice  dignadeotquandoeft  non  reddere  magnum 

Vota  nefas  oriolarc  piam  res  impia  legem: 

Interca  fumpris  diuotum  nunrius  alis 
Panhenicen  adiens  placidis  ita  uocibus  infir. 

N ympha  puellarum  coelo  gratilTima  fafuc: 

Cuius  apud  fuperosiampridem  cognita  uirtus  . > 
Florct/8i  in  noftroscrcfcit  uentura  penates. 

N c trepidaaua  uota  pater  firmauit:8i  auxi: 

N ulla  tuum  ucnus  cft  unqua  uiliira  cubile: 
Virginitasattctnatibiconccflauolente  j 

C onfcflu  toto  fupetum.ribigloria  ucftz 
E t triuix  debetur  honosrinui<5ta  fcquentur 
Virginei  tua  ligna  chorhquos  more  dianx 
N unc  pede  nunc  iaculo  nunc  exercebis  Si  arcus 
Vrfula  uirginex  dux  Si  regina  cohotris 
H oc  explebit  opusaandemcp  in  fidcra  magnum 
Agmen  agcticelcbrcm  referens  ex  orbe  triumphum. 
Tcthios  occidua;  populi  littufcp  britannum 
Et  gelidi  faciles  pugnas  gens  accola  rheni 
Dulciaq?  arrecto  ccmcnt  fpcdfacula  uultu: 

Laus  igitur  te  magna  manet  aude  uulgus  Si  ipfos 
lura  facctdotes  non  intclledta  fatigant. 

Etdeus  ingratas  arra calliginc  mentes 
TardattK  in  ponam  fceletum  deludit  inani 
Corda  metutrident  fupen  teeugrand  lor  ano 
Secutufqj  animi  iuueni&fi  pecora  quando 

“ C ii  i 


PRIMAE  PARTHENICES 

lnfantum  obfcurs  trepidant  formidine  nodTis. 

Ipfe  adcro:nam  ueni  huius  certaminis  ergo. 

Lex  ea  qui  fieri  matres  & nubere  cogit 
Lata  efticum  pauper  u emens  ad  templa  fenatus 
Paruaqiplibs  humiles  facrum  ponebat  ad  aras: 
Poftq  magna  uirum  crcuit  fortunaitribufcp 
Vix  duodena  folo  capituriferuare  pudorem: 

Et  thalamum  nefeire  fuit  praflannus:  ergo 
EliadcserrafleputantCTam  faecula  poflquam  ) 

Expertes  ueneris  degunt/bifquina  propinquant: 
Hipopul  is  exemplar  erant  jie  crederet  ullus 
E (Te  nefas  fyncerum  eflc&cdcdifccretadas. 

Tu  tamen  es  tradenda  uirotqui  frigidus  annis 
Atqf.tui  con  fors  uoti  cufrofqi  pudoris 
Non  inuafor  erintacita  nos  arte  mouemus 
Corda  hominummon  tot  fingunt  fe  prothea'  quonda 
Immuta(Tcmodis:nectotuaria(Te  figuras» 

Quot  formis  animos  hominum  mutamus:  aguntur 
Quo  minime  credunt:fed  nos  in  fandta  uocamus 


Ofliaataft  alii  tradant  rctinentq;  uocatos. 

Vt  quando  in  lcui  (Tat  ferrea  lamina  difeo» 

Si  dextra  magneta  loces  adamanta  fmiftra» 
Quoucniat  nefciridubitatq;  utrinqt  uocata 
Cui  faueatteuius  magis  ottamenta  fequatur. 
Tuuotifecuraomnemmihidefcrecuram..  » 

Ibo. K peruigih  tradTanda  remetiar  arte. 

Vixca  finierat  cum  fradtanubefolutum  cft  ' 

CotpusiK  in  uentos  aflumpta  recedit  imago. 
Tempora  uclatae  tenfis  ad  fidera  palmis  V 

Conucnore  nurus/pueriitrepidarqi  puelli/ 

Rugofiqj  fenes  tremulo  pia  murmura  mento 
Voluere  ccrtabant:fuperofcp  mouere  precando 
Canicic  oficnfa  diuis  &C  ucmcc  nudo.  1' 

Et  tremui  is  arcum  lucentes  ignibus  aras  Q 

Sandta  faccrdotesialbaqt  inuefte  miniftri 
Carmina  SC  infigni  celebrabant  otgia  ritu. 

Tertia  lux  aderat»po(Tq  uulgata  per  omnem 
Concilii  concordis  erat  fententia  turbam: 

Iam  labor  orantes  Sddiffidenna  tardos 


Rcddiderantifegni  frigebant  peiftora  motu. 

iit  0 


2? 'LIBER  SECVNDVS  cJx*. 

Tum  diuina  preces  mens  qux  non  defpidt  aequas 
Ad  fummum  fecreta  dedit  refponfa  choragum 
Sacrorum  itenues  fugit  Ieuis  ille  per  auras: 

IngreiTufq)  fenis  noduma  cubicula  fomnos 
AbftuhtiSi  tali  cfl  aggreflus  uocc  pauentem: 

Sumere  thraidauitgasdefrondctribules 
Quemq)  fuam:&  fem  fumptas  in  templa  iubeto. 
Mane  reuettantuncuius  frondere  cacumen 
V iderisallius  domino  coniunge  puellam. 

Hale  ait:&  mons  abiens  cuanuit  alis. 

Mane  fenex  fol  ante  tubar  cj  tolleret  undis/ 

Conuocat  exemplo  patres:mi(Toqj  per  urbis 
Compita  perqj  domos  populum  precone  coegit,  ' 

Confluxere  omnesicampo  plabs  denfa  patenti 
V ix  capiturtfurdum  fpariofa  per  ama  murmur 
Confufumqi  fonanpcde  pcs:K  pedore  pedus: 

V lrqj  uiro  prcmitunccu  quom  coi  leda  theatro 
Stabat romagraues  fimul  auditura  tragoedos. 
Conuentu  fenior  patrum  ftipante  faccrdos 
E x iit:&  tandem  populo  diuina  filenti  ; 

lufTa  apcrit/didicitqi  tribumriuflirqj  folutos 
Connubio  acciriniirgifqi  in  templa  relatis 
V ota  prccefq?  itcrantimagids  componere  quidam 
Philtra  ucncfidistcircaracp  carmina  8i  herbis 
Phafid  ibus  uoluere  nouas  inducere  frondes: 

Horum  unus  uctitas  artes  edodustut  almum 
Intempcfta  diem  tacitis  nox  abfhilit  utnbns 
Solus  in  aenae  turris  fafhgia  fecum 
Arma  togafqi  ferens  facrauit  manibus  aram 
Sub  diuoiteflis  nemo  nifiucntusfii  aftra. 

N odumafqi  preces  iterans  pratfdte  uolebat 
Parthenices  nefibi  thalamum  fperare  liceret. 

E cce  per  aerios  tradus  magno  agmine  ab  ardo 
Spiritus  obfcuris  ad  turrim  annauigat  alis. 

Qualis  ubi  ucniens  ad  foeda cadauera  uultur 
Brachia  prateipiti  iadat  plummofa  uolatu. 

Atqi  gradum  fiftens  nigro  fic  incipit  ore. 

Farctquid  infernas  nodumis  cantibus  aures 
Solltcitasfqu.tfita  dari  refponfa  uctantur. 

Acthcnx  prohibent  animaemumenq)  triforme: 


' , PRIMAE  PARTHENICES 

Altius  abftiufura  latet  hac  in  uirginc  quiddam: 
Quod  dici  fciriqj  nefastfementia  noftros 
Circufcrt  anceps  animosifortifqi  futura: 

Ambigui  cafus  mulracp  ambage  latentes. 

Sicut  cum  modo  fol  nubes  modo  nubila  folem 
Exuperantmunc  Ixtatur  nunc  mceret  arator 
Spcraq;  metumcp  inter  dubius.nc  difccrc  tenta 
Qua:  quoq;  doitorem  fugiunneomunia  quadam 
Fabimurraddentes  qua:  nec  didicifle  pigebit 
N e fruftra  uideare  deos  in  uota  uocafie: 
Quandoquidem  te  non  minimo  dignamur  amore. 
N os  infpcdtores  fcelctum  fumus  orbe  futuri 
Vitores  alioifxui  funt  uincla  dracones. 
Tartamseflcarcerifunt  uerbcra:frigus  & ignes: 
Lux  incerta  diem  fpargit  pernigra  malignam 
Te<fta:fonant  late  plancfhis.placbem  ordine  temo 
Diuidimus.primopurgaricrimine  areo 
Poenarum  expertes  degunnea  tcdla  uctuftas 
Elyfium  uocar.hac  uates  & longa  parentum 
Progenies  demptis  habitant  (datione  duobus. 

H i partus  fpedtarc  nouos  dicuntunK  arcem 
Aetheriam  fibi  promittuntriinemqt  propinquum 
Exilii  mulTanrtapud  hosdeuirginequadam 
Plurimus/3£  multa  tctfhis  calligine  fermo 
V crtitur  hi  nec  adhuc  faciem  uidete  tremendam 
Aetherii  regis:  folahxcK  maxima  poena  eft. 
Sedibus  his  quofdam  uenturo  numina  fxclo 
Sufficienttquos  a nobis  nulla  auferet  *t as. 

Alter  habet  fontes  animastquibus  igneus  ardor 
Eximit  infedtum  fcelus & telluris  odorem. 

Hx  nifi  foletur  pax  expccdata/quieftpi 
Vix  tormenta  fcrantttanto  locus  xftuat  igne. 
Tertius  infelix  hominum  genus  orbis  in  amplo 
Catcere  conuoluittmagis  hxc  d ifced  it  ab  aftris/ 
Introrfumqj  fugit  rcgio.pcnetral  ia  nofbi 
Principis  hic  altis  anima:  fornacibus  aidcnt 
Spe  uiduxmullamep  audent  fperare  quietem. 
Juppiter  huc  multassmultas  huc  mitut  Apollo. 
Mercurius  multasmee  non  SarurnuaK  autor 
ficllorum:Phoebe  innumeras#  nata  diones 


8 fK  LIBER  SECVNDVS  e.lxxf. 

Pellitur  huc  quicquid  ccrlum  faflidit:&:  hirquis  f 

D ifpiciunt  fuperi  obliquis,  fors  ultima  rerum  hic, 

N os  ucrostquoricnsanimas  magus  cuocar  otto/  r 

I Harum  alTumpta  mentimur  immine  uultus: 
Carminibus  foliis  auibus  fumoq;  I /gari  ■ ■ 

Dicimur&circuduchsinpulucrefignis.  <f 

Sed  ueluri  plerifcj  aliis/ita  falhtur  ifto 
Mens  hominummenranr ultro  ueffraq;  falute  b 
Sollicitimancs  uobis  uentura  loquuntur. 
Dixit:S£afatodifccflitinacra  tergo.  , . ' 

Perculfum  trepida  iuuenem  formidine  fortis  »-/ 

PcEmtuittfccumq!  putans  audita  feueros  '> ' \ 

Carmeli  patres  adiititunc  omnis  eremi 
Cura  fuit  penes  hos:K  ccelibis  ocia  uitar:  .3 

Moribus  auxilium  fra<fbs  habiturus  ut  altam  O 

Se  tulit  in  montis  requfctnifyluafq)  filcntes  ff 
Per  fcereta  tulit  greffum  fpeka/  uirumqj 
V iuend i cceleftc  genus  miratus  amorem  M 

Imbibit  immenfum  cttlitfcqj  ipfe  perofus  -q:.‘  M 
I ncola  carmcl  i uixit  jtandcmq;  uolino  XI 

T empore  cum  magno  fidei  myfteria  paulo  r.o  - >n  I 
Edid leitrMariac  pnmus  cum  patribus  arieni  v. 

Vertice  carmeli  pofuittfociofqi  uocatos  J 

Ad  iordanis  aquam  fuflralibus  abluit  undis/  > 

Cum  Baptifta  noua:  faceret  primordia  gcnri* 

H ifpidus  hirfiita:  uillofo  tegmine  caprae: 
Protographus  Lucas  Agabum  uocattomnia  multo 
Ante  uidens  animo  fuit  interprefq;  futuri: 

N aq;  cathenarum  nodos  & ferrea  Paulo 
Vinculaprariixit:longofqipera:quoracurfus/ 
Vipercosmorfus/fimoniacofqj  uolatus/ 

Infidiafcp  fu*  gentis:  bcllumq;  fubipfo 
Et  celebrem  palmam  uenturaq:  fata  Nerone. 

• Ed  deus  elatas  fludium  cui  fallere  mentes 

f Frigentem  K cafto  folimm  feruire  pudori 
E legit  de  platbc  uirumxui  cana  fencdhi s/ 

Cui  caua  fulcantcs  crifpabant  tempora  ruga:. 

Mane  reucrtuntunfcrutaticp  ordine  uirgas 
Vt  uiderc  fenis  fummum  frondere  cacumen 
I Ilud  thraicia:  de  Phyllidis  arbore  trabum  ; * 


PRIMAE  PARTHENICES 

Vimen  eratrlongZcp  nuces  in  fronde  uircbantr  i i!  - ‘ ' 
Inuiditxeciditcp  animis  fraudata  iuucntus.  '■ 
Vt  quando  in  (omnis  aurum  fe  credit  auarus 
Inucmflc/dolos  meditansexultat  inani 
Lxritfatmox  cuigilans  fuafomniamceftus  > 

Voluit:&:  in  trifles  abeunt  noua  gaudia  curas» 

Ducitur  in  medium  fenionplaufuqs  fonoro 
Sufccptus  iuflufcp  gradu  difeumbeie  fummo  . ii  . 
Obftupuitmec  enim  fenio  iam  frfldtus  Iofeph  ! io?! 

Ad  tam  infpcratos  animum  tollebat  honotest  • 
Venerat  edicto  cupidusparercfrclidtam 
Mens  uel  ad  incudem  uel  ad  arrea  figna  uocabat» 

Et  tanta  hxc  fieri  de  fcfpedtacula  nunquam 
Crcd iderattiuuenes  poft  tam  manifefta  repulfia»!  • 
Omnia petpcffi  demiflis  frontibus  tbanttr.  incino  M 
Etrerumignaristamfloridauirginisora  -nr  !tns3 
Non  bene  coniungi  gelida:  turpiqifenedb* 


Murmur  crat.tamcn  Si  uirgxnoua  figna  uircrida 
Moefa  perancipites  ducebant  pedtora  curas. 

D ifccflferc  loconurgifq;  abiere  tclidlis. 

Interea  matrum  longa  eomitantccatcrua 
Adduxere  nurus  infignem  in  templa  puellam; 

Cuius  ad  afpcdhtm  qcj  tranfcenderctore  / 

0 mne  decus  mortalenamen  fuppreffa  libido 
Omnisi8C  extindto  femper  Venus  igne  quicultj 
Ac  ft  feruentem  gelidos  in  dorida  rores 
Palladiofq;  fupercalccmdiffudcrisimbres. 

Ardua  quadruplici  Turgebant  ordine  templa 
Pomcuumxommunis  erat  pars  extima  cundhst 
Foemineis  etiam  turbis/quas  menftruus  humor 
Liquerattingrediens  igitur  diffufa  fecundo  eft 
T ota  cohors  circotmiti  facra  pronuba  nuptat 

1 tcomes  accedit  comitante  uir  aufpice  longum 
Agmen  agenstmediam  uolitans  hymeneus  in  zdent 
I ungite  clamauit  felici  fidere  dextras; 

Sandlaqi  longxuacconnedhte  faedera  uitac. 
Iamqipjoconiundtafenixelebrataqj  longa  i 

Fcftatdietdidbe  laudes  6t  reddita  fummo 
Vota  patritliricp  omnes  in  tcdla  reuerfi. 

Lxnor  aduentu  naus  generoqj  fedebat  ; 


£:.  UBER  SECVNDVS  dxxK. 
C anirie compta  nitido  uelatus  amidhi 
Inter  utruq;  parenstmanibufq;  utrinq;  tenebat 
Complexus  generum  dextra  natamcp  finiftra: 

Ipfe  etenim  ejej  Maris  fit  uidricus  Anna: 

Viritamen  ardenti  referebat  amore  parentem 
Illcdtus  fbrma/ingcnio/pictatc/pudorc 
Officiose  fondlos  uencrans  in  uligine  mores 
Multaqj  connubio  fuper  atep  recenribus  ad lis 
Commemorans  tori  grates  folucbat  olympo: 
Interdumq)  iocans:8£  debilis  immemor  sui 
Iucundos  mouctore  falcsinfucj;  modeflo  •br;  I 

Soluitur:8£  uires  animo  prsbcntc  miniftris  ii  V 

Inftat/K  appofiris  flcmi  fornacula  menfis  ':'i 

Ornaricp  iubet  thalamosiSC  limina  multa  ' i b A 

Fronde  coronariifpargiq;  per  omnia  flores  r r.ttl 

Atria  purpurcosdiedcrisucftire  columnas:  'A 

Virgineacp  fores  lauro  foliifq?  Mineru*  '!  H 

C cannas  uclarc  trabcsjfpargiqi  recentes  \0 

Sub  pedibus  uiolas  SC  hiantia  lilia  fummo  > V 
Vcrtice/qusintalesmaternutriuerarufus:  iA 

Scrpil  liq;  comas  femper  uiucntis  in  orbem  ' M 

Texebant  nymphnfiloq;  in  ferta  ligabant  :icl  . 

G ramen  odorifcrumicafias  cxrifaq?  cultris 
Balfama  marmorcis/nardi  fragrantis  anffast 
C innamaqi  '&  crines  fuaue  fpirantis  amomi. 

Teq;  amaranthe  Iocanr/te mollis  amaracctSC  horti 
Quicquid  alunt  riliccsiquicquid  panchaia/quicquid 
Idalii  faltus.rcdolctdomus.omnia  plaufu 
Lstitiaq?  fonantihilaris  labor  omnia  mifcct: 

Dumqi  ita  feruet  opus  fponfi  deus  ora  fopore 
PrcfTitrSd  irati  fub  imagine  nuncius  oris 
Vifusadcfiefriii/uultuqui  fandfa  feucro 
Hax  mandata  dedinteneros  tibi  iungimus  annos 
N on  feram  ut  fruftra  in  uenere  tua  languida  uirtUS 
Ardear  .amplexus  gremiumcp  in  uirginis  huius 
Itecaucriufiumcp  dei  ne  fpeme  monentis. 

ParuitiK  memori  fcruauit  fomnia  mente: 

Atq?  Cupidineos  fenfit  non  amplius  ignes. 

Iamqj  dapes  SCuina  ferunt  patcrafqs  coronant. 

D i fcumbunt  hilares  dreum  longo  ordine  menfas: 


PRIMAE  PARTHENICES 

Et  foccunda  animis  celebrant  conuiiua  Istis.  > 

Poli  q prefla  fames  8C  pedora  mitis  hiacchus 
Leniuit  curas  abigensifrontifq;  feuctac 
Triflc  fupcreiliumicithara  praeludere  eburna 
Coepit  S£  argutas  aptare  in  carmina  uoccs 
Lydiusthic  tadis  aequabat  ariona  ncruis/ 

Otphcacp/K  clarum  dtrceoamphionaplcdro.  » 

Carmen  erat  fummi  dorfo  fundata  5 lonis 
Regiatqua  quondam  Solymi  moderamine  fceptri 
Stirpis  I effata:  princeps  exercuit  armis 
Indytus/K  pacis  ftudiis  praeclarus:  ab  illo 
V irginis  atque  uiri  genus  antiquamqj  trahebat 
Progeniem  £1  mixta:  numerabat  ftemmata  gemis. 
Addebat  noes  fludhistpuppimqi  natantem: 
Innocuafq;  rubi  flammas:^  limina  nunquam 
A foribus  fciunda  fuistplatbicp  patere 
N cfcia/&  uniusgreflum  admittenria  regis:  ' 

Caelantemq;  deos  fido  labamdauulru:  > 

Vcllcraq:  Si  ficcos  magni  gedeonis  imbres.  ’ 

Atq;  uti  fifceilam  plaada  geftaucrit  unda  ' 

N ilus  8C  infantis  miferatam  fata  puellam  ‘ 

Etconuulfanouasuirgultafcrentia  frondes. 
Adiungebat  uti  peregrinas  aequore  cedros  1 

Compofms  ranbus  condenda  ad  templa  uehebanc 
Sidoniiatt  multo  paries  effitlferit  auro: 

M iratumq:  gradus  hominemtqui  clara  petebant 
Sidera ingentem  diuini  foederis  arcam. 

Et  quam  fatidico  populis  Balahamus  hcois 
Carmine  praedixit  flammamtfidufq;  fututum. 

Sed  iam  praecipiti  Phoebus  fub  tartara  curru 
Ibat:8£  oedduis  aries  fua  merferat  undis 
VelleratK  ardenti  furgebat  fcorpius  ore. 

Amq?  foporiferx  tepus  dare  membra  quieti 
i Suaferanat  ungo  fecrctt  fola  cubilis 

Claufa  loco  curis  aperit  coeleftibus  almum 
Pedus:&  in  fummum  fenfim  leuat  arthera  mentem 
Vnam  ad  fe  comitum  uocat  in  penetralia  tedi 
Praedantem  egregio  uultus  animiqt  decore. 
Mncmofine  genitrix  illi/pater  ufus/ab  ipfa 
Coskfti  genus  arce  trahitmam  conditor  orbis 


eJxxIuV 


LIRER  SECVNDVS 

E ft  auus:hanc  gtai  fophiam  dixere  priores. 

Nare  fagax  «culis  penetrans  caua  tarraraiSC  altum 
Aetheraaiullius  linguae  non  ullius  arris 
I nfriadabe  carensnuriis  mfcfla.-pudore 
Circunfufa  gcnastSi  iafpide  pedus  6 £ auro 
Splendida  contcxtotcaufas  X nomina  rerum 
Per  media  cx  imis  gradiens  ad  fumma/deumqt 
Et  mundi  meritur  itenhac indice  uirgo 
I nfomnis  ducens  taciturnae  tempora  nodis 


Contemplatur  uri  rernm  Iongzua  propago 
Texti  fitaurdepriot  mundi  defeendit  origo: 


E t chaos  X fy  luaminformcmrdi  fcrctacp  formis 
Coiporapaularimtarias  induta  figuras 
Vi propna penifqj  fuls loca  uiribusapta.  gnol  nn 
Vtqi  grauem  liqu  ido  fu  fpenderie  acre  terram 
Omnipotens  opifex  duplici  cum  prolis  honore:  , | 
Occanumcp  fuis  complexum  fluxibus  orbem 
Fuderitrartheriis ; inclufcrit  ignibus  auras» 

Vtqi  fens  terrasimarcpifcibustaera  ccflit  rn  . 3 

Alitibus  uariisomans  animantibus orbcrtjf ,u 1 i nii  i -f 


O 

u3 

O 


Vt  uaga  peri  uftra  Phoebe  duodena  frequentet 
Sidera  fraternum  Fugiens itcr:&  modo  tradus 
Erret  ad  auftrmos/gelidam  modo  currat  ad  ardon 
Vt  procul  a Phoebi  VtnusK  Cyllenius  igne 
N e uolitcnt/uerfo  referant  ueftgia  grefiu. 
Phoebus  ut  obliquo  nunqua  di  fcedat  ab  orbet 
Atqj  uiam  retro  gradiens  obferuet  eandem/ 
Claraq?  nodumis  fplendoribus  imbuat  afba. 

Et  rubicundaferi quae  lex  incendia  Martis 
VoluatiK  egregium  iubar&iouis  ora  benignir 
Atqt  fenem  pigrum  cumata  falce  minantem. 

Vt  fupcrodau:  tidianria  fideta  coeli 
Cena  lege  meant  X fcinrillarc  uidentur. 

Altius  extolleqs  mentem  cutuamina  noni 
OrbistK  aeterno  fpkndentcm  lumine  mundum 
Et  tenues  miratur  aquas  glacialis  olympii 
Vltimaqi  immcnlse  fbnriata  uolumina  molis. 
Lanigeri  fublimc  decusttaurumqi  nitentem; 

Et  geminos  Helenae  fiatrcstaucrfaq?  cancri 
Sidcraiqux  aahiopes  urunt  indofq;  atabcftj: 


«in  a 


lui 

tu  8 
r.1 
oD 
r.O 


iiM 

-■)A 


lusflrr 

'sitff 

r.n-rfr»A 

tliBblal 

ItuanD 

'*»*«!* 

rjr  v*f  t- 

cirnolal 


AikvlpRIMAB  PARTHENICE® 

Atqj  Molorcheum  ftellata  fronte  leonem: 
Etiubarcrigoncssequataq)  brachia  Iibne: 

Virofamqj  nepam  uidetscmomafqi  faginas: 
Comuaq?  acgoccri  gelidis  humenria  nymbis: 

Et  liquidos  urnam  rores  ucnrofq;  dentem: 

Atqj  dioncos  lucenti  tergore  pifces: 

Hinc  dextra  Ieuaqj  faces  ardore  cotufcai 
SufpicittSC  coeli  claros  examinat  ignes. 

Pleiades  fcptemtquatum  minor  una  latere  n 
Didtur  JX.  pluuias  hiades  pauidamq?  capellam. 

Poft  rapidum  leporem  lugulasprocyoncp  peruftum: 
Morbofamq;  cancmiSC  conium  cratera  tenentem.. 
Inde  coronatj  rutilans  minoidis  aftrum 
Et  non  longa  fttum  poft  intentalla  fagmar 
SidustX  aetheriis  ctrantem  tratftibus  haedum.  t’/ 
Orpheamq)  lyramsflC  flammis  lucentibus  aram  ) 

Sufpidcnscceliatemos  meditatur  honores.  O 

Curfibus  alternis  mundum  fem  atqj  referri 
Exauftroin  borcamex  borea  miratur  in  auftrunu 
Et  fieri  ut  gelidam  tellus  coninfta  fub  artfton 
Dum  bibit  atrher /os admoto  folc calores 
Mitis  Si  humanat  reddatur  idonea  uitat.  . 

Mens  calefacta  deo  fantfhfqj  exercita  curis  ■ 1 

Atqj  laborando  uires8C  robur  adepta  ' 

Altius  ittfcmpcrq)  magis  terrena  relinquir.  - 

Iam  fupcrisadmixtadomosexplorat/K  arcem  I 

Et  folium  fublimc  patris /quod  plurima  circutn  :A 
Turba  leues  animi  uolitanttdecimoqt  fedenti  wl3 

Orbe  deo  afiftunt  uigilestfld  cuntfta  fideli 
Iufla  minifterio  pcragunttucrfanrqj  rotatu  o V 
Sidera  perpetuo  quidamtmortalia  quidam  r : \ 

Fadtareguntjprcffafqjgraui  fub  mole  mentur  - iV 
Corporis  humanas  mentestfif  regna  gubernant.  > 

O mne  per  hos  exercet  opus  pater  ipfc  quieto 
T ranquillus  (ceptro  fedetiSJ  complectitur  orbemj  1 

V irginis  hx  eurar:fefcqj  oblita  uirumqj  j t 

Mifcctutdluisicoelicj  palatia  Iuftrat.  - ' / 

Atqj  thororecubans  fummo  fpatiatur  olympo. 
i Ntcreauirgo  thalami  dum  folarccddu 

Excubat  occulto  pa  longa  ftlcnriano&is 


LIBER  9ECVNDVS  cJxxfifo 
Fatidici  uatisiqucm  ferrea  turba  gementem 
In  geminas  fecuit  dentato  robore  partes 
Codice  ueriato/primum  locus  ille  legenti 
Obuius  occurrit /grauidam  qui  uiigmis  aluUra  ' 
Pnccinit/K  magni  prolem  mortale  tonantis 
Corpus  S£  humanae  fubituram  incommoda  fotrij 

0 felix  nimium  dixit  quxcunqt  futura  cs 
Et  matres  longe  ante  alias  dignifiuna  uitgos 

Quae  paritura  deum  fiuituraqj  coelibe  Ietfo  o n;  ..  5 
Magna  fcncfcenrirenouas miracula  mundo»  >Q 

Non  ego  communi  patrum  telabeuolutam  V;.-J 

Crediderim /talem  cui  dant  oracula  palmant# 

Tu  uctus  exungues  uitium/fceleriq!  rcclufa  • v A 
Limina  ooncluncssuprotoplafbs  acerbam  ornqn 
I ngluuiem  dclcbiseagens  noua  faccla/nouumqt  [ 

FcedusiX  humanum  fupra  genus  omne  ferens. 

Te  tua.te  uentura  omnis  m irabitur  aetas. 

E t tibi  perpetuis  ardebunt  ignibus  arx. 

Omihiefi  tantum  non  eft  audere  fuperbunu  A 
Conceptus  liceatqj  tuos  uultufqi  tueri.  M 

Dicite  carmcli  qui  fandta  filcnria  montis  .-.tV 

1 ncoliris  uates  uatumq?  xtema  propago 
Quos  imitans  txdas  fum  dedignata  iugales/ 

D idtc/qux  regio  iubar  hoc/qux  proferet  aetasf 
Credimus  e tenis  uenmram  ah  ab  xthere  fummo 
Lapfuram? tali  ne  hominum  debetur  origo? 

Dumqt  itacoelefh'  mentem  fucccnfa  calore 
In  laudes  ignara  fuas  prorumpit/olytnpo 
Labitur  & ucnicns  fulgentes  explicat  alas 
N unctus-.Jd  celeri  penetrat  fecrcta  uolatu 
Limina  ad  ingreflum  fubit*  petternta  lucis 
E xtullit  attonito  ritubantia  lumina  uultut 
E t formam  mirata  uiri  tabefcere  caflum 
PedtusK  infidias  metuens  pallefcere  coepit* 

Aliger  arguta  referans  noua  nuncia  uoce  > 

Pone  metus  inquit  fuperis  gtanlTima  uirgos 
Laetus  ab  xthertancnionbi  nundus  arce  ; 

Aeterni  iucunda  ferens  mandata  tonantis. 
Conceptura  nouos  ullo  fine  femine  factus 

E t polem  paritum  dcumatciqi  fuoua  es 

P.  »• 


:i!d2 

i nf) 
uo  H 

hic3 

inia 

jqrnl 


jCJ 

O 

O 


PRIMAE  PARTHENICES  J 

Aethercac  fobolis  tatfhts  nonpafla  uiriles; 

Et  deus  ipfe  tuam  ucniens  labetur  in  aluum 
Greflibusoceulristtuaq?  intra  uifcera  corpus 
Ipfc  libi  formans  poft  nona  tempora  Iunx 
E xict  humana  uclarus  imagine  format. 

Arma  ferens  pacis  ucniuatqs  falutifer  orbis 
Proptcrea  fandfcun  dabis  atteftata  falutem  i > i M 

N ominarin  immenfum  crcfcetiuenturaqj  magno 
Saecula  confcnfu  templis  congcfta  fuperbis 
Dona  ferent  illitrutiloqua  furgit  abortu 
Lucifer/hefperias  & qua  declinat  in  undas/ 

Qua  micat  ardlophylax datum  qua  fufhnet  orbem 
Axis  inocciduustrefonansqua  nafatur  aufler. 

I mperio  premet  omne  genusitclluris&  undae 
PolTdTurus  opes  ecehq»  habimrus  honorem 
PcrpctuumtJC  mundum  atquarisredhiras  habenis» 
Sed  neq;  fulgentes  auro  radiante  coronas. 

N cc  tynos  regum  feret  ornamenta  colores: 

Non  illi  fublitncdomus  dabitattiua culmen; 
Marmora  nec  tollet  fubeuhribus  alta  columnis  " > 
Vtuenri  non  Marris  opus  non  anca  tela 
Trattabitrrigidottpn  oppida  militecingetj 
Nec  ruet  aenas  arcesmon  sequora  grandi  > 

Claffc  premetmon  hinnitus  laudabit  cquotum. 

N ei  quae  bella  mouent  horrenti  clafftca  cantu: 

Ferrea  nec  mittet  captos  in  uincula  reges:  I 

N cc  populo  illuftrcs  ducet  fpedtante  triumphos. 
Scilicet  h$c  homines  curantmos  alta  tenentes 
Qui  regimus  totum  damus  hec  no  quaerimus  orbem» 
Non  illi  humana  bellum  cft  cum  gcnte:fuperbum 
Spirituumgenusatqt  procax  atioxqi/quod  atifu 
Diuinum  ingenri  iam  uulgo  ufuipat  honorem 
Impetitrhuc  belli uiresthuc  dirigit  omne 
RobunK  haec  agitur  non  ferto  pugnaifed  allu» 

Quid  fieri  maius  poterinf  trudere  diuos 
Sedibus  antiquisiK  auito  pellere  regnof 
Sed  grauis  humanas  premit  ignorantia  mentes; ' I 
Nam  quod  promittunt  uenturo  ortcula  Chriflo 
Imperium  mortale  putantatatemq)  futuram 
Terrena  tantum  ducunt  a ftirpejdeutwj 
’ K Cf 


LIBER.  SECVND  VS  ftbtxT' 

Eflenegannhiriic  errorum  delcendit  origo*  .yj  ' 

Hisdelufa  dolis  Keifdem  ambagibus  olim  !: ir;-.lrl 
Perfida  pofteritaslongum  fperabit  in  xuum:  v xJ 
Speratamcp  uidens  non  apparere  falutem  'poll/v 
E xiliicp  moras  longi  niiratamec  audens  ■ 'ivr.a/. 

Vera  fequimugii  fi C fpepaftemr  inani,  -i  aunq  •mV’ 
Felices  annosifiC  quae  tua  protulit  atras  r Itniii.  :T 

Aurea  non  Cxfaitfenouaujt  f^culamewm  ■ D 

Tucp  puerqr  tuustnam  primidukia  mundi  oiq:.  rac  2 
Tempora  coouerfo  coeperunt  currere  gteflu.  . uuJ 
Laaa  quies  onrunmucis  pax  aurea  pennis 
Dcfccnfura  leues  humeris  aiculigacalas:  mu  f 

Iamq;  mei  nocuos  igncs/infeftaq;  terris  p . O 
Sidera eomprfcunt comitesioriona fieuumt  ir.r  :i(( 
Icariiq?  canis  rabiemtpedibufq?  rapinam 
Stringentem  cutuis  aquilamttcretcmqj  fagittam. 
Cancraq;  ingratos  hominum  meditata  dolores  J 
Aftra  prcmuntjflammafq  iubcntregnarcfaucntcs.  i' 
N uncius  hxeduimilis  firmato  pctflorc  uirgd 
Imperio  dixit  magni  pareTc  tonanris 
CogimurtX  miri  curuans  caput  anhuit  orer 
Candida  uirginitas/fimplex  prudemiaiuclox  ,i:'l 
Et  matura ftdcsthumil i fqr  modcfha  toios  •:  ai  i 
Lamria  impleuitcoelosK  fidera  cantu: 

Tum  diuinagrauemfubitis  conceptibus  aluutn  • \ 
Extulit/atq;  fuius  foboles  extendit  onuflos:  i o - 

Sicut  in  addutftos  penetrat  cum  lubrica  folles  , , 
Auraicauemofum  furgens  tumor  exit  in  orbem.  riJ 
M irata  eft  crcuifle  utcnrm  natura:  fuumqj 
Enenegaunopusitrcpidasutuirginisaures  -xTi 
Aliger  afflauirecelcfti  n uncius  ore. 

Diuulgaia  polo  res  efltmyftcria  norunt 
Aetherii  ciues: Maria:  tunc  aethere  toto 
Nomen  hotmauitrtcceli  cantata  theatris 
Virginitas fereundia  fuit  nondum  agnita  nigris 
Manibustiijftmoue  louitfub  hypoflafin  unam  i 
N aturx  cohieteduaetque  copula  diuos  • 

Gentisin  imrtienfum noflracconucrrit  amoremt 
Nccgraue  coeliribusfuit  ipfa  relinqueic  fummi  i 
Tctfta  parrisinoflraqj  dies  cum  uirgine  longos  . . i 


7 


'V'  PRIMAB  PAfcTHENICESU 

Duccre/X  occulti  rcferarchegocia  coeli:  !:r  irraTl-T 
Ipfc  puellari  forma  mcntiTcpdccore  - cilob i K 

Lxtior  acatodiuum  parer  agmineifanflos  ! il  ofI 
Alloquitur  ciucsxircuftantctnq!  cotonam  nq2 
Spirituumtalloquio  patris  cxultauit  olympus:  /; . !ix  J 
Vtqi  prius  multa  fublimetn  laude  puellam  : r.o  / 
Extulit  llluftres  atauosK  nomina  clara  ><v. 

Gentis  Iefa:z rcfcrensfdclataqi coelo  .1.0 1.  . uA 
Sacrarpiofcp  animos  antiquat  (llrpisiinaaan  rpuT 
Luciferi  oftendit  (cdcrrucontcrmina  fempet  naT 
Regali  fuit  illa  thronoifccptroq;  ronanris.  . i.  xj 
Tum  memorans  uctercs  rixas  prmxuacpbelfa:  - -.CI 

Cur  non  una  omnes  habeant  habitacula  dkm  rrd 

Difcrctiqj  locis  habitenttquare  altior  illos  -ilii 
Orbis  habettcur  lunam  alincurcyprida  quidam)  -I 

Mercurium  q;  colantrurficparmur  olympum  ■ i:2 
Lex  artema/doceocur  fcandant  fidera  mentes  - 3 
T errigenattqux  nam  ratio  perfuaferit  illis  r.  . , A 
Deberi  aetherias  ccelefba  redta  per  orbes  : n^'-' 

Monflrat:3C  ha:c  dnfris  pofuit  fen tentia finem)  iqrr  i 
S icut  luciferi  locus  hic  fubfrmior  inter  -i'/.:  r>'  > 

Eminet  arterninumdofafcdil/a  rcgtuV  i'.'hr  i.J 
Sicuirgotquam  pania  domus  anguftttclatidft  r.mi3 
Et  Mariam  prcitxmonfbauitacunrineuirg»  t'-„- • J 
Humanis  animis  longe  eft  prxftanttonilli”'-:  b rnuT 
Non  fari  ratio  non  coeli  mobilisairdorail  ; i ' ,ix3 
Delimat  hoc  foliumircd  lcgccohercira  tnituis'  itni 
,•  * Liberas  « nofter  amordic  fatftusittminc  - : r.vi  A 

• ' Laairia  fremuit  ccelumtdiffufa  uoluptas-  M 

Coelcllcs animos raputtifonucrc  theatra  1:1 r-  13 

Plaufibustaflenfu  fuperum  uulgata  per  omnis  '■>'  I A 
E lyfii campos  magni  eft  fenrentia  patris.  ’ ia 

Tcmporcqj  ex  illo  fempertoto  xthercuwgo  eft  ’»A 

Angelicis  praelata  choris:«  dignior  omni  oH 

Agmine  fpirituumirutilo  cyllenia  quantinb  ii'/ 

Mane  minor  flamma  efbucl  quantum  deba  trifti  M 
Caedit  auoitcllufqj  foul/Venus  aurea  Phoebo.  ' A 
1 uncfhis  erat  fbli  trepidx non  im  mcmorheUcs  i n o D 
CornigcriOrion  non  exurgcbat:Xargo  -/>V, 

Palluerat  tpdidam^ctgens  aungjt  lubaflfton  f,aT 


I 


«LIBER1 ' SBCVNDVS;:,"  c.lxxru 
Pratopiri  curru  nitido  fub  Apolline  twfhis 
I bariS:  occidreant  hiades/hadicpiparenfcp.  • tr;  i 

Tollere  fulgentem  medio  nox  hunrida  curlti  ! i : 
Coeperat  egoccroniprrmifcp  emtffus  ab  undis  i / 

Sperabat  geminos  eretfbi  fronte  cadentes. 

Lena  deo  matenfeetucp  animofa  latenti 
p Tras  iuga  tras  altos  faxofa  cacumina  montes 

Se  tulit  ad  fera  facundam  prole  parentem 
Cognatamqinunimpartusuifura  beatos:  r 

iV  irgincoq*  finu  paruum  fhitfhtra  nepotem:  . ! i r ’ 

Dumqj  uiam  carpitpedibus  calcata  pudicis  .1  >q-,  1 
Gcfliit  immenfumtellustSI  dulcia  longo  *>>.  '.1  f, 
TcmporefetuauitprefTbuefligia  dorfo,-  rnrup 

Tota  ucnuftatcm  regio  mirata  dccufq?  cv:  y>bQ 
Aetheriae  frontis  fufumq;  perora pudornnt-:  ’ ■ 
Arrifit  procul  omnis  ager  nemus  oihne  uirentes  riT 
E xomriam ucre comas curuauit.-K ibat  > rr -vi; ') 
In  flores  tunc  omne  folurmflagrtintia  rura  n - up 
Purpureas  pafTimuiolasiK  candida  paflim  1 mxi  xo---' 
Lilia fundcbantimtidis c fontibus  undae  • -Ht -cP 
,V  olucbanrduIccs>hirfa  crepitanto  fufuros,  ,-j  \ 
A (Tyri  1 colles  afTurrexacaaboris  1 ••  • • ^ 

Seiuga  flcxcruncdommam  fpcculatus  ab  alto  i. 

Vertice carmeluscaputindinauit  apricum; -in  ?. . .SV 

Coniferas  pinos:S£odoriferascypanflbs  -iT 

Blandior  alternis  fleiffebat  nutibus  aura:  ? 

Aura  laboranris  tenui  fpitamine  circum  -C 

Colla  finufqi  uolans  K candida  uiiginis  ora.  §1 
Terra  fuasmonftrabar  opes  K lucidus  «ther  ‘ O 
N ubibus  expul  fis  uultu  ridebat  apeno.  •> . j.lrj.1 

C rimbus  auratis  fol  itoqt  dccenrior  acies  r-  r. 

Sol  urgebat cquositerfoq!  ardebat  olympo.  u.  1 ; ' 

Qnalis  erat  prima  gcnitbr  qua  condidit  illum:  r i .i  r I- 1 
Luce  deusiquom  clara  nouis  fplcndonbus  aflnr  ■ T 
Alta  per  infuetosferent  ucfligia  gitfliis. 

Attulerat  fextum  grauidat  iam  Delia  menfrm  ' rr 
Et  pleni  languebat  anus  fuBpondcre  uentris.  1 
Haec  erat  hifmerx  claro  fata  fanguiic  magni 
Zachariae  coniunxtcui  nomen  Hehfabetht  annis 
Iam  giauisihax  longo  ftcrilemJfefleucrat  «uo. 


iqr.7.1«I 

■Zr-rAl 

'fcfr  3^3 

C1 


;,yyy.'.PRIMAE  PARTHENICES 

O ranti  tandem  diuum  data  munere  proles 
Indice  porreiflo  demonflratura  tonantem: 

Et  lotura  facto  ucnientcm  flumine  turbam. 

Vt  confanguineas  iunxerunt  ofcula  matres 
MutuatK  inietfli  ftrinxetunt  colla  Iacertii 
G rand/or  afflatu  uidni  numinis  infans 
GcfhittK fubitodominum confeflus  honore 
Maternam  infoliris  concuflit  moribus  aluum. 

Tunc  anus  aduentu  chara:  laxata  pueli*  •' 

Etfuccenfadeodixit/tuneillapiopago  i 

Expedtatadiunobisfpromiflaq;  noftris  jCI 

Patribusf&facrouatumcclebcnima  cantu  n ■« 
Quam  meaiam  fero  genuit  matertera  partu?  . j i 
O decor/o  fummofadcsdigniflimacoeio  i 

Te  tandem  tenis  fuperi  oflcndcretqui  ultra  ia  A 

Triflia  primaruar  flemus  conuiuia  matnsf  • ;A 

Oucterumfpes  longa  patrumtfpeffabilis  almam  - - 

Quacreparas  aurora  dicmkpsdtftulitortus:  1 

N ox  tam  longa  njos^qua:  caufa  ignota  fub  umbris 
H oc  illuftrc  iubar  renuitfnce  protulit  ante 
Acthcrcum  lumen  radiosfo  quata  fepultos 
Curatuiproauosrcnuit.panduntur  ab  alto 
Aethere  felices  annimoua  nafdtur  artas. 

Sidera  tu  mundoreferasttu  tartara  claudis: 

Tu  genus  inflaurashominumiprofugaq)  paterno 
Soliqs  ab  exilio  gentemtfbrtiflima  certe 
Delboraibcllarrixqt  potens:  animofa  uirago/ 

Qua:  duas  Affyrii caput  atep  fluentia  tabo 

Colla  fccans  pauidos  hoftes  dare  tctga  coegit.  iT 

Ipfaqj  perfatum  quondam  gratrflrma  tegi: 

Qut  genus  ulta  fuum  fummo  dedit  ofcula  fceptro  ~> 
Clara  fuit/mulnx^  nitens  refplenduit  oftto. 

Ha:  fummum  meruere  decus  laudemcp  fuperbam: 
Tu  tamen  has  omnis  fuperasttu  faxula  portans 
Aurcafcemineitollisconuiriafexus.  i.lA 

Iamdcusanriquxcommlfla  piacula  fraudi»  \ 

Ponat:JCirafd  tenis  iam  defmat  arther.  • 

Fortunata  parens  felix  quxuifcere  fandto  n - t.H 

Progcnies/famffa  puer/qui  clauditur  aluo.  ’ 

Noncrith*ctuauanafide^ecmuneri'ihuiu| 


< LIBER  SECVNDVS  cl xxyiU 

Latorem  fruftra  credendum  eft  aethere  miflum. 

I pfe  patersjui  cceprt  opus  formabit  ad  unguem: 

I rrita  nec  tahtaC  fient  exordia  laudis: 

0 me  felicem  tua  q,  licet  ora  tueri': 

Siccjj  tuos  olim  liceat  mihi  cernere  partus: 

Ateji  meo  geftare  ftnuxj  lacta  fututa  eft: 

Quam  iucunda  diestquom  noftra  tuebimur  ambae 
Pignora  uerfari  fimulatcp  incedere  iun<5Hs 
C reffibus  iSi  lata  fari  Si  colludere  fionre. 

Vna  actas  ambobus ent.-parcuraipaxaoii  ^r.l 

Terminu6:8£uiuent  una  duo  peftora  mente. 

Quam  bene  mortali  fuperumd ementia  morbo 
Confuluittuulnusuirgotmcdicamma  uirgo  mi 
Contulitalla  necisadraithaccphmordia  uitx.  i 

Illa  tulit  belli  caufasthxc  femina  pacis,  .o;  ?i;! 

Illa  uenenofx  ftygiis  ladata  Megerae  .^1 

V bcribus  gelido  conceptum  peiftorc  uitus 
Expuitin  natosmigroqi  afflata  colubro  o'  ’ r ? \ 
In  genus  omne  fuum  fpumam  erudiam  t auemi: 
Cuius  odor  poftq  ccelos  K tedla  tonantis 
A ttigit/extcmplo  ualuas  oflenfa patentes  t.  . ..  O 
N umina  clauferuntnotufq?  excanduit  athen  a 

Ifta  falutari  totam  fe  proluit  imbre 
Ncdlarei  fonristuitalia  poculadulocs 
Ambrofix  fuccos  plenis  crateribus  haufit: 
Mcllifluofqi  bibens  lances. quos  magnus  ab  hortis 
Helias  cois  mittit  fc  in  flumina  uertit 
Ladlea*qux  (emper  plenis  currentia  ripis 
Omne  folum  Iuftrant:hxcad  fpcdiacula  uerfus  ■ i 
lpfc  pater  dauft  limen  referauit  olympi: 

Vndc  igitur  mihi  tantus  honos/unde  ifta  repente 
G audia  protutnpuntdut  femine  plena  tonanris 
Fcemina  facratos  ferat  ad  mea  limina  greflus^  ' 

Hxcanustarfenioruociscuidaufcrat  ufum  'i 

Imperfedta  fides  cano  uenerabilis  ore 
Signa  dabattflexaqj  dei cetuice  parentem 
Hofpirio  fufeepit  ouans:  otulifq;  manucp 
Aethera  monflirabat  prius/9£  mox  hofpitis  aluum: 
Regia  parthenice  diuino  afflata  calore 

1 ucundum  cecinit  carmen  mon  Icfbia  tale  -i 


PRIMAE  PARTHENICE» 

Fcrminarfacundinon  Teia  mufa  poetx 
Non  fanis  Eumolpho  non  ipfe  «agrius  Orpheu* 
Non  fonuit  dircxa  Chelis:qua  doda  fuperbk 
Gnedatqua  fefe  iadatcadmxa  propagoi 
Id  quaqua  noflro  minus  eft  tradabile  uctfui 
Sublidam  tamen  :8£  fenfum  non  uerba  reponam! 
Magnifice  regem  mea  mens  extollit  olympii 
E t deus  exhilarat  fando  mea  uifccra  plaufu,  ; 

Vidit  enim  pedus  fupplex  humilemqj  miniflrain* ; ■ 
Ingentiqi  meos  uefliuit  numine  fenfus: 

Propterea  uentura  canent  me  eunda  beatam 
S xculamamq!  modis  in  me  furgenria  miris 
Omnipotens  rerum  miracula  fufdtat  autor. 

Ipfius  xtemo  clementia  flumine  torrens 
In  genus  omne  fluit.ficut  de  doridis  aluo 
Petpetui  uoluunt  plenis  uadacurfibus  amnes» 
Explicuit  forti  uirestanimumqi  lacerto 
Atq;  fuo  elatas  difpergens  robore  gentes 
Eruit  excdfosthumilefq}  in  fceptTa  uocauit. 

E furiem  famransinopumtdimifir  inanes 
Qui  terne  rimantur  opes  .diuina  uidentis 
Sufcepit  mifcerans  pueri  genus  tatq;  fidele 
Semen  mt  antiquis  refponfa  parentibus  olit» 
Habraamonarifqi  dedinproliqj  nepotum. 

Luna  ter  umbrofum  radiis  impleueratorbcmi 
Iundaq;  fraternos  toriens  ammiferat  ignes: 

Quom  coetu  comitata  grauidauidica  uirgo 
In  patriam  redud  flexit  ueffigia  greffu. 

H umida  littoreus  iam  brachia  tollere  cancer 
Cceperartanticanis  claros  abfeondere  uultus. 

Et  iam  flaua  Ceres  campis  albebat  apricis. 

F ronde  coronatus  matura  per  hordea  merior 
I bat:8i  incutuis  fpoliabat  falcibus  agros: 

Iam  longo  fudore  madens  grauibulqj  flagellis 
Robuftas  armata  manusnritura  per  omnes 
Affyriat  campos:8C  dulcia  rura  coafpis 
Sternebat  fragiles  calamosrpalcafqt  uolantes: 

Atque  fub  ardenti  fonitum  dabat  area  Phoebo» 
Pallida  conceptum  Cades  prodebat:8£  aluus 
Maiori  fufpenfa  fuiurpcciufqj  letututm 


no  L 

OJ_P 
r.zD 
nrO 
u filii 
01  tll 
ixl  V 
xpE 

■JjD 


jM 

'jH 

.1 

nO 

"id 

nV 

:.D 

:ri 


? WBfcH  l SECVNDVS  " thuriU, 
E xili uoac claufa Tono mani  ferta  latentis  !>’"■■■  "O 
Signa  dabant  fatusmam  nec  celare  tumorem  J 

Cura  futrmunqua  facundi  pondera  uentris 
D lfl  imulauit  agens  tenues  ad  pecora  uittas,  'r 

S icur  enim  trepidare  fant  mens  confcia  culpa» 

Sic  animi  fimplex  probitas/#  cognita  uinus 
Effiat  impauidum  portus  tfiigir  impius  ultros 
Iudiaumqi  poucttfrontcmpius  audet  apertam 
Tollerctnon  regis uultum/non  ludicts  ora  a °-i 
Non  rigidos  lictorum  enfes  formidat.-ut  acres 
Non  metuit  flammas  aururronon  uerbera  feni 
Dura  potens  adamas tneconufla: pondera  palmat, 
Arxeftipfa  fibr uirtusupfa eruit  arces:  ' r.l 

Ipfa  feras  hominemep  domarmon  horret  inermis 
Ire  per  hoftiles  cuneos.inimicacp  cartra. 
Hocextcmadocent/flCnoftrarplunma  gentis  M 
Qua:  facerent  exempla  fidem:cur  fceuola  dextram  ' 
Mifit  in  ardentes  prunas?#  brachia  flammis  'q 

Exurenda  ded  it?pauor  efl  tot  millibus  unus:  I 

Quem  propriis  trirtus  gladiis  armauir  # hafta,  ",,i 
Cur  tranauit  aqimjtiberinaq?  flumina  uirgoi  oO 
Cui  populus  ftaruam  pofuit  romanus  cquertrem  >(J 
Chfalia?quoclypcotulcum/quibuscniibus  hortem  1 
Vicit?ei  lorica  fuit  carapultaqj  uinus: 
Forriorunauiris/dndbasprxftantioruna:  / 

Cautior  una  fuit  muHertcui  prouida  utrtus 
Praeftitit  ingentes  animos  K ferrea  corda/  as 2 

Quom  ducis  aufa  fuiteorrepto  guttura  cultro  -IO 

Stringere?#  in  patram  caput  infertare  tyranni.  :CI 

Regulus  adlibycas  iterum  freta  nauigat  arcest  • O 
Impauidumq?  ultro  caput  ad  tormenta  reportat.  -rO 
Pncterco  Chrirti  partas  immania  tertes  .--oD 

Funcradaurenriqt  igncstpauliqt  cathenas:  ■ iV 

Atque  reuert&em  fua  per  ueftigia  Penum.  vr-M 
Afpicc  captiuum  Phalaris  mandata  leonem  :i  A 

Ridere  K ciues  uerfosin  fata  tyranni.  nroiW 

Sed  quid  rem  minime  dubiam  fulcire  probando  /Q 
Profequimur.nihil  ert  uirtutc  potentius:  ergo 
Panhcniccsmoniri  cxemplistquac  farnus  olympo  M 
Crata/fequi  fludioq;  opuscft  ieruare  tenaci:  /Q 


11iYXxrBRIM&*  PARTHENICIS 
Quod  fupcri  laudant  quid  fi  monilia  lingua 
Ora  ueivtuaris  carpaniffub  iudice  coelo 
Viucndurrvdcmcns  quifquis  mutabile  uulgi  : - 
Viuitadarbitriumtnobisconcordtadiuum  ' ; 

Sola  fat  efhfi  quando  meos  deus  arbiter  adhis 
Approbat/indoebequid  mc  contraria  turbae  , . 

Flcdbt  ab  incoepto  uter  lententia  curfu^  * 3 

Non  erat  barc  Semele  Bacchi /non  ilia  mater 
Romule*  gennsmee  magna  atlantias  hermis  bT 
Maia  parcns/danacue  auri  delula  nitore. 

N on  erat  alcida:  genitrix/nec  agenore  natat 
Filia  nccoei/ncc  fc  mirata  tuucncam  rriQ 

Inachis/illicitosfalfo  qua:  nomine  partus  y.ih 

Admiflumqj  fcelustuuloucftirct  olympi.  !qi 

H*c  erat  alma  parcns/ucriqj  infignetonanris  q 7 1 
H ofpitiumaegis  fuperum  immortale  faccllum*  j H 

Etquoniamdiuumtenuitconforriafempcr  .Q 
Plufqua  hominum  fuperis  fidens  neglexit  inane 
Iudiciurrcnugafcp  liominumimiraculaucntns 
Efle  dei.fi  norat  opus  cur debuitullis 
Occultaredolis^ipfoquasaufpce  codo  n : 
Dcbuirinfidias/hominum  qua:  bella  uertri? 

Quas  trepidare  manusfigitur  fccura  tumentem  ■■■  l j 
Ipfa  fub  ora  utri  fine  fraudibus  attulit  aluum. 

Vir  tamen  occurresutuirginisota  reuerfe 
Pallida  conipexititumidumcp  exurgere  ucntremr  O 
Saucius  ut  nigro  qui  nefeius  obuiat  angui/ 
Obnguingelidum  tremuit  fine  fanguine  petSus.  '> 
D lfTi  mulat  ramcnrX  fiiflo  tegit  ore  dolorem. 

Quid  faciat  quo  fe  uertat  quid  den  icp  captet 
Confilh  nefcitrccu  quando  ignota  uiator  rl 

Compita  defixae  incumbens  examinat  haifcci  'T 
Vt  iatftata  falo  uarios  lecat  aequore  curius  :/•. 

N auis/SC  arbitrio  uenri  bacchatur  & undas  i . . 
Nunc  furgemefietoprefla  falit  ardua  puppi: 

Nunc  ruit  in  proramrfundocp  iUifa  canna  \ 

Dat  gemitum aefonant  borea  in  fulrante  rudent e4i  - 
Sic  incertauiri  fecum  ludlatur:3£  oeftro 
Mens  agi  tata  graui  curamm  fludhiar  *flu. 

Dumqj  ita  concuriturnigri  nox  humida  bigis  , ) 


LIBER  SECVNDVS  cJxxix. 

Induxit  ComnosrK  inertia  prc (Terat  altus 
Membra  (oponcclcri  quom  nunrius  aethere  Iapfu 
VcnittK  has  mira  fimulauit  imagine  uoces. 

S an dTe  Cenex  quae  tanta  tuam  uefania  mentem 
Impulittut  tantum  credas  in  uirginc  crimenf 
Pone  leues  animostclaudiq;  fub  illius  aluo 
Difcedeumrficutuiridcsptoduxit  aronis 
Virga  carens  humore  cotnastfloremqj  corufcum. 

Sic  ignara  inn  diuinum  regia  uirgo 
Semem&actheriosaccepituifcere  partus.  [ 

Coelefle  eftquod  cemis  opusnuq?  ipfe  miniflen 
Et  curtos  utriqi  datusjnatoatqi  parenti.  • n’/i 

Sic  maternus hononfantrtxqj  illacfa  manebit 
Farm  pudicittxmeu  quis  temerarius  aufit  t.-p 
Incaputilliusquicquacrudclcminan.  . ( 

Adde  q,  a rtygiis  nefeiri  manibus  iftos  o i i 

Vult  deus  ingreffus. occulto  tartara  marte  .Y 

Venit  K ardentem  debellantrus  aucmum.  3 

His  igitur  curis  IibernedcCpicc  fancfhim  ,!mA 
V irginis osiSi dulce dccusimorefq!  uenurtos,  .n 
Inope  menris  inops placidi cognofccrc  coeli  u no  ' 
M unus:K  hofpitio  magni  lanare  tonantis.  nnCi 
H inc  decus eetemum  refcrcs-Jioc  munere  nomen  ’ 
Immortale  parastpatttmcpacqturisolytripi: 
Credc.fides  eft  grata  deorquia  credidit  ultro  Y 

SeminiseftueftriprincepsHabraamus^C  autrtor: 

N il  magis  auerrit  cirium  atelhms  amore/ 

Quam  fcelus  ingrata:  mcnrisiqua:  cimie  maligno  A 
Muneris  autftorem  nullo  dignatur  honore,  n «oM 
Proptetea  fofym  is  fatum  graue  finibus  inflati  ,mVl 
Nam  neq?  numriribus  pro  donis  uota  futuris  rrnnD 
Vlladabuntdeddiraleuesitieuriaturbas/  !rr  -ilici 

E tftuporobtufcmrn  fis  commenta  dolofq;  mIIjJJ 

T exere  oompelletrfraudemqt  mourre  nefandam.  M 
Tucoelutmfuperofcppetcsrrniiltoamc  beatam  kV 
Virgineos  inter  cattusribi  uidimus  axkm.  . viri; 

Infelixqufcfiqtdiesproducttinilktd  • xt‘1 
E xiaum. patrer tamasicui cemereclsdes  . J 

Fata  dabunRphrygtx celebrata  incendia  Tto ixt  r.H 
“*  0=1  1 “"“ib  zuclujg  ni 


/ 


itnl 

jM 

Tj'/ 

stnl 


nZ 

j") 

r-T 


>•  PRIMAE  PARTHENICES 

E t pulchra:  cafus  ephyrcs/thebanaqi  bella/ 

Atque  fyraeufii  plandhis/K  quicquid  acerb  i 
Ha&enus  ardenti  mauors  exercuit  ira/ 

Excidiis  collatum  ifhsrtatn  fatua  futura eft 
Tempcflasthorrorc  caret/K  mite  putatur. 

Romanas  acies  folymam  deus  armat  in  arcem/ 
Ingcntiqj  parat  genus  hoc  abolere  tumultu. 

Ille  ego  qui  uetui  quondam  tibi  uitginis  huius  a 
Concubitus/iftac  coelo  nouanuncia  porto. 

His  abiit  didtistK  iam  lux  prima  rubentes 
Leucotheae  thalamos  luflrans  pallentia  ncxfHs 
Nubila  ficcabatmencrifqi  emerferat  allrum: 
Aftrumtquo  gelidi  ueniunt  in  gramina  rores:  r 

Quodqp  reuertentem  praedicens  lumine  pheebum  r.q 
Ponigit  exiles  umbrasequar  gloria  folum 
EftconcefTatribus/Vcncri  Phoebo/atcp  fotori, 
Talibusadmonitusdifcuflo  membra  fopore 
Explicat/K  largo  fenior  conuiuia  luxu 
Accelerans  cogit  ciuestX  gaiidia  totis 
Lxtacict  turbistfplendetdomusratriamulta  • 

Fronde  uitcnttagilcs  curfant  pef  tcdVa  miniflri. 
Dumqs  aulaea  trahunt/&  uerficoloria  tcdVis 
Velaligant/pueri  fimpldx  & garrula  turba 
Apparere  procul  pendenria  brachia  tanquam 
A thoraceeadant/uarios  fine  pccforc  uultus/ 

Et  quafi  trunca  uirum  mirantur  corpora  tolli.  - ? 
Ecce  puellaris  chorusr&ucncrabilc  matrum  rml  ' 
Agmen  adcftarehiturcp  feni  noua  nupta  marito. 
Non  tuba  non  citharae  decrarittcaua  tibia  cantus  r 

Nunc  phrygios  nunc  meonios  ntinc  doricauerfat  ; 
Carmmatiucundorcfonatuicinia  plaufu.  i 

D ifcumbunttdapibufqj  fames  ubi  pulfarminiftri  ’!V 
Relliquias  X crufta  legunncriftalina  tollunt/ 
Myrthlnacpealbcntes  maculas  ubi  purpura  cingit 
Vafa  Corinthiacis  crateribus  smulatmcnfas 
Sublaris  fpoliant  mannlibusnma  decore 
Praecipuo  fuit. -occiduus  quam  miferat  Athlas  a 

Littore  de  libyco  citrea:  de  femine  fyluae. 

Hanc  circiidcdcrant  uanis  fegmenta  figuris/  .'/.Sr  1 
In  quibus  elato  fttmcbatuulnrrcSbnfoa  iti-n  ;r,iA 


LIBER  TERTIVS  cJxxx. 

Allophy  lostmalamqt  manu  uibrabat  onagri. 

Et  latis  raptos  humeris  cum  cardine  portes  . i 

In  montis  rapido  atrfuiugafumma  ferebat:  \ 

Miflaqj  per  fegetesolcafqt  incendia  late  .•:«  C j 

Nubem  crudhibantfumi/cceloq}  uolabana  jH 

Mellaqj  percufli  rtillanria  ab  ore  Iconia  >.,3 

Pafcebant  heroatliquor  de  dentibus  ibat  -yH 

PluritnustX  litibunda  uiri  falicbat in  ora.  ! • n r» 
Et  feptetnpltcibus  foluebat  brachia  uinclis 
Ore  tonans  oculis  ardens  uultutp  tremendus:  ( 

Atqt  oculis  captus  dextra  leuaq;  columnas  . u3 
Ruperatt&frirtis  fuerat  domus  ardua  tortis.  > • 

Fulcra  toreumatibus  fuberant  tornata  recuruis 
Artis  opus  tynxtpnma  haec  fpetrtacula  difeus  , ,>  i 
Obtulitra  faltbus  paulatim  ad  fena  Termo 
FletrtituriK  per  fatrta  patrum  memoranda  recurrit. 
Sermo  erat  antiqui  fenis  infpetata  uoluptas/  D 

Et  melior  fottunatorbam  cui  lumine  frontem  . iT 

Rettulitinlucemfcllismedicamenaquofi.  nr.O 

Tempore  quo  prim*  Turgebant  mernia  romac/ 

Et  numadiuinos  ritus  K facradocebat. 

E t duce  comperto  iuuenis  ueniflet  in  orbem»  : •. 

CuinomcnMedeadedmcumphafidisagros  O 

Thefialaqt  xfonidat  fugiffet  regna  mariti.  :o'J 

Vtqj  uir  otrtauus  foelici  forte  puellam  'i 

Duxttt&amedodiucs  remeabar  araxe. 

Quseqj  recedenti  natat  mandata  parentes 
Tradiderant  inter  lachrymasmerataqj  fatpe 
Ofcula/narrabant:8£  fatrto  fine  quierunt. 


nhifloq 
.•t.r.OuJ 
.7/1  q 

u . ■ ■ J 

PARTHENICES  LIBER  TERTIVS 

lipiu^yod  jprr.:jru\ 


AM 


TELLVS 


MARE  IAM 
icalo  perterrita  marte 

i Cacfaris  imperiu  romanaq;  iura  ferebat. 
Pax  eratiJC  domitu  late  placauerat  orbe 
Tuta quiesmufq  lintiino  arma  Tonabat* 
Et  Tua  bifrontem  claudebant  limina  ianum. 

N udus  in  herbifecam  redigebat  mania  falcem 


Arma  fabenfegoes  fodiebant  enfibus  agros. 


E ii 


X PRIMAE  PARTHENICES J 

Iam  manus  cimbros  rhcniq;  fubegerar  ama. 
lulius  audaces  araris  rhodaniq;  colonos. 

Aemathium  Paulus  regem /grarcoftp  fubatfios  •:  a i 
Duxerat  infigni capitoha  ad  alta  triumpho. 
Hefperiammiauros/numidas/libyamqjporentem 
Scipiadattmagnusnilurnifyriamcp  arabefq;  ' 

H yrcanofqj  finusifii  pontica  regna  fretum  qj/ 

Quod phryges  Xcyllicu  difiungitab  hellade capos 
Vicerat. Euandri  collem  metuebat  olympus. 

Et  ryberim  magno  pater  ennogiTeus  honore  . ( ) 

Sufcipiens  inter  nymphas  X numina  pono  v 

Ducebat  fcptumtcelebncp  in  fede  locabar. 

Lseta  Ceres  agris  cultum  referebat  A altum  i 

Fumabant  prdTbtobuftiuomcre  tauri.  V 

Auguftus  rerum  dominus  regna  oppida  Sc  ipfba 
Indigenas  redigi  in  {criptis  mandaratfflC  fam 
Cacfareis  omnes  cenfum  nomenep  daturi 
Pracfid  ibus.uetcfem  patriam  dauidts  I ofcph 
Cum  con forte  graui  bethlcmioa  rogria  petebat. 

Iamq;fuburbanasa)desintratattK  urbem  n . 

T urba  frequens  complebat.-crant  plena  oninia  multo 
HofpitetK  ingenri  firepriutpleiwp  Tonabant 
Confufo  clamore  domuspromifota  uulgi  > 

Congeries  ana  fub  aperris  notfie  tacebant  ... p 

Portiabus:nullocy  tegiuagusaduena  tetflo  . :-.r/ 

Iam  poterat.ficur  populo  eum  maximus  «mni  i./uCI 
Pollicitus  ueniam  fcclcnun  pofi  quina  faceidos  rj p 
Luftra  uocat  nubas  romana  in  templa  fi>viTSl  LtnT 
Proptereaexeft  montis  Tub  rupe  caoata  .'cnr.u  :i.O 
Ligna  fenex  ramoTa  ferens  ex  arbore  aefa 
Paruula  congefio  fixit prjrfepia  3 HTJ1  /.  I 

Et  circum  iumenta  locans  afinumqj  bouemqj/ 
Fraxinea  (Irauit  faxofa  cubilia  frondei 
Fomirecp  appofito  arcum  de  marmore  flammas 
ExeuritrK claris  notfiem  fugat  ignibusatram.  r 
Binap  Taxa  uiat  lapidofo  ex  aggere  uelietis 
Pronus  humi  duo  (camna  breuem  couoluit  in  ufunU 
Admotaqt  uxore fods  findentia  poftquam  ' r v • J 
Ligna  diu  lachrymasmcbulaq;  h umente  uapotts 
Ei«ere^^o^ili}tj{Iibera  pulfts,  i: ' '~:- 


/.i.-.tfnA 


LIB1R  TERTIVS  *Hkxxi- 


Vndic^  flamma  micat  fumis/fpclara  ligato  m . I 
Claudit:8C  hybctnum  prohibet  udarnme  fngOSpluiA 
Mox  inopem  e dorfo  cernam  deportat  afelli.  pctfl  A 
C amarus X pafli  ccrcris  cum  frugibus  uux  'd&l  'i  I 
Carica  iuglandes  nocnon  cariotica  poma  r>i. ' > 

Et  filiqu.TduIccs&paruicafcus  orbis/  :0 

Deliaacrurisnodhimae  hic  pabula  menis. 
Vtdapibqs  fedtfta  famesde  tempore  partus 
Colloquium  fubiittnonum  iam  currere  mcnlenw 
Nataliiq;  iirftotedicsutconlbtitmrant  o <r.  I jb  ” 
Antegrauafiehtmnefartinadcferataluuin»  i : 
Quam  patnumlimtn  repctantmotofqj  penates» 
Proptcrca  tardat  quantum  ualuew  fcnctfbc 
Inualida:  uirts  Mari*  curam  exhibet  ora  nerii 


Sollicita  pietatefctitJXtiam  languidus  ignis  «l/.iqnl 
In  oneres  ibattlcuibuftpafbercfauillis  - ait.;;.;  inM 
CcrperattX blando  nutabanrfuminafomnoi : dm:rj3  _ 
Vcftibus  explicirii  a^ra  cum  coniugc  feflus 
Procumbit  fcnioritepidoqtdbdudhis  amitfhi 
Stertitanhcllanri  ftettit  fpclunca  fufuro.  i'’ 

D cciderant  umbrae  nemorum  tfme  crinibus  omnis 
Arbor  eratmidofqj  auiurn  monftrabat  inanes. 

Stabat  apctrlydi  gelida  irwe  candidus  hemi, 

Taurus  hyperboreos  al  bcnri  uerrice  flatus 
Accipiens  hyerriem  aflyrias  fporgebar  in  urbes. 
MocnalonjK  rhodope  phoIoen  tciymathon:S£  olTat» 
Ichras  rupcsapcfiiniep  cacumen 
Exuerat  frigus  penetrans  aquilonis  acuri: 

Stocaqt  brummalcs  arebant  arua  pruiruc: 

Aftridriqt citosundisgladliabus  amnes 
Perdiderant  curiusiJCclaufic  uitrea  nymphat 


Tctfhi  fubmtrabanntcpidis  ubi  mulciber  antris 
Conditus  hybemat.fic  fanguine  rincfhos  enipheus 
Aufoniosfic  thrax  pindo  qui  labitur  hcbms: 
Populifcrq»  padus  lacedsemoniufq?  eurotass 
E t tanaisigehdaeelercm  qui  dtutdrr  undam 
H yrgis  aquariiythicufqi  hypanis:Xdthusifytnoiftp 
Vix  arabes  horiricalidx  uix  arua  fyenest 
Vix  ager  hefpcndumarix  ipfit  uirebat  hymetus. 

H alcyonis  fert*  uariis  noua  pignoratpcnnis 

E Hi 


txxJPRIMAE  PARTHENICES  M 

Iam  tolli  audebanfcprimofqt  efferre  uolatus.  ' 
Attulerat  medio  noxalta  filentia  curfu»  . _•  ' J 

Afriacp  pct  tenebras  tremulis  ardentia  flammis  yoM 
Luftrabant  dubio  frigentem  lumine  tetram , ■ ■ rt.~) 
Occiderant  ignesci  caligaumt  anttum:  .->lD 

Quomfubito  matris  claufa  puer  aditus  aluo  ' 

Extulit  umbrofamccdefli  lumine  notfem.  ! 1 

Aduenerechon  fupemmrptompricpagilefcp  / 

Dulce  mitufterium  nato  exibuete  tonanti»  J 

Et  dulces  cecinere  modos.tulit  ora  repente 
Terrirushac  nouitate  fcncx:K  friata  cubili 
Membra  lcuans  pueri  numen  recubantis  adorat. 

Iam  IcuisrKpattunuIIos  experta  dolores 
Sufhlit  infantem  uirgotpanntfcpuolutum 
Inprafepewliuumentorumqt  fubora 
Mitiarubi  tratfhs  altemus  ahnclitus  auris  :bnl 

Spirabat  pueri  tepidos  in  membra  calores^  - j 

Fortunata  amboatqj  omni  pralata  ferarum 
Et  pecudum  numerotfeu  fit  qu.r  latffeacyro 
Vbcra  potrexittfeu  fitquxlucct  inaftris 
Hirta  Iouisgenitnxtfcu  fittqui  pauit  iberum 
Cerua  ducem  .cedant  phtygii/qui  fandfa  leones 
Plaufria  deum  matris  fubcumtBacchicp  mtnifbx 
LynccsrK  rapidae  truculenta  animalia  tigres: 


Et  lupa  quae  geminos  aluit  maiibnia fratres: 

Quiqj  trahunt  Mattis  curtustPhoebicp  iugalef.  .1 

Vos  fola  e cuntfhs  diuinioonfcia  partus: 

Infantiq;  deo  primum  exibuiihs  honorem. 

Difcite  primates  orbistqui  fccptra  teneris: 

Tegmine  qui  bifido  frontem :qui  facra  rubenti 
Tempora  uelatis  coccoiquibus  ota  fuperbo 
Inflat  honor  falfutmiferam  non  temnere  fortem. 

Hic  puer  obfcuri  quom  primum  limina  mundi 
Atrigittclatxdocuitdeponere  frontis  \ 

Alta  fupcrciliasttque  humilem  ueftire  figuram. 
Prima  hare  in  noflros  obietffa  cft  machina  mornt 
Informcmqj  ifta  reparauit  imagine  uicam. 

Mitia  ftc  iumenta  inter  mitiiTima  proles  ■/ 

Virginis  innocua;  iacettad  fpetff  acula  toto 
Codicolum  conuerfa  cohors  nuratur  olympo.  > 


JrfBBR  TERTIVS  V.  dixxxSi 

Ima  caper  cceliicancer  fuprema  tenebat:  ' ; 

Et  caput  attollens  faccli  regina  uetulh'  i 

E rigonenundofq?  uidens  defeendere  pilees 
Prolpcxit  teneros  elementi  lumine  partus. 

Sunt  quocp  qui  fummum  traxifTe  per  aethera  caudam 
Fronte  fub  ardenti  merfa  phlegethonte  draconem 
Commemorenegenefimcp  uelirit  ferifle  fmiftram. 
Sed  pia  Hirgineatprolisclementia  legit 
Ipfa  (ibi  genus  td&nmon  aftra  tulerunt.  ' 1 

Namncqjfubbmi  dominum  qui regiiat  olytnpo  . \ 
Credimus  a dedo  in  poenam  uiolenteradadum.  iJ 
T um  quocp montslnis lictum paftonbus  agmen  tui 
Diuorum  apparens  r^gem  claraauit  dympi  i[ 
Quarritcsqui natus  niodicoiacetabditusantro.  »A 
Ite  drimecuos  nox  intempefl»  retardet.  ■ >‘ll 

Candida  formofae  iatri  pendet  ad  ubera  matris:  ’bV 

] nfantem  fouet  ipfa  ftnurnoua  gaudia  mundus  > ' ' 1 1 
Acdpirt&retum  melior  contexitur  otdo.  r..kr’o*I 
Defcendit  promito  felustpia  numina  munde  'Ili 

Scruaucrc  ftdcmdcelicia  fareula  curium:  '-’3 

Et  cum  prole  nouacalo  noua  labitur  stas. 

Pax  noua  terrigenis  Oriturtnoua  gloria  coebi  K 

Haccdiui^rrnusdJimouereckitost  D 

I ngrdlicp  lares  dulcem  uidercpuellam  mj[ 

Pafccntctn  teneros  ladtenti  pedore  partus: 

N am  iubar  immenfum  coelo  deduxerat  infatu:  • 1 r . 

Illuftriq}  die  notfHsdifieccrat  umbram.  7) 

Mirati  lucem  in folitam / fum mumcp  decorem 
Virginisiofcp  uin'  fandum/capitifqi  uerendi  A 

Canidem  facranvpdchrecp  ftmillima  matri  ! 

Pignora  uitgmeum  I Aris  mulgehtia  petfhis  . I 

PoplinbvK  flexis  mia  fub  imagmfc  claufum  ijT 

Numen  adoratuntmtox  ad  fua  fepta  reuerfi 
MiTcrunr  celcbremuidna  per  oppida  famam. 

Non  eratoletuami  Tama  hatcndtnrc  capellam  "i 

Cret.ra  fubrtipe  Joucmtnecp  letihi  eamftris  v.M 

Pafcerc  cecropias  uulcania  furta  fororest 
Sed  fauffes  tienifle  diestfperataqt  multum  toT 

T emporarquas  uatestquarpiardixete  fybtlfae  noq 

Tempore  uoccloco  uariissu  fcnfiDUsnfdcm.  i' 


tcbihoO 

rriiof.ini 

y>.  ’:qoi  A. 
JhOl 


jixxxTBRIMAfi/  PARf HENICBS 

Difparitas  facittOafidcm:nampcrfica  primum'  ' ’ 
Hacc  ceeinihpoOHane  Itbycac  telluris  alumna:  r 31 3 ~ 

Dclph  tcacp  tX  cumas  ucti  iens  a chalctde  uirgo:  - 

Antiquumqi  trahenscognomcn  absquorc  rubro.  I 
Et  iamia.& tegi  qust  terna  uolumina  prifeo  r *•••  3 
Attulinangulbcqt  fretum  quam  nominat  hcllesi3" ' * ^ 
E t phtygio  nutrita  folorquscp  ardua  Wds  ' -tnrr  3 
Tyburis  & magna:  coluit  iugaproximatomiti ' tq  k>3 
H*c:cum  diuinojtuftus:8£  facra  pararent  1 ' lq  I 
Augufto  cum  plxbe  parres/fita  tyburis  arcem  «rn  l ? 
Liquinfliingentes  ucniens  ad  exfatis  aulas  ” ■ ' >i3 
Fulgentem  nkido  monrtrauit  iri  «heterircum  ' i' T 
Indeqj  indufampntuacum  prole  parentem."'  ' 

Atq;  manum  tendcnsuultuqi  adfidera  uerfo  9 
Ille  puer  deus  cO  inquiwu  define  Carfar  'ir-i-  imil 
Velle  coliqjucrtxp  ans>3C  femphi  relinque, 
ille  regit  coelostanqt  immortalis  olympi 
PolTidet  lmpenumasdatalia  temperat  a Ora. 

Ille  facit  pronam  tauri  Ineandefcere  frontem. 
Ettitanisequosad  aquatica  btachiacancri 
FlcifhtiX  ardentem  furi  nirginetemperat  afluffl. 
Atque  fuas  feruare  urces  uaga  fidera  iu/lir. 

Chironem  torpere  pdufcaprumqi  niuofis  d 

Imbribus:&  glaeteOricOos  requiefeete  campos. 
McfTibus  arilaresrhymem  ntueqxirpureum  ucf  1 
Floribustautunum  pomis/fiC  frigibus  implet:  r 

CafmataquX terne motusiuentofq*  fonahteS:  'iHulIi 
Imbrfcrafq?facitnubcs:fulmcnq;pcrtpfa  - ■ t. 
N ubila  contorqocnsuiolcntos  exeunt rgneS,  : ; "t 
Ille  fretum  leuamllepremitruitxcEmeafc^  r ”) 

Lora  tenensifupens  leges  impoh«:&  orco. 

T u fccptrum  mortale  genstte  ferfc*  nondum  p*I 

Regnatncceoi noummtlitioia teuie  t f.y  A 
Nec  fcythia:  glaciale  fretummecp  confoanib’  liliKC 
Principio  tclfusincc  inhofpita  rura  fyenes:  n noH 

Parua  breui'  te  roma  finu  condudiuV  autfes  m3 
Tc  fuperis  arquarefuiamcp  addidero  tmtans  ">r  i1  r.  :I 
Tcndisad  obfcurarpallcmia  flumina  Iirthes.  ur?  hr»3 
Pone  precor  oriar  faftos  auguOe  fupetbos:  r>qm  ■ T 
Tc<j(Iicet  trades  uaflrtcllurishabntas)  •cqirf 


«fJBBR  ’ TERTI VS  cJxxxufc 

E fle  fub  immcnfopofitum  rtminifcere  futnmi 
Principis  imperioxui  rerum  irema  po  tertas.  > V 

H xc  aicflC  patrios  pctiitfic  fata  penates. 

Iam  puero  luxtamorcstlrgemq?  paternam  'u' ! 
N omen:&  indigeti*  dederant  lnfignia  gentis: 
Mcmbraqt  pertulerant  cultros  recutita  cruentos. 
Quom  nouus  eoo  crinin  fidens  ardor 
Mouit  ab  orbe  magostqiuucl  quia  forfitan  artium 
Ante  dictu  partus  multo  uidcrctucl  ipla  ur.r  _:nl 

Quod  lumcnta  magis  curfu  uencre  citato»  n • •• 
lmmenfumpauciSittTcxegere diebus,  ao  - ! 

Herodis  monitu  poftquam  monrtrata  tonantis  a 
T etrta  fubingrefli  spuero  tria  dona  dedere. 

Ad  perfas  aliud  per  iter  rediere  colonos.  » -f J - 
Amqt  quater  decies  croceos  titonia  coniunx 
I E x tulerat  uultustportq  lucina  beatos 

Miferat  in  lucem  Ctrl ciba  femina  partus. 
Ccpbeusoccideramam  fol  lurtrabat  aquari  ’ 

Vicinas  aquili  partesiucrifqi  redibat  r"' 

Temperies  irephyros  pulfis  aquilonibus  atlas  ■ 

Soluere  tentabahcixltqi  aperire  decorem. 

Regia  poft  partum  uirgptqux  limina  nunquam  1 

Liqucrat:K  breuibustctrtisabfcondita  nondum 
Venerar  ad  fofymas  ar cestui ramcp  ftonemi 
Pcruigil  ante  diem  petiit  cum  prolemirocps 
E t cum  paupienbus  donis  falomonia  templa. 

Munus  erat  ueteri  gentis  de  more  pudici 
T utturistaut  paphii duo  pignora  parua  columbi. 
Irta  faccrdoti  folymi  paupercula  matres 
M unera  pro  natis  deferre  in  templa  folebant 
Luce  quatctdecimaiminorbic  tamen  hoftiatmaior 
Agnus  erattlex  ipfa  nouiport  tempora  partus 
Ante  maritales  thalamos  intrare  negat»». 

T um  metiris  longoep  fenex  ucnerabilis  iuo 
Et  claro  Simeon  ualtu  niueaqj  decoms  ' 

CanicicpIufqtiS grauitas  anniqt  fmebant 
Sol  icito  greffo  edfctm  propmbat  in  idem. 

Santrtus  enim  qui  munda  folct  per  pe  «flora  labi 
Spiritustincefluceleri  fimeona  ferebati 
y t uoci  fieret  compostmatric^luauos 


ru  id 


au . 


•IftfCX 


PRIMAE  PAR.THENICBS 


E uentus  rerum  caneretdxuofqj  dolores: 

N e co|  lata  fibi  forfan  myfleria  uoluens  :;.ir 

Efflueret  faftu  pedus  muliebre  fuperbo.  ! 

Hunc  deusafliduis  orantem  fletibus  olim 
Audierat  tandemtK  nodis  refponfa  per  umbna 
Trad  ideratmon  ante  fui  uentura  fepulchri 
Funcratcj  frado  deus  llluccfccrct  orbi: 

I nciperentcp  nouz  noua  faxula  currere  genti» 

Hic  igitur  dulcem  materno  a pedare  natum 
Accipiens  lais  animisiSC  fronte  ferena 
Dulcedeocarmentmeritafqtexfolucrcgrates  i 

Ccepitt8C  ex  alto  miflam  clamabat  olympo 
ProgcnicmtK  prifear  uenifle  piacula  culp*X 
Et  ficfaridicisfbluitfuauodbusora. 
lam  mea  fande  patcT  fueras  uclut  ante  locutu» 
Vltima  pacifico  concludis  tempora  fine:  t 

N aqt  falutarem  partum  tua  maxima  dona 
Vidimus  bisoculisthis  fuftentauimusulni» 
Immenfam  referas lucemtpopuliqt  fub  ora 
Mittis.ut omnigenas ccrlefli  lumine  gentes 
Clarificet tcrcfcatcp  tua; noua  gloria  plxbi. 

Tum  matn'  conuerfus  aitttua  pedora  uitgo 
LangortK  ingenti  dolor  implacabilis  idu 
Stringet  agens  altum  meefla  in  pnrcordia  uulnus. 
Tu  genitum  flebisiplufquam  fleucre  forores 
Heliades  fratrcmtplufquaga luxit  ofirim 
VxortK  A ndtomachc  paruum  AftyanadatCereftp 
Progeniem  a nigro  raptam  Plutone  fub  umbras. 
Heu  miferam  H alcyonem  uideor  triftcmcp  uidere 
Thefca  per  chios  Ariadnam  querere  campos: 
Tantalidem  fletu  lachrymis  Cifcida  uinces. 

Sed  patere:3C  forti  tolerans  mente  omnia  ferto 
Mercibus  his  emitur  ccclumttaliqt  petuntur 
Aetherii  portus/SC  uitx  littora  uento. 

Ipfe  nhi  uires  deus  impluetnpfe  cadentem 
E ngettSC  tecum  cafus  comes  ibit  in  omnis: 

Et  tandem  laduyrox  in  rifusrin  dulcia  meerof 
G audia  tran  fibitttoto  ucnerabcris  orbe. 

Tcrramm  K fummi  regina  uocabere  ccch: 

Ipfc  faluuri  focips  ubi  lauerit  olim  ; 


UBER  TERTIVS 


e.1xxxiiii.; 


. >, 


Amnepuconoftrumq:  ad  fdgcnus  omne  aocariti 
Terrigenae  tibi  facra'ferent.tibi  candida  feruat 
Saxa  parosrribi  thura  legunt  adolenda  faban. 

Ipfe  tibi  largos  dudum  camtelus  honores 
Cogitari  natos  felictbus  educat  antris/ 

Qui  tibi  perpetuam  niueo  teftentur  amitffu 
Mundiciemrmontifqi  tuum  cum  nomine  nomen 
Aeterna  compage  ligent,  tu  mundior  auro: 

Tu  ntue  candidiortVeneris  tu  clarior  aflro. 

Nec  tua  utrginitas  patra  uiciatamec  ullis 
I fte  tuus  poterit  macul is  nigrefcctc  candor. 

Propterca  nec  ad  hunc  fueras  obnoxia  morem 
Legitimum  :&  tufte  poteras  his  parcere  donis. 
Tempus  erinquo  fera  olim  noffri  memoratas 
Hacfactumfolene  die  tibi  ponet  ad  aras: 

Luminacp  ornata:  longo  feret  ordine  pompx. 

Tunc  tuus  aurara  gradiens  in  uefte  facerdos 
Carmina  noftra  canctmubcmq?  effundet  odotatn 
Templa  penK  gratum  rapiet  procui  aura  uaporem. 
Et  quoniam  ueftris  mea  funtueftigta  plantis 
Obuiatpoffcritas  hanc  appellabit  hypantem 
Voce  diem  graiatcrebrifqt  erit  ignea  tari  is. 

H xc  fenior  uates.eadem  prafaga  canebat 
Affidue:3£  repetens  turbas  uulgabat  in  omnes 
Anna/deo  qua:  longa  fui  facraucrat  arui 
Tcmpora.non  illam  notffes  excedere  templo 
Non  cogebat  hyemstnon  ignea  folibus  arffast 
Cundacp  fub  memori  feruabat  pctfforc  uitgo. 

Aec  igitur  fam*  nouitasxoeliq!  per  altos 
h Incedesttatfhts/uultu  nouaflatnmacomfcO 
Inuidix  (hmulistodiiqt  ardente  ueneno 
Succendere  animos  regissmentemq?  fuperbam. 

Rex  erat  h erodes  folymis  de  fanguine  cretus 
Gentis  idumexriceptrum  Iudaca  propago 
Perdiderarrixuumq)  ferens  inuita  tyrannum 
Ammiffosregniueterisplorabat  honores. 

Ipfeigtmr  regis  metuens  hxefigna futuri 
Protinus  innocuo  betlemica rura  ctuorc 
TinxittK  effufa  ingenti  per  teftatper  agros 
Czdetdomo$Jactpymis  impleuiuflC  auhera  plandOi 


ol 


«A 

rA 

ni? 


PRIMAE  PARTHENICES 

Maerentes  crcbi  campos  infontibus  umbris: 

Sed  nccp  quod  fcclus  infelix  tentauitadeptum  eft. 

N am  uigilantc  leui  dederat  pater  ifta  miniftro 
Qux  ferret  mandata  fenitcui  traditadudum 
Cura  noui  partus  fiieraraencrxq)  parentis. 

Subtrahe  uenturo  puerum  matrem  qj  periclo:  O 

E r pete  mligenasxladem^  facuiifima  iufla 
Rex  parat  infanriifparfoiam  tura  natabunt 
Sangiuncde  matrum  finibus  fua  pignora  miles  iT 
Auferet  allidens  teneras  ad  marmora  frontes: 

Atqj  in  fmfla  fecans  paruos  crudditer  artus 
SpargettK  ingenri  refonabunt  omnia  ludhi.  T 

T erritus  hoc  monitu  feniorruicina  petiuit  J 

Regna  pharitK  libycis  contermina  fy  tribus  aruat  1' 
Hcrmopolimq?  domum  totam  perduxit  in  urbem»  f-{ 
Mox  thebemquondam  portis eelebcrrima  centum  1 
Moenia  penfilibustedlisaemplifqt  deorum  miT 

Claruit.imperium  quom  rex  buftris  habebat»  r,  ~> 

D ehinc  memphitis  agrostfenunt  ubi  fidaa  odfitr.r 
Pyramidestopus  xtema  memorabile  fama.  t 

Hic  tandem  hofpirio  patrii  fufeeptus amici  • IO 

Artifices uerfaremanusiutcfhimcp  labore  / 

RimaritK dura ftuduit  fuccurTere  ford.  r‘i  - -:-J 

Vtq?  erat  ingeniopratfttastufuqj  peritus  ^'flA 

AfTiduotX  quoniam  rebus  folertta  mitor  ■ -t,\ 
Scmpcr  adefi  mtferistanimumqt  exefreet  egefUst  • ,-p 
V irtutis  non  pauca  fu*  monumenta  reliquit,  , pf 

Ipfc  miron  laudaffct  opustlaudafTet  6C  ipfe 
Praxttelcsinec  phidiaco  cdliflet  honori.  ■> /. 

Seu  fcrrurmfeu  mallet eburdeu  fcujpetr  cedrum»  r| 
Promptus  eratitabulis  omnes  itricripfit  alienis 
ArfacidastParthofqjdueestKgcntisachiuaB  ' 
CccropidastSf  qui  regni  tenuere  larini'  onrl  y.iR 

Littore  murranosqxrft  quos  troiana  propagi»  :nO 

Syluiusalbanaftabatcumprolrtfcdenftj;!  i , : :jq 

Auguftus  cum  patre  alto  fublirois  in  auro»  nmA 

Etptolemzorum  feriertrmilurncp  per  agros  ilql 

Aethiopum curuis uoluentem  flumina ripis  m ,,q 
Finxit:3£  excelfam  notfhtma  lampadetumm  T 

A equore  lucentem  phariotfparfafqr  regauert 


LISER , TBM1 V6  m > «toy. 

Tempcflateratess&fHTos  turbine  nautas.  . ) i,- 
Hoc  fabri  feniorisopusmee  uile  recepit 
Hoc  opere  ex  tanto  prcciumtparuamuc  peculi 
Congcricmthis  fhtdiisuitamcxiliumcp  trahebat 
LxnustK  magno  uidhim  quaerebat  alumno. 

Tum  romac  parebat  ager  memphiricustolim 
D mitis  xgypti  fceptrum  ptolcmea  propago  .1  H 
Geflerat:at  regni  princeps  ac  feminis  auiftor 
Vnus  Alexan  jaeoraitum  fiiieipfc  potentem 
Perdomuit  libyamtcircucpiaccnria  regna 
Cyrcnestan&Kmqt  procul  Icta  ama  fubegit. 

M ox  tantas  pbiladel phus  opes  patre  digna  propag» 
Sufcepit  fophic  fpectmen/clamfq?  Mm  eruat 
Cultori  imperium  tenuit  cum  fratre  cerauno. 

Stirps  extrema  domus  tantx  Dionyfms  amo  < [n  . 
Et  uirtute  minormec  nomine  dignus  auorum: 

0 mne  fu*  gcnris  decus  obfcurautttK  uno 

1 n (celere  exrindta  eft  longamx  gloria  laudis. 

H ic  fuit  extindor  magnitqui  czfaris  arma  / 

Fortunxcp  graucs  (ludus  pro  ciuibustK  pro 
Libettate  tulit  patnateut  numinatfi  non 
E t coelos  fortuna  regiepoft  fata  dedifle 
A ttria  crediderim  ftypis  minus  afpera  campis. 

T unc  erat  herinopoli  fol  nsspomofq?  (alubri  j 

Vrilis  argrotis  arbonqux  uirgine  bifa 
Pignore  cum  paruo  fumrmim  flexlfle  cacumen 
Ferturtji  occulti  numen  fenfifle  tonanris. 

H xc  erat  a med is  arbos  tranflata  colonis 
Perpetuo  frondenstK  medica  mala  ferebat 
Parthenices  primo  ingteflu  ftmulachra  per  omnem 
Legimus  acgyptUm  fubita  cecidifle  minar  ut; 
Etcollifafokntacuitrefupinus  annubis:  ,y:.  , . 

Comibus  auraris  folio  mitifis  ab  alto.  ,j 

Occidit  extemplo  ludu  quxfitusofiris.  >q 

Sicut  cum  nepidiperccecafilentia  fures  oT 

N odis  eunt  tariri/uigilantqj  ad  furta/tepente 
Si  den (as  abigat  lux  improuifa  tenebras;  ! bn  no  k1 

Diffugiunrducemcp  timenttceduntqj  diei. 

A ttoniriuatesillis  refponfa  diebus 

Nulla  dabttttflabatqj  oculos  immotus  atyfpex. 


PRIMAE  PARTHENICES 

Sparta  facerdotes  timido  legere  deorum 
Frufta  miniftcriosccepit  tunc  perdere  utres 


r 


r.l 


CultustK  occulto  fuperum  latrca  fauore. 

Quo  ftudio  natumtqua  follicitudine  mate» 
Sandta  quibus  curistX  quacurauerit  arte 
Non  fi  mille  mihi  boreas  inflauerit  ora: 

Millecp  ueloces  furgant  in  carmina  linguas 
E jcpreffifle  tatis  liccataollebat  in  ulnas 
Etfigens  oculis  oculos  praecordia  flammis 
Dulcibus urebattteneros amplexibus  artus 
Stringebat  lachrymanstrofeat  dabat  ofcula  fronti: 
Vbercqt  exetto  dulcem  inuitabat  ad  cfeam 
E xpertem  Termonis  adhucmec  uerba  ualentem 
Soluere  progenicm:fummocp  ardebat  amore. 
Quom  primum  dulces  infans  profene  loquelas 
CcepittK  alternis  ueftigia  figere  plantis: 

Mater  ei  tunicas  habiles  otdita:  nouumqj 
Vcftis  opustniueo  puerum  uelauit  amidtu: 
Sufpicicnfq;  polos  inquitxlatc  numina  ucfti 
Incrementa  mesetpueri  cum  corpore  femper 
Crefcat  :K  ad  fandtos  ultro  Te  accomodet  artus. 

N on  gladium  ttineamue  feratmon  trita  fenedhc 
CjdattK  hacc  noftri  durent  monumenta  laboris: 
Sic  ait  JH  tenui  gaudentem  cyclade  natum 
Spedtabar  defixa  oculos tdextraqj  regebat 
Ambiguosgreffus.inpignoreprouida  femper 
Sollicitat  mens  matris erartpia  uoluere  uerba 
Et  fuperum  laudare  patrem  (hidiofa  manebat: 
Atqt  manu  uidhim  quaxenstfub  paupere  tedto 
Amduum  tradi abat  opustnon  mobilis  illi 
Frons  erattaut  fubitopedhts  mutabile  motu. 
Grata  fed  illius  mentem  uultumqj  decoro 
Pondere  firmabat  grauitasmon  mocfta  nec  anum 
Torua  fupcrciliummec  aperto  effufa  cachino: 

Sed  clara  8d  mia  facies  condita  lepore: 
Nonridensmontrifhserattfed  miftus  utroqj 
Vultus  humiqj  oculos  femper  conucrfa  nitentes 
Oflufcare  decuswiuamqt  abfeondere  formam 
Cura  fuiufemper  uulgusunantfeflaqi  fempet 


ums-I 


>D 


LIBER  TERTIVS  cJxxxyi. 

Compitaxongicflus  hominum  uitatn't  & ora. 

Gaudia  natus  erannarus  folatuunatus 
Curarum  lenimen  erat:  macri  illa  uoluptas  ' ;ioJ 

Sola  fuittterram  membris  habhabanolympum  : O 

Mcnrerneca  ftudiispotuiflct  talibus  unquam  . 3 
Diuellitpietas  imis  immerfa  medullis 
Hxfcrat.-K  firmas  uirtus  incodta  fubafto  f 

Pctflore  radices  pulla  undicpfbrde  per  omnes  i i . 

Spargebat  late  fynceri  corporis  artus. 

His  fupcraddjdctat  diuina:  femina  lucis/  n. rtg  \ 
Ccelcltiqr  pater  totam  luilraucrat  igne.  j r: : D 

Non  illam  teiTcnusamonnon ulla  cadud  :s  i;_p 

Cura  boniinon  fpes  uitx:non  triftis  imago 
Horrifera:  mortismee  hononnec  fama  mouebat. 

Hic  fuit  a prima  fematus  origine  fcimper 
V iuendi  modus  ad  gelidi  nigra  ufq?  fepulchri  r.i  >. 
Liminarficut  enim  afliduis  quae  uapulat  undis 
Dura  filex  immota  manctmec  murmura  ponti»  V 
Nec  metuit  uentos  tempeifatefq?  fonoras: 

Quoqj  magis premituntanto fit  leuiorarftu:  : ; -/  _i 
Sic  inconcuflum  firmato  robore  pedtus 
Fortuna:  quafcunq;  minasrquofcunq?  labores/ 
Acrumnafq;  tulitrpancns  terit  omnra  uirtus.  . imY 
Aegyptus  pluuiam  nefcttrfed  lata  quotannis  I uio’ O 
Cum  premit  aequorei  folhumida brachia  cancri  r . vT 
Atuarigatnilusmerumhisfcecundiorannis  A 
ExiitsS:  campos  melioribus  imbuit  undis:  olimsM 
Largius  Kfegetes  illis  8£  poma  diebus  i.n  ::I 
Protulit  omnis  agcrtprafcntia  numina  tellus.  Ij.-.-.  ,i 
Senfit:3£  illius  radiis  fcelicibus  aether  r.rjpniJ 

Intimamaioricompleuituifccrapartu.  i,  3 
Iam  fetus  herodcsfatofublacusad  undam  . h , 
Rapms erat ftygiam aacma cruciandus  Erinne:- . 
Etpoftprima  fuga:  iam  fcptimauencrat  a: Itas  tr.:nO 
Temporanamcp  pedes  puer  exercebat  :3C  ora  - 

Redhus:X  format  dulci  florebat  honore:  r.y-iir-.  1) 
Quom  diuis  iterum  galilata  monentibus  arua 
Ocyus  xgypti  laribus  petiere  relidlis: 

Nec  bethelem  tetigere  domosmectura  ftonis* 
Archclcos  nam  tunc  folyma  regnabat  in  ora  „r  r 

F ii 


.//'PRIMAE  PARTHENICES  l 

Natorum  primi  herodis  fxuiffimusrillo  ; ' 

Poft  luftrum  expulfo/dulci  cum  pignore  mater 
Longaeuufqt  fenex  ad  primi  maxima  ucris  ' > 

Orgiatquom  typico  faciunt  folemniter  agno/  ‘ 

Conuenere.puet  fubitae  fefc  abdidit  umbra 
N ubis  ab  afpctftu  mattis  fublatusnn  alta  rl 

Templa  facerdotcs  inrcrilcgifcp  tnagifbo*  M ' 

Mirantem  uario  tenuit  problemate  turbam.  ■ afl 
Tres  illum  gemebunda  dies  ares  anxia  nolles 
Agnatos  notofq;  inter  per  rurarper  urbem 
Cum  tremulo conforte parens  quariiuinK  auras 
Quarftibus  impleuittladttymifcp  tcpcnribus  ora: 
Saepius  ha»  iteransttriagni  minate  tonantis 
Progeniestfi  terram  habitastte  o flende  patenti: 

An  potes  ardorem  hunc  afflilfee  rpemete  mentisf 
Si  coelossetema  patris  fi  regna  pendit 
Me  quocp  depofiris  in  ftdera  collige  membris: 

Vel  uiuam  me  tolle  prccortquo  ucncrisrxquum  cft 
Mequoq;  nate  fcquittuus  efl  cx  fanguinc  fanguis: 

Ex  membris  tua  membra  meisrex  corpore  corpus: 
Quod  totiens  alimenta  dedit  ribi  1 alica  pedhts 
Fcttc  potes  tantis  curarum  molibus  angif 
Tertia  lux  adcrattquom  fc  quaerentibus  ultro 
ObtulittK  media  fe  fc  monfhauit  in  xde. 

Tunc  illum  formofa  parens  amplexa  quid  inquit 
Nate  tot  in  lachrymas  tanta  in  fufpiria  mitris 
Memifcramftriflcmqtuimmftum  luminatollens 
1 n matrem  gen  itus  dulccsfcmiTit  in  ulnas. 

E t poft  ter  lenas  hyemes:quom  fydeta  capri 
Linqueret  hydrophoro  iuueni  uicinus  Apollo 
Coeligenam  fobolem  placido  fermone  precata  eflt 
T ethyos  ut  latices  dulci  muraret  hiaccho: 

Albaq.  purpureos  afTumem  unda  colores: 

Omarctqt  nouo  conuiuia  fanlla  liquore. 

T um  primum  ueteri  deus  innotefeere  mundo 
CoepittK  antiqui  nebulas  excludere  Ixciu 
Propterca  ftygio  fetuensiudaea  fiirorc 
Terribiles  illi  pcenastcommcntaq}  fraudis 
Srruxitinauditxtfub  iniquo  iudice  tandem 
Damnatum  fixerectuatquem  pallida  mater 

ii  1 


LIBER  TERTIVS  cJxxxyu 


Contemplata  diu  rtctmK  fufpiria  ducens 
Cum  uelletclamareifonus  non  affuit  ori. 
Ploranti  laehrymx  dceranttcum  tangere  corpus 
TentatiK  ad  triftes  extendere  brachia  plantas: 
Phydiacx  firntlis  flatu*  fine  (enfibushxftt. 
Corda  fopor  gelidus  claufitxaua  lumina  nubes 
T exit :&  ammiffo  ceciderunt  robore  membra 
Aft  ubicollapfam  fatnultt/comitefcp  1 eu  aiunt» 
Arqi  fangatosifenftra  uigor  imbuit  artus r 
Conuerloacf  natum  tales  dedit  orc  querelas. 

O decustpplacidum  diuinx  frontis  honorem; 
O faciem»  miris  elemenua  lumina  uultus:  ' 

O fine  fraude  manos»  nefeia  criminis  ora: 


Ora  meo  rooensgremio  inclinata:  meaqj  ; O 

Contredtatamanu  toticns:primifcp  fub  annis 
Hoc  mifero  nutrita  finuigcftata  lacertis  /J 

Membra  meis  totienstfuromoqj  ex  aahere  miris 
Lapfa  modistqux  mc  facitis  fmeconiugc  matrem. 
Non  ego  uos:Si  fi  fimeon  crudelia  fata 
Prxcinuit:tanto  credebam  nata  dolori: 

N ec  paritura  mihi  tantum  mceroris:K  aufus 
E il  quifquam  fcelus  hoc  ingens^non  horruit  ergo 
Mens  humana  nefas  tanturafquid  criminis  m te 
Natexjuid  Ktantxpomitqriis  fingere  culpatf  r.o 

Tanta  ne  Ixtheos  manes  audacia mouitf 
T anta  ne  terrigenashomines  dementia  prefliri' 

Hoc  Iiuoris  opus. tantas  amor  improbus  auri 
Parturit  infidias:hxc  funt  dulciffima  proles 
Qux  termeqj  necannfceleri  fcelus  arma  miniffrat: 
Iufhtixq?  ratis  duplici  perit  obtuta  uento. 

Flete  uiritfamffax^  nurusmulla  audiit  xtas 
Par  facinustperit  humana  fufa  imagine  mundi 
Conditorripfe  cauum  coeli  qui  fuftinct  axem. 

Terra  quid  autflorum  fcelchs  uefligia  portasf 
Audloremcognofcetuumtdate  figna  doloris 
Sidcratdamnatusiuuenis  fub.iudice falfoi  i -.  . . > 

Ad  iutore  carensrimer  funhunda  rcliidus 

Agmina:folusttnopsq>Iantaswaput»ra:maBul5j 

SauciustK  duro  traie^tuspedfora  ferro/ 

Vmcadcfctjx  foboles:fpes  unica  matri 

F iii 


PRIMAE  PARTHENICES 

H eu  moritURuirturi  honor  hic:h*c  praemia  dantur  v 
Moribus  innocuisf prohibe  tua  lumina  titan.  1 

Abde  caput  ncbulisraer  precor  induc  nexftem:  '1 

Omniarqux  coeli  gremio  capiuntunK  ipfi 
Si  dcushic  uobisrMariam  miferafcitecoeli: 

Et  plorare  mei  mccum  crudelia  nati 
Funcradugubrem  domini  cognofcitecafum.' 

Vch  populotpambufqt  tuis  fandbfTima  quondam  A 

N unc  fcelcrum  fcnrina  fionaua  cnminaquantis  >1 A 
Te  implicuere  malisatnum  quot  funera  funus 
Parturiertluxunaomnespcflundedit  annos.  O 

Natcdcitquifcrshumanapiacula  folus  m «■:  O 

Me  affligi  fimultatqt  tuos  fcnrire  dolores  O 

Cogit  amoKnaturaiubettmihi  ferrea  plantas  --'O 

Spiculatmottifcrx  penetrant  mea  pcdfora  fentess  J 1 
Cordaq;  dilanianumifcrosuix  fufhnet  artus  d 

Spiritustatqj  utinam  tccum  mihi  nate  liceret  aW 

Afflidtos  finire  dies cedere  uita.  " J 

O mnia  te  nobis  melius  prxfcntc  ferebam: 

Sed  poflq  tc  liuor  edax/5£  auara  cupido  i * 

Opprefleremihil  fupereft  nifi  trifle  & amantm. 

N ulla  meis  fine  te  folatiamulla  uoluptas  • 

Rebus  eritttecum  pereunt  mea  gaudiaiteeum  M 

Omne  meum  folamen  obittfufpiria  tantum:  ■’* 

Singultufqt  mihi  fine  tc:&  lamenta  fupctfunt.  r-T 

Ah  q dulce  foret  msrri.-fi  uiribus  ufus 
Nate  tuisproprix fugeres difpend ia  uitat. 

At  poftq  pictastX  inenarrabilis  ardor 
Tanta  pati  ttantocp  premi  tc  pondere  cogunt: 

Efto  mei  faltem  memori  mifcrcte  ntotum: 

Quos  monens  inter  tam  farnos  deferis  hoftes. 

Poftq?  mos  matrem  red  itus  mi  nate  reuifc: 

Et  ne  adeo  magni  teneat  te  cura  parentis 
V t nbi defert*  fubeant obi iuia matris  1 

Aducntus  fperare  mos  concede  parenti: 

Atqi  mos  itemm  uultustatqi  ora  meri;  t.  -n 
H *c  mihi  fpes  lenimen  «ittcutafqr  leuabit 
I fla bdesmro ne pofttua funera  linquas  fc 
fufpenfam  me  natediutfed  teocyus  ipfum 
Redde  tuisjhoc  materno  da  munus  amori. 

i ii  T " * 


mr.T 
iaoH 

•r  i £» 
iful 
* tolT 
.luT 
o • T'riol> 

jpf.rnT 
• ofitt  A 

' lu-jlid 

nonjibA 

rtiimgA 

*'  "\~iVT?* 

: n vnV 


UBER  TERTIVS  ‘ c.!xxxvmV 

SpeseftlongadoIortpromifTaqr  munera  amanti 
Expcdlarcdiulaborcfh&pondus  iniquum*  '>IV 
H adtenus&fi  me  cafus  rimor  lftc  futuri  ' P" 

Ambiguam  premeretnua tutamen  ora  licebat  i 
Ccrnerc/meuita:  nunq  tcdcbattK  omnem 
Tollebat  tua  fola  falus  mihi  cognita  curam. 

V ita  mihi  femper  poflhac  inuiia  futura  cfh 
Nulladieslachrymisunquagemituq;  carebttj  O 
Et  uniam  moriensterit  8i  uita  ipfa  fepulchrum. 
Soladomo  incerta  lucem  pretefa  latebo:  'r  f 

Propterea  prohibe  iftius  me  nate  teneri  ’ r. : 

Exiliouitetftnemqj  imponedolori:  -lf  q L' 

Atqt  dies  prxeide  meostneu  defere matrem  ■ r;r.  :tn  t 
Hoftiles  inter  turbastplxbcmq?  cruentam,  'nvnem  ri> 
Ad  noftros  ubi  uidtorauosfubnodlc  latentes  taV;: 
Vencristotomeum  iubeasfaluerenepotemr  r- 
Illum  ad  mcducnateprcoortteeumq?  refurgat,"'  -ihH 
I ntcrea  ipfa  tuos  comites  folabor^C  tftos  :r  M n I 

Nc  nimium  cafusrimeant/Audiofa  rogabo:  'tn  rir L : 
T alibus  sgra  parensadnantmuoctbus  ufa  eft,'  • • 
Hac  lamenta  folum  moueretttmoribus  alpes  ■ ' ■ ut'-' 
Expreflere  metumttollifiicp  fava  peraui  as  !- ' 'S 
Terrifico  fhepuercfdnomtania  lampas  ' ’ t.icSid 
Occidit  extcmplormedioq?  expalluit  axe:  • !!r;‘ £ 

Aftra  fimul  folctnqi  diesamnrifitrolymputn  udikT 
Aequora  tellurem  fubita  nox  abftultt  umbta.  rf'  "> >: 
Ipfa  repentinos  rerum  naturt  tumultus 
Admirata  caput  arcCucrtcbat^  orbem  'r  - 

Perlufhans  tantorum  operum  difeemere  eaufjUPnnfl 
Nonualuittfacrofcpleuansinfidcra  uultUs  jbialhO 
Numina  murato  dixit  mea  regna  lacciTunt  - 1°”  -= 
Ordirietgrandcaliqirid  tantis  elementa  farentur  i,:jj 
Moribustaut  fuperos iterum  difcordiaucxatr  : !t°;  ’ 
Aut  opus  immcrifUm  coelo  deus  euocattmgenSS  rnu  f 
Infolitumqj  aliquid  certe  harc  portenta  loquuntUM  ■ 1 r " 
Signadcdittcllustut  bcncucrtai:S£aflr.i, 
HarcaiKariohicecacacaltfgine  gentes  o if:-.T 

Mcrfa  fub  xtertrim  timuerunt  (keula  nodlem 
Fleribus  his  aderat  iuuenistqui  fponterclitAa  ^ ■ 1 

Coniugediledlouoltwcoinesifemagiftrot  uii/r  I \ 


W/JPRIMAE  parthenices  j 

Hunqigitur  cum  iam  traheret  fufpiria  ChriftU* 
VltimaiSC  urgeret  fupremus  anhclitusora: 
Singulrircuidensfleuitjpaulumcp  1 euans 
Luminibustcomimm  dixit  chariflTtme  falue: 
Quem  nccp  blanditus  potuit  mollire  uoluptast 
N on  terrere  minartnon  ind  inarc  labores. 

Nunc  habeo  gratestreferamqj  fideliter  olimt 
Quod  mea  pretuleris  uiridi  confoma  uitt 
Solus  8(  in  cafu  comes  es  mihi  folus  acerbo. 
Morte  premor.dare  poftremis  mandata  Ioquelia 
Pauca  finortfuit  harcilicuitdum  uiuerc/nobis 
Sed  poft  hac  nbi  mater ebKtibi  nanq?  relinquo 
E t curam  8C  nomen  oaritfeiuabis  amorem 
I n matrem  fobrinc  meumtpofleflor ac  hatres 
I pfe  meat  pietatis  eristper  faucia  teftor 
Brachiatperplantastcapirifcpafperrimafetta 


H uic  mi  ferat  fer  opem  uiduattmox  fronte  panimper 
In  Mariam  uerfattua fini harc pignora/dixit 
Hic  mulier  tibi  natus  erittfolabitur  segram 
Atq;  operam  rebus  dabit  offic  ofus  agendis. 

Viucmec  aduerfos  interite  defere  cafits 
N ec  fugias  mala  nec  qumstueniemia  ferto. 

Sic  fatus  pofuit  faciem xle  fronte  loquentis  /f 

Pallida  confufuslachry  miscnior  ibat  in  ora<  . ' 

Talibus  admonuit  matrem  fine  nomine  matrice 
Ne  materna  pium  laniaret  uifccra  nomen. 

Sufcepir  iuuenis  gratermatrcmqi  amitam  qjl . 

Et  fatis  officio  fecit  natitatqt  nepotis! 

Donec  perfidiae  crefcehsaudacia  paiTim 

Caftra  dei'  genus  cleiftum  peregrina  coegit  t il&a  rioft 

LittoraiSC  ignori  noua  regna  inuifere  mundi. 

T unc  omnes  patriamtSC  folymos  liquere  penates K . :> 
Mortctucl  exilio  pulfi.robufla  diferti  f 

Tum  Stephani  pietas  inter  Uolirandafaxa  - ::  ’■ 
Enituitacmpli  prjceps  Iacobus  abalto 
Cui  mine  deiedus  fra<ftis  ad  marmora  membris 
TeftistSC  cxemplumfidei  immortale  reluxit,  t 

Poft  longos  tandem  gemitus  tpoft  funera  natum 
Prima  rcfasgentemuiditmam  con  fcmsipfe 

Materni meerorisrtuosubittwt  sbopoi  ...  , 


UBER  TERflVS 


C.btXXI» 


Manefub  aaroram  ingenti  cum  luce  parentis 
Tecfta  fubingrcdicnsiquid  tot  fingultibus  inquit 
Chara  parenstquid  te  fletu  confumis  accrboC' 

En  tua  progenies  ad fum  tmccumtj  nepotis 
V m bra  tui:cognofce  manus  tueteremqj  figuram 
Ons:8£  ifta  tuis  mea  membra  fimillima  membris 
Cur  tantos  noftro  fparfifh  in  funere  plandhtsf 
Ipfe  tuas  grauius  uocesianimiq?  dolorem 
Quam  tormenta  tulitfed  iamafpera  cunChi  peregi: 
N il  fupercft  mortale  in  mctnil  trifte  rclidtum. 
Virimus  infernos  gentemqt  fubegimus  atram. 

Pone  mctustcurafcp  parensthilanqj  beatum  'j  ’ 

Fronte  diem  celebra rparuo  pofl  tempore  mecum 
Immortalis  cristfccptrumqi  tenebis  olympi: 

Sic  fatus  fubito  tenues  difceflit  in  auras. 

Hocuifu  rediCTC  animiiuirefqi  refumpftt 
Parthenice  ammiflastper  eburnea  membra  Cucurrit 
Purpureus  co1or:&  form*  reuocauit  honorem. 

Sicut  cum  rapido  noua  gramina  perculit  afht 
PhoebustK  cgrcgiuni  calor  abflulit  oris  honorem 
Si nouus humenn  labarurab aere  nimbust  15  _ 


E t fcatcbrisngetomnc  folumtuctus  intrat  in  herba»  ‘ 
Robur:SC  agtorum  redit  infhturata  ucnuflas: 

N arcifli  caput  cxtolluntipeneia  ridet 
Laurussac  exultant  hilares  per  rura  nape*. 

Ipfa  aderat  quom  nube  deus  rircundatus  alba  . i H 
luit  in  ith etiam  foetis  miranribus  arcem 
Et  quom  flammifer*  ucnit  fub  imagine  lingu*  O 

Spiritus  ingenri  refonans  per  tcCfa  fragore. 

Tum  noua  pacifcnr  fidei  mandata  ferentes 
Difdpuli  folymis  orbem  inuafete  relitfhs. 

T empore  naqt  illo  uires  atqt  arma  quintum 
Humanum  uiceregcnustfcd  inermia  Chtifti  / 
CaftradcosatctCTesaufus  imitata  gigantum. 

In  uidua  deferta  domo  rerum  indiga  uirgo 
ConiungedefunClomatoqi  in  regna  recepto 
Ducebat  trifti  uitam  moerore  iaeentem- 
Iam  charas  olim  comites  Matthamatqi  fotorem. 
Euius  ad  occiduum  tulerat  fine  rcmigelinus. 
Propterea  ammifli  quxrcns  folatia  nari 


PRIMAE  PARTHENICES 


Palladi®  collem  dederant  cui  nomina  fyluat»  ' ^ 

Et  locatqux  curare  magis  quondam  ille  folebatr  * ; 
Aflidue  tanqua  prolem  uifura  petebat. 

I mpariens  amor  efhmaioraq;  uiribus  audet; 

Secp  reperturum  credit qua:  ardentius  optat. 

1 nter  carfareas  arces  tyriofqi  colonos 
Et  uada  iordanis  frontem  carmclus  in  auras 
T ollit:8£  afTiduos  larices  in  ucrricc  fummo 
Parturiens  fyluas  falientibus  irrigat  undis; 

Atqi  fupercilio  fenfim  demifius  ab  alto 
Vlrima  catpathium  ueftigia  mittit  in  aequor: 
Abluiturq*  freris/paphi®  quibus  infula  diues 
Cingitur^iphariosuidetaltoaculmincfiudus:  ■ i 

Illinc  pcrpctuistceu  mifli  e fontibus  amnes 
RcIligio:Xfacri  fluxltxeucrenria  cultus.  ' '<■  . 

Quicquid  habent  alii  montes  pictarisiab  ifto 
Ducitur.hacuna  plutrs  e uite  racemi  . ':  ' ' i 

D lffufi  late  terrastarqj  arquora  complent.  ' ! 

H inc  cattufiacis  aetema  filentta  dauftris:  . ^ 

Hincuarias  benedidlusoucscollcglnabifto 
Canabe  nodofa  tunicas  arcere  fluentes 


>.1Ctl3 
j£inaa( 
CMtnV 
&ehO 
. t;uO 
.r.ut  slql 
> ruuiCJ 
. ,-JU.H 
■jmxxV 
n aco*! 


Lignipcdes  didicere  uiritquiqi  atua  oolcbant 
lnuiat&afliduo  renas  ardore  calentes: 
Etquoscyriacusdelittorcucxitibcio/  H 

Hinc  orti tfantfhim  fl£  fummo  genus  ashere  dignum: 
Hinc  noftriucncrcpatrrsihabitacula  montis  r.lql 

Culmen  adhuc  feruat  toto  apparentia  ponto:  i 

Qua  noftri  pofucrc  ataui.modo  pofTidct  hortis 
Barbarustexpulf®  folem  periere  cadentem 
Artrtoafqj  domosrK  gcnris  regna  larinx 
Relliquix  anriqui  gcncristuarumq?  propago/ 

Qua:  ferrugineos  humeris  circudat  amitrtus  T 

Verte  fubalbcnritnccfumtt  ab  arte  colorem,  rr  H 
Huc  igitur  ft  quando  quiestuacuumcp  negoci  . i ':r,  J 
Tempus  eratiuenicns  curas  lcnibattK  ipfa  ' 
Maiertateloci  large  oblcirtata  redibat.  O 

Proptcrca montana uirifpellza colentes  , .C 
Audito  illius  fato  fublimc  facellum  j r ■ r b mn  I 
Apricis  pofucre  iugis  primitatq?  quotannis 
Sacra  inrtaurantcs  hyrnnostfii  tura  ferebant,  , ; 


cJxxxxt 


LIBER  3 TERTI VS 

Naqi  fpfi  fcfcrmox  utuulgata  faluris 
Fama  ruuaChrifti  magnis  iunxere  minifhis 
Fautores  operis  fantfHtfodofqj  laborum. 

Proptcrca  i florum  longos  fciuata  per  annos 
Portentas  iungir  M ani  cum  nomine  montis 
Nomina carmclitniueoq;  infignis  amidhi 
Perpetuum  (eruat  prifex  pietatis  honorem 
Hos  quocp  uirginci  penes cfl  rcuerentia  cultus  I 

Pnsdpua  lentata  fidciuelut  Hemilis  olim 
Sacra  poticigen*  cuftodiuerc  nepotes. 

H oc  deusthoc  magna:  Petri  qui  prariidet  aula? 
PaftoriK  artemis  orbem  moderatur  habenis 
S*piusaccins  patribus  facroqt  fenatu  u. 

S anxittK  sera  nons  ftgnata  bifionribus  extanr, 

Pafior  in  A ntiochi  celebres  ignarius  agros  _t 

VenerarrK  facros  Petri  forritus  honores  'O 

S an  dia  per  affynos  pafcebar  oudia  campoa  O 

Ifte  fuper  mira  nafccntis  origine  Chrifli:  ;-:i! 

Et  teneri  fhadiis  teuiruirarcp  prioris  r.lD 

Moribus  ad  matrem  dedittaccepitcp  tabellas? 

His  adeo  incaluit  patri*  ccelefbs amore:  r 

Obuius  ut  fatis  ultro  progrriTtis  in  ipfos  J 

Se  tulerit  traiani  enfestK  in  ora  leonum» 

Quin  K dcfutxfh'  ferutatus  corda  fatelles 
Auratis  inferipta  notis  inuenit  Iefu  • ' 

Nominariic  grauibus  ditfhstfuafucp  potenti  7 : 
Intima  difcipuli  penetrarar  pedlora  uirgo. 

Ac  fi  quis  pattho  mifTurus  fpicula  comu  . . V 

Cufpidis  arata:  trahatnmpdlatcp  faginam. 

Iamqt  propinquabant  caniaugfcp  uenuftam 
Crifpabant  fariemjfbrnurq;  inimica  fenetfhrs 
Venerator  pulchros  xtas  ne  frangeret  artus: 

Lumina  ne  longo  iam  cal  ligantia  fletu 

Induerent  tenebrastfierentq!  obnoxia  no<fh. 

Dicitur  itemum  matris  pro  funere  nanis 
Talibus  alloquiis  interpellafle  parentem. 

M agne  pater ejui  me  terrae  ne  regna  penrcnt 
Corpu&flC  humanos  iuflifti  aflumere  uulnuM  i.'. 

A fpids  annofb  genitrix  ut  frigeat  acuo: 

Dcfonrufcp  fuu  fenri  tabeicauSi  annis 


,vy.;  PRIMAEiiV/PARTMENiCES 


C unietur  grauibusffpacium  uitale  pcTegit:  ~.rsi 

Iam  faris  zrunasrinopifq)  incommoda  uit*  s '1 

Pertulirtaffiduo  facis  crt  attrita  labore: 

Matris  8C  eximierario  uirturis  habenda  eft. 

Da  fccpttum  ecrleftcmeetpromiffaq?  matri 
Regna  patertlongeq?  diem  fuccedere  ntxfb  . A 
Iam  uideatrmuretqt  fuos  in  gaudialutrtus.  /1 

Et  quia  nec  uire  labem  nec  originis  ullam  { 

NouittX  antiquum  retinet  fyncjra  pudorem* 

M aieftate  tua d ignum  non  arbitror  irtud  ,rx'<i 

Tam  fanirtum  teUurcpati  putrefeere  corpus.  ;oH 

Sic  aittat  placida  poftq  pater  annuit  ore:  1 

In  diuerfa  leues  premifit regna  miniftros/ 

Qui  comites  olim  uire  mortalis  in  unum  ir. 


ColligcrcnKmatrifqj  illos  ad  limina  ferent/  « . 't 
Obfcquium  domine/tumuloq?  extrema  datum  V 
Officia;X  celebri  dudturos  funera  ritu.  i . 

Ipfcfercnstcxtam  Phoebi  de  lumine  ucrtemr  , 

Claraqj  biffenis  matri  diademata  flammis 
N arareth  ex  alto  petitt  non  foliis  olympo: 

N am  regem  comitata  ftrnm  ccelertia  paffim 
Agmina  folemncs  fecere  per  aera  pompas:  . . 

Et  fertam  duxetedieriuuetenfqj  noueq;  i ■ - 

Legis  K ex  omiritioltrabant  ordine  turmj. 

Ante  alios  dauid  & murice  clarus  X auro 
Argutam  pledho  cytharam  pulfabat  eburna  . 

Et  ueteres  ducebat  auosxupidufq?  uidendi 
V irgincos  obitus  celeri  per  inania  lapfu 
IbattX  aetherio  mulcebat  nubila  cantu.  , . 

Ceu  eum  fata  gemens  cygnus  uicina  canoro 
GutturcX  extrema  canit  ad  fua  funera  uoce.  ..  ) 

Pone  fcquebantur  uatesKoma  fufa  per  auras 

N abattX  in  tenui  ucnms  ludebat  amidhi. 

Parthenice  angufto  recubabat  ferta  cubili. 

E t lachry  mans  requiem  orabattfmemq?  1 abortum 
Progenies  igitur  diuomrn  artante  corona 
ScdittX  a-grotam  ftc  eft  affata  parentem. 

Alma  parens  mecum  diuturna  perieulaquondani 
E t fine  me  pcrprffa  tribus  mala  plurima  lurtxiu 
Credldeias  forfflntttilM  «ne  n^rtradatyrUm 


UBER  TERTIVS  cJxxxxi 
Regna  tibriquia  mater  eras  .humana  uolebat 
Hoc  pietas  :&  amor  praceps.lex  altera  calo  eil, 

N os  etenim  lento  panas  Si  premia  femper 
Cogimus iregradutmeritisutpremia  crcfcant: 
Etuitaregraucm  nedum  folertia  poflit 
Verum  8C  fegmties  panamtclemc  nria  fummi 
Tanta  patris  tali  humanum  genus  atte  gubernat, 

Hsec  mora  longa/fuit  pieta»8C  grana  maior: 

Sempcr  enim  tibi creuit  honontua  gloria  femper 
Audiamagistiam prima  fibi loca ucnd icat  mtert 
Spirituum  fandos  coetus  in  Ucrpce  mundi.  1 
Nam  quoquifq?  magis  fortem  patienter  acerbam 
Pertulerit  uiucnsnanto  fublimius  ibit  : - 

Orbcaliorpatricp  magis uicina tenebit  1 l 

Tcdla  meorfclix  igitur  cui  uidht  uoluptas  j ‘ . i 

Terga  dcdinlongi  quem  non  fregere  labores.  ■ l 
Humana  fparium  una  componere  faseft 
Hippodromorceleresperquemrotaferuida  curtus 
Vol  u it  :8i  a/lid  uo  concretus  pu  1 ucre  fudor 
Membra  uirumrtepido  reddit  deformia  limo. 
Ambigui  rerum  eucntustfufpiria  longo 
Cum  gemitutlachrymis  turgentia  luminatpallot 
Plumbeusiexangui  miles  formidine  uultus 
Cura  uigihlabor  offa  domansrdolor  anxius  omnem 
Sollicitant  hominum  uiramtterraq?  maricp 
Obiiciunt  fefe  paflimiprudcntia  frenis 
Talibus  humanos  aufus  diuina  cohercetr 
Tranquillamqi  negat  parem  mortalibus  agris 
Eneruarefolcntfecurasocfa  mentes: 

Et  uitiis  umbrare  animasrut  puluis  aquofo 
I mbre  coitdeuibufqt  rapi  iam  nefeit  ab  eunst 
Sic  aduerfa  premit  fenfus  fortuna  rebelles: 

E t cogit  parere  deormorbofep  labantes 
PellittK  ardentes  in  pedtore  mitigat  aflus. 

Vt  fale  confperfo  longos  feruanturin  ufus 
Vifceramccladi  fanie  nec  tempore  poiTunts 
Sic  duris  animi  rebus  firmantur:#  omnem 
Abiiciuntpeftiscaufamsfotsafpera  tutum 
Pnebet  iteriuia  fidercas  hac  ducit  in  arces. 

H ac  nue  feruentes  pel  agi  fupcrcrutat  undas  /y- 


‘ 'Z>* 

ir.  '.oH 

j i i-jW 
:tr.  ;/0_> 
_uj:ut3 

.V 

■ T* 

lH' 

jA 


PRIMAE  PARTHENICES 

Qui  petit  aeterni  portus  S£  littora  regni. 

Vidiffiqui  me  cafilsuolucremeolqif 
Communi  exilio  pulli  uariifq?  per  orbem 
Suppliciis  adti  forte  exciantur  iniqua. 

E t nunc  extremis  gallorum  finibus  exui 
Marthafororqjlatentsquas  implacata  malignis 
Gens  odiis  uento  expofuir  pelagoqi  minad 
Ipfe  dedi  faciles  curfus  curoqi  fecundo 
Per  rbpdum  & cretae  Jjncs:&  ncriton  altam: 
ScylL*umcpftctumitynhenaperaequora  ucdlas 
Littorclouginquofxpoiunquagallicus  altum:  i 

1 Habens  rhodanuscirnxasdiuidit  undas.  t * 

Hadlenus  hxc.iam tempiisadeflrotinerriauitaS  • »M 
Pondera  dciicicns  ccclum:  fuprcmacp  mundi  ,iO 

Regna  pctasjfli  promiflo  ponaris  olympo. > , , t yjT 
Hxcgcnitus.Ixto  genitrix  haec  reddidit  brc. 

N ate  diu  cxpedVate  mihi  multifq;  uocate  , 

Suppliciis  tandem  exilio  finem  atq?  labori 
Pone  meorcur  tantum  oro  mea  gaudia  dtffcrsf 
Sed  tamen  ante  tuos  iflo  q e corpore  migrem 
Da  uideam  fratrcsrflygiofqj  hinc  eiice  manes: 

N c nubi  tartarci  uultusnnflcfue  figurae 
Horrorem  incutiant  «mrris/gclidumqjrimorrtn. 

Nec  dum  finieratequotniam  duodena  per  auras 
Lxta  cohors  aderat  cilicum  rcuocatus  ab  oris 
H ie  erat;a  grxcis  alius  transpclion  atep 
Tcthios  euboicac  fludhisiminoiaq?  aruaii 
Et  mane  carpathiumtfirienribus  alter  ab  indis: 

Alter  ab  xthiopum  ficcis  nanflatus  harenis/ 

Tranfqj  domos  arabummibri  nans  littora  ponti. 

I Ile  per  curopae  populos  a gente  latina 
Ttanficrat  ucnicns  ficulosqaclopifqi  penates/ 
Phcebeamqi  rhodumtfparfafqt  perxquora  terras. 
Mox  animos  crebi  quot  erant  per  tedtarper  auras 
In  ccecum  deus  ire  chaos  mandauit:K  alris 
I m mergi  tenebris  tatqt  intra  tartara  claudi. 

Tum  niueam  mentem  domibus  diflfoluit  opacis: 

Et  fuper  iniecit  tulerat  quae  dona  parenti: 

At  gei  idum  tepido  iacuit  fine  fanguine  corpus. 
Splcnduicauheno  mens  immortalis  aoridhj; 


tjT 

oH 

iH 

!oV 

JWj 

m A 

iuD 

uia 

iuD 

«•)? 

,dO 

IrT 

>T 


A 


e a 


LIBER  TERTIVS  cJxxxxfi 

Cui  fuperum  mirata  cohors  arridet:8i  altis 
Gaudia  fcintillant  anttrris.dominamq;  falutanti 
I n fonucrc  pol  hlongecp  aud  itus  ab  alto 
Conccntustmixtumcp  mclostpars  ocyus  adta 
Clarius  & cantu  I^tc  rcfonabat  acuto: 

Tarda  ibat  grauiore  fonotqui  fidcra  uoluunt 
N unc  gelidum  uerfus  boream  pigrumq;  bootem 
N unc  auftros  contra/coeliq)  latentis  ad  axem 
Curribus  afriduis  orbestqui  lurida  partio 
Circuitu  uerfant  in  fummis  orbibus  aftrar  -j 
Hi  quocp  concordi  uocum  di  feri  mine  carmen 
Immortale  dabantttellus  mare  riiit  iC  aer 
Ipfafinu  matrem  proles  complexa  per  altos  n.  i 

Aeris  afeendit  tratfhisauxtaqt  paternum 
Ad  lcuam  folium  fublimi  in  fedelocauif,  t 

I nterea  mifli  ftrato  impofuerc  feretro 
Solliori  exanimum  corpustgremioq;  dederunt 
Vallisiubi  magnum  mundis  generale  futurum  cfh 
IudiciumtSCtali  fignatunt  carmine  marmor. 

Pardi  enicediuum  dominattmatriq?  tonantis. 

Terga  feta:  riranncmcz  extrema  renebat  ' : t 

Fulgentem  cratera  intenclaramcp  coronam.  O 
Verum  illud  nari  imperio  poft  tempore  paruo 
Ablutum  iordanis  aquis  temeq;  refedto  • 

Pondcrc:&  ardenti  ucflitum  luce/nihilcp 
Iam  mortale  tenens  celeres  in  fideradiui 
Tollentes  rictum  menti  impofuerc  bcatx. 

Ipfa  tenens  fcepttum  K nitido  diademate  fulgens 
Cintfh  eapuKtcrras  amattatqj  uocata  fauorem 
ImpluittX  coeli  lucentibus  imperat  aftns. 


I N 


S. 


.lftt'-!-;'. 

«SH- 


ti  XT 


.wdtJl  eri 

V •*?  yfctJi  £<xfiI/K{  iS 

' i V*  r < 

tflO.i 


G ii 


nW 


■-irn'  xhO 


m 


ini 


iix  x / SfeC  VN  D AI  ’ 1PARTH  ENICES 
BAP.MANT.CARMELITAE  THEOLO 
GI.AD.MAGNIFICVM.D.BERNAR 
DVM  BEMBVM  PATRICIVMVB 
nbtvm  ET  IVRECONSVLe  ■ - 

TVM  PER1TISS1MVM  SB  "> 
i iCVNDA  PARTHE/ 
frnjooci  NICE  INCIPIT.  ^ 

rm  ■ ’ ; 

Ofbdis  aggrefli  pugnam:  rormetanotafcj)* 
e Atq;  triumphato  tndricia  bella  tyranno:  1 
Detegimus  fraudes^  numina  falfa  deos/. 
Sadtafaueuirgo  tenue  cui  carminis  orfcim 
PangimustK  uento  uenias  ad  uela  fecundo,  fql 
Verid  icos  cantus  non  cx  hei  icone  ueturto  >A 

Porrigetfed  Chrifti  facris  dc  fontibus  hauAos. : 
Damihi  non  hedera:  non  lauri  uiminc  textam 
Sed  qualem  mdiua  geris  de  fronde  coronam 
Arboris  eoxrmedio  quam  legimus  horto 
Spargere  felicem  ramis  uitalibus  umbram: 

Et  paradifiaco  nobis  afpirct  ab  orbe 
Vera  dei  fobolcs  stem  a potentia  patris: 

Orbe  foporato  tdlusogyptia  nodlem 
Roriferam  indueraranerfufqi  fub  seqaorc  titan 
Hefperio  ccel i nitidos  accedcrat  ignes: 

Et  niger  attollens humentem  fcorpius  ortum 
Stringebat  iam  rura  nouis  effoeta  pruinis. 

Cum  Iouis  imperio  uolucres  Cyllenius  alas 
Sumpfutut  ex  toto  ueteres  memphitis  in  agros 
Cogeret  orbe  deostqui  maieftate  rclidVa 
Iam  fua  cedebant  noftris  altaria  facris: 

Inuitaqi  iugum  ChrifHccruice  ferentes 
Nulla  dabant  refponfapalamtfedcoeca  malorum 
Semina  iadtabant.nacitoqj  in  pctfhwa  lapfu 
Intrantes  humana  dolos  8C  opetta  ucnena 
Gemis  ad  exodium  noftra:  infpirare  folebant. 
Quale  per  infidias  gerit  inter  ouilia  bellum 
Nodlc  lupus  fadta  pedibus  ferobe  limina  fubter. 
Tunc  ferus  aufonii  mauors  noua  gentibus  arma 
Suadebattfcrumq;  graui  uerfare  tumultu: 

Ocia  Iucanisdum  Maximianus  in  hortis 


iA> 

M 


LIBER  PRIMVS 


cJxxxxui. 


Ducit:#  in  regem  dum  res  romana  reuerti 
Cogitat  extindis  regni  confortibus  unum. 

Tunc  hecatcs  motus  funis  Maxentius  artes 
Vertitur  ad  magicas  ntetcrumqi  ad  facra  deorum 
I nftaurat  delubra.nouus  ferutatur  arufpcx 
E xtatfcclus  tentattquo  non  crudelius  ullum 
Legimusaprimanafcenrisorigine  mundi. 
Viucnmmgrauidas  matrum  fecatenftbusaluos 
Immatura  trahens  ftygiisquxdeftinct  aris. 
Pignora.funcftos  docuit  proferpina  ritus. 
Inuidacrefccnrisfidcifucccflibus  omnem  » 

Hatrefibus  facram  legem  tritonia  Pallas 
Implicat:#  ucris  fucat  mendacia  didis. 

Mixta  choris  iuuenum  uenus  illeccbrofa  repugnat 
Virginibus  facristmorefq;  irridet  honeftos.  UvM 
It  Veneri  Bromius  comes:#  Silenus.#  ipf* 

Caftra  M imallonix  uino  redolentia  bacchae. 

Atqj  dioncos  furtimperteda  liquores 
Iam  fine  pampinas  thyrfis#  lyncibus  euan 
Mittit:#  occultos  accendit  in  aedibus  ignes.  i 

Inuoluebatopum  fhtdiis  fatumta  luno  'Hiroq  «:< 
Corda  uirum  gcmmis:fulu»q?  numifmatls  aurai 
Merce percgrinanunicis  ardentibus  oflro  r 7'  t -r! 'j 
Sollicitans  animos  hominum. priuatus  olympo 
Phoebus  & ignifero  cumnpice  nigrior  atra  > 

Vcrfus  in  ethiopcmtfidibus  fpoliatus:#  arcuj 
Daphnea  fine  fronde  miferpermocnia  nodu 

Ibat:#  ablatum  uitus  pythone  perempto ' m 1 

Quod  magnus  feruabat  onyx  ipargcbat  in  ipfoj 
N obilium  thalamos  quo  corda  imbuta  mafigirfl’ ' 0 ' 
Artibus  armabant  animosthinc  orta  libido  q 

Imperii:#  curis  rabies  acoen ia  fuperbis  V 1 

Regnandi  rapidos  facile  in  Talus  omne  trahebat 
Talibus  addidos  operis  Cyllenius  urget 
Ad  moefli  Iouis  ire  domos  mcraphitica  regna,  dt  : 
E (l  locus  xgypri  bifido  qua  flumine  Nilus 
Delta  facitmiluscuius  coelefhs  origo 
Regna  per  aethiopum  fugiens  orienti  s ab  hortis 
I ngred  iturpharios  feptena  per  hoiha  fludus. 

Non  procul eftftyx  atra  palusaibt  condidit  Io 

G ili 


. SECVNDAE  PARTHENICES 

Inachis  iniumtum  fratrem  Typhonis  Oftnm. 

A edita  non  procul  e fi  in  collibus  ora  lupinis 
Pyramidum  regiotquarum  prcciofior  orta 
Dicitur  a Rhodopeteuius  prarflantia  formae 
Tot  congeiTit  opes  ut  nobilitate  fcpulchri 
V icerit  X reges  ipfos. Hic  Juppiter  olim 
Clarus  X ignipotcns.pofito  modo  fulmine  pauper 
Squallidus  X toiua  demiJTus  lumina  fronte 
Dsmonas  aduecftos  angufto  fufeipit  antro: 

Atep  fub  exefa  fcabri  tcftudine  faxi. 

Confederc  iblo.T  une  fic  eft  I uppiter  orfus. 
Numina  quae  toto  terne  regnaflis  in  orbe 
Non  fatis  eft  noftro  quod  nos  galilatus  honore 
E xuit  in  tantas  aufus  prorumpere  fraudes 
N on  fatis  cft.pucris  etiam  contemnimur  .omnes 
N os  impune  premuntnn  nos  conuida  iaiffant 
Cauponestmimicp  Icucsricurneqi  loquaces. 
Falfidicofq;  uocant. Ergo  hic  indigna  feremus? 
Nec  totiens  Iifi  femcl  ulcifcemur? inertes 
Sic  fumus  ut  uiuos  nos  non  intelligat  hoftisf 
N os  peniiTc  putant  aicfuntflaq;  numina  uita 
Vulgus  ait.Tem  pus  ueniet  cum  turbinctanto 

ChnfJigcnas  afux  regnis  libyarcp  fugatos 
Inuoluam.propcratc  dies.uclodtcranni 
Currite.  Ferte  cito  Machometia  tempora  curfu. 
Interea  mentes  aliis  folabimur  aegras 
Suppi  iciis.V  na  noftras  in  uirgine  uires 
E xperiamur.erit  noftri  rcucrcntia  forfan 
MaiorabexempIotali.Catharina  fuperbo 
Nofha  fupcrriliodamnatfrmulacratdeofq; 

Impia  fubfannat.uultucp  elata  fuperbo 
Non  Venereminolunonemino  Palladamon  me 
(T anta  cfl  impietas^minimo  dignatur  honore, 

I uppiter  harc.magno  fodi  fremuere  tumultu, 

E xiliunt  ineifunarum  incendia  futgunt» 

Et  fiiror  ignitis  oculis  X fronte  minad 
Excandefdttuti  tapidis  cum  ferrea  flammis 
Lamina  cyclopum  excoquitur  flagrante  camino 
I uppiter  ut  uidit  grauibus  commota  querelis 
Numinaific  uctum  fumptis  Ternionibus  inquit. 


iH 

rni 

)si 

r*T 


UBER  PRIMVS  cJxxxxffi. 

0 Soboles  iucunda  mihi  plutonia  coniunx 
Perfephonctquando  mifen  tccura  parentis 
Sollicitat/citatartareasdcfcendcfub  umbras. 
Plutonem cp  roges  unam  mihi  mittat  hennnem: 

T ifiphonentaut  Aledotdiramue  M egeram. 

1 pete  nata  uirumtgrauibufcp  obtinere  uerbis. 

Sds  quibus  ille  modis  podit  quoue  ordine  fledi 
S ic  patcr.hxc  tefpon  fa  dedit  Proferpina  patri. 

O pater  .heu  fruftra  furias  in  tale  uocamus 
Obfequiumtpofcit  furias  fibi  tartatus  omnes:  ' ~ 1 

N ec  (aris  officio  fadunt.  uix  prima  N eronem 

Vix  Dedum  fratremq?  Tiriexecrabile  fanda 
De  radice  gcnus/colubris  8£  uerbete  duro 
Cotnpit.indomitx  pugnant  cum  manibus  umbrat. 
Vodferant  altum  ilatccp  incendia  iadant. 

Tantus  in  igncdoloRtantaimparientia  flamma 
N anq?  ea  genriles  animas  in  tartara  iadans 
Non  finit  alterna  requie  mitelcere  poenam. 

Et  modo  romanis thalamos  ftratumqj  duobus 
Regibus  imperii  qui  depofuere  labores 
In  mediis  Cocyti  undis  componit:8£  altum 
F igit  humi  puteosxjuantum  matpefia  cautes  ' 

Ingenti  uix  mole  noucm  defeenderet  annisa 
Altera  iudaros  recuritarq?  improba  gentis 
Seminatqux  poftq  Ixtali  uulncre  Chriftum 
Abftulit/antiqua  nequicq  lege  fuperbit. 

CurartX  ardentes  mergit  phlegcthontis  in  undas. 
Sxpius  Herodes  geminos  natumq?  patremep  a . o 
CxditiK  infertat  cadens  in  guttura  fertum: 

Tettia  chrifhgenas  odiis  infcnfa  cruentis 
In  uadaprxtuptxcclfodcuerticc  rupis 
Prxcipitcs  acherontis  agittu  erfofqt  per  amnem 
Ludi  ficum  trahit  hammato  per  faxa  tridente.  ’> 

Et  iadt  in , flammastqux  defficientia  nunquam 
Sulfura  dcpafcunt.fumoq;  inuoluitK  igne. 

Sed  quid  opus  pater  hic  furiisfego  iuffa  capellam. 
Fare.patris  non  eft  fasdifTimuIaredoIorem. 

Vade  ait  ardentes  quando  M axenrius  aras 
Confulft  imperii  cupidus  fub  node  filcnti/ 

Hsrc  refponfa  dato.N  ilum  pctetfacra  deorum 


, 5ECVNDAE  PARTHENICES 

RcftituctSC  tanta  tibi  pro  pietate  coronam 
AccipctX  infignem  fulgenri  muriceclauum. 

Sic  ait:&  nate  patet  inclinatus  ad  ora 
Permukenfcp  caput  dextra  dedit  ofcula  fronti. 
Perfephone  mandata  facittcoruicp  figuram 
Induit:X  tranans  auras  pernicibus  alis 
Praterit  Hammonis  templu  admirabilcquondam 
Dum  Iouis  imperium  maicflatcmq;  colebant 
Tcrrigcnx:alibycisquod  nomina  traxit  harenis. 
Iamcp  tenet  fyttes.facit  hic  breuis  unda  uadofum 
AequortKeft  ratibus  magnis  imperuia  Thetys. 
Tranfuolat  inarimen  aeterno  ardore  corufcam:  / 

Qua:  premit  ingentem  faxofa  mole  thiphaeum.- 


Iamtcnet  Italia:  lirtusdauiniacp  arua.  ■"< 

Intratad  urbanos  fhrpitusrccl  faqi  refedit  - V 

Tarpei  fupcrarcc.iouispopulumqi  patrcfqj  . I' 
Et  tria  defpiciens  fora  pofl  delubra  tonantis  A 


Solis  ad  exortum  Romae  decora  alta  fupcrbx 
O caput  o florens  terreni  gloria  mundi 
Dixit  utcxcclfotetigifti  uetttce  coelum 
Indigctcsoblita  tuosgcniofqt  larcfq; 

Atqj  iouem  8£  natos  demens  ad  inania  Chrifti  , 

Tam  cito  degeneras  documenta  fidemcp  nefanda».; 
Sic  ait:3£  Petrum  quater  exeerata  columnam  ’ 
Traianiqua:  iundfaforo  fupereminet  urbi 
InuolattX  coruus  iam  definit  ciTctbreucmqt 
Se  trahit  in  ncbulam  K Maxcntia  tccfta  fubintiat. 

Nox  erat:8C  Phoebe  gelidis  argentea  bigis  . - 
Collis  aucnrini  fummo  de  uettice  tollens 
Cornua  luflrabat  radiis  pal  lentibus  urbem.  . j.fV 
Impiusad  magicas  rediit  Maxentius  artesr  • • Liiinl 
Combufliqj  affertdneres  infontis  ad  aram.  k • 
Confulit  exta  uocat  manes  A:  numina  latthes.  ’ duj 

N arta  uias  faciles  & idonea  tempora  ftaud  i' i i E 

Perfephone  commenta  fagax  infibilar  aura  ’ ’ 

Pertcnui:fibrafqi  mouens felicia  ftgna  ’ i bii 
Fingit:8£  inuoluit  regis  caput  ignedorufeo  : r; 

Subridcnstalacri  faliunt  ptecotdia  plaultt  1 r V' 
P n napis  :3d  totam  nahit  intergaudra  nodfetnt  '!  ;<0 
Iam  parat  ite  uiam  pclagotiam  concipit  omnem 


UBER  PRIMVS  c.Ixxxxv: 

Trinacriamjcretaeqtdomosxyprumqt  rfiodumqu 
Qua  Zephiris  impulfus  eanqua  clafle  latina  t li 

Vecfhis  Alexandri  monftratam  annauiget  urbem.  ' 
E gregios  prima  comites  dc  pube  qmritutn 
DcligittK  fulget  tyriis  aurata  iuuentus 
Veftibustf  ois  rutilant  fegmenta  lapillis. 

Et  uagina  fuiu  gladios  hiacynthina  pulchro 
Claudit:&  ajgentum  capulis  effulget  eburnis: 
Septima  confingens rofeis  aurora  capillis 
Oceanipulchtum  caput  extollebat  ab  undis. 

Cum  iam  compofros  raribus  ucntoqj  fecundo 
Littorc  ab  aufonk»  foluens  pclufia  tendit 
Hoftiat&illuftres  Pompei  funere  campos. 
Perfephone  uolat  antetfretum  fpumantibus  undis 
Libcrat:&  placido  farilcm  facit  xquorc  curfum. 

Non  fcythicus  boreas  illis  non  aphricus  Aufter 
Non  oriens  Eutus potuit  fpirarediebus. 

Vix  fua  fub  leni  crifpabat  tergora  ponnts 
Applaudes  zephyro:&  fccleri  fc  accommodat  xquor. 
Optimus  interea  mentis  deus  autffor  honefla: 

Atqi  pudicitiae  cuffos  ne  regia  lytgo 
Circuuenta  dolis  fubito  labatunab  alto 
Pnemonct:8i  celeri  tradit  mandata  miniftro.  ’ 

' Ille  per  immenfos  coeli  glacialis  ab  oitu 
Labitur  anfradhtstpenetranfqi  per  aurea  tauri 
Cornua  pleiadum  flammas  refiringit:3i  ipfos 
Pratcrit  Errones  feptem.triuixqi  fub  orbe 
Accipit  exiles  raris  ex  ignitus  artus. 
Rcgiaprogcniescultu  redimita  pudico 
* I ntcr  focraticos  6C  quos  academia  quondam 
Stoaq;  cecropiislibros  de  fontibus  haufitr 
Claufa  latet  mbdico  pidtat  tcftudinis  anno. 

Atqi  uoluminibus  legum  ftipata  duarum 
A bffrufos  animo  fenius  uoluebatiSi  aens 
I ngenii  uegetas  aries  figebat  in  omne 
Quod  tenebris  enigma  latct.myftcria  miris 
Inuclata  modis  uifu  penetrabat  acuto. 

Quicquid  ad  ornatum  fidei  exemplaria  fantff* 

G neca  ferunt  animo  uigili  condebat:K  omnem 
Aflidui  frygem  ftudri  quafi  fcmlis  agri 


n A 


mnj 

rml 

trtnul 


.1 


SECVNDAE  PARTHENICES 

Primitiasiquafi  coledtum  de  (ordibus  auram 
Et  quafi  fulgentes  gangis  de  puluere  gemmas/ 
Rafacp  panchci  duro  de  cortice  thura 
Roboris  :K  pinguem  tono  de  caudice  tnynfaam 
Ad  Chrifti  delubra  ferens 'capefumme  deorum 
Munera  dicebattprimx  cape  dona  iuuenta:/ 

Quat  tibi  per  flcrilcs  apis  hzc  tua  colligit  agros. 
Primus  Abel  pingui  coluit  tua  numina  facro; 
Melchifedech  panum  calathos  SC  cymbia  Bacchi 
Obtui  it,  Habrahamus  dulcem  fua  gaudia  tutum» 
At  nos  fyncetae  tibi'  uirgin  itaris  honores 
Colledlofqtpiadcfedulitate  legendi 
Offerimus  florestnoftra  hxc  tibi  munera  funto. 
Regia  dum  tales  uoluit  fub  pedlore curas 
Et  fugiens  animo  terras  ctrlefha  uirgo 
Cogitat/ecce  nouac  lucis  micat  igneus  ardori 
Atqt  rcpetcuffb  paries  fplendore  corufeat. 

Aurata:  micuere  trabestmicuere  columna:; 

Et  fubiris  uifum  flammis  ardere  lacunar, 
Nuncius  emiflo  nitidis  e nubibus  oie 


Regia  progenies  dixif.quia concipis  alto 
Corde  deumiconccfla  ribicon  fortia  diuum, 

Pone  metum  tfccura  meas  intelligeuoces. 

Ille  ego  qui  Mariat  fandi  as  orator  ad  aures 
Ante  fui/ribi  de  fummo  modo  mittor  olympo. 
Nam  tibi  poflillanjprimidebentur  honore» 

I nter  uirgineas  aries  albentia  caftra. 

Scis  uctercs odio  luris  ffudioq;  maligna; 

Menris  K imperii  uanatqt  libidine  laudis 
Diflenriredeos  ChriffoSC  molimine  magno 
In  mores  ccrrare  bonosmec  poffe  nitorem 
Ferre  pud  ici  ti*.  Clymenes  corruptor  A polio 
Preffit  Ariflei  matrem, nymphamqt  Dionem, 
Iuppiter  curopam.  Danaen,  Afopida.  Laedam, 
Atqi  Lycaonidem, Maiam.Bacchiq;  parentem. 
Falcifer  Occani  natam, Minoida  Bacchus, 
Pcrfephonem  Pluto rapuit.Simoenris  ad  amnem 
Congreditur  Venus  Anchifar.theridofcp  cubile 
P elleus  inceftattrcdlor  N eptunus  aquatum 
Phorcida,Dedalidcm  fraudis  fiuumq)  magifler 


&1BBR : TERTI  VS  eJxicx*viV 

Mercurius.  Venerem  MauOrs.& Pallada frater  a.n. 
PoHuitiEndimyon  uultu.Pan  uclcre  lunam.  ;!  ■ i 

Iafius  Cererem, Nullaert  fine  labe  deorum  . I A 

Proginics.nifi  forte  fuum  quae  plangit  Ofuim 
Inachis  arguto  pellex  iunonia  ftftro. 

Et  ribi  uirginitas  irtis  odiofaparauit 
Infidias.in  tc  longinqua  a Thibridis  urbe 
E t conjurata  defccadunr  proelia  Memphf.  t muD 

N ulla  fub  indigno  uirtus  cft  principe  tuta.  , , jqoi  q 
N ulla  fub incerto cafbs  crt  gloria  rege.  br.llV 

Namuitiisprobitas  femper contraria  pacem  i->btilo2 
N efcittK  hortiles  dextta  Ixuaq;  cat eruas  fn  oi: V 

Surtinet.illatofqt  parat  fe  femper  ad  idus.  ut,  ,'h.r; 
Inuirtutelabor.fod  in  ipfo  certa  labore  .-.iMbT 

Donaifitex  operis  merces  Jttema  refurgit  i J * 
De  fudore  quics:&  de  moerore  uoluptas. 

Non  habet  ex  omni  numeroplf  bilq?  patrumtj  n j : 

V idricem  nifi  qui  potuit  cettarcicoronam.  ‘V/' 

Et  multis  certare  darumtfcd  uincere  paucis  r.fp 

Atqj  coronari/K  celebres  uedare  triumphos,  r fiil 
Quare  age  fulgentes  audaci  nauc  procellas  ni  m',r  A 
Rumpcperaducrfos  apcrftuacarbafa  fludus.  tmV 
N cc  flantes  horre  fifc  nothostnoC  murmura  ponti,  fcv 
Irato  te  erode  mariiproramq!  patfcntes  mi 

Ad  coeli  conucrteuias.regct  ipfeper  undas 
Temonem uelumq;  deusipupemq; tenebit:  '.i;  V 

N cc  ftnet  in  fcopulos  fragilem  tranare  carinam.  1 i V 
Peruigil  xtherea  mundum  fpcculamr  ab  aicc.  i C 
Etquofcuncp  operi  uidit  fc  accingere  fando/ 
Numine  prefenti  deus  adiuuat.odit  inertes. 

Pugnam  inuadetdeo  nihil  afpirante  timendum. 

N uncius  harc.humili  facundia  uirgin  is  ore 
Sic  refponfa  dedit.  Vobis  ego  numina  grates  -j V 

Non  fi  ucl  totidem  linguis  quotdicimr  Argus 
Luminibusuidirteiloquartperfoluerc  portim  S 
Omnia  uos  homini  uitamcp  alimcntaqi  uitx 
Vosdatis:8£  corliuosinfpirarisamorcm. 

Blandiciifqi  rudes  ad  comtcnplanda  leuaris 
Aftraanimos jK  opes  ueflras  monftratis  in  ipf» 
Ignibus  fli  coeli  ornatu  munditj)  decore  A 


SECVNDAE  PARTHENICES 

Pcrpewomofttx  ne  forte  libidine  menta 
Se  lutea  immergammequeantep  attollere  fronte» 
Ad  ccclcffe  bonummoffnruoscura  falutis 
Sollicitstmec  noftra  diu  durare  potefKs  ; 
Damna  patitucniatixp  datis  peccantibus  ultio. 

Me  prope  laftcntem  charifq?  parennbus orbam 
Ante  puellaris  cj  uos  agnofccrct  artas 
Cum  neqj  fabar  adhuc/uos  fufcepiftis  alendam. 
Proptcrea  nunq  diuis  ego  thura  piandis 
Vlla  dedimunquam  fumantia  uidimusexta. 

S ola  dei  mihi  cura  fatis.mea  tempore  ab  illo 
Virginitas  addidtadeojuorifqi  uocata 
Palma  triumphalis  pognxtqua  fanguinefulb 
TclWicata  thronum  Chrifti  fuper  allia  ucnirem: 
Mifcererqtchotisfupctumtfcdemqtbcaam  >'  • 

Aetherea  fortita  domo  regna  illa  uidemq  a 

Aeternis  congcfta  bonis:  uifuqj  tuerer 
Pcrfpicuo  quod  certa  fides  fcd  nubila  monftrat. 

E ft  amor  ifte  furortquo  tempore  faucia  longo 
NctftarKambrofiam  fitiortantufqt  mcdullts 
Ardor  incftrtantuscali  calor  offibus  hxfit 
V t mors  nulla  queat  mihi  formidanda  uideri 
Sed  ineunda  magis, Cur  non  qux pertuli  Agnes 
Ipfa  fcram^cur  non  Agathes  imitabile  fantmJ 
Luciacuiutcrarneqi  mens neqt fortior aaas  t' r 
Vicit.SC  iftarum  felix  trinacria  palmas  "■  T 

Vidit.  Anaftafix  tellus  romana  triumphis 
G audetrad  illarum  laudes  K premta curro. 

Tu  modo  qui  coelo  frucris  diurne  miniffer. 

Hx  offer  mea  uota  deojfi  fauent/omne 
Dulce  mihi  certamen  erittpugnamqt  diemep 
Arbitrio  legat  ipfe  fuo.fic  fata  nitentes 
Vertit  humi  affingens  oculos.  Se  nundus  albam 
Colligit  in  nubcm.fparfifcp  per  atria  fuccis 
Ambrofix  dulci  repetiuit  fidera  cantu. 

Iam  uada  Catpathix  fulcans  Maxentius  undx 
Littus  Alexandri  K phariam  procul  afpidt  arcem. 
Atqj  ait  o magni  faluc  pars  tertia  mundi 
Aphrica  romanam  faufto  precor  omine  claflem 
AfpicejSC  aufpiciis  diqum  mca  uota  tuorum 


LIBER  PRIMVS  cJxxxxyti 
Profpera  fumfalucte  dci/falucte  penates 
Indigcnziquos  relligio  longzua  patentum 
Excoluit.facrosucnio  latutus  honores. 

SanAa  fequor  mandata  iouistritufq;  reporto 
D iuinos  ad  templa  deum.dum  talia  fatur 
Przuolat  ad  portum  remis  ucntoqj  fecundo  s / i I r 
Cymba  leuis  uolucrem  curfu  qu;  uinceret  eurum: 
Summaqj  uixre&o fugiens mouet zquora  lapfu. 
Fama  per  atgyptum  pmentaq;  littora  ponto  ..  i 

Nunciat  aduenifle  rates  ex  urbe  latina: 
Aduedhimtpfretbromam  regis  alumnum.  G 

Cundla  maeiftratus  lucem  pofuere  per  illam  , i K 

Publicatpcllf  i priuata  negotia  ciues. 

Fefla  dies  agitunnitidis  urbana iuucntuS  ! ’ \ 

VcftibusSC  multo  tcftantur  gaudia  cultu»-  rr! 
Turba  coitipidtis  oneratur  puppibus  zquor.  ' t 

Murice  uela  rubentttadtant  apluftria  cocco. 

Ducitur  elato  gradiens  Maxentius  ore 
Splendidus  Si  gemmis  8£  multo  lucidus  auro. 
Aufonii  libycicp  fimul  glomerantur  utrintp. 

Siftra  fonant.altis  lucent  in  turribus  ignes.  . 
Moenia  fronde  uircnttfli  odoro  gramine  portx  n j 
Altera  luxortum  Cafii de  uettice  fummo  n iv  : 

Extulerat  folcnjtcum  rexiam  fquallida  multo  m I 
Templa  fituiubetomarimeterefqt  per  aras-  : 
Purpureos  fpargi  florcstK  rite  parari 
Danda  ecatumbxoquz  font  animal  ia  facroi  '.O 

ChriiUgetue  foliti  ctudis  preda  efle  tyrannis 
Contremuere  metu:8£  multi  petiere  Sycncm  ' . 

Thf  b?ofq;  larestK  Cyrenaica  regna: 
ActhiopumtpdoriiosiK  littora  gentis  eremfc*.  n .:) 
Sicut  ubi  mites  aquilam  uideie  columba: 

N are  per  aereos  tra£his:nce  pinguia  rura  ..V:!  ! 
Nec  placidae  retinent  epulas.timor  omnia  uincit.  f 

Pars latri umbrofo.faltutpars alta uolatu  - * r.-. 
TofVapeticpars  montanis  cauafaxa  latebris:  t:..' 
Et  pennispcrcufra  fonat  pernicibus  aura.  - 1 

Tunc  cft  capta  coeli  regio  dcfcrta;folumqj 
Solibus  cxuQum  affiduis^  rurauenetiis 
Inclyta  Si  aientes  terne  fuientisharenx. 

H ’j 


/ 


V SECVNDAE  PARTHENICES! 

goliuagus  uaftam  periit  tum  Paulus  eremum 
Hifpidus  K fulu*  tetdus  uelaminc  palmae. 
Cuius  ad  ignotas  ueniens  Antonius  ades 
Incidit  in  (atyros.mox  flebile  corpus  amiai 
CondidittSC  ficcis  uitam  traduxit  in  aiuis 
Inter  harenicolas  colubros  SC  faeua  leonum 
Semina  graminibus  uefcens  8C  fluminis  unda. 
Templa  coronantur  fertis:8C  funibus  atftis 
Barbara  fufpcndunr  aulaea  fub  afpidc  curua. 
Pinguia  mittuntur  do<£h'  per  tura  miniftri 
Quae  uicina  bibunt  pifcoft  flumina  Nili 
Atcp  papyriferae  dulcem  Tritonidis  undam: 

Et  qua  fe  uiridi  Mareotis  harundine  angit. 
Adducant  dclelta  boum  qui  corpora  centum. 

1 nterea  cultros  paterafq)  8C  thura  faccrdos 
Expeditae  facras  longo  locat  ordine  ueftes. 
Ante  ea  neglcdhis  meliori  pafeitur  Apis 
GraminetK  extento  iacet  ad  praefepia  uentre. 

I amcp  dies  folemnis  adcft.mugitibus  aurae 
Per  fora  perep  uias  urbis  per  compita  clamant. 
Aera  crepanttclangore  tubae  complentur  acuto. 
Confequitur  uulgi  ftrcpitusrturbrq?  frequentis 
MurmurtSC  inflato  refonar  caua  tibia  buxo. 
Clarus  ad  illuftres  graditur  Maxentius  aras: 

E t circum  pcl!>ja  micat  romanacp  pubes. 
Angelicas  alto  uoces  fub  corde  uolutans 
Codis  adefle  uidet  fperatae  tempora  pugnae. 

Et  quaqua  immota  maneat  fententia  menter 
Atcp  adamanteis  uindis  frenata  libido 
Inuita  ratione  fcelus  non  audeat  ullum/ 

Ora  tamen  meditans  duri  furibunda  tyranni 
Atcp  graues  poenas  horrettccu  faxea  moles 
Pulfa  freto  8C  circum  faliennbus  aequoris  unda 
V apulat  atcp  tremitried  non  uefligia  mutat. 
Dumcp  animus  tanto  curatum  impellitur  aeftu 
Non  procul  ccceduac  uultu  inceflucp  ucrendo 
Fceminea:  fpecies  adfunttquarum  una  Cybeli 
Perfimilis  turrita  caput  ftdlatacp  frontem. 
Igneus  ore  color  epoffit  qui  pana  referre. 
Pedtora  pcruolitant  nebubctgyroqt  uolucre* 


rue 

t.T 

rfcA 

«3 


1 f 


v 


i 


CIBER  PRIMVS  n C cJxwperiii 

Atteo  luduntttt  uerficoforibus  alis.  •*,'>  ' 

Aequora  uenterhabcttpidtafcp  per  xquora  puppes* 
Squammifericp  greges  flexis  per  casula  caudis 
Ancltifq)  natant  pinnisrludotp  fugaci 
Per  fcoputosflC  faxa  uolantoriridcmcp  per  algam. 
Inferius  campi  herbofitcutuataqj  ripis 
Flumina  & excelfi  ncmorofa  cacumina  momea  - 
.Vertice  inzqualiipecudesdiuraanaqi  tedla . 

Atcp  per  incultos  faltus  atq;  inuia  rura  .'«2ir>r.i.  J 
Auriti  lepores  8C  flexis  comibus  errant  i 

DotcadestX  timidi  dammenarnofac^  cerui  , A 

Cornua  tollentes  uacuis  fpariantur  in  ages  n i'.!aJ 
Haec  rerum  natura  parensspueuirginis  ora 
Dulcibus  ampletftens  ulnis  Quid  mergeris  inquit 
Filia  tot  curis&folllatudine  tanta?  : oT 

Contemplare  meum  decus  K mea  maxima  regna: 

S anltacp  de  noftris  opibus  uelutante  (olebas 
Expulfis  animo  curis  folatia  carpe. 
Terra:&etummubes:flammxnjerfanle  coelum: 
Cunila  meis  fubfuAt  tegnistego  cundta  gubetno: 
Elltgcdetanris  aliquid  quod  mulccar  aegram: 

Quid  tuus  hic  moeror  ftbi  uult^quid  dulcia  miris 
Pallent  ora  modis.fii  quo  tua  forma  recdTuf  >, 

Pone  deum  curas.diul  fuafidera  fetuent:  •)/.»£> 

Ambrofia  uiuanttX  delegentur  olympo:  >.  i rM 
T erra  fubcft  hominietertena  negotia  inita. 

N ec  fines  fhiftra  humanos  excedere  tentaj 
Tunc  potes  uolucrum  per  iter  tranareiTub  undis 
DegeretK  obfcuris  inter  delphines  in  antris. 

Sirenes  ubi  funt  K inerria  corpora  phocae? 

Vt  tibi  per  fpellxa  maris  per  luftn  ferarum 
Sic  quoqt  per  coelos  inter  confoitia  diuum 
Legibus  «ternis  uita  hofpiriumqi  negamr. 

Nec  fas  eft  homini  coelum  fperare.  deorum 
Regna  cupisi  frdemq;  tibi  promittis  olympi 
Cum  neque  bturorum  latebris  afTuefccrc  poliis? 
Omnia  Inninbus  cettisego  fola  diremi: 

Quos  tranfire  ncfas.ea  uota  fuperflua  pone. 

Sit  tibi  cura  decornua  fit  tibi  cura  ucnuftas 
Ingenio  conditt  meo /dum  fingere  tento 

H ii 


SECVNDAE  PARTHENICE» 

Calliopes  oculosr&uiiginis  ora  Medufaa  :j!  A 

VtereddicJlsrK  ne  contemne  iuuentam.  -.i  A 

Nec  te  finge  deamded  te  mortalibus  aequa»  mtupZ 
Sic  natura  parens  triflem  folata  puellam.  ' ■ m f'. 

Altera  qure  tales  paulum  contata  loquelas  v/iV-I 

H auferatiK  uafro  greflum  fufpcnderat  aftal  urrJ!  I 
Affuittaurati  crincsdrons  ladtea:  fulgent  ' :tnnH 
Lucifero  fimilesoculi.rubicunda colorat  . / 

La£lentcs'auroragenasrper  eburnea  colla  . iA 

Cxfaries  emiila  fluit.toga  canera  uefbt  > tI  nhuA 

Aureatquxtradtouerrebatfyrmate  campum.  J'. 

Ceeleftis  nitet  ore  decor.fpatguntur  odores  - tcO 

Ambrofii.crediqj  nequit  mortalis  in  illa 
Spiritusiaut  numcnruel  non  fine  numine  imago.  ( ■ 
Textus  in  auratae  chlamididefcenfus  olympo  ' :;i 

Prolis  ab  xthereorfVygios  ingreffus  ad  amnes.  ~j 

Ignea  linguarum  fpccicsrqua  fpiritus  ingens 
Intonuit  fuper ora uirumrmontifqi  rclidh) 

Vertice  fidercam  Chriftus  remeabat  in  arcem 
VidtonSC  euulfae  cereo  Plutonis  ab  antro  • 

Patrum  animae  niueis  indute  nubibus  ibant 
Aera  per  liquldumtterram  praedatus  & Orchum 
Rex  fuperum  tali  repetebat  regna  triumpho. 

Gratia  nomen  habetrcuiusprxftantia  formae 
Natur.t  exemplo  uifaobfcurare  decorem* 

Non  aliter  qfol  maiori  fidera  luce  % 

VmbratrJd  exoriensalios  exterminat  ignes. 

Hatc  igitur  ftcorfa  loqui.  Quid  uttginis  altum 
Dciiasintenasanimumnatura  fuperbo  I 

Cerea. fuperciliof rerum  te  infana  parentem  ' 

Dids.Kignorasaquotuauenit  origo.  / 

N ec  nofti  genus  ipfa  tuumrtua  figna  fcquuta 
N icomachi  proles  ftcllis  crymanthidos  ut  fte  \JL 

N auigat  ammiflissX  naufraga  faepius  ardVas 
F Iantc  proccllofo  borea  fymplegadas  innat.  f 

Nanqj  aliud  uiti genus  immortalis olympo  > 

N oluit  efle  homini. fcd  ncc  te  credidit  ortam 
N ec  me  uidit  inops  ludsnnutabile  corpus 
Contemplata  deum  ftccopertranfiit  ore. 

Aulpicris  hanc  ufqi  tuis  petuenit  ad  oram*  . .1 

ti  ii  «Ei 


MBERnpRIMVB  ' *. • 

H ic  fuafopito detraxit  carba  fa  uento.  b"X'. ' 

Dic  ubi  fi  nofti/comites  pnmaruacp  Chrifli 
Caftraariumphalcfqi  uiritqui  fangutnc  claras 
Esnifercammas&qui  u icere  tyrannos:  O " 

Subiceredeo  popukisfribi  fola  reliqui  1 
CoiponuK  immundos  cineres&  tabida  oscmbnu 
Ipfacoronatasctrleflt  lumine  mentes 
InfublimemlisQuarciamdefme  nugis  rmnir.M 
Talibus  tlluflrcs animos  inuoluerecceca  »r;  «niloqsB 
Nube  tu*  notflts.ucrfis  ita  Fata  receflit  >:mj  'ctiinbnl 
PafTibustat  plutei  laro  natura  Fuborbe  T.  ii;c  juqro  jH 
V tiginis  in  thafamoiertur  liqui fle  'pauOrem;  !ab  rnr. 1 
Cuius  ut  agnouit  fraudes  abfconditamorem  u M 

G ratia difccdcnsteius qui frangerctomne  r. ' gidsfq  • 
Viiust&auxilioeceptisingcnribuscfleux  ' vifl  O 
Protubt  ora  pauor  gelida:  fub  imagine  mortis 
PallidustX  curuo  eontracfhts  pctfiora  dorfiw  ;oy  ,V 
Ccrcus.&  clinguis.trcpidus.uix  effibus  liastiuy 
Denribus  exertis  trunca  deformia  nare 
Ora  gerens:&cnirelabans:8:  frigore  toipets.  iu' 
Cuius  ut  horrificam  effigiem  flygrumq;  colonum  / II 1 
Etteffudineosuirgopertcmta  greflus  " itro3 
V idit/ab afpaflu monftri conuafa  recondit 
LuminatK  admoto  texit  uclamine  frontem.  . !i  j ol.l 


Tum  ualidis  ardens  animis  alacnq)  iuuenta  m! 

Strenuus  & grato  praetendens  ore  pudorem  vt.  !■■■'■ 

V irgincum  pidfafq?  ferens  in  pediore  flammas 
In  medium  prorupit  amoncomumq;  repertam 
Compin&monftri  repetito uerberc terga  r-  'i 

PulfattK  inicdhs  agit  extra  limina  planns  - vj  VI 
VociferansiK  fijffe  petens  caput  ora  manufqr.  . ' 

Non  fecusacfatur  fi  ucraeff  fabula/quondam  xM 
Infernum  domuifle  canem  Tinmhius  hanos;  : i \. . d 
Caldtrat/K  manibus  tenfts  auertere  cornum  /rrio>I 
N itituriK  fanem  monffram  defendere  ab  i<fh*  x Ii 
Acrius  inflat  amoracttoqt  inpuluere  uerfum  'H 
Execrat  indignanstlimocp  infigit  aquolb: ' 
Membra*}  cocnofo  fepclit  moribunda  fcpukhro* 

' H Hi 


/ 


•IBCVNDAE  dRAltTHENICESi 

Secundae  Parthenices  Liber  Secundis.  ^ ii  H 

if.  U wr  ■■■'■  - ‘"Ir^tCI 

r.  Aetior  Si  pulfauidhix  formidine  urigp-O 
1 Ocyus  ad  teplu  famulis  parat  ire  uocaris.  ’ r 

N cc  moratfefhnat  omncs:&  fcdiila  nutrix ' 
,f  ■ tam  longSUa  ligat  crines  & uirginisora 

Pallida  nodhtrnxfumoc|i  afflatalucema: 

Materna  pietate  lauattcclcrefq?  mmirtrx  riitd.-jl  n' 
Scpofitas  ueftes  adbibentrfyriumqi  ruborethaiJotlr.T 
Induit  argento  Krribus  circGdatur  albo:  ' 

Et  caput  aurato  nitidum ueftitur  amidht.  r/t 

Iam delubra fubitlucent ardoribus atx.  1.  meiriivriV 
M ugira  caua  tedla  fonanttftrepit  undicp  murmur:  i:0 
Plebis  & artantum.Solio  Maxentius  alto  - vtQ 
GeftiteSC  elato  turbameirtufpicit  oret  t 

Regia  progenies  medium  ptogrefTa  per  agmen 
Mox  oculos  in  fe  populi  conucttimnintcm  i 

Miranturc$duntcpuia:pclleaiuuentus  rr,  “> 

N omina  tomanis  eius  patriamcp  domumqj 
Auribus  admoti  narrantitenuiqi  fufurro.  : .r 
Illamouensgeftu  pcdhisfaricmqi  ucnufto  itj.tt.'  •>  > 
ScandittSC  intrepido  premit  alta  fcdilia  grefliL' ; 

Et  uicina  trucem  ftccft  artata  tyTannum.  'r  iiUV 
Me  tibi  M axentt'  folitam  ptxfcrre  falurem  : — > ' 

Admonuit  regalis  apcxtfummufq?  paternae 
Maieftatis  honor  .pictas  uiolata  repugnat. 

Nam  colis  haec  ftmulacra deo  peritura  rclidh»  ' 
Qui  tibi  folus opes  tantas romanatp  patri.  ■ i-~ 

Regna  dedirtfecitq;  matis  terrae cp  potentem. 

N cc  fuit  illius  tanri  ribi  muneris  audior 
I uppiter  agtochus  aetjo  partus  in  antro/ 

Mortalis  quodam  uitae  modo  lumine  fundhis: 

Sed  neqt  port  Petri  uocem  documentacp  Pauli  ilrit 
Roma  deum  nefdre  poterttfciuere  Philippi  ' ' D 

Et  pater  Knatustquos  funere  furtulit  atro 
Illa  hominumfuprema  lues  grauiore  ruina 
Raptus  ad  interitum  Dfccius.millefimus  urbis  . - ~ 
Annos  fctiat-.Tum  ROroa.fuosfolenlcer  ortus 
A egi:3f  accepto  cclebrauit  ferta  tonanri 
T unc  fuit  imperii  Chrirto  facrata  poteftas: 


~:0 

r1fuci 
itoV 
n oH 


t 


LIBXR  SECVNDVS  'IKVOttK 

Ettandrtn  rubiuradcitranflatatpiamq; 

Tum  primum  fortita  fidemttunc  pulfa  dcomm 
Vana  fupcrfhtio  romani  a limine  regis. 

N on  fatis  eft  quod  mille  Ioui  fcxuiuerit  annos  i 

Et  phlcgethontaris  fc  fe  fubiecerit  umbris  -Vi 

Gens  longo  romana  iugo.tuleritqj  fupcrbum  . K\ 

Imperium  flyguegentismodhftB  profundae 
N ubda.Nuncketutn iuuat  ad  damnata rcuertf  :rnM 
Sacra  dcum.parme  putant  pncftantius  Orcho 
Quam  fuperis.dnn'tta  pudet  mandata  ucrcri:  r iibfl 
Deledant  inferna  magistnunc  tartara  gaudenti  nrI 
Nunc  furi* cxnltanttpofita nunc  Cerberus  ita  . mtO 
Moribus  al  ludit  caudattnunc  pedore  toto  i mnV 

Dulcia  cemleus  carpit  folaria  Pluton 
At  fuperum  corda  agra  gemuntdunnanaqj  dani  na  [ 
Pallida  mutato  deplorant  numina  uultu.  \ 

Conqueritur  mater  natum  fparfifTe  cruorem  3 

Innocuum fruftra.pflum  totuulnerafruftra.  r 3 
Define  Maxcnri  fuperos  offendere  tanta  ' 

ImpietatetScelusrex  oromanc  quod  audes 
Suppliciis  dignum  aerernisdlioriis  orbem  . . Mi 

Tantaleamqr.firim:T  irii  tormentadabe  res  . m C I 

Sifyphiosipfrquibushxcnouafacra  litantur»  rv/I 
Iamribi  decernunt  ftygiitua  numina  manes,  bbo„3 
Finge  tamen  non  effe  fcelussdcmcnria  faltera  .uoiri 
Biftonio  ridenda  fcni.Curcede  cruentas  i.1  q i 

Cur  tantis  delubra  boum  mugitibus  implesf  ori  V 

Tunc  deum  tali  credis  placare  tumultuf 
Tune  Iouem  fortaffe  putas  reuocare  fcpulchro  1 
C antibus  hisfQuar  te  coepit  uccotdia  nate  .ion!  .!.• 
Cxfaris  ut  fieri  credas  boue  numina  catfo  :.i  ! 

Minante  miferuni  falfis  oracula  ludunt  in.xa!  \ 

Carminibus.non  hac  cmimr  romana  potcftas  iil  ? ’ ■ 
Relligiorie.pium  Chrifti  clementia  regem  1 • • ' 
Haec  ad  fceptra  uocattm  undas  qui  fanda  per  aras  T 
Dona  ferat.qui  relllquias  ibuis  atqi  dcomm  tr.  ' -I 

Conterat^  pulfisnouafufcitctorgia  bobus. 

Quid  templi  molem  hanc  magnam  miraris  K arcus 

A tellure  procul  tanto  fe  attollere  flexuf 

Hax  hominum  fecere  manusnnagis  afpice  mudum  « 


.WCVNDAE  PARTHENICES 

Hocopus  immortale  dei.Tua  numina  gaudent  33 
Bobustat  immenfi  uenis  dominator  olympi  - 1 

Iultaia/pietate/fide.quasluppiterodit.  n:;V 

Dona  cfcum  magis  ifta  muant.fine  cede  litandi  cfL  H 
Sic aitjlle magis uulcnmq  ucrba  loquenns  i3 

Admiratus  agi  iabct  ad  regalia  tecftat  O 

Seiuarfqj  locis  intra  penetrali  a daufis.  yml 

Mente  fartas  duplex  agi  tans/temeratepadorwn  1 ’ u H 
E tuiolare  fidem  pacisiam  foedere  fnxfto  / rme2 
Belli  feruoradcfttdam  pugna  claflica  fignum.  'P 
Perfephonc  regem  Aimuiis  irritaRji  aeres  jCI 

Cum  umere  accendit  circum  prxcord  ia  flam  mas,  H 
Vritur  impatiens  ceeeiMaxentius  Igitis,  ioM 

M ens  fugit  a facris^C  amata  ab  imagine  tiaptus  ' ■ 

F igit  humi  fronteuRSCcuns  immergi  tur  altis.  r A 

Abfentcmqi  animo  uideralloquirurcp  puellarii,  !!r.1 
Etfuntrjtquoncnsletali  fauda  telo  O 

Cerua  per  idaros  quaait  medicamina  faltus: 
Dictamicp  comam  uiridemrquat  uulnere  ferrum 
Manfa  fugctrdtramqi  auertar  corpore  pcftem,  1 

Cirnfla farellitibus rati nil territa cafu  ■ 91 : 
DuciturrSidominx  fequitur  ueftigia  nutrix/ 

Perq;  uias  urbis  perq;  omnia  compita  clamattSi  7I1  3 
Redditcrquo  mitem  dominam  crudelibus  armis  msl 
Prorrahitisinutrix  ego  fum.  cunabula'  prima  rt3! 

Ipfagubemaui.nofteisadoleuitin  ultris. 

Vbera  prima  dedi.dulccm  mihi  reddite  natam:  uO 
Quam  mihi  uix  bimam  mater  iam  proxima  morti  T 
T radidirtK  lachrymans  erit  hic  tibi  filia  dixit.  :•  T 
Reddite  nutrici  domtnamruel  pignot^LiUath.  uO 

Verte  tuos  in  me uultuso  natattuamcp  iH  ■ . ?,t.D 
Altricem  conuerfa  uidc.nihil  efle  folebat  itM 

Me fme dulce tibimoftros oblita  labores  ri  m-r.D 

Nonaudislamcnta/pamm  nec  lumina  flctffet  i , 

Lumina  quae  tantum  Cofttis  qua:  mater  arnaba»  - 4 


Lumina  fan dia  domus  fofctia  magna  rebltae. 

Tune  putas  fine  te  caput  hoc&  anilia  membra  O 

Poffediu  fupcrcflriTirnul  monamurruruna  f/mO 
Viximus:8C  tumulo  pariter  condamur  eodem» 
Flebat  ut  inuadi  cernens  a uulture  irides 


UBER  EHCVNDVa’:  \ 

Ladientcs  imbellis  olor.pradator  adunas  ,o 
V nguibus  & duro  difccrpit  uifcera  roftro.  . , : ia 

Fla  parenSi  uirid/  queritur  proicdtus  in  uluo*  cubi  £1 
Iaracp  propinquabant  tedtistcum  regie  uiigo  ; m:i2 
Lumine  clementer  uerfo  chariffima  nutrix  -.ualloT 
Dixit  abi.folare  domumtfociafqj  (aluta.  , 

Non  ego  Cum  limen  pofthacuifura  paternum. 

E uocor  ad  fuperos.uos  SC  terrena  uaJete  jr> 

Hofpiria.obfcquiis  inopum  dodrante  relidlO  • . , 
Panibus  aquaris  mihi  uos  fucccdere  mando. 

Sic  abicnafarur.lutfu  domus  omnis  acerbo  . ; / 

Soluitur:#  mado  pallet  uicinia  corde.  v/ 

Lugainexhauftolachry  marum  flumine  nutnx  ;| 
Anxiatfc  immotis  m3na  ipfo  in  limine  plantisi 

Crudelemt^  uocat  regem/&  cmd«  lia  tctfhi. 

Dinipiunt  aufara  nurusariflefqi  minifln 
Fenea  conuoluunt  biforesad  limina  ualuas» 

Defettz  figna  ana  domus.fufpiria  totis 
Aedibus  alta  fonantseger  tenet  omnia  moeror,  • 

I ntcrea  fandto  metuens  Catharina  pudori  / r 

Atqj  fciens  quali  regum  impetuofa  libido  , j 

Fcrueat  aflcdtu/tali  prece  numina  pulfat.  : • : 

6 an  die  pater  fandii  genitor  caftidimc  nati  t . j A 

Cemis  ut  abrupto  lupus  infid  iator  ouili  :i  •> . :.uW 

H anc  extoriit  ouemiccrcoqj  incluferitantro  orrs..lt 
Iamqi  adcritriaroqi  inuada  ioucplcnustSC  omne  ' > 
Attentare  nefas  adiget  ucnus  atep  cupido.  ( 

Nil  fupereftopishumaneiuiaclaufafaluri  [ 

Vndiqj  tenenacaua  fola  potentia  nullis 
Clauditur  obiiabus.noftro  (uccurre  dolori. • r! 
Atcp  pudicitiae  uento  rege  ucla  fecundo.  , r 

Audiitorantemctrlircginapuellams  !--/!<  1 
Et  fe  qualis  erat  primi  poft  tempora  partus  U 

Obtulit  infantem  niueis  complexa  laccrris  — ,i 
TedVa  finum  biflogradiens  in  ucftibus  albis 
Et  croceum  capirifcitum  de  uellere  tegmen 
Quod  uirid  i premitur  ftrophioxUm  uirgi  ne  fatu»  i 
Plena  uenuftaris  procera  iuuencula  uirgo. 

Stant  urrincp  leues  animat tquas  I ride  ueflit 
Multicolor  nubestpingitqi  fimdUmanoftrif 


i 


.SECVNDAE : ; PARTHENICES 
Onixis  oraipares  decor  imbuit  aureus  alas* 

Et  ficorfa  loqui  ttia  me  fufpiria  uirgo 

Deduxere  polorne  follicltcrc.pudoris 

Sum  tutela  tui. Sed  quo  fecura  quiefcasr  •■■■■■i 

Tolle  manum. libi  petpetuo  te  copulat  infans1 

Connubio  Chnltus.nurus  es  mca.pone  timorem,  i 

Sic  ait  fuluo digitum  puer  induit  auro: 

Quod  moriens  lentabat  adhuctquod  claufa  (epulcM* 
I mmottale  tc net  dhiini pignus  amoris: 
Hicnecp-Gnofiac*  fequimur  figmenta  coronati 
Vlla  nec  in  noftro  tegimus  mendacia  uerlii* 

Veta  fed  ample  dictis  rei  miracula  geftat 
Hilioriamcp  canens  fidei  monumenta  teuoluo. 

Et  iam  turba  deum  facris  dimiflfa  petudiis 
Cum  celer  aufonia  pelagodelatus  ab  urbe  > 

N uncius  enarrat  tegi’  diademate  patrem 
Depolito  regni  fceptrum  ctfTifle  G aleror  ‘i 

Lucanofcp  lares  taririqt  ftlemia  ruris 
E t nemorum  fuaucs  umbrastubi  mobilis  aura 
Temperat  ardentem  placidis  afflatibus  alium 
PrxpofuiflTe  graui  imperiotK  fplcndoribus  urbis* 
AruacpK  Alcinoi  tutam  IcgilTe  quietem. 

At<p  per  irriguos  fontes  & florida  prata 
Muncc  negfcdto  triliem  obledbire  fenediam»  D 

Lzticiam  lubitus  dolor  Occupat  .ora  tyranni  H 

Plumbeus  inuoluit  color.SC  patuere  latentia  I 
Ingentes  animi  fludhts/faruicp  dolores. 

H is  curis  exclufa  uenustfuror  audhis  X ita*  ’A 

Acri  billc  tumettnutf  itep  in  pedore  uirus  n’/ 

Perfimilis  pullo  qui  dum  inconfueta  rocufat  ' J 

Frena  parinodit  morfu  indignante  lupatum.  !\ 
Poli  epulas  largo  paulum  exhilaratus  hiaccho  i 
Captiuam  iubet  adduci/fpcdtacula  menfis 
Rex  peulans  lafciua  uolens  przbere  fecundis* 

Illa  folo  fixis  oculis  uefhgia  lento  1' 

Tarda  mouens  gtefiu  prono  regi  annuitote* 

Cuius  ut  effigiem  claram  uidere  dccuftp  . r'> 

Indolis  egregia: /tenuere  filentia  cundh. 

Et  triuiam  uidifle  putant/aut  ora  Minerux, 

Ad  quam  rex  folio  paucis  ita  fatur  ab  alto.  .. 


UBER  SECVNDVS  «c & 

Mane  deum  noftras  tenuerant  orgia  mente» 

Nec  pooiere  tuis  adhibcn  uocibus  aures. 

D ic  age  nunc  quando  potiris  conuiuia  curis 
Lacta  uoluptates  animorum  K gaudia  pofcuntt  * 
Aede  genus  patriamqj  tuam/  nomcnq?  paternum. 

Illa  manum  cracis  inftar  agens  fic  incipit  ore. 

Non  ego  iacfhmdi  Audio  primordia  gentis 
Clara  meae  referam  ritulofqiK  nominaiquando 
Rex  romane  iubesigenus  cft  illuflre  meorum: 
Maiores  etenim  fccptram  geiTercimeacp 
Sunt  reges  in  ftirpe  dccemtLagus  omnibus  au&OC 
Primus  Alexandri  miles/qutcondidit  urbem 
Et  quae  regna  uideseOC  Alexandrja  uocauit 
Mceniatpoft  celebres  pugnas  afieqi  labores 
H uc  ucnit  cum  rege  LagustPtolemjus  ab  illo 
Nafcitur  auili  proles  generofa  parente/ 

S icut  ab  exigua  dcfcend  it  origine  flumen 
Maius.hic  argypti  libycsarabumqiporitus 
Imperio  quondam.manfitqi  in  flitpe  nepotum 
Ducentosquadragintafupcrnififallimur  annosi 
Aft  ubt  romanam  fuperis  extollere  gentem 
Et  libycas  uifum  bellis  ardentibus  urbes 
Vcrtereimutari  reges  .Tum  regia  proles 
Interiit,  tunc  araa  meus  uicina  tenebat 
Aetb  iopum  campis  atauus  prafedhis  crembis/  / 

Dux  animis  atmifqi  potensnegiq? propinquus  r ' 
Sanguineifupremiuigilanscuftodia  tegni.  '-I 

Qui  poflq  iero  audiuir  fublata  fuoram 
Sceptra  dolens  longe  aethiopum  fcceflit  ad  urbe»  ' 

E t perfirpe  pater  regina:  C and  acis  illo 
Contriuit  dudtore  uagos  garamanras  K acres  rrpv  I 
Maflilum  populosearabumqi  per  aequora claUemi  ••  J 
Duxitt&indorum fpoliis remcauit  bonuHus.  !|!  i 
Quartus  ab  hoc  Coftus  genitor  mihi/dcxfhis  OC  ipfc  A 
Miliriammerampatrix  telluris  amore 
Dudhis  ad  antiquos  rediit  cum  prole  penates:  t \ 

Argentiqi  tulit  fecum  graue  pondus  & auri. 

Tandem  huc  aduecfhis  tedhim  mercatur  8£  agro» 

A tep  clientelis  clarus  famaqt  parentum 

Primus  in  urbe  fuirironunaqj  caftra  fequutu*  -iO 


> U U 


SECVNDAE  PARTHENICES 

Sempcr  in  aufoniis  Tenuit  TomlTimus  armis. 

Hinc  genus  ipTa  traho  patri  nata  unica  Coflo. 

E t genens  tanri  Toboles  ego  Tofa  fuperfum: 

Multa  dies  alios  longzuaq;  fufhilit  actas. 

Hac  efl  otta  patnjm Toboles/hac  definet  urbe. 

Sic  genus  & patriam  noflinomenqj  paternum* 

At  poflquatn  uita  funefh cecidere  parentes 
Ne  laTctua  meam  macularet  inertia  mentemi  . 

Ad  fludium  duplex  curas  8 C pecora  uerti. 

Fonte  falutares  C hrifti  fufeepimus  undas. 

E t mea  luftrali  deus  abluit  ora  Iauacro. 

Ipfe  uir  ipfe  pater, cafhim  factauimus  illi 
Corpus:8£  elabens  annis  uelocibusaruumt 
H zc  mihi  prima  Talus,  teneris  me  coibis  ab  annis 
Tradidit  eloquii  ftudiistSC  mifitad  urbes 
Czcropias.uidi  thcbas/dirceaq?  rurai 
Attica  regnaiTolumpelopisilacedemona  claram 
LcgibussK  quondam  bcllisac  Marte  potentem. 

Atcp  therapneos  Taltus  H elenzq?  penates/ 
MinoiTqtdomoscprzniptaqi  Taxa  corinthi. 

Et  thodon  flluftrem  Phoebo  Aatuaq?  Tupcrbam 
Marmorea:#  lyndi  fariis  atqt  Herculis  ara* 

Vidimus  K dclphos  dodoneaTq?  columbas: 
Cotrinam/tripodas  Phcebi/pythoniaqj  arma*  ’ 
Cycladas  8C  thracesttroianaqj  uidimus  arua. 

Atqi  omnem  lycii  graia  rate  legimus  oram  • 
Littoriscaufoniis  mox  praeceptoribus  ufa 
Fatflatux  gentis  didicixotumq?  latinis 
V iribus  K bellis  attritum  Ingentibus  orbem. 

Regna  Britannorum/ Ccrmanorumqt  Tuperbam 
Progeniemclcythicas  alpes  hircanaqj  longe 
Littora:#  euTratentnabathcaq?  ruracSycncm 
E t libycas  arces:#  qua  iuga  porrigit  Atlas 
Maximus/inuafu  romanz  gloria  gentis. 

Czfarcos  proceres  U quarri  fzcula  regni 
Atq?  tot  illatam  alidcliuulnere  mortem 
Principibus  legi/motes  & furta  deomrnr 
Et  tandem  nihil  die  dies  mutabilis  zui/ 

Dxmonas  cfle  deos/#  totum  ambagibus  orbem 

Conflat  ia  cnoresdutflumtnullamqi  Taluti 


LIBER.  ' IECVnBVS  :Vd|g 


5 51  xaJI 


uni 

hifr 


>V1 


:cO 


ibal 

.r» 


Eflcuiatn  nifiperChrifti  documenta  fidetrit^: 
Sicarabum  libnVTtfc  uul(  ludxa  uctuftas: 

Sic  quibus  « ueftri credunticcrihere  fibyllar. 

Quo  magis  admiroruos  qui  terraqi  mariftp 
Regna  gubcmatistquomm  mutabile  uulgus 
Ducitur  exemploitam  claro  errore  teneri. 

Ettanta  fimulachradeum  ambitione  tueri: 

Et  ftatuas  horum  dnrinoextolfere  cultui 
Quorum  uita  fuit  fcelerum  fcntina.Quod  Io 
Noftra.quod  IchneumontK  quddlarrator  Anubisl 
Accipitcr/fcllcsibos/oxyrrhynchus/fiiibis 
Numen  habetf taceo  Martcm/Phcebumcpi  louetrtqjl 
Quorum  tanta  canunt  ueftri  miracula  uatcS.  1 J3,rI  '■ 
H i ftygios  ideo  metuunt  iurarc  per  amtiesi 
Quod  ftygiis  merfi  ftagnis  altaq?  paludct 
Dant  fcelerum  attroces  iufto  fub  iudice  pernas, 
Veridicum  ucroChriftum  fine  crimine  cuius 
V ita  fuit  nigro  manes  qui  traxit  ab  orcho/ 

Qui  cacas  hominum  mentes  K luds  egena 
Lumina  rcftituir:ficcifq}  liquentia  plantis 
Aequora  calcauk  fugiris.reuocare  memenw 
Rex  romanc  pedem  iufti  trans  limina  lapfum. 

Talibus  orantem  uerbis  mirata  fedentum 
Lcdacohors/auespharii/procerefqj  latini.  px. r>K. 

Infpctftufqt  magis  fexus  dicentis  K artas.  1 ’ 

■ Illa  etenim  terfena  fuit  fupremaq;  brumma. 

Rex  tamen  implicitus  diuorum  ambagibus  argre 
D itfta  tulit.mandat  uindis  & carcere  claudi: 

A ffigiq;  cibo  tenui.uix  fluminis  unda 
Vix  fimplex  concefla  Ccres.inclufa  tenebris 
OratrK  in  magna  Uerfatur  luce  per  umbras. 

Sedula  Perfepnone  mendacis  Imagine  fumpta  ’ 

P incernat  Ichthyboli  cui'  uoxobfcura/procaxqt 
Ingenium.tumid*  faucesmirgenria  labra: 

Diffufarqi  aures/K  nafi  plurima  moles 
Signa  uiri  excordis  miflaqt  furenris  habena: 

Pes  breuistK  grandes  proceri  corporis  artus: 
AnguftUmqt  captlftfrons  multo  obfcura  capillo 
H ic  erat  in  magica  regi  comes  unicus  arte. 

FtttUriK  obfcuris  uocem  de  nanbus  haurit. 


oT 

t»« 


qml 


SEOVNDAE  PARTHENICES 


V irginis  unius  quidtanti  pendimus  ora  Jlli 

Rex  Romane.rudcs  inter  facunda  uideri  : 

Garrulitasindoda  potefl.nos  proelia  dodi  iq.  .2 
Miliriamcp  fufnus.fi  dimicet  enfe  uclhafla/  .rnoup 


Nemo  ex  hoc  numero  tali  fugiturus  ab  horte  eft.rr;  .a 
Verum  hoc  non  fert©  beHum  fed  uocc  gerendum.  jiQ 
Nemoeftomntshomp?«tWpmnesfP(t*nibus  arte*  nH 
Collige  finitimis  claros  et  urbibus  crapcs  -r.uit.Ait.  ' 

RhetorastSi  quibus  cftrprjiansc  cPpia.  linguae,  nu.o  up 
Audiafhqs  rouli?t;<je  teUtgipne  ioquenteS:  ..  s. :fioV. 

Etpudearcarpfrflcdcpstexplofa  Diorle  air-ji^A 

Aeneadum  matri  Si  ppOro  det  thura  QuirinO.-i  muK 
Si  neget  impictasftrroplcdcturSi  igne.  ? rnmouQ 
Perfcphones  omni  placuit  fentraria  menfae  zorrri)  i H 
Et  ftmul  a toto  coetu  laudata  (edentum.  • I Loup 

Nam  foliti  ludos  celebres  inferre  theatris  , .1  incCI 

Talia  romani  curant  fpedaculaciucs.  «V 

Mittitur  ad  Solymosad  ldumcos:3i  E rem  bos:  ^ r.itV 
Ad  facram  Veneri  Cyprumilicet  aequora  uentus  , i ' > 
ToIlat:Si  albentes  ueniant  adlittora  fiudus.  rnirn.t. 
RegiacontemnitlegesSifrenalibido.  irtouj/r/. 
Mittitur  ad  Schedii  catnpost M e ndefiaqj  atua:  ■, ; 

Hcrmopolifcp  larcsad aquofam Naucratis  oram. 
Necropolimtk claram  Menelai claiTecanopum:-  ,o  T 
Qui  uocet  eloquio  infignesfandiq?  peritos.  -r.l:  ' 

Premiauidon  ftatuit  uafa  afpcra  gemmis  i.nt.’  • 
Aurea.-purpuream  uertem/lauriq)  coronam.  .'■( 
Interea  cupidus  regni  Maxenrius  alto  , , 'l 

Corde  uolutabar  Romam.cupit  ire  per  undas 
N auigio celeri tpatrixcp  inuaderc  fines.  Vn-,;  x'tV 

Scd  picea:  nubes  Si  hyems  contraria  nautis  iO 

Impediuntcurfus. Aquilo bacchantr  Si  Eurus  t.luLoeS 
Imponunus  agit  pluuiastfreta  concita  clamant.  t 
N ec  fpes  ulla  uix  fupercR  nifi  uere  reuerfo:  rr  • ?.: 
Namquaqua hybcmisnonnuncj tutadiebus  A 'l 
Aequora  fmt/dubio  tamen  inconflantia  calo,  • ■ fc 

Propterea  inflatum  rabies  abfeondita  pedus  . .q 
Rodit. ab  imperio  exclufum  dum  fc  uidetmnda*  • r 

ExecratSiucntosSifingulanumina  ponti: 

Doridaqt  Si  natastcum  matre  palcmona.G  luaucum. ; 


LIBER ' SECVNDVS  tcMii. 

Prothea.K  occanum  tum  coniugc.uela  ra/cfcp,  vT 
Conatus  in  mitem  parat  ctudbre  puellam  r b i n •- 

Conceptum  irirusaaatatj  incenditur  ira.  ;oM 

Non  fccus  ac  ctrcumpofins  hartilibus  atdet 
Caeruleus  ferpens^  aperta  fauce  ucncnum  • non  A 

Colligit.ignruomifqt  oculis  atqj  auribus  altis  ixIhuA 
Sibilat .K  tetram  diffundit  in  aera  peffem.  -n.icO 

Sic  furit  impatiens  Cxfar.ruuat  ignibusigties  oH 

Perfephone.modo  hydhridem  modo  nytfbcoracern 
Fingit^i  hoc  acri  premitur  Maxentiusoeflto  n r - rr.T 
Perdius X pemox«anrmum quoqj  fomnia  ucxani.  ni 
Arduus  xoi mons  eft  Titanis  ad  ortum  Lil»a 

Mons  afur  libyarcp  iedens  confinia  irata/  :/juLoQ 

Et  quafi  communis  limes  caput  erigii  altum  mloi<I 
Aflyrios  arabefeg  uidenstegyptiacp  araa  'fnqmoD 
Verricedefummo.Cafiumdixcrc.fcpuIchro  i1 1}/. 
Romulidae  magrii8C celebri  Iouis inclytus  seder  '.I 
H uc  oblcdandi  ftudio  per  littora  mentis 
Fertur  equo  Cafar.triduocp  in  ntpibus  alris 
Delintit  magias  exercens  carmina  fignis:  :oH 

Ichthybolnfcpcomesatmuiqjabfcondita  nube  v>K 
PerfephonciK  tacito  profert  mendacia  rifu.  iL 

Interca  coniunx  uulnt  uerbifcp  puella;  i ih  i.inO 

Capta  motas  non  ferttfed  mox  abfente  marito  rtxiQ 
Opportuna uidensdatatctnporamotffc  filcnri  ri 
Cum  duce  Potphyrio  qui  preftantiffimus  armis 
Cyrene  prefedhts  erat :fcd  uenerat  illis 
Milite  cum  multo  facium  ad  folemne  diebus) 

Tendit  ad  horrentes  obfcuri  carceris  umbras: 

Et  tenui  denfam  fuperat  uix  lumine  nodtem 
Ignis  anus  cornu  daufum  quem  praeuia  geffat. 

H oftia  claudebant  ad  imm  tria  fenea  magnis 
VcdfibustX  fquallcrc  fitu  locus  ante  folebat  Ii  r 

Terrifico  jiigra  fbmix  calligme  rineffus  j!c 

H umidusr&hittea  panes  lanugine  candens.  . j Q 

Marmoraq)  afliduum  femper  lachtymanria  rorem. 

Et  iam  cardinibus  primo  de  limine  uerfis 
Impulit  ignotus  nares  odoromnia  uincens 
Quie  reges  unguenta  fyri  perfaccp  folebant 
Delinas  inter  gemmis  includere  Kauroi 


SBCVNDAB  PARTHENICES 

Talia  feu  mallent  proprios  feponete  in  ufusi  rI 

Seu  dare  natarum  muliebri  fcrinia  mundo.  ') 

Mox  rimis  illuftre  tubar  clarefeere  uifom»  :> 

Quod  duplices  abigat  notihfqj  SI  carccris  umbras» 
Attoniti  prefiere  pedes.K  lumine  tedlo  ' > 

Auribus areftis pendentaudire  Ioquentes  ■ . ;:II  jD 
Concenmni  q?  lyne  exilem  uocefqt  canentum  :>2 

Pertenues  uifi.Raptar  dulcedine  mentes  m 'm3  ji  3 

P«  longas  immota  moras  uefhgia  figunt. 

Talia  coeleftes  animi  folatia  caftis 
Indulgere  folenttternr contagia  poflquam  bol 
Dedidicere  graui  fceletum  dc  turbine  fandam  r ifcrA 
Dedutfh  ad  mentis  requictmatqi  filenria  clauftra. 
Prolata  mox  luce  fores  referantursK  ipfam  -no : t 

Compedibus  uindtam  duris  gelidaqi  grauatatn 
Mole  cathenamm  8£  grauia  inter  faxa  iacentem 
Ieiunam  tremulam®  gelu  uidere  puellam. 

Quod  neq;  myrmidonu  quifqua  dolopuue  ncc  ipic 
Tmx  Phalarisiduriue  atrox  buftridis  aufit  :t 
Non  diomedeus  fiabula  inter  Ceua  minifier 
H oc  fenis  infandi  fceleris  M axenrius  audior 
indignus  qui  uiuat  agit.Clemenrior  ipfo 
Crudeli  regina  utro  chariflima  uitgo 
Dixit  in  has  tenebras  qua:  te  fortuna  redegitf 
Cur  tali  aerumna  tantoqt  horrore  fepulta  es£ 

Quis  tuus  ifte  deusiqui  te  tam  mftia  iuflit 
Vincla  pariCCur  uis  tenent  miferanda  tuuenur 
Perdere  felices  iftis  cruciaribus  annosi1 
Ad  quam  fubridens  oculis  cum  uoce  leuatis 
Virgo  aitrinfetfhe  fiilgenri  murice  ueftes 
Ante  cadis  rapidos  ignes  patiuntur  ahenisi 
Quam  celebres  ufus  habeantnegumtf  ferantur 
In  thalamos.prius  accenfis  fornacibus  aurum 
Soluitur  in  riuos  8 i multo  uapulat  itfht/ 

Quam  gremio  fuaucs  epulas  Kuina  capaci 
Acctpiat.multo  fiibiguntur  uerbere  farra 
Ante  fatigaris  q ftnt  alimenta  colonis. 

Mens  humana  fui  fub  inerti  pondere  preflii 
Carceris/K  terne  latitans  in  mole  caduca 
Non  nifi  per  luftus  K lamentabilis  xui 
ii  I 


lr»4 

otni 


UBER  5ECVNDV3  K,r. 

Supplicia  «ternos  mundi  fortitur  honores: 

. Non  aliter  facie  lutetc  contagia  pofiunt 
Abrad  imnbibitas  fordes  animocp  receptas 
H*  rcfacam  anesmee  te  regina  uoluptas 
Si  ueri  dbi  cura  bonitfu  cura  faluris. 
Perpetuae/fallattblanda  fub  immine  femper 
Ingrcditur.nardi  fuccosatngucnta/faporcs 
Mellifluos  prarfcrt  uultuqi  applaudit  amico. 

Sed  nihil  cft  fine  fraudctlarcnt  fub  meile  uenenat 
Qur  poflquam  imprudens  biberis/fugit  illa  repente 
Laftt  dol  is-manct  infixum  fub  pecore  uirus.  , 

Dicubi  nunc  illxtquarum  uutgata  theatris 
Crimina  conculcant  probitatem  humanaqj  corda 
Mortiferis  abigunt  ftudiis.Brifcis.Elifa. 

Phyllis.SC  Oenone. Sappho.Chryfcis.K  Helle. 

T ’yndaris.S£  mater.  M cdcaqt  .Pafiphaccji. 

Atqj  meat  Cleopatra  domus  grauedcdecusfomnea 
V t duxere  breues  foedis  in  Ibidibus  annos 
Ad  ftygios  ucnere  lacusaemecp  fub  umbras 
Forma  uoluptates  8£  opes  8£  gloria  regni 
Non  ualucrefequidominastpoft  funeta  nullaefl 
Di  (paritas  animisauTi  quam  dum  uefrimur  aura/ 

D ifparitas  motum  indurit.fi  cernere  fas  fit 
Aethcreos  regina  lares  & limina  diuum 
Occidet  omnis  amor  uitar  mortalis:8d  ultra 
Nulla  dies  poflet curis  abducere  uanis 
Aliius  af  flatam  diuinonumine  mentem. 

Nec  njfi  per  multos  uoluit  deus  cfle  labores 
Ad  fua  regna  uiam.ncc  fidera  fegmbus  offeit: 
Sicnosipfe  fuo  noftcrprincepfqi  pntcrq; 

Admonet  exemplo  Chriflusrqui  brachia  ferro 
T ran  fligenda  dedit  :plantafq?  3C  pcdhts  apertum. 
Ipfeuidcns  hominem  antiquis  erronbus  adhjm 
I mmcrlumqi  altis  tenebris  non  pofle  reuerri 
Ad  ccelcfhs  iter  panixiSi  fimulachra  deofep 
Marmorcoscolere/SCuili  fe  credere  ligno:  i 

Venit  in  bos  artusiK  aperto  lumine  nodttn 
Abfhalit  horrendamtarq;  uagoscollegit  in  unum 
Iuflititr  & fidei  callem  :quo  fanria  nepotum 
fWWiawt  adiuta  dotnos  intraret  olytnpi. 


/ 


, SECVNDAE  PARTHENICES 

Sed  tuus  hic  Cxfar  diuum  refponfa  fcquutus  '*• 

In  uenim  mouet  anna  deumtmultofqj  trocidat 
Chriftigenastqui  mox  ut  defetuere  caducum 
Corpus/in  aetherios  ignes  8£  fidera  tendunt. 

Ipfe  autem  infelix  omniq;  mifenimus  xuo 
Se  grauibus  mergit  pcenis:8£  more  gigan  tum 
Pugnat/ut  excelfos  trahat  m fua  poflora  montes.  1 

N unc  delubra  louis  nodhtmacp  confulit  exta: 

Et  fibt  promittit  fceptrum/tarpciaq)  regna 
AmbjttK  ignauo  fperat  fuccedcrc  patn. 

O 'fragiles  curxio  dominandi  infana  libido: 

Quot  lariis  nuribus  lachrymasiquot  funera  tome 
Quot  cf  des  dabit  illa  diesscum  dignior  ipfo 
MifTus  ab  occafu  princeps  infignia  Chrifti 
Qui  feret  abietflisaquilisilariflima  folus 
Regna  gubernabit. Chnfloqi  aucflorciporitus  • 1 

ImperioiChrifti  leges  extollet  ad  a Ora. 

Vir  mus  arma  ferox  capicttfed  Mane  finiflto  1 f 

Corruet :8£  trifles  ercbi  rapietur  ad  umbras. 

Quare  age  ne  noflros  luge  regina  dolores: 

Sed  magis  artumnasiSC  formidanda  mariti 
Damna  tuitprolifq?  tuxtftragemqi  motum. 

Nan<qj  ego  fi  paulum  afflidto  fum  corpore  preflar 
N il  tamen  eft  in  me  flendum  mihi  rfidera  carcer 
Parturit  ifte  mihirfadunt  tormenta  beatam. 

Etiam  finis  adefltnoiAem  iam  terminat  onus 
LuciferrX  clari  facies  apcriturolympi. 

Sic  ait.auditas  quafi  quaedam  oracula  uoccs  . 

Cum  duce  Porphyrio  uoluens  regina/fibyllam 
C acinus  afflatam  nec  uerba  humana  Tonantem 
ExtimatrK  paucis  ficeft  affata  puellam. 

Credimus  ouitgo  coeli  te  arcana  tenere: 

N ec  te  tanta  patinec  te  fine  numine  fari. 

Credimus  & Chrifto  tecummolumufqj  faluris 
Participes  tantx  fieri.Clarelcere  Chriflus 
Incipit:8£  tomm  late  regnare  per  orbem. 

Omnia  Chriflus  habet  nubet  omnis  fanguine  tellus 
Innocuo.memini  Roma:  uidiflegregarim 
Chrifligcnas  duci:K  quofdam  periifle  ferarum 
Morftbus^C  quofdam  gladiis:  in  flumine  quofdam. 
iiif  , 


LIBER:  5ECVNDVS  i /Da«.>f. 

In  mare  complures  fodienda  ad  marmora  miflos.  1 i 
Flumina  rena  fieturo  fufo  (aerata  cruore 
N umen  habent  ChriftiaJebentur  SC  omnia  Chrifto, 
Vidi  ego  Cecilix  poenas:&  flebile  fantfbc 
Funus  Anaftafix  uiditAgnetifq?  dolores. 

Tyburti  fratnfcg  necem. Crudelia  nobis  ; . i 

Vulnera Chryfogoniueniensnarrauit ab Iflrts  . » 

N uncius:&  fateor  lachrymx  cecidere  repentes.  : 

Hippolytus  laniatur cquisXaurcntius  ardo»  ti 
N ec  fuperare  uirum  fl  ammi  neqj  fenea  poflunt  it 
V erberarfic  em  iturarlum  dic  inuidus  orchus  adi'.' 
V indtunK nulla effe poteft indoria maior.  iuoliiH 
lam  mea  termeram  crebra  corda  intima  mortes.  ..  . 
Et  tanta  horrebam  paflim  lamcntaiuirumqj  lA  «!iI4 

Saepius  incrcpuimerum  furibundus  6(  atrox 
Nec  feruare  modum  mtfens  neq?  parcere  nouit,  k H 
V iderit  ipfe  fuam  fortem . N os  cartta  fubi  mus  ..r.aC 
Chriftc  tua:&  pofthac  nta  numina  fola  fcquemur. 
Pauca  pati  fatiusrbrcuibufcp  seterna  parare  j 

G audia  fuppliciistq  dum  fugientia  frufba 
Complexi  bona  conamur  retineret  laborem  Q 

PerderciA.'  infernos  demum  defeendete  ad  amnes." ; 
Sic  aitA:  rubro  furgebat  ab  aequore  fulgens  iuli 

LucifcnSd  cafium  runlans  aurora  cacumen  :.y-z2 

Luce  colorabat  crocea.  Regina  comcfqj  rO 

Potphyrius  fletu  mad idi  rediere  per  umbras.  i -1 

Nona  dies  aderat.turba  flipante  tyrannus 
A fluitat  decima  fubicrunt  moenia  luce 
Rhetores  acciti  uerborumambage  parata.  , ; ; . : ■ 
Arduus  ad  leuam  portum  fubeuntibus  alta 
Rupe  locus  furgttphanx  contrarius atd/  Vi 

Vnde  licet  totam  daris  profpe&ibus  urbem  I-  . 

Subictffafcp  rates  fmuofaq?  littora  portus  . ' t r> 

Et  procul  in  Cyprum  flutfhtsfpetftare  natantes. 
Hicfuit  Antoni  cum  iam  Cicerone  perempto  « j 

Vidhisab  Auguftociuilia  poneret  armat 
Regiaanox  iterum  tenouata  in  littore  pugna 
Fradhis  in  has  fugit  larebrasmoua  motnia  Cafar 
N icopolim  dicens  flatuittmonumcntatp  uidtor 
I nclyta  pellxis  pofuit  contermina  portis 

JL  tiii 


. SECVNDAE  PARTHENICES* 

H ic  igfcu* pofiris  ampliffima  fedibus  aula  m n I 

Cingitur aulacisilongo uclamina tradu  • riT'  jI^ 
Accipit  & pido  panes  uefhtur  amidu.  'A 

Hic  N inus  S£  coniunx  fexutn  mentita  uirilem  «/>  iL;  . 
Codilibus  muris  Babylona  Semiramis  ambit,  u.  ;• . :i 
Aflyni  regcsipcrfatimediqi  fcquumur.  maii-Ui  ;T 
Hic  Cyngenus  aipugnx/funuTcp  CTuentura.nniyV 
E t Thotmns  uultu  fcythix  regina  fuperbo  .ii/nnui-  : 
S anguineum  tcgiscaput  infertabat  in  utremr.  loqqi  • * 
Id  quoqj  fubfcnptuntjgnris  epigramma  figuris  s.  t yj  V. 
Debita  fanguincomorsfanguinolenta  tyranno^  in'/ 
Hic  Iouis  8 C Scmelcsgangetica  filius  atua  Anidbni  V 
Vadati  imbelles  inuoluit  cedibusindos.  i rr>m  mc  \ 
Miles  Alexandri  longinquum  nauigar  aquor  ;r,i i II 
TaprobanatK  maria  emiflts  incognita  mergis»  i 'iq  j.S 
Nacp  polus  gemina  quicircunfcribitur  ardo  o 
OcciditiK  gelidos  illic  non  porrigit  ignes.  < ‘ V 

Sidera  funt  illi  nobis  incognita  coeloi  n'.  > 

Qua:  diuerfa  creant  illis  animantia  tems/  , •••' 

D iuerfofq;  hominum  morestaliumcp  colotem. 
Quando  dies  illis  oriturdenfifiima  nobis  . ■ > 
N ox  filetiSi  medio  uoluuntur  fidera  lapfu. 

Hunc  igitur  romana  cohors  cum  rege  latino  . xaii 
Scptacp  mulripliciregina  fatcllitcucnit . > 2:  riir.uJ, 
Certamen  uifuranouum;8C  fine  nomine  turba 
Plurima.Subdraris  aurata  tapetibus  alto  i 

Fulget  fella  loccequamuix  Maxentius  oflro  • ji.rfoV 
Splendidus  & gemmis  late  rutilantibus  intrat,  ; ; " ' 
Quinquaginta  acres  animis  linguacp  difetri 
Rhetores  ad  leuam  pofuura  afeendere  tribunal. 
Pellitur  c medio  uulgustfedere  latini  : uqrj 

Ad  dextram  proceresdagidse  tenuere  finiflram.  >!  >ri  V 
Ordinibufqj  filent  completa  fcdilialongis.  idir-  u 
Ingreditur  utrgo  tanti  cartammisaudor:  r •.  !;: 

Quam  circa  magno  N afamon  ilrepit  agmine  lidor 
Gens  feraigcns  immanis  agens  ex  xquote  predas 
Cum  miferosaquiloiacitinuada:fyttica  nautas 
Splendida  lucifero  fimilis  Catharina  nihilcp 
E xtenuata  fame  8£rofco  fpedabilis  ore  • ; f<y  • ■ 

Nam  deus  ut  lacui  torqueret  pedotaregisi 

i U i i , 


LIBER  SECVNDVS  ctyii. 


Illius  ambrofia  uultum  fronterocp  comafcp 
TinxerattSC  totam  coelefb  afflaucrat  aura:  i 

I uffa  fcdct.trabs  alta  ligat  pendentia  pugnae 
Prftniadlantuerftsatrofhuulnbus  omnes.  rrr 
Cuntfla  fil  cottregis  nutu  data  copia  fandi. 

Talia  tum  primus  fumpfit  primordia  Rhetor. 
Maxime  romulidumCzfanquem  Iuppiter  unum 
Deligit  immenfi  cui  fint  con  fortia  regni. 

Non  ego  dicendo  laudes  aequare.deotum  .ui.-j 
PofTcputotneqjenimfasidmortalibusullis  ' /■ 
Sed  ne  tanta leuesuerbofa  licentia  linguas  .•jioujgtil 
Inflettut  in  fuperos  paffim  conulcia  iartent/  -jilqntriJ 
Pauca  loqui  fuafitpietastcaufamqi  tueri  , 
Ccelicolumrqui  tcCxfar  romanacp  regna  ■ t,  / 
Pnedpuis  tollunt  fludiis.qui  barbara  tandem  ) 

Aufoniae  fanCtis  domuerunt  legibus  arma. 

Maximus  hic  orbis  geminoqui  nititur  axe 
Quem  decorant  tetemi  ignes  quem  circuit  ardens 
LumineperpetuoTitan/gcrmanaq?  pheebe/ 

Nil  loue  maius  habet,  fedet  alto  in  ucrtice  mundi 
TartaraqiSC  terras  complexus  SCatquor  Scauram  T 
I mperio  artemo  regittomnia  Iuppiter  implet. 

Omnia  merite  gerens  animo  procul  afpiat  omne 
Tempus  8C  incumbens  cubito  uigil  cxcubatripfi 
N ulla  quies  8C  fumma  quiesiab  origine  farihim 
Seruatopusifcmpcrqi  nouis  noua  corpora  fornus 
Sufcitattcx  aftris  animas  uitalibus  haurit 
Quas  in  membra  pluatrmox  uitae  munere  funCIas 
Euocat  ad  coelos  iterum.pofl  tempora  foli 
Nota  fibi  rurfum  emittit  rurfumqi  reducit. 

Hoc  opus  eft  quod  fine  carcnfed  fumma  uoluptas 


Ipfi  operi  coniundta  quies  atema  uocatur. 

Ipfe  fibi  tante  molis  ne  folus  habenas 
FleOeretmt  tanti  fateret  communia  regni 
C audiarptogenuit  natostquos  fuflulit  inter 
S idera/ur  ex  alto  curent  monalia  coelo. 

Sic  Venus/SC  Pallasiftc  Marsiferiefq?  nepotum 
Sutgitntt  AeneasiSC  Romz  conditor  urbis 
Romulus:8C  dato  ftcllatus  in  zrhere  Catfar. 
Indigetcfcp  alii.quorum  tutela  iacentei 


T 


SECVNDAE  PARTHENICES 

Mittitur  in  terras.Meriris  pro  talibus  fpfi 
Cum  dare  nil  melius  poflint/furoanribus  aris 
Thura  ferunt  homines  tonerantep  altaria  donis. 

T empla  Iocantttantocp  deos  tedantur  honore. 

Hinc  Ephcfi  moles,  dodonexq;  columbar. 

H inc  H ammonis  opus  dariiq;  oracula  Phoebi 
Et  lyciac  fortcs.K  delphica  phocidis  antra. 

N ancp  hominum  miicratagraues  pia  numina  cutas 
Dant  uariisrefponfa  mod  is.indanria  bella 
lnfidias  peflemqi  monent/cafufcp  (iniflias 
Ingruere Jiumanis nunquam  tacuere  uocata 
Suppliciis.tumidus  Mfdo  cum  milite  graios 
Opprimeret  Xerfesrmiferanmm  oracula  diuum 
Vincendi  docuere  uiam.cum  punica  bella 
Cladibus  innumeris italos  romanacp  regna 
Concuterent/diuum  phrygio  de  littore  mater  •'/. 
In  larium  trandata  graucm  fcdaiTc  tumultum 
D icitunaufpicii  fq?  de*  uidfTc  larinos: 

Et  nedum  decide  fuis  de  finibus  hodem 
Sed  libycos  etiam  ferro  dammaqt  penates 
Vadaddarcp  armis  birfam  eucttiOc  potentem. 

Quid  referam  auxilio  IouisK  Iunonisab  arce 
D eieftam  fenonum  gentemfK  capitolia  forti 
D iuorum  protetda  manufpedemcp  repulfam 

Maniacum  Phabo fatus at<p  Coronide  nympha 

V erfus  in  effigiem  colubri  romana  periuit? 

Quo  fit  ut  impietas  atqt  irteuercnriadiuum 
Sit  fcelus  horrendumtflC  nullo  delebile  factor 
Sacrilegas  odere  manustodere  fuperbos 
Numina.TantaIidisnatos  Latona  peremit. 

Iuppiter  anguipedes  congedis  monribus  aufos 
In  fuperos  tentare  uiamscurrucp  uolanri 
Eolidem  aggreflum  tonitru  fimulare  fragorem 
Fulmine  dciecit.toruatcp  Lycaona  regem 
Induit  ora  fax. nudus  cute  Marfya  Phabum 
Repent  ultorcm.temeraria  fenfit  Arachne 
Pallada  cxcropiam.mentitx  pergama  troiac 
Ira  tridentiferi' perterruit  Ennofigef. 

Sed  quid  egoanitor  Phabo  fupaaddere  Iumenf 
Illa  faris  fulgore  fuo  fententia  non  eft* 


p 


UBBR  5ECVNDVS  ee.yin, 
Et  fcelus  a fuperis  habet  & fua  premia  uirtus. 

Quare  age  conceptum  uirgo  depone  furorem: 

Nec  tentarc  deum  genus  infeliciter  aude. 

Eft  thalamis  pnelata  Vcnus/prxlata  puellis 
N ubilibus.tardas  nifi  fis  pertefa  iugales 
Sit  tua  cura  Venus.quod  fi  feruarc  pudorem 
Virgineummauismbifntutela  Dianx. 

Numen  utrucp  pium  .tua  qui  iam  poflidet  orbem 
Vota  fecundabit  Cxfar.quid  pallida  m erres: 

Pone  metum  uirgo  infclix.rcfipifcc  parumper. 

Pro  generis  fpletidore  tui  connubia  Cxfar 
Clata  dabit.nam  te  Lagidarum  a fanguine  dudfam 
Commemorant. proauos  femen q?  imitare  paternum 
Etcognofcedeosiquos  agnouere  parentes 
Ante  tui.quifnam  nugas  perfuafit  aniles 
Vtgcnitumobfcura  (cgniq?  propagine  Chriftum 
Numen  habere  putesf mundus  coniurat  in  omnes 
Chriftigcnas.iam  terra  rubet  iam  fanguine  pontus 
Spumat:&ex  toto  genus  hoc  explodi  tur  orbe. 

E t tu  dotfta  bonas  artes  fata  fanguine  regum 
Et  forma:  fplendore  nuens  gratiiTima  tantis 
Principibus  magnae  domino  gratifTima  Romx 
Et  modo  florentes  annos  ingrcfla  tuuentx 
Sponte  tibi  mala  tanta  parasfuis  ferre  larentes  1 - 

Carectis  obfcun'  tencbtas.uis  ferre  cathenas 
Extremamcp  pati'  fana  inter  uulncra  mortemf 
Ah  mifererc  tui  faltcmrmifcrcre  tuorum: 

Defertx  mi  ferere  domus,  lamenta  prcccfqj 
Necontcmnetuxgenris.depone  ngorem  'St 

Marmoreum  uirgo. nec  contra  iuradcofqt  O 

Foemineas  extende  manus.tibi  gloria  uilhc  : t * 

Maior  erit  quidfrici.fpcs  unica  tanti 
Sanguinis  extingui  prolem  patiere  tuorumf  ’ ' 

Carminibustuacorda  malis  poflefla  retardat 
Chriflus^i  haud  compos  mcnris  cognofcere  fandtas 
N on  fineris  monitustfed  mox  ut  marris  ad  aram 
Numen  adorarisipulfacalliginetollet 
Libeta  mens  oculis  & te  tua  limina  Ixto 
Accipient  uultu  reduccm.quid  lenta  refiflis? 

Rumpe  moras .nec  te  dementia  Cacfaris  ullum 


SECVNDAE  PARTHENICES 

Ad  fcclus  muitannec  ad  importabile  pondus 
Vrgetiopus lcuciucundum  laudabile, (anChim  i 7 ) 
Impetat :id  ptoccrcs optant.id  fupplicat  omnis 
Vrbs  tua.Quid  tantis  8£  fola  & foemina  uotis 
N on  parere  potcsfda  thura  calentia  Marti: 

Dux  tibi  Catfar  erttmos  te  comitamur  euntem. 

Sic  ait:8£  Cxfar  nuru  aflentitur  8C  ore.  > 

Secundi  Parthenices  Liber  Tertius. 

Egia  progenies  fixis  immota  manebat 
r Luminibus  turri  fimilis  qua  Taxea  moles 

Suftinettatqi  omne  fert  incocuffa  ^cellam. 
E r tali  alTurgens  fermone  filentia  rupit. 

Si  mea  ntens  ullo  poterat  fermone  moueri 
Hoc  fateor  compulfa  forettnaq;  omnia  rhetor 
Attigit, humanum  quibus  eft  mutabile  pe&us. 
Etfadtum  faris  eftarririi  inuiCbt  remanfl, 

Diuini  hoc  uirtutisopusjfi  numen  abrflet/ 

Viftor  crattgrauibus  potui  fuccumberedidtis. 

V intrices  habeat  lauros, ptolataqt  pugne 
Dona  ferat  uirtus:5£  non  fortuna  Coronam 
Quoad  pomit  fecirtpotui  ftne  numine  uind. 

Sed  mihi  numen  adcfbquo  mens  arrepta  moueri 
Nelcit.ad  Euphratem  porius  fui  flumina  nuttet 
EridanustTyberim  Tagus  influettabdua  N ilurof 
Ante  H Pyrenes  Rhodope  iuga  mittet  ad  arces: 

T aurus  ad  athlantcm  fugicttCarmelus  ad  oflams 
Quam  mea  fancfhts  amor  Chrifti  pmcotdia  linquat. 
Quam  Marti  & gelidis  ponam  libamina  faxis. 

N cc  fuperos  odunec  numina  fanCVatnec  aras 
Numinibus  facras.uerum  qui  numina  uanum 
Vulgus  ait  tenebrofa  fcquens  ueftigia  patrum, 
Numen  habere  negottrnear  fi  I uppiter  arcem 
Aethcreamrquis  templa  Ioui  quis  facra  negabit? 
Sponte  ego  thuraferam.Vcncris(fi  numen  habent) 
Numen  adorarem.Phcebum  fcquanatqt  fororem, 

Si  foror  SC  Phoebus  dii  funt.uenerabimur  aram 
Pallad is, itherco  Pallas  fi  nata  cerebm. 

ImpiusiSC  magi  dignus  phlcgcthanie  £*b  imo, 


/ 


r 


LIBER  TERTIVS 


Cc.ix. 


S acrilego  quicuncp  deum  fermone  laceflit. 

Sed  uctus  8C  toto  jam  uulgatiflimus  orbe 
Mortales  inter  miferos  efferbuit  enor: 

A tqj  aliter  q res  habeat  fentire  coegit: 

Somnia  nec  rcfcro:fcd  quod  narramus  aperta» 
Monftrari  rationepotell.Dic  optime  Rhetor 
Quis  fuit  ante  Iouemrqui  lucida  uolueret  aftraf 
Qui  regeret  coeli  curfumrqui  clauderet  undas 
Littore:qui  lacto  ueftirct  gramine  campos? 

Mundus  enim  fuit  ante  Iouemrqui  raptus  ab  ipfa 
Fauce  patris  coribantum  opera  tranflatus  ad  idam 
G nofracafcp  domos  cretato  cieuit  in  antro. 

I uppiter  eft  igitur  ptoles  humana:  propago 
E ft  humana  louismullum  fecere’quod  ipfos 
Efle  deos  tefletur  opus.furta/  arma/rapinat/ 

Stupra /doli/fraudes /opera  hsc  pradara  deorum. 

O infanx  hominum  mcntes:quac  credere  diuos 
Artibus  his  fartos  potuererardentis  olympi 
Artificem  fecere  hominem  dementia  nulli 
Admittenda  utro.Deus  eft  atcmus:8i  ingens* 

Nec  coprehenfus  adhucmec  quae  coprehedettpoflit 
Mens  eft  ulla  deum.Simplex  cffcntia/nullis 
Intercepta  locismon  dreuferipta  figuris. 

Vnus  K in  plures  nunquam  diuifusab  omni 
Conditione  ptocul  noftra.mortalia  nedum/ 

Omnia  ucrum  etiam  uincens  coelcftia  longe. 

Solus  hic  immenfum  fecit  non  I uppiter  orbem. 
Quicqd  habet  phlegethon  quicqd  caua  uifcera  terne 
Quicquid  ineft  pelago  quicquid  fccat  aera  pennis 
CondiditrK  folus  totum  hoc  opus  ipfe  gubemat. 
Qux  narras  de  prole  IouisdefHrpcdcorum 
Scaenica  funt  leuibus  uulgo  redtanda  poetis/ 
Exhibitura  iocos  populo/plaufumq;  theatro. 

I uppiter  « proles  ita  funt  in  fidera  lati/ 

Vt  fera  fyluofz  nemeesrut  portitor  helles. 

Portitor  EiaopesAuriga.KIafonis  Argo. 
Peeafus.arrtophilax.6i  raptis  miluius  extis. 


Attjalix  coeli  foimxiquasgncda  mendax 


nc3 

b-»2 


«ECVNDAE  PARTHENICES 

Finxir:8iaudaciuatum  facundia  ranm, 

N on  ira  naturae  fpctulari  arcana  Tagaci 
Ingeniofenfcreuirirquosatricatellus  r 

Quos  ludaea  tuliribabylonq;  anriqua  magorum 
Clara  rudimentis tbragtnanatumqi  r epodo 
Ora  iaccns  mundo  nudis  uicina  fophiftis.  ' i / 
Primus  Anaxagoras  quadam  cceleftia  dixit  p 

Mente  rcgi.non  ille  Iouem  non  ille  Mincruam 
Non  Maia  Scmcleue  fatum  prafccit  olympor 
N on  hominum  quequatnebreuibus  qui  tanta  lacetttf 
Corporapcrpctuo  nequeat  conuoluerc  gyro.  c"! 

Aethica  cecropias  docuit  qui  primus  athenas  .O 

I nfignis  uirtute  fenex  fimulachra  deofq?  : [ 

RifittK  hic  Tophis  princeps  ab  Apolline  ueftro  • rt. 

D idhisAJ  iccirco  iulTus  potare  cicutam. 

Matre  Pcrufhjnia  ueniens  a ftirpe  Solonis  m' 

Clarus  Ariftoclcs  humeris  Plato  didhis  ab  amplis  O 
Cum  comite  eudoxonoftram  peru  en  it  ad  urbem» 
Quicquid  ab  H abrahamo  noflri  didicere  parentes 
T ran (Tulit  ad  gaiostX  ab  his  Academia  terris 
Orta  deosplurcs  aufert.unumcp  fatetur 
Artificem  munditdominatorcmqr  deumq?. 

Magnus  Ariftotdes  hominum  figmenta  perofus 
Lyncea  in  xthereos  attollens  lumina  tradhis 
V idit  in  hac  unum  mundi  tefhidinc  numen 
Et  coluit.pamos  ideo  fugiffe  penates 
Euboicofqj  lares  fettur  pcnifletdiemqt 
Calcide  fupremum  longa  daufiffe  fcnedfa. 

H ic  deus  errantes  miferans  in  imagine  noftra 
V enit:8£  iftorum  fraudem  detexitiSC  attes 
Spiriruumtfacros quibus  indulgetis  honores.  utojCj 
Hic  deus. hunc  unum  colimus.uobifq;  colendum  .. 
Dicimus.atplures  luci  preferre  tenebras 
EtcoelophlegcthontauoIunttSC  funera  uiet, 

H uius  in  aduentu  uefUr  trepidauit  Apollo  ! 

SquallidustKuultu  radios  contraxit  opaco. 

Tum  ccddercdeum  ftatuxtfimulachracp  miris 
Sunt  contrita  modis.ueftri  meminere  parentet. 

Hunc  folymi  uates  perhibent  ueftrarqj  fibyll* 

Saxula  fadhuum  luftratis  aurea  feclis . 


ini 

riV 

'Mo'J 

:ufo2 

'»P. 

ruP 

noO 


~ioD 

spiA 


UB5R  TERTIVS  ;«*; 

Huius  ob  imperium  anemum  promiflacp  gena 
Regna  fux  nec  forma  meos  nec  fccptra  ncc  xtas 
Sollicitant  animos.bona  nec  mortalia  tanri 
DucimusJioc  etiam  ucftri  docuere  poeta:.  t. 

Nam  quid  Lyriopes&grai  filius  annis  10T 

Vos  aliud  docuitfragibsq noxia  formae  :■  ;,oT 

Blandimenta  malis  praebere  incendia  curis: 

Er  fibimct  nec  folum  aliis  inferre  uenenumf 
Et  quid  opesaurumqj  Mida:  monucretquid  aufus 
Quid  phactonqsequiinif i quod  uota  improba  Mgfi  j 
Diuitisrqi abeunt pefTum.fecumqi  rtiinis  ,f.r.,' 

Inuoluuntgrauibusregcs  regumtf  miniftrosS1 
Dicite.Plutoniueterumpntdcntia  uamm  • ' • ; 

Cur  fubiecit  opesfforfan  quia  uiderat  autum 
Ex  ima  tellure  ttahi.fubmontibus  altis  r. 

Aes  lato^argenri  decor  eft  in  m&ere  terne. 
Beticatcftatur regio Padfolus^i hemius  ,e:  n . 

A(lipulantur.agunt  etenim  flaucntis  h arenae 
D iuitias.fuluumq?  trahunt  cum  pifeibus  autUm.  1 
Et  quia  fubterrisditcm  regnare  uolebant/  .$!  r 

Qua:  tellure  Latent  diti  atmbuere  profundo.  ,V 
ForfitanhaxfocfKsatio  qua:  moiicrit  illos.  ■ ■ oH 

Altera  fe  nobis  longe  prxft  annor  offert  " 

Ad  mores inuenta bonos.ftudiofa  faluris  .?LI;  , 


Et  fcelcrum  inrtrumcntatquibus  fubuertituromne 
Iuftinx  robur  .cocos  quibus  itur  ad  amnes 
Sulfurcofq;  lacus  regnum  implacabile  ditis. 

Non  aliam  obtaufam  mundi  faluator  iniquas 
Appellauit  opesSK  lucra  ferentia  mortem 
Diftribuenda  pios  hominum  mandauit  in  ufus. 
Difcitc  ucOtorum  taonius  contemnere  quicquid  • ' ! ' 

E ft  mortaletomnem  regn  a in  coleilia  curam 
Fene.necaK»aifluxx  neu  fidite  uitx. 

Mobile  tempus  abiomora  nulla  fugacibus  annis. 
Nunc  quoqj  dum  loquimur  Cacfar  tua  prxtcrit  ictas 
Anxiamec  gelidam  tardat  tua  purpura  mortem 
Finis  erat  uerbissuno  cum  rhetores orc 
Nducriti  regemeres  admiranda)  fuperbum  i.T 


Confona  dogmatibus  noflhs.Conccdimusergo 
Diuirias  orchotquia  fiant  fomenta  malorum. 


«ECVNDAB  PARTHENICES 


Sacrilegum  quiddam  fimulachra  dcof<£  fatentur. 
Inceftumcp  louem.fubiroqt afflata  tepente  , 
Numine  tota  cohon  ui<borcm  extollere  Chrifluta  2 
CcepitrX  in  fummam  fidet' prorumpere  laudem.  ^ 


Torua  fupcrcilio  Maxentius  ora  minad  *■ 

Tollittacacccnfusflagranriconla  furore  oV 

Elata  uocatarma  manu.citus  arma  fate  Ilei  ' '"I 

Admouct.accurfu  proceres  tenuere  citato  wliil 

T alibus  ardentem funls.Subuerfa  fumulttt  '>iT 


Omnja  praxipid.Poftq  fedata  parumper 
Ira.leucs  animosdixitqat  mouit  herinnysf  " 1 - 

Quis  malus  inuafftnuratidapetftoradatnonf 
E rgonc fcemtncaf potummt uerteie hUgat  rI.  " iC3 

Vos  quoqtfuos  inquamiquos  defendenda  deorum^  3 
Caufapercgrinisad  nos  contraxit  ab  OtfS.  'z3 

Hochonor  exhibitus  uobisihoc  dona  mirentur.'  «A 
Hoc  fufpcnfa  tolocTic  nos  ftcomnia  Rom*  <3 

N umina  negligins^qu*  tanta  ignauia/multo j j-flA 
Vqa  puella  uiros  fupcrat.proh  dedeaist  inter  “<Cl 
Millia  tot  pnrftentum  hominu  certaminis  huiul 
Prjmia  fert  muliertfic  texxoncorditcf  ortincS  'j£> 

Refpondcre  uiri.quid  nos  tetrere  minando 
N iterisftllabi  manifeftum  in  pctforanutrien  r ''  A 

.SenfimustX  rurilate  facro  caput  illius  igne 
V idimustK  labi  flammas  cx  ore  loquentis. 

V incimur  a fuperistSC  uitfb  ponimus  artna.  1 O. 

Da  ueniam  Cxfar.ChrifH  tran  fimus  ad  aras.  ' il  1 3 
Iuppitcr  & proles  K numina  falfa  uafetet  i 

Caefaris  extemplo  facies  cxcanduittardent  ’ 

Luminatlabra  tramunt.rauco  clamore  minifltoS  ° ‘ ' 


Conuocatrinfandum  facinus  iubetiore  trageedo 
Atcp  fophocleo  fcclus  enarrabile  cantu. 

Tollite  facnlcgosclamattiugulatcdcotum 
Sacra  profanantes^uibuftp  epulanda  peragro* 

Exta  date  Jiatcillisfintpr.tmiaajadar  ad  urbes 
Fama  peregrinasitanta  uidlona  pugnx 
Has  habeant  lauros.hxc  gloria  fcgmbuiefto. 

Ite  rogum  ingentem  ftnntetK  date  corpora  flammati 
Etdnis  aequoreas  uento  rapiatur  in  undas. 

Talia  fulmineo  iaculans  late  intonatote. 


n 


LIBER  TERTIVS  ccjci, 

Attoniri  tremuere  omncs.feralibus  armis 
Ctrcufufa  cohors  uindlos  pretoria  ducit 
Rhetoras:8C  magno  circurtrepit  agmine  miles* 

Voce  recedentes  tali  Cathanna  monebat 
Ite  triumphales  animac:fupcrate  tyrannum. 

I te  alacres.hodie  uobis  referantur  olympi 
Limina. momentum  mors eft.ubi  tranfiit  aher 
PanditurtSd  liber  petit  ignea  fpiritus  aflra. 

Ite  domos  coeli  fandlofqi  intrate  penates. 
Ite.fequar.necuos  facn  ladtura  lauacri 
Terreatabradet  fcelus  omne  falutifer  ignis. 

Nec  mora. componant  aln  farmenta  irabefep 
Materiam  arentem:&  fyluar  uitgulta  falignx. 

Et  piceasalii  pinos/Si  odora  cyprcfli 
Roboraaunipcri  ramosarampocp  parenti 
Conftruxere  pyras  adipem  fomentaq;  flammis 
Plurima  fubiiciuntiolcacp  liquoribus  addunt 
Sulfura  ccrtanm  :coir  omnis  turba:  uiaqj 
Erudiant  hominum  turbas.uclut  aggere  fadlo 
Cum  Padus  in  uirides  fpumanti  uotticc  campos 
Infilit  euertens  fcgctes:(pcmq;  obruit  anni. 
Subiccerc  faccs.falit  ardua  flamma  tcomamq? 
Spargit^  in  nubem  fumi  glomerantur  opacam: 
Corripiunt  uindlos  binuflnnguntqi  retorto 
Fune  manus  di  fune  pcdcsaaciuntq;  per  altos 
Ingenti  clamore  rogos.funtignis:8i  ardor 
In  mentum  falitarqj  comas  ftndorc coruico. 

T anta  facerdotes  alacri  fpedlacula  uultu 
Confpiciuruitabul  i fcp  iuuant  incendia  iadlis. 
Caelaris  extollunt  animosiurgcntqi  miniflros.  < j j. 
Et  rediifle  deum  libamen  di  orgia  gaudent. 

E xtindlis  mox  bufta  uiris  cecideretnec  artus  y 

In  cineres  abierettogasSC  corpora  lambens 
Leniter abftinuit uircfcp cohercuit  ignis  ;jfi a 

Ipfe  fuas  fandlosucritus  tradlarc.  fepukhro  t 
Chriftigenae  intrepid i fublata  cadaucra  ponunt  . , 

Suppliciter  flentes&  tnfha  funera  ducunt. 

Ceais  adhuc  auidus  Csfartncc  crimine  tanto  . 1 1 
T erritus  at  multo  madidus  poft  prandia  Baccho  .q 
Mandat  ab  obfcuns  foribus  ccecoqj  reuulfam  . y 


. 5ECVNDAE  PARTHENICES 

C arcere  uidricem  menfis  allare  puellam . 
illa  cathenamm  ftrepitu  per  lata  fonante 
A tria  nil  paui  tans  duri  fubit  ora  tyranni* 
Compofito  uultu  8£  fronris  feritate  parumper 
Vix  tandem  pofita  fido  rex  pecore  fatur. 

Regia  progenies  uirgo/tua  maxima  uirttis 
Infign  i nobis  hodie  certamine  nota 
Conciliare  poteft  tibi  metnifi  noftra  uereri 
Sacra  negas-ucrfis  igitur  palinodia  uerbis 
E (1  dicenda  palam  .neu  te  male  numina  perdant 
E ft  placanda  deum  didis  melioribus  ira. 

Illa  quid  his  netum  nugis  me  uertere  tentas? 

Cacfar  ait.T u faxa  colassfine  numina  nobis. 

Forfan  honoratis  lapidestquia  creditis  olim 
Deucalioneis  homines  de  cotibus  ortos. 

Talibus  accenfus  dicftis  Maxentius  altum 
Fenea  clamabat  date  uerbera .uerbera  1 idor 
ExpeditsK  nudos  humeros  ac  pedus  apertum 
Virginis  inuadens  crebro  ferit  impius  idu 
Innocuum  corpus.miti  gemit  ore:  deurnq; 
Alloquitur  uitgo.noftri  cape  fande  cruoris 
Primirias  .animum  fcrua.fit  uidima  fluxum 
Corpus  au  H abraamus  feruato  pignore  factum 
Fecit:8£  illuftrem  pecudis  eruor  imbuit  aramt 
Sic  mea  feruata  caro  concidat  hoflia  mente. 

Sic  ait.ex  oculis  lachrymac  fluxere  tepentes: 
Oragcnafcp  rigant.largusdc  uulncrc  fanguis 
LabiturtX  terram  cedes  eflufa  cruentat. 

Supplicio  afledam  tali  iubet  ire  fub  umbras: 
Nuilaq;  biflenis  praeberi  alimenta  diebus. 
Verritur  abftergens  oculostgemebundaq?  pedus 
VelatsK  in  nodem  lachtymans  defccndit  opacam. 
E ft  locus  acoos  phoebi  nafcentis  ad  ortus 
Arduus  attollens  uicina  cacumina  coelo. 

Trahicia  maior  thodopeifublimior  offai 
Pelion  semonium  fuperans/K  culmen  olympii 
Caucafeafqt  niucstubi  funtiuga  maxima  tauro. 
Illic  perpetuo  uemantia  gramine  tura 
Perpetui  frudus  artem aqj  gratia  florum. 

Veroaqj  temperies  fcmpcr.finc  nubibus  ac* 

Sl 


/ — 


LIBER  TERTI V8  i.  . 

Lympidus.  A urter  abert.  Boreas  non  fibilat.Euru* 
Exulat-occidua  Zephyrus  non  murmurat  Aura, 

H ic  primxua  quies  homini  iciuna  priulquam  , 
Infelix  ucritauiciafiet  guttura  fruge: 

In  medio  fon»  eft  lato  pulcherrimus  orber 
Quattuor  unde  (luunt  occulto  flumina  curfii. 

Nam  tria  fecrctisdelapfa meatibus artfVon 
Vcrfus  euntrat  mox  uerfo  reuocantur  in  auflnna 
Tramite.ad  mhiopes  combuflaqi  fotibus  anta 
Defluit  afliduis  quartum  .M  eiocmqj  refufo 
Gurgite compledlcns mcmphitica  regna  peragrat. 
Ad  uitrei  fontis  ripas  in  margine  lacto 
Sunt  olea  pingues.funt  medica  mala.Cj-prefii.  . . 

Et  femper  uirides  lauri.palmeraqj  longis 
FtondibustK  pini  pingue3:&  myrtea  lylua.  j tHi. ; 
Sunt  8C  odorat*  Cedri/fbccundacp  femper 
FicustK  uua  graui  pendens  in  palmite.pruna  m 
Cxrea.iuglandes.&i  amygdala.purpureumqc 
Quod  tulit  arltois  pomum  Lucullus  ab  aruis. 

Prata  fubarbonbusrans  florentia  fetr  per. 
Lilia:fcrpilIum.narciflus.amaracus.omnc 
Gramen  odoriferum  .uioli.rofa.balfamusrarbcc 
Thurea.mirrha.thymu.buxus.icrebinthus-unonjfi 
Nardus.8i  Aiacis  frendes  rorifq?  marini. 

Irriguos  circum  riuos  fua  brachia  tendunt.  ...  i 

Innocui  uittro  ludum  in  gurgite  pifces. 
Vberadifbendunr  pecudes. hic  nulla  Iconum  o/ 

Semina  non  fetpens.nec cauda  fcorpius  unca. 
Omniatutaxubantlcporcsrnecbella  nec  ullas 
Infidias  metuuntxantu  nemus  omne  uolucnim 
PerlonattiC  florum  per  fumma  cacumina  nedtar 
Libar  apis.Ietfumqj  eauis  opus  aggerat  antris,  ii  A 

N uncius  ante  pater  fumma  quem  miferat  arce 
Virgineo  occunens  morbo  cafufqi  futuri 
Praclctus  inde  fauos  illis  X mella  diebus 
Pomaqi  decerpens  dapis  mconfueta  ferebat 
Pabula  delate  tmns  axjuora  lata  puel  1*. 

Hax:  funt  illa  quibusfcliccm  pabula  uitam 
Helias  SC  foci  longxua  in  farculaducunt. 

Omniaqj  in&fo  curaun  uubaa  moly  t .. 

K n 


\i.Wu’A 

aqbni 


•V.  8ECVNDAB  PARTHENICE» 

Molytquod  omnigenis  fcdt  deus  unie  morbis. 

N igra  fubcft  radix.uiridis  coma.fl  oribus  albet. 

Iagi  biflena  dies  ierat .rcuocatur  ab  umbris 
Ambtofium  uultu  referens  Catharina  decorem. 

N ec  tenuata  fame  nec  trirti  fquallida  notrte. 

Czfar  ut  afpexit  folitum  decus  ons  honefti/ 

Fraude  miniftrorum  partam  putat  zftuat.  ardet 
Vociferans.trepidat  mugitu  regia  tanto. 

Non  fecus  ac  nautac/pclagocum  turbidus  imber 
IngruittSC  rauco  uolitatcum  murmure  nubes 
Pulfa  notho.tumct  unda  micat  pice  nigrior  aer 
Ignibus  :&  tonitru  ingenri  tonat  altus  olympus, 
Perdite  curtodes  clamat  ucl  mergite  ponto 
Tergore  confutos.ficulisucl  adurite  tauris. 

I ufla  citi  Garamas  N afamon  maurufq?  facertumi 
Marmaridx.Pfilli.Numidz.quibus  una  libido 
Sanguinis.accenfosmiferi  raptantur  ad  ignes. 
Vinculaqi  iniiciunt  pcdibus.terracp  uolutos 
Verfatofqj  luto  8£  fcedatos  puluere  terga 
Ad  tormenta  trahunt  .nihil  illis  mollia  profunt 
Verba  precum. lachryms  nihil  inter  uerba  cadentes,' 
N il  longi  labor  obfequiituotifq?  uocata 
Numina  nil  profunt.manet  implacabile  portus 
RegistSC  indomitum  uirus  medicamine  nullo 
Frangitur .o  infelix  quae  te  inclementia  Czfar 
V irgo  ait  innocuos  homines  torquete  coegit? 

Non  ego  terrenis  epulis  fed  ab  arthere  miffa 
Sum  dape  parta  dies  birtex.qui  pabula  genti 
Per  deferta  dedit  folymac  cum  uetrta  per  undas 
Aequore  fufpenfo  pancheos  ucnit  in  agros 
Me  quoq?  certamen  pro  relliglone  fidem  cp 
Arterere audentem  pauitifanauit:8C  ipfa  '■ I 

Parta  falus  opus  efle  docet  cceleftexicatrix 
N ulla  per  offenfos  feno  deprenditur  artus. 

Inripe  fedata  fieri  clemenrior  irat 
Et  neqt  fanguineo  fitmlem  te  finge  Neroni 
Sed  qualis  Traianuscrattuel  iulia  proles 
Augurtustqualefqt  odit  gens  flauia  regest 
E t patrem  K natum.quorura  uertigia  debes 
Sandta  fcqui/ft  uis  tanto  fuccedeic  regno.  n ) 
"ii  A 


liber  terti  v» 

Dignus  eris  fi  rufius ensxfemcntta  reges 
Efnrit  imperio  dignos.pro  immanibus  a&g 
Crudeli  mercede  deus  ribi  digna  rrDcnd« 


ccjhiiV 


* •-.■••»*iuu<;iraiupmcTuaeIuer urgent. 

Viat  fmmfneo  facundia  iumfta  decori.  ;_3 

Scdatufcp  parum  Cafar  quo  perdita  Virgo 
Vfqj  Iouidiffcrs  inquit  parcrcfluuent*  qLP, 

Nec  mifcrere  tuefN  on  te  feruilibus  utar  -1/ 

Obfcqu/isarcc  enim  id  patitur  tua  forma  nec  atas. 
Aflcnrire  meis  aliquando  8C  fubde  rebelles 
I mperiis  animos. Quid  me  reipondit  iniquis 
Sollicitas  uerbisf turpi  fi  pcdlora  uoto 
Foeda  gens/cur  fantfhim  audes  uiolare  pudoremf 
More  fuum  coeno  afTuctusfordcfcere  nunquam 
Definis.sX  mundx  nefas  afTucfccre  uitae 
Sic  tua  te  in  diruit  Vcnusrhxc  documenta  tuorum 
Cafladcum.Suntharc  quibus  afirnrire  iubemur 
Imperiafhi  monitusfVtrum  tua  prouida  uirtus 
Con  fulir  utilius  nobisJiumananc  iufTa 
An  diuina  fequifQuod  amas  deus  odit.K  audes 
Impugnare  deum  cum  fis  mortalisfab  urbe 
Ciuibus  hate  tam  uana  meis  documenta  tulifh? 
Erubuit  Catfardcelens  mens  conlcia non  fert 
Iurgia.non  audet  uultusanollcrr.frqt 
Vcmtad  Ichthybolut&rcuehi  pneerpit  ad  umbram 
Carccnsatqi  nouis  tradi  cufiodibus  antrum. 
Ichthpbolus  ueto  cui  mens  crudelis  SC  atrox 
Ingenium/regi  quidnam  uulgaribus  inquit 
Hanc  poenis  tenere  parasffub  fidere  natam  14 

Credimus  Helleomam  frons  marpefia  caute 
Taurommitana  afperiortrigidocp  adamante 
Durior  aufonios  fafces  nofbafqj  fecurcs 
Ridet:3£  impeno  diuum  parere  recufat. 
Cedimusfaniufbsdcmcntem  uigcrc  flagellis  i '* 
FraftatfK  impeni  caufam  diuumcp  tucrif 
Mollia  non  obdant  durismec  fortia  poflunt 
D ebilibus  uinci.nec  ligno  faxa  cauan  turt  t * 

Nec  manibus  muri.fcd  duro  marmora  ferto 
Maenia  contortis  magno  moliminrfaxis 
EruimusJi  aufene  paras  a urigine  Chrtftum 

K Ii» 


/ 


v.v>'A 

■!dO 

nerm' 


•ECVNDAB  PARTHENICIS 
Finge  totasmtagnseqi  aliquot  uetriginis  orbes. 

Et  crebris  armetur  opus  mucronibus  omne. 

Et  radii  cultros  K curuatura  rotarum 
Anripites  habeant.Orbis  contrarius  orbi 
Currat  tX  affixos  uerfo  fccct  impetus  axe. 
Perfephone  immanes  poenas  & faaiadocebar 
S uppltcia  occultis  uoluens  corda  impia  formis. 

A (pera  inhumanum  flexit  fentenria  regem. 
Quxriturin  tota  fi  quis  foret  urbe  Perillus/ 

Atqt  Phereclea  quifquam  prxffanrior  arte 
Dedalus  .aut  autffor  ttoianz  cladis  E parus. 
Noxerat.K  medium  caeli  flellata  per  axem 
Cum  Ioue  ducebam  nitidi  ucfhgia  pifccs.  ' i i 

Maximus  ztherei  Chriftus  regnator  olympi 
Agmine  ccelicolum  magno  ffipatus  ab  aflris 
Labitur  K niuei  tranfit  per  cornua  tauri. 

Intrat  ad  humentes  umbras  & trifte  baramim. 

Fit  fonus.fli  nigr^/n  fubito  lux  aurea  notf em 
D iflipat.apparent  pulchra  fub  imagine  diui 
Primus  Ioannesthumeios  cui  lucida  ueftit 
PellisrK  aurati  pendent  in  tergore  uilli.  • 

Alter  erat  fcniorPetmsicuicandida  mento 
Czfaricsigcminzcp  micant  in  petffore  elaueS. 
Tertius  ardenti  Paulus  mucrone  corufcans 
Igneus ore.ligant  intextz  guttura  gemmx. 

Quartus  Ioannes  aquila  h gnatus»  amiifhi 
Lucet  in  albentirmementoqi  Kuertice  canus. 

Hi  primitfua  quemcp  ducem  ftant  agmina  circum. 
Squalior  abittfulget  paries.circufluus  aer 
FragrattK  armenio  carcer  luflratur  amomo. 

Tum  uultu  diuum  dominus  fic  fatur  amico. 

H aftenus  ex  alto  pugnam  fpetffauimus  orbet 
Occultet^  tuis  procul  afpirauimus  orfis 
Forribus.hacc  clarat  fuerint  pracludia  pugnae. 

N unc  acie  tota  pugnatur  8£  omnibus  armis. 
Aude/tt  in  extremo  palmam  ne  defete  curfu. 

Pars  fupcrcff  tibi  patua  uiz.iam  proxima  palma 
CutristK  apparet  grauium  fuprema  laborum 
Meta.dles  feret  optatum  tibi  craftina  finem. 
PixusK  ambrofia  frontem  perfudit  8C  armos. 


/ 


ccjaiii. 


LIBER  TERTIVS 

Et  fic  fatus  abittdulciqi  adit  aethera  cantu. 

Altera  lux  adcrar.fcralis  machina  ccclo 
Erigiturrpopulicp  foro  concurfus  aperto 
CoguuriiorrcfcuntuifuiSf  crudele  fatetur 
Id  genus  lnfolitum  pcrnx.de  robore  quemo 
TexiturjX  bifFex  eubitfs  afccndir  *n  auras 
Ponstubi  uoluendos  hftor  (e  attollat  ad  axes. 
Impulfi  magnis  flrident  conatibus  orbes. 

Roflratiq?  micant  gladittcunufq;  minantur 
DentibusAJ  paruo  inter  fe  difcriminediflanrs 
Coipus  ut  affixum  lateri  e regione  loratum 
Difccrpat  latus  tatqj  uno  fccet  omnia  curfii 
Membra/lcues  fubito  procul  riaculanda  per  auras. 
Terrificum  incutieris  animis  Hrultura  pauorctn 
Afpnfhiqt  nocens  folo.fuper  aurea  fedit 
S tragulaiK  a tctdo  fpciflat  M axennus  alto 
Coniugis  extendens  bacchatam  ad  colla  fmiflram. 
Protrahitur uitgotquzpoflquam  immania  uidit 
Currere  protenfis  armata  uolumina  toflns/. 
SubftitittX  preflo  fufpexit  fidera  grcflii 
Sic  memorans.Obfrfle  pater  crudelibus  anfis. 
Percute  dentatos  orbes.oftendc  tyranno 
Te  Iouc  contempto corii temeqt  potentemt  ' ' A 

Infelix  uideat  contabefcatqt  uidendo 
Quanta  mac  uittus  SC  quanta  potentia  dextne 
Vix  ea  finierat igelida  cum  erupit  ab  arido 
VenmstK ardenti  refbnans  cum  fulgure  fulmen t 
G rand meqt  immixta  ni  mbus  calliginis  atrx. 

D iframpitcp  rotas.trabibufqi  per  acta  pullis 
Maxima  confequitur  flragestquoterrita  ucnar' 

T urba  pedem  nodh s tenebris  indufa  prof  jndac 
Nefcinix  attonitos  fruflarim  machina  labens 
Oppnmitauditurclamorifonitufep  ruentum 
Impete  cum  magno  trabium.penere  tninillri: 
Quattuor  ut  fama  eft  rapuit  funbunda  uirotum 
Millia  tempedas  & lapfus ab  aere  turbo. 

Vrqj  dies  claro  deterfit  nubila  ccclo/ 

Detegitur  clades  hominum.laniata  per  omne 
Membra  forum  facies  uflxtconuul faqi  labra 
P entibus  cxertistlaccrxcn  perardua  udtrs 

K Hil 


i 


SECVNDAE  PARTHENICES 

Culmina  tedorum. mixto  fluit  unda  cruore. ' l 

Quae  fuperant  cladi  lugent  communia  matre*  \ 

Funera  pellex.lamenta  per  omnia  furgunt 
Compitarin  ingenti  tota  urbs  ploratur  acerno, 

Plxbis  in  occafu  tanta:  gautfa  per  auras 
Perfephone  uolat.ac  fodos  ac  damonas  omnis 
Adprxdamcietexarisadytifqt  deorum. 

Illi  prxripites  altis  e turribus  adfuntt 
Compiunrqjuagasanimas.ftygiifqj  corhercent 
Funibus  In  fafccstK  in  intima  tartara  uoluunt 
Perfimiles  aquil  is:quonens  uidere  uoluaes 
D ulcibus  e ftagnis  tolliaenuemqyaer  auram 
Nare  cateruatimrcampifq;  inferre  uolatum/ 

Quajigat  effufis  Mantoam  greflibus  urbem 
Mintius  intexens  iuncis  X harundinc  ripas . 

Saucia  iamdudum  coeco  regina  dolore 
Diflimulare  nequit  flagrantem  pedore  flamtnami  > 

Siccp  uirum  alloquitur. quae  te  immaniffime  quae  te 
Peftis  agitfmanifcfta  uides  mitacula:nec  dum 
Irritare  deum  ccflas.tibi  me  quoqi  ChtifluS 
Abftuljt:3&uiuo.crincs  in  flumine  laui. 

Nec  tua  fum  pofthac.nec  me  reuerentia  Martis 
Nec  Iouis  ulla  tenetauafinthacc  numina.uincet  r 

Chrt'flus:K  occumbes  cum  rclligionedcorum,  ' Vi 
Cxfar  ad  hxc  frendens  contorquet  lumina  dcnlb 
Torua  fupcrcilio:&  clamans  noua  funera  lidor  e 

Potamus  taccipc  X hanc:&  amaro  uulnere  truncis 
Vberibus  cefa  caput  a cetuice  reuul  fum 

Aequoreae  uolucres  habeant.pifcabituriUud 

Petrus  X inuentum  Chnth  fufpcndet  ad  aram. 

Nec  moratdum  totam  magnis  ululanbus  orbem  . r 
Dira  lues  agitat  Jum  cedibus  omnia  complet 
Perfephone  exultans8£  tanta  ftrage  fuperbit. 

Vinda  manus  fparfis  trahitur  regina  capillis,  ii 

Res  indigua  nimistmiffuqt  ad  collacapiflro 
Duciturad  littus  lachrymans:&  crineligatam  i M 

Arboris  ad  ramos  patulis  quar  umbrofa  lacertis 
Stabat  harenofr  frondens  in  margine  ripae. 

Afficiunt  probrisK  multo  uerbcre.tandem 

Pedore  conuulfo  pharias  truncatur  ad  arceS^  ,1 


fcIBBR  TERTIVS  «cxn 

Exanimes  artus  nudanttrapiuntur  in  aures/ 
Implidtumtj  comis aurumtgemmifqj  monile 
D iuestSC  amiflo  fxuit  fera  turba  pudore. . 

Ceu  plurescum  node  lupi  tnucncrc  relidam 
Dcfidia  paftoris  ouem/fimul  agmine  fado 
Commune  inuadunt  predamtatep  in  uulncra  certat, 
D ilanianttcaput  hic.tecur  tlletin  clunibus  alter 
Pafcitur:S£  fauces  iraplcnttridumqj  cruentant, 
Audjit  horrendum  faanusmenienfqi  repente: 
Potphyrius  multo  raptum  cum  milite  corpus 
Texit  humo  lachrymanstmeruofcp  cxfolux  honores 
Infelix  quantum  fors/Si  breuishora  finebat. 

Iamqj  nouas  affene  dapestdifcumbere  tempus 
Cxfar  aittfat  mane  foui  fupcrifq;  litatum 


Debetur  noua  nupta  mihi.naq;  impia  coniunx 
Per  noua  iudeo  nupfit  diuortia  Chriflo. 

Ferte  cadosdatc  emeo  de  palmite  uina. 


Nedaristomnigeno  fpument  cratetes  hiaccho/ 

D ifcumbunt.celcres  uolitantag^cfqi  mininri: 

Et  menfas  epulis  oncranttMaxcntius  ira 
lamdudum  exutus  largo  fc ingurgitat  hauftu 
Sacpius:K  pergit  uenas  inflare  calentes. 

Callida  perfephone  grauibus  conuiuia  rixis 
Immifccrcuolens  fumptisprxtetuolatalis  i 

Aequoream  fimulans  uolucrem.-pent  ardua  nubes 
Ircp  rcditqi  frcqucnsducitqt  per  aera  gyrum: 
Gamrucp  fonatpluuio.dcnunctat  inquit 
Ichthy bolus  uentos  tcmpcflatcmq:  futuram. 

I am  pelago  furor  SC  nautis  grauis  ingruit  imber, 
Carfar  ut  audiuit  pclagustfuccurrit  imago 
Coniugis  ad  littus  cjfar.iubct  ire  miniflros/  m 
N ecropolimq?  ttahitX  condi  tellure  cadauer, 
Refponderc  ducem  iamdudum  funere  dudo 
Potphyrium  ueteri  regum  impofuiffe  fcpulchro, 
Eccc  iterum  lachrymas  iterum  det  ira  furorem: 
Lxtatj  fubuemtpnrceps  conuiuia  ludus. 


Omnibus  :8i  fitfo  placati  fanguinc  manes. 


Ponite  amynaros  laticcstchiumq?  liquorem 
Etfiquid campana fuiuindemia  mi(jt 


> 

I 


5ECVNDAE  PARTHENICES 

Porphyrium  Cariar  tunc  e regione  Mentem 
Pallidus  8C  ftomachum  uulruconfcflus  opaco 
Alloquitur.Quidmeinuitouiolentcr  ademptum 
Corpus  humas?Qux relligioCquarcura  meorum? 
Prouid  us  ardorem  mentis  rarione  gubernat 
Et  placidis  mulcet  bacchantcm  uocibus  iram 
Porphyrius.  N obis  Cacfar  fore  dedecus  inquit 
Immortale  ratus  fi  perucniffct  ad  aures 
Vrbis  infandum  facinus/quod  pcrcims  ira 
Incompofq?  mi  mandastcelanda  putaui 
Corporadefundbet&fcclcris  monumenta  nefandi: 
Sed  furor  impatiens  freni  mitefccre  nulla 
Voce  poteft.fimil/fq?  Padi  torrentibus  undis 
Aeftiuocum  fole  niues  faxofa  gebcnnx 
Praecipitant  iuga:fi  curfus  occludere  tentas 
Obiicecontortiscrefcunt  fpumantia  terga. 
Vorticibustfemperq?  magis  uiolenta  fuperbrf 
Congeries  ttumidaq?  premit  retinacula  mole. 
Donec  iter  gurges  agar  indignatus  apertum* 

Quid  fcclus  cxcufas  hominum  turpiffime  Cxfar 
I nquit  & ignauq  regem  grauitate  laccflis? 

Omnia  Tbcrfita:  fimilis  quid  gutture  latras 
Sardanapaliaco?pal(fnri  excanduit  ore 
Dux  animodextraqr  potens  claratq;  fuperbus 
Militia:  tituliswoluitqj  inuadere  pedtus 
CacfaristX  capulum  dextra  complexus  eburnum 
DefVitit.ardentcm  uirtus  compcfcuit  iram. 

Atqr  itafufpirans  famr.Quid  fida  morum 
Pedtora  Maxcnri  uerbis  premis  acribus? Et  quid 
Lxta  ptocellofo  turbas  conuiuia  uultu? 

Si  tibi  caufa  minus  placuit  reatata:fatebor 
Altera  caufa  fubeft  potior:Sepclirc  iacentem 
Relligio  Chrifli dominam  me  iufiittSC  ipfos 
Rhetoras  ante  dedi  tumulomam  (lumine  uiuo 
Me  quoqi  fi  ncfcislauit regnator  olympi 
ChrifhrstX  abiedto  ucrum  Ioue  numen  adoro- 
Saucius incompofqr  animi  Maxenrius  ergo 
T u quoqi  carminibus  magicis  fubucrtrris?inquit. 
T u magicas  artes  tu  cedcm  incendiacp  audes 
Dux  aitrinfelix  fequcre:&  fcclus  omne  tcuoluc,. 


LIBER  TERTI  VS  «cx, 

Sanguine  tinge  manusunnoxia  membra  trucida, 
lumina  Maxenti iuftiflima  .numina  tantum 
Sunt  uifura  ncfiu.mentas  dabis  impie  poenas. 
Expediant  te  Thybris  aquzzalortftefub  undis 
Occidet :3£  tanquanvPhaeton  temerarius  axe 
Pulfus  ab  excel  (3  uaflum  rapiens  in  aquor: 
Forfan  K inucmesextindlz  coniugis  ora. 

I nterea pinguem nutndelphim bus efcam.  >:< 

Ira(fcio)tuamcraottiiamdeftmar.uIm>  -di 

Ibimus:&  ftndtos  caput  extendemus  ad  enfes 
1 ntrepidi.nobis  nihil  eft  m morte  timendum 
Chriftigenistquibus  eft  aliud  pofl  funera  longe 
Nobilius  uitx genus  immortalis  olympo. 
Oppetere  eft  iterum  nafcuormcnta  fubire 
Prouirtutr  pium.triplcx  contingitorigo 
Chriftigcnis.uulgatapriortqua  nafcimur  omnes 
Semine  concepn  patrio  :cum  feprima  fatum 
Luna  peragrato  uel  nona  peregerit  orbe. 

Altera  fic  natos  terris  per  myftica  tranffert 
Flumin.i:& ablutos gen  mxecclefia  ladle 
N utrit  ad  ambrofiz  femper  uiucntis  odorem* 

T ertia  cum  fuprema  dies  mortale  refoluit 
C orpus  Si  in  aneres  opus  hoc  natura  caducum 
Traxit  ad  zthereos  orbes  empyrea  regna 
M urit  ubi  Si  reduces  animos  complcdlitur  ulna 
Dulcibus 8£ niridacalipater accipit  aula. 

Ifta  fides  lorica  mihi  eft  adamantina  nullis 
Pcruia  fortuna  iaculis.dum  talibus  orat 
Porphyrius  tumido  bilem  fub  pcdlore  Czfar 
FodihSC  impatiens  uultusobfcurat  herinnys 
E t dreumpofiris  ftimulat  pnrcordia  flammis. 

Dux  animumfirmante  deo  ni!  territus  atra 
Fronte  quid  atroci dudum  concepta  ucncna 
Corde  premisfdrxit.ne  pars  innoxia  uitz 
Vllatuzdignumueniate  reddere  ipoflit 
Inope  tumpe  moras.aperi  crudelia  tandem 
Ora. fatcllitibus  diris  mea  funera  manda. 

Membra  iubc  lanianda  feris  in  littore  fpargi. 
Dcfundh  carcamus  humotcarcamus  harena. 
Corpora  radicatur  monftris  laceranda  marinis 


SEjCVNDAE  parthenice*  ? 

Difdtecrudeli  proceres  feruire  tyranno  ^ 

Rege  fubingratofub  iniqui  principis  umbra  r-»M 

Seruiriisemitur  morsobfcuriflima  longis.  i n i:  2 

Rumpitur  inflatum  p«3us:mcmifcp  fuperbx  ' i 
Ncc  frenare  poteft  nec  diffimulare  furorem 
Carfanin  extremis  ardet  iam  faucibus*ra.  1 

Non  alitcrq  cum  ficcofub  fomite  dormit  i 

Ignis  8C  afflatu  crebro  excandefdt  aura  . I 
E xilit:8C  tremui*  runlant  per  nubila  flamm*. 

Fertedri  procul  hinc  hominem  tdateuincuTa clamat  i 
Cumcpfuototam domino tugalatecohottem  'i 

Qux  duris  infctfH  traxit  contagia:finetn  1 

Sacrilegis  dabit  ifta  dies  .Per  numina  imo  > -d 

Per  iouis  aeternum  imperium  fulmentp  trifulcutn  , O 
Ibitis  ad  lcthentftygiafqt  uidebitisundas  i'f 

Dux  K tota  cohors  miflis  ad  colla  cathenis.  'J 

O funefla  dies  o lamentabile  tempus  i 

O furor  o rabies  o detertabile  uirus 
O dolor  o regum  impietas  o mortua  uirtus. 

D uriturtX  longa  properant  ad  funera  pompa; 
Ventum  erat  ad  littustcum  dux  fortiflimusxgros 
Alloquitur  comites  turbataqj  pedfora  firmat* 

O Cocii  mccum  tetr*  pclagiq;  labores 
E xperti  totienstlongxq?  pericula  pafli 
M ilirix.quid  uos  terret  ptxfenria  mottisf 
Qu*  celerem  curfu  Zephyrum  uolucremq?  iagittam 
V incitfubi  fortes  animi  gcnerofa<qt  uirtusC' 

Cordaqj  ad  horrendos  nunquam  perterrita  cafus 
Ponite  triftitiamtre&os  attollite  uultus. 

Cernite  perpetuo  fulgentem  lumine  mundumi 
Acthcrcafcp  domos. animis  ea  patria  noftris* 

Et  quid  fccmineapauidz  formidine  frontes 
Defpidunt  tetrasfhodie  ueniemus  in  aftra. 

Sic  ait.K  Chriflo  factum  pxana  canentes 
Accipiunt  altos  pronis  ceruidbus  enfes. 

0 mors  clara  uitum  uita  prxftanrior.  olitn 
N oxia  cum  rapidx  purgarint  faecula  flamm* 
Membra  memor  uefbi  deus  immortalia  reddett 

1 nterea  gaudete  bonis  coelcftibus  inter 
Spirituum  catus  alacrestX  fandfa  precari 


LIBER  'TERTIVS  • 

Numina  terrigenis  Chrifti  implorate  fauorem. 
Pedora  trunca  laccntifufoqi  rubefeit  harena 
Sanguinc.madlata  eft  duplex  hccatomba  tonanti'. 
Cum  duce  bis  centum  comites  in  Kttore  exfos 
Chrifligcnx  cffoflis  mccfh  impofucre  fcpulchris» 

E t iam  prona  dies  nodri  cedebat  t&  umbris 
Occiduo  radians  excellam  lumine  Calpem. 

Cum  furiis  Cxfar  longis  iam  ferius  &ira 
Sic  fccum.Quar  tanta  iflis  conflantiarquodnatn 
Robur  ineft  animis  tantumfqux  pedtora  uinus 
I nconcufla  rcgitfqux  fpcsfquar  premia  tanti!" 

Morte  quid  expediant  obitafNcqj  credere  dignu  cfl 
Sandhus  his  numemquotum  res  publica  pupa 
Quam  noflris  qui  regna  tenent  telluris  8!  undx 
Illam  ego  numinibus  gentem  melioribus  uti 
Crediderim  cuius  terrena  potentia  maior. 

Nam  fi  regna  det  arbitrio  terrena  gubernant 
Diflribuuntcp  fuotqui  dant  maiora  putandi 
Maiores.libyamlunoregnaattica  Pallas 
Jliacam  Phoebus  Tarpeiam  luppiter  arcem 
Conftituit.regnum  regno  ceu  numine  numen 
Maiuserat.fedchriftigenisnccregnancc  urbes 
At  fuerit  farius  tantos  fedare  tumultus 
Vnius  interitu .uel  fi  mutabitur  eius 
Connubio.tantutnq;  decus  feruare  iugali 
FtrdcreiK  has  tandem  curas  extinguere  tardis. 
Saturni  iam  brummadies&  lana  reducit 
Temporatqur  nobis  patrio  celeberrima  ritu 
IucundoshybemafalesK  xenia  pofcunt 
Ocianodhtmx  pofcunt  conuiuia  menfxt 
E xpediamttriflis  ne  fe  inter  gaudia  ludhtf 
Ingerat.intcreaplacidas  mihi  luppiter  undas 
AequorissX  curfus  dabit  ad  mea  regna  fecundos. 
Hisdidrisplacetaccito  lidtore  puellam  r 

Duci  itcium  e tenebristitet  um  tentare  loquendo 
V itgineumqt  nouis  pedicis  captare  pudorem: 
Quam  fimul  acuidit  fic  eftaggrcflus.  Amicias 
T toius  offultu  fubito  expugnauit  adulter. 

At  tua  terdents  nondum  cfl  mollita  diebus 
P undes. Pont» glacies  hircanaqj  tandem  , 


. 5ECVNDAE  PARTHENICES 

FrigoraSe  ardto*  uincuntur  fole  pruinae 
Tu  G erico  fopita  gelu  uti  Gorgone  uifa 
In  filicemdurata  nequis  manfuefcere.Quercul 
Orpheus- Amphion  lapidessdel  fines  Arion 
Mouit:K  orpheos  lenierunt  tartara  cantus. 

Tu  niue  frigidior.ribl  ferrea  cordarfepulti 
Vft^adeo  tibi  funt  fenfus  hebetataqt  mentis 
Luminat  ut  albenti  uideare  fimillima  faxo 
Coniugis  adyti*  uerfoque  in  marmora  uulm 
Fluxit  8 e ardentem  fpe&at  fiigitiua  G omoram. 

Heu  quia  nam  contra  genium  moremq;  luucnig 
Mollicicmcp  tui  fexus  generifep  fuperbi 
Stemma  fupercilio  fpemis  regalia  tortio 
Impcriafah  demensrtu  blandimenta  minafqi 
Defpicis.K  furda  perflas  immobilis  aure  . 

Tu  populo  fpolias  urbem rtuconiugc  regem* 
Miliribufcp  ducem  duce  Cyrenen  (ia  regna. 

E t miferemur  adhuc:8e  te  feruare  parati 
Miribusalloquimuruerbis.Gcnus  afpicc  quantum 
Romanum  pietate  ualet.Mitefce  parumper. 

Si  feruire  pudet.mecum  regnabis,  habeto 
Coniugis  cxtindbc  thalamos  Romana  uidebis 
Mcenia.SC  incedes  lanam  regina  per  urbem 
Quod  tua  gentilis  quodam  Cleopatra  tumultu 
Ambiit  AdWacotu  Cxfarcdigna  marito 
Accipe  largimur  fine  bello  & fanguinc  regnum» 

Sic  ait  X cceco  languet  Maxentius  igne. 

Illa  uelut  dorfum  mediis  in  fiudhbus  ingens 
Vapulat  alTiduisSe  nunquam  uinciturundist  :.->tj 

Dcfmepluramcfas  iterum  me  nuberedixit 
Nupfimus.infcrto nuptam  manus  indicat  auro. 

Et  mihi  nunc  alacres  nitidis  conuiuia  meniis  . 

V irqt  foccrqj  parant. hodie  fubitura  manti 
Limen.8e  e tenebris  claros  aditura  penates»  j , 

Nec  fum  dura.ftdem  feruo.tu  fanguinc  gaudes 
Non  ego. tu  tanri  fcclcris duridimus  auidor* 

Hxcubi  duda  uidens  atrox  immota  tyrannui 
Pedtora  nec  precibus  fletfh'  nec  uerbere  frang» 

Spe  ucncris  pofitaiubet  a littore  necandam 
Nccropolimduci.pulloudata  cucullo  .i 


/i  A, 
i'tH 
^uQ 

-liV 

uQ 

wT 


UBER  TERTIVS  ec.xyiiu 

Atcp  capiflraris  manibus  de  carceris  antro 
Truditur  ambigua  faciente  crepufcula  notfte. 
Acmomus  Chiron  media  iam  pane  fub  umbras 
Iuerat:8C  ledae  funeflam  pignora  notftem 
Acre  uoluebant  piceo  niger hefpenis  ore 
Pallidulo  trini  per  coelum  afcendereuultu 
Vifus.ab  afpcdiu  fcelcris  noua  luna  nefandi 
Cornua  fubttaxittnubes  tetemma  daufit 
E thcrcos  ignes  K con  fcia  fidera  morti’. 

Audita:  halcyones  grauibus  lamenta  querelis 
Spargere  pcrlittusimceftofqj  ad  funera  cantus: 

A ederet  aequoreas  uolucres  dare  flebile  carmen,  t 
Eli  locus  ad  boream  pelagi  porredhis  ad  undas 
Denfa  ubi  fylucflrem  faciunt  fpineta  recedurm 
Arcacp  in  mcdioxrebris  ibi  terra  fepulchris 
SurgittK  in  tumulos  fodat  cumulantur  harenat: 

Sacra  cadauenbus  tellus.PoIyandrion  Hellas 
Voce  uocat  patria/nudis  padimodibus  albet 
V tricis  umbrofus  agergrauibufqt  cicuris 
Etnigrisebuli  baccisK  olente  Sabuco.  ( 

Campus  iners  Si  fcpiuagis  domus  apta  colubris. 

Hos  ingreda  locos  durus  dum  brachia  litfior 
Expedit  inuenens  manicas  dumqt  explicat  enfem 
Sanguineum.uirgo  coelum  fufpexit  & ignes 
Aethcreos.talicpdeum  fermone  precata  eft. 

O pater  exiguas  tanto  pro  munere  grates 
Soluimusringcntes  autem  debAc  fatemur. 

Tu  grauibus  predam  tenebris  in  clara  uocadi 
Luminattu  manes  tu  das  fuperarc  tyrannum. 

Et  modo  tam  uario  fundbam  diferimine  tandem 
Ad  palmam  regnumep  uocas.Da  numine  dextro 
Egrtdus  animo  facilesnedituftp  fecundos 
ln  patriam  cceliqj  domos. hanc  accipe  mentem. 

Et  prolem  ne  (peme  tuam  de  fauce  rcuulfem  --oD 
DiristK  oranti  famula:  tua  limina  pande.  t,j 

Et  fi  quando  memor  qujfqua  certaminis  huius 
Implorabit  opem. Pater  exorabilis  cflo. 

F inierat  fubito  cum  uox  audita  per  auras . 
Anuimus.fecura  ueni.Tum  poplite  flexo 
Etcnicisexplicita  per  pclhis  imagine  liltar 


o 


SECVNDAE  PARTHENICES  1 

Verberat  orantem  gladio  pro  cede  cruenta 
Lac  niucum  fluxit  tellus  incanduit  albo  •'  T 

Sanguinedingua  deum  neruis  delufa  recifis 
Pcrfonatt&moricnsuerbaimperfcda  relinquit 
Carfa  folo  iacct.atcp  in  coelum  uita  receflit 
Affuit  extemplo  fupetum  defidibus  agmen  j 

Spirituum  duplex.unum  quod  corpore  nudam 
. Sufcipiat  mentem  dulciq;  ad  ftdera  cantu 
Tranfferattexanimes  aliud  quod  tolleret  artus 
Infolita  noua  lucetdics  in  nodercfulfit 
Atq?  rcpcnrinum  fubito  cum  lumine  fulgur 
Emicuir  ceu  cum  frangit  caua  nubila  fulmen 
Cum  grauis  ardentem  fuccendit  I ulius  xftum 
Euolat  attonitus  lidor trepidiq;  miniftri 
Corripuere  fugam  noto  fimphonia  coelo 
Spargitur:8i  mixta  uocum  dulcedine  carmen 
Aftra  pctit.fcnfimcp  abiens  difcedit  ab  aure  i' 

Vifaqi  per  coeli  tradus  afeendete  nubes 
Lucida  perfimilisfoli  lucendor  affro 
Luciferi « claro  rutilantem  lumine  caudam 
Ducerei&ignifcro  ferri  liltra  fideracurfu 
Et  caput  in  (ertare  polo  patuere  tonantis 
Atriatcuruatus  leda  pater  obuia  uultu  ' 3 

Brachia  diffundens  reduci  dedit  ofculanatse 
Et  triplici  claram  radiauit  fidere  frontem  A 

Altera  fpirituum  legio  collegit  ab  hortis  I O 

Balfamaiudeis  alocs*mirrhcqi  liquorem  ’o? 

Abluto (qi  uadis  arnis  Si  odoribus  undos  • 1 

Aereum  per  iter  rubri  trans  aequora  pohti  ' J 

In  montes  arabum  fummeqi  cacumina  Sine 
Tranflul  it  8£  corpus  pario  cl  au  fere  fepulchtr»  ■ ■■/-. 

Quod  fuperum  fecere  manus  opobal  fama  femper 
Marmor  odoratumfudat  quibus|egra  iuuantur  1 

Corporil difficiles  lftoceromate  morbos1’  m . i3 

Indigene  pellunt  facrtSalabaffra  liquores  - '3 

Atq;  falutaics  lachrymasoleiqi  fluentis  f 

Accipiunt  guttas  membris  honor  ifte  fcpulds 

. moirdulicrainll 
° '"nF  I : N I S.  ••n.eutni  iA 
toiaii.  ,<  atrii  etdiiq  i^ir.ihilqxaahtrr.iii 


■*  •*  V.  “ 


MARGARTT AE  AGON;  LIB.  PRIMVS. 
BAPTISTAE  MANT.  CARMELITAE 
THEOLOGI  TRES  PARTHENICES 
AD  ILLVSTRISSIMAM  AC  EX/ 
CELLENTISSIMAM  ISABEL/ 

LAM  MANTVAE  MAR/  ' 
CHIONLSSAM. 

MARGARITAE  AGON. 

VIS  NOVVS  ISTE  FVs 

roriuctcres  qui  turbine  tanto 

q EXPELLIT (RES  MIRA) 

dcosipotuitq;  puellas 

IN  SVPEROS  ARMA  y' 
j resqbus  regna  omniarSi  ipfum 

Augufttim  Romae  impenum/quo  nulla  porcftas 
Sub  Iouc  maior  eraticapita  mcuruarc  folebant  C 
Q uaeutstantaiVnde  haec  animis  audacia  noftris 
V t mutent  impune  deos  ( Si  forte  gigantes 
(V t perhibent)  uoluerc  loucm  detrudere  olympoi 
Res  aliena  minusifretos  quia  robore  8£  armis 
Grandibus  ac  membris  imanibus.alta  deorum 
T cdta  polos  fperare  minor  dementia  certe. 

At  tener  hic  lexus  natura  imbellis  Si  ufu 
Q^ua  fperare  unq  de  relligionc  triumphum 
Debuit  antiqua  Crion  palladisxgidc  fultum 
Pctfhts  erat  tenetumificulx  nec  m ignibus  Aetna: 
Pronus  in  incudem  feriendo  armauerat  illas 
Mulribcr/ut  flatent  Iouis  ignea  fulmina  contra^ 

T anti operis grauitas  Si  magnificentia  caufam 
Arguit  ingentem :ncc  in  his  mortalibus  autor 
Eflepoteftqui  molem  iflam  uetflauent  oris. 

Si  regno expul ii  • fuit  ullapotcnriadiuis 
Maiorut  inuitos  folio  exturbaret  ab  alto 
Illapotcns igitur quxeondidit  omnia  uirtus 
Vifadiu  mortale gchusccntcmncrcifcu  que! 

Id  fcclus  exigeret  noftru/fcu  legibus  ullis 
Q_ux  ignorant  adhuc/fic  ire  mbcnribus  orbem. 

Poftq  fera  dies  (seclis  labentibus  atas 
Intulit  cxttemositacitifqt  abfcondita  fatis 
T empora  d lftupit  diuma  potentia  coelos, 

L 


.cc.xvmi. 


i 


MARGARITAE  AGON. 

Et  pluit  in  terras  ignem  atqj  incendia  nullis 
Infpicicnda  oculis  mortalibusantima  tantum 
Vis  ea  corda  moucns  hominis  acccndit:8£  umbram 
C alligantem  abigens  menti  lucem  influit  almam. 

Sic  afflati  auris  animx  coclcftibus  audent 
Fortibus  ire  animiscontra  mala  numina  difcunc 
In  terris  optare  nihiltfcd  ol  vmpica  folum 
Rcgna/dcurn/fupcrostac  fafhdire  caducum 
CorpustSC  aaerms  meditando  aflucfccrc  rebus. 

Haec  ea  qui  negat  ara  deos  quae  faxea  uirtus 
Numina  contemnittqux  tot  fimulachra  per  orbem 
Tcrrarum.SC  uctcresfprctoiouc  fuftulit  aras. 
Hocalix  plurcs  quaw  certamina  longis 
T exta  uoluminibus 1 fantfhc  docuere  puelli. 

T res  mihi  (fi  uotis  magni  regnator  oly  mpi 
Faucrit/SC  menti  diuinu  infuderit  imbrem) 

Carmen  erunt. tu  fandta  fyro  dominata  draconi 
Margaris/Si  teneras  Agathe  lacerata  mamillas.  ' 

Tuq;  fyracufim  decorans  aretufias  urbem 
Lucia.uirginitas  eadem  tribus  / una  puellis 
Forma  recens  itastnec  dum  bene  nubile  tempus. 
Famacftaflyriampccudu  fruguqj  feracem  l’ 

Nobilium  altricem  late  regnaile  per  omnes  \ 

Finitimasgentcs.illicbabylonia  quondam  <) 

Bcllipotcns  hominuq!  parens  antiqua  damafeus.  ' 
In  boream  furgens  parthos  attingit  araxem  , I 

Armcniofq;  petittciliccsdcfccndit  ad  agros/ 
Abluiturq;  mari  quod  nominat  infula  quondam  1 

Sacra  dionex  uencntnilotica  regna 
T unfcrofq;  arabes  S£  perfica  terminat  arua. 

Vrbs  illicubi  tcrTacauiscft  humida  campis/ 
Rcblata.qui  magnus  ftrucret  du  moenia  Si  alus 
Latius  ambitam  muris  extenderet  urbem 
Antiochus  d ixifle  fuo  de  nomine  fertur. 

Hic  dum  ftarctadhuc  uctetu  uana  illa  deomm 
Rclltgio ; claris  uirgo  natalibus  orta 
Margaris  ingrefla  cfl  pnmx  incunabula  uitx. 

Cum  quxfita  diu  totamqt  inuenta  per  urbem 
Nulla  fora  curantedco  data  ruftica  nutrix 
Doda  deum  aines  abluta  fidelibus  undis. 


UBER.  PR.IMVS. 


•cc.xx< 


Vtcomplctafonumuocalibus  organa  plearis 
Flccflerc  coepcrunt/potuitq;  infantia  fari' 

Sandta  dcu  SC  facros  ritus  ac  figna  puellam 
Mydica  facrotydiuinaqi  nomina  nutrix 
Clamdocuitifalfa  ncrclligionc  parentes 
Imphciti/uclut  intorto  qui  fplendct  in  adris 
Angue  uir /opprimerent  conceptam  pedtore  lucem. 
Ladlcus  ut  tenerum  liquor  indillarus  in  ora 
Coipus  ait : ftc  innocuas  infufa  per  aures 
Sandla  fides  animum.duplex  alimonia  totam 
Auget  ,8C  extendit  teneros  xqualiter  anus. 

Dii  quibus  ingeniu  folcrsauiduqt  nocendi 
Semper  K inuidix  (limulis  agitantibus  ardens/ 

In  primis  atlante  fatusiucnus/arq?  cupido/ 
Ingcmucre.uident  atrox  fibi  furgere  bellum/ 

Inflare  infidias  / tempedateqi  moueri 

Tum  ucnuso  germane  iouis  fate  fangiiine  magni/ 

Perfca  qui  armafli  contra  phorcinidos  ora' 

Q ui  cenrn  uigilantcm  oculis  interficis  aigum/ 

A fpids  exiguo  qtum  fub  pedtore  nobis 
Dedecus  exutgat/regnis  contraria  noflns  i 

Fadlio  qua  fcnfim  nos  fraudum  indagine  claudit  £ 
Nonne  tibi  tantam  hanc  tems  excludere  pedem 
Ed  animus  diuu  interpres.  Enitete  toto 
I ngenio  quo  tanta  potes  germane'  pcatur 
Tc foror'atqj  iouis domusi&igenus one  deow. 

Sic  ucnus.&  contra  maix  ficfuius  orfus. 

Q uod  germana  rogas  magna  illa  potentia  nodris 
Fomoringeniisficnuctat.antc  notaui 
Q ux  memoras : 8C  nulla  uia  cd  inuenta  nocendi. 

Sed  tu  dma  foror  fas  hoc  tibi/uiiginis  ora 
Fac  fbrmofa/oculis  infunde  cupidinis  ignem: 

Et  damis  accende  genas  .candore  tumentem 
Pinge  finu  tnenfura  omnes  fua  corrigat  artus. 

Sic  dedens  grauc  SC  acre  malu/mortanbus  atrox 
Suppliciuminullacdhomim:  Ctuqi  optima  tedis 
O germana)lues  mulieris  imagine  maior. 

Omnipotens  meminifle  potes  cu  bclluafadhis 
Iupitcr  Europam  tcigo  tulitagnca  quando 
In  mediis  neptunus  aquis  incendia  fenfit. 

L v 


MARGARITAE  AGON. 

Cum  rapta  cd  fpattananurus.cum  lumine  captus 
Ide  puer  uicit  qui  rcfpicit  omnia  phoebum. 

T anta  haec  foeminex  fecerunt  omnia  formae. 

Sic  hxc  aitiinuenta  rifit  dea  cypria  fraude; 

Artificefqj  manus  teneris  dotdiffima  formam 
Applicuit  membris,  fefeqj  imitata  fuperbum 
Finxit  opus  gaudcns:8C  eris  mea  dixit  imago 
Nobilior  eoo  gnidio  magis  inclyta  figno 
Tempus  erat  quo  facra  ioui celebranda  moucbant 
Fagorum  annalesiuidtos  cum  terra  gigantcs 
Vita  tulit  uerbis  Ixfuram  numina  famam. 

Dum  eu  prole  domu  parat  acccrfita  reuerti 
Sena  ligat  nutrixiriguo  decerpit  ab  hono 
Q uicquid  oleti  fcrpilla  rofas/cafiaqjithymuqt 
Abrotani  mcntxq;  ncmus.pidhtrat  alunam 
Floribus.os  nardum  fpirat/finus  halat  amomu: 
Pinnat  utriq;  humeros  amaranthus.  amaracus  ambit 
Brachia  fii  alba  rubro  talos  tegit  indita  limbo. 

Mater  ut  in  reducem  conucrtit  lumina  natam 
Admirata  decus  lcuai/8£  pmit  oribus  ora; 

Ofculaq?  ingetriinans  oculos  fronteqi  genafq? 
I-ambitiK  admorfa  in  facie  nota  manht  amons. 
Sero  ubi  dellatam  fecerunt  fidcra  nodem*  ^ 

Lata  ed  in  thalamos  Iccio  accubitura  parentui 
Iamqi  initura  thorum  dextram  lcuat  i oraq;  primumt 
Pedora  mox:  humeros  demu  cum  murmure pamo 
T er  premit  erredos  tollens  ad  (idera  uultus. 
Contemplata  parens  exangui  expalluit  ore 
Non  alr  q qui  ignorans  offendent  anguem. 
Nutriccmq;  uocansihcu  quifna  ntibus  ldis 
Sacnlcgis  natam  indituit  'uidi  impia  uidi 
Signa  figurantem  dextra  / tacitifcp  loquentem 
Nefeio  quid  magicum  labris.tunc  ldius  ergo 
Caufadoli  Cpcrdifq;  genus  temerana  nodium  • 
Ulaimci  dixit  fic  me  inditucrc  parentes 
A teneris  :8£  in  haccgorclligionc  adolcui 
Hadcnus.at  genitrix  acceptu  corde  dolorem 
Diffimulansubi  foledies  nonadaruir  orto 
Ad  facru  cum  prole  mouct  ucdigia  84  alta 
Templa  fubittluccnt  rapidis  altaria  flatnisj 


LIBER  PRIMVS. ' .cc.xxi, 
Q uas  arcum  mugire  boues  clamare  m/niAros 
Ante  iouis  fimulachrauidcns  fcclus  enthea  uirgo 
HorruiriK  ritus  eft  cxfccrara  nefandos. 

Ora  notans  genitrix  uida  obtenebrafeere  frontem/ 
Et  pallere  genas/&  faftidire  puellam . 

Poft  epulas  igitur  uocat  in  conclauia  folam: 

Et  fuadere  ioucm  genus  infpirarc  deoty 
Nititur  hxc  memo  rans.  Ego  te  mea  nata  uocaui 
Vtdocearcdcosfignotaq!  numina  ruri. 

Rura  fciunt curare grcges/imponcrc  plaufira 
Bobus/X  attrito  terram  profandere  arano. 

V rbs  leges/  urbs  docfta  deos  X facra  deotp 
Imperat  agricolis/atcp  omnia  temperat  arua 
Accipcnuncigituriquxtemca  nata  docebit. 

Dii  fecere  orbem  / terras  / m are  aera  X aflra : 

Nos  quoquK  oe  genus  pccudu : genus  omne  aiantu. 
Ipi  habitant  corlos.ipi  labentia  torquent 
Siderat  ex  alto  nobis  mortalibus  orbe 
Omniadifpenfantifrugcs  oriuntur  ab  ipis; 

Nafeimur  arbitrio  fuperu  mori  mura;  /nec  ulli 
Fas  fperare  hominu  quicq  fine  numme  diuum. 

Iupiter  omnipotens  cui  mane  litauimusi  ipfc 
Efldcusiatq;  deum  genitor,  qux  prxfidct  aftris 
Luna  iouis  prolcs.proles  iouis  altior  illa 
Mcrcuriusiucnus  eft  proles  iouis : ipc  diey 
Sol  pater  X mauors  illi  conterminus  orti 
Ab  ioue.SC  artificu  pallas  dea  ucrticc  facro 
Nata  iouis.  iouis  alcidcs  eft  inclyta  proles: 

Et  duo  tindarid.Tiquibus  inter  fidera  tantus 
Splendori  antiquo  ucniens  ab  agarnorc  bacchus. 
luno  iouis  coniunx  .ipa  eft  dea  maxima.  Pluto 
Frater iX  alma  ceres  foror.K  regnator  aquarum 
Frater/K  hos  omnis  qui  protulit  aurea  quondam 
Sarcula  faturnus  gcnuit/rcruq;  potentes 
FcatlSi  rcthcrcis  totum  genus  intulit  aftris. 

Sunt  alii  inumemquibus  ut  mottalibus  adfint/ 
Mortales  fua  templa  locant. fua  facra  quotanis 
Rite  feruntihi  funt  quos  eft  ucncrata  parentum 
Rclligio  poftq  (oli  uia  fatfta  per  aftia 
Hactenus  ;hos  ucniens  actas  ucnerabitur  ufep 

L 


in 


MARGARITAE  AGON.- 

Q uo  telluris  onus  circumdabit  amphitntc. 

Nam  diuu  (mortale  gcnus/uice  mobile  nulla. 

Sunt  loca  lub  terris  quibus  cft  grauc  tartara  nomen: 
In  quibus  ante  alios  aufi  contemnere  coelum 
Perpetuis  ardcntcceco  fubcarccrc  fldmis. 

Eft  locus  Elyfiudicunt/  fub  fidere  Iunx 

Vt  perhibent/ubi certa  piis  fine  fine  uoluptas. 

Hxc  igitur  mea  nata  tux  mandata  parentis 
Conde  animo.K  diuum  genus  obfetuare  memento. 
Sicgcnitrixialr  uirgo  pcrfuafa  docentem 
Ri  fit:X  ore  paru  moto  contemnere  uifa  eft. 
Proptcrca  mater  tnflem  recitare  marito 
Virginiscuentumpergit.patcr  ocyus  cnfctn 
CompitiK  furiis  adus  lugularc  pucllanV 
Numccmqi  parat.loetali  inccffcrat  igne 
Cordauiri  alcdo.torui  fremit  Herculis  inftar 
Cu  natos  rarns  effe  feras  fua  pignora  dextra 
Sufktlithoftili.coniunx  clamore  fuiqt 
Corporis  obicdu  prohibet. tum  tota  repente 
Mota  domus  uctucrc  ncfas.Cum  uirginc  nutrix 
Aedibus  ada  fuos  petiit  moribunda  penates. 
Proptcrca  ignotam  ruri  (latuere  parentes 
Degere  & in  campis  uitam  deducere  agreftem. 

Ipfa  ergo  nutricis  oues  in  pafcua  ducens 
A paftorc  hominum  xpodileda  trahebat 
Pcnfa  manuaerramq;  habitans  uiuebat  olympo, 
Sarpe  boni  quibus  cft  hominu  cufkodiadiui 
Et  fuus  ipfc  oculis  fc  fubicccre  uidcndos: 

Et  longas  traxere  moras  eu  uirginc  in  agris. 
Virgineus  diuos pudor  allicit,  armula  naqt 
V irginitas  ccrlo  > diuis  cognata  rchfht 
Scn(ibus:S£uiuitcoeleftcm  in  corpore  uitam. 
Talia  pcrfpicicns  curis  ucnus  inuida  fandis 
Cum  tam  nubilibus  pubens  adolcfccrct  annis 
Cogitat  infidiasiatq?  afpcra  bella  pudori. 

Rufhca  nutricis  fingit  locus  ora/  finuq; 

Vbcrc  lurgentcm  graqido  Icuat. afpcra  multo 
Solccutis/duroq;  manus  callofa  labore: 

Inflita  laxa  caput  pannofo  (nodat  amidu. 

Fit  pater  & pofiia  blandus  fentate  cupido 


LIBER  PRIMVS  .cc.w 

Non  qualiscum  fxua  prius  furor  arma  moucbat/ 
Partibus  incedit  raris' tranquilla  fcrcno 
T empcncs  animo/facih  indulgentia  uulni 
Spem  facit/3C  raris  fulget  toga  fcrica  uillis 
Tindta  tyri  .intorti  frons  ardua  turbine  lini. 

Ipfa  piam  dulci  mentitur  imagine  matrem 
Lcrta  oculis  radians/rofcos  tota  ignea  uultus. 

, Continuo  apparent  uiridcs.procul  ire  per  agros. 
Errantcfqj  diu  per  rorida  pafcuatandcm 
Mollia  uerfato  torquentem  ucllcra  buxo 
Pafccntcmqj  greges  natam  inucncrc  fub  umbra 
T um  ucnus  incuruatagcnisdedit  ofcula  > 8C  ulnis 
Mollibus  inclufx  applicuit  gremiuqj  finuqj 
Continuo  illabi  fibi  uirgo  incendia  quxdam 
SuauiaSC urentes  fentit  prxeordia  rtimas: 
Oufcoenifq;  animu  curis  ceu  nubibus  atris 
Aura  folct  cu  flante  aurtro  cohit  humidus  imber/ 
Inuolui : blandoq;  inuadi  ardore  medullas. 

Per  fenfus  quari  per  riuos  ucnus  acre  ucncnu 
Influit  in  mentem  :quod  fi  male  cauta  recepit 
V ulnus  agit  fola  diuu  medicabile  dextra. 

Id  metuens  afflata  deo  corda  intima  uirgo 
Excutit  SCpcrtcm  prohibet  nondu  altius  haurtam. 
Mens  abit  ad  poenas  crcbi  fine  fine  manentest 
Morte  laborantem  chnrtum  uidct  lafpicit  ora 
AfHitrtata  firi  8C  crudelem  horrcnria  potum. 
Cogitat  incumbens  Si  lneuitabilc  fatum. 

Talibus  omne  folct  fandto^t  indurtna  curis 
Declinare  ncfasricnfufqi  inhibere  uagantes.' 

T um  ucnus/o  mea  progenies  dulciflima  uentris 
Sarcina/dulcc  animo  pondus/fuauirtima  cura' 

Si  fortaffe  patris  uctcrcm  rcminifccris  iram 
Et  dubitas  ne  durus'adhuc ' depone  timorem. 

En  tuusicn  mitis gcnitortibi  / lumina  tolle. 

Atcp  agnofcc  patrem. cur  te  rubor  ante  parentes 
Occupat  fante  tuam  ubi  qux  famulatur  alunam  i 
Sic  ucnustora  procax  dudum  formofa  cupido 
Contemplatus  initplufq  decet  ofcula  patrem. 

Iplc  luo  calet  igncpuCTircpaitqi  puellam 
Ore  genas  os  ore  pmens  compicdhtur  omnem: 
Infpiratq;  faces, SC  corripit  igue  medullas. 


MARGARITAE  AGON; 

Percipit  infidias  uirgo:mcntcmcj!  moucri 
Inflamari  animum  .gaudet  fimul  SC  dolet,  aegram 
Dulcibus  his  curis  fcnfuq?  inhibere  uolcntcm 
Aggreditur  nutrix:mi(Taq;  ad  pedora  dextra 
Etquod  aluna  inquit  uifaes  trepida  re  parentes  ( 
Aude  animo.tibi  naq;  iocos  8 i gaudia  portant. 
Dcfpondcrc  tibi  iuuenem  florente  iuuenta 
Confpicuu/forma  infignemteui  prxdia  ccntu 
Vbenbus  glcbis/K  mille  armenta  per  agros 
O felix  uirgo  antealias/fruitura  marito/ 

T ot  fruirura  opibus  tua  fic  mirabitur  ora/ 

Ofcula  fic  carpet/fic  amplexabitur  .aluum 
Dulcibus  hanc  natis  implebitiSi  ubera  lacie. 

Sic  tibi  blandus  crir.uitamq?  anim.iq;  uocabit. 

T alia  profequitur  memorans  quarcuq:  puellas 
Obledare  folentdegmenta/moniliain  aures' 
Intentura  brcuufurcs  metuentia  femper 
Blandtmcntadcucm  bona  dclufuraiuucntam 
His  dcpnfa  dolis  trepidat  uclut  agna  lupow 
Excepta  infidiisimodo  mens : modo  fenfus  habenas 
Obtinet  .at  tandem  ceu  cum  de  nubibus  ardor 
Fulguris  crumpitinitidum  mbar  ignea  uirtus 
Eliciens  tenebras  tempeflateq;  repreflit. 

Confcfhm  uclut  ex  alto  emergentia  fomno 
Lumina  circufcrt  luidct  cmigraflc  figuras. 

Et  genua  incuruans  oculis  ad  fidcra  uerfis 
O fandi  cceloijt  animi : quibus  omnia  dixit 
Sunt  fubicdaipix  quanto  difcriminc  mentes 
Hos  habitent  artus  (non  cft  opus  indice)  noflis. 
Noflram  igitur  (cruate  fidcmifcruatc  pudorem. 
Neu  finitote  animis  tantu  iouis  arma  nocere. 

Finierat  uirgo :cum  ex  aere  forma  repente 
Nata  ait : hic  aderam  eu  te  uenus  atq;  cupido 
Et  iocus  aggrdTi  longo  tenuere  duello. 

Vtuidcre  operam  fe  perdere  tcafpia  contra 
Littora  picigcntcs  ad  phafidos  aruauolarunt. 

Naq?  legunt  illic  uexare  potcnria  mentes 
Gramina:&:  aeriam  tundunt  ex  gramine  pertem 
Q ua  perfufa  labant  hominum  prarcordiaifcd  tu 
Nunc  experta  uides  molem  fbmuluq?  ucncni. 

T u ucro  forti  cflo  animo.uidoria  pofeit 


LIBER  PRIMVS  XC.XX11V, 

H xc  cocio  fibi  grande aliquidrfed  gloria  maior 
Parua  triumpharo  ucnict  poft  tempora  mundo. 

T u fidei  faflura  fidem  .domitura  tyrannum 
Et  decus  xtemu  tetras  habitura  per  omnes. 
Coeloiyuifura  domosiubi  redlor  olympi 
Inter  mille  choros  diuum  imortalia  paitit 
Prcemia'mortaIesnon  admittentia  fenfus. 

T u breue  felici  ftadiu  certamine  curres. 

T ceu  cro.nec  patiar  quicq  crudele  uideri. 

Neglige  terreftrcm  ui  rami  monentia  in  horas 
Mebra  animxclauftru  imundum  pondulq;  molcflu 
Excclfo  iniuftoq;  animo  mortalia  nauci 
Omnia  pendente  in  terris  unde  orta' relinque 
Ad  coelos  «rlcftem  animu  fine  Ixta  reuerti. 

Sic  air:&  tratflo  difceflit  in  aera  uultu. 

Luna  ter  occidcratitotienfcp  reuiferat  orbe 
Lucida  complctoicum  maiaailantidc  natum 
Inuentura  ucnus  libani  de  ucrrice  in  omnem 
Profpicit  a(fyriam:lcuat  adiuga  taurica  uifum: 
Armenias  uerfis  legit  8i  fidonia  rura 
Luminibus.uidct  ufqi  paphum ' uidctufqj  cytheram 
T andem  feffa  oculos  8 C fafhdita  uidcndo 
T ollitur  in  uentos  8i  fe  fuper  xquora  librat. 
Dumfcfhnar  itercrctamtfuit  obuia  cafu 
luno  farno  rediensicum  qua  taumantias  iris 
DilTidiow  autor.T  um  diuaerycinadearum 
Maximacuifratcrcuiuirdominator  olympi» 
Mcrcunu  quxroicui  magna  ncgocia  mccum. 

Si  quibus  in  terris  uifus  tibi  diua  monao. 

T une  hera  cretata  dum  labimur  inde  fub  altis 
Cuiouecuprdlis  fpattantem  uidimusida. 

V ertit  eo  greflus  • Si  cum  genitore  repertum 
T alibus  alloquitur  .Cillcnic  tempora  pctdis. 
Chrtftushic  in  toto  tam  paiTim  pullulat  orbe; 

Et  quantum  caput  ille  lcuat ' res  publica  tantum 
Nodra  ruit.  Romam  quo  padlo  amilimus  omnem 
Nuper 'ut  imperium  longe  rhodopeia  ad  arua 
T ranfient  ' nimiu  nobis  mcminiirc  ncccflecd. 
Sicucnus.intcrprcsdiuunon  perdimus  inquit 
Tempora .numcenfes  ea  tempora  perditaiquando 


MARGARITAE  AGON : 

Immanem  duraq;  fatu  de  fHrpc  tiphoei 
Chriftophoru  ftraut/  atq;  philemonaipanteleonta. 
Dorothcu : theodoram  .agapen  ("cum  millia  nuper 
Occidi  tcr'dcnauiru.cum  gallia  uidit 
Ridtiouarrano  trcucris  tot  fiinera  ferro. 

Sed  quid  opus  noflro  tibi  nunc  Cytherxa  labore: 
Pofce.opcram  tibi  naq;  libens  impartiar  onem. 

T une  uenus  o germane  potes  meminiflc  puellae 
Illius  afTyria::S£  memini  alienius  inquit. 

Illa  ait  illaiuenus  noflrx  grauis  aemula  formx 
Creuitt&adfedcsuacuas  afpirat  olympi/ 

Impia  contemptrix  magni  iouis  atqi  deo^t. 

Dedecus  hoc  abolere  paro  .tu  qui  potes  arpe 
Q ui  potes  ingenioTcr  opem.  Noftra  omnia  pridem 
Arma  in  eam  contrita.mhil  profecimus.illa 
Nil  alios  rata  polle  deos  fine  fine  fuperbit. 
Nosomnes illi  indccorcs/obfcuraqi  turba. 

Sic  ucnusnllc  patris  nutu  talaria  plantis 
AiligattSC  ueneri  comes  it.Phoeniriacu  iam 
Regna  fubintraflent  Hermes  ait  o foror  ibo: 
Praefecfiuq;  urbis  uenandi  ardore  moucbo. 

Nofti  hominemmofti  fexu  cjtum  arda  utruq;. 

T u uigil  obferuato  oculis  eu  retia  cernes 
Atq;  canes/tranfi  in  leporem  damaue  fugacem : 
Ecurfu  pete  rura  quibus  pecus  illacocgit. 

Cxtera  leis  nec  eges  alio  germana  magiftro. 

Sic  operas  partiti  abeunt.  Cillemus  urbem 
Intrat:8£  in  ferui  formam  conuerfus  anfbx 
Rure  reuertentis  domino  inta  prandia  denfos 
Comemorat  faltusniidiffc  armenta  ferarum 
Ad  fluuios  potu  magnis  dcfccnderc  turmis: 

Lud  ere  propter  aquav campos  tondere  uircntcs 
Cum  catulisrprxdxq;  occultu  infpirat  amorem. 

Ire  parat  / nam  forte  dies  erat  il  le  nefaftus: 

Q uo  leges  de  more  filent,  date  retia  dixit. 

Sternite  equos  adhibac  canes,  ucnabula  ferte. 

Ih  u irides  igitur  prafedus  olymbrius  agros 
Pergit  agens  celeres  turmas  hominuq;  canuqi. 

Iam  faltum  prope  confbtcrant/cum  protinus  umbris 
In  ccruum  conuerfa  uenus  fc  protulit  alto 


LIBER.  PRIMVS 


•cc.xxiiii. 


Vertice/cui  niucus/niuco  fub  pcdlore  uenterr 
Frons  ftellata.Canu  cuneos  cquituqr  uidcrcs 
Tollere clamorem  cxtcmplo/totosq;  per  agros 
Dilabriut  quoriens  uafto  padus  effluit  xftu. 

At  fera  pmd  rapitur  per  deuia  curfu 
Trans  dumeta  uolans  ferturqi  per  aera  longis 
Saltibusnntcrdu  ne  dcfpcrarc  fcquentcs 
Cogat/incrs  claudo  tardat  ucftigia  pa/Tu: 

Et  tripedem  fimilar.tu  fpes  arredta  uiro^t 
Atqi  canum  uires  duplicat. date  lora  moloftis 
Vociferans  prafedtus  ait/datc  lora/uiamqi 
Ad  nemus  oppofitos  confeftim  aurerte  maniplos, 
Fludhtatomnisagercurfu.pars  terga  fcquuntur 
Pars  liuadcxtraq;  ruunt  5 i inaniter  omnes 
Mercurio  accingunt  animos  fallente  labori. 
Margaris  audito  longe  per  rura  tumultu 
Stat  trepidans/K  profpicicns  mox  uiminc  longo 
Sedula  cogit  oucs/properanfq:  ad  ouilia  tendit 
Cu  grcgibus.Ncc  adhuc  tedhs  fucccffcrat  /atrox 
Cuprariedtusadcft  turma  comitatus  cqucflri/ 
VbCTius  gaudensrotcnim  per  anhclla  repente 
Ora  canu  per  acuta  uiru  uenabula  mittens 
Centum  annofum  alta  tollentem  cornua  fronte 
Vmbrofo  elicitum  faltudea  callida  praxlam 
Fecerat. ipfa  uolans  bcliali  cuafcrat  afht. 

Praxericns  igitur  faciem  fub  ruftico  amidhi 
Vidit  amicleamxilnfqr  ardentia  nigris 
Luminamcglcdteq?  decus  mirabile  formae; 

V idit/K  exarfi  t/ncc  fert  incendia:  uiigo 
Pedlorc  proripitur  pauidoi  grciluqj  citato 
Ante  gregem  .fugit  ora  uiru  .fugit  impia  corda. 

Ipfc  libidinibus  totam  fine  lege  frucndis 

Cura  adhibens/mora  nulla  domos  temerarius  intrat: 

Afcitamq;  ifta compellat  uocc  puellam. 

Farcgenus  nomec^/fimul  cur  ruftica  tedta  . 

Ifta  colasrquoniam  urbana:  tibi  forma  puellae  { 

Illa  autem  fic  orfa  loqui  mi  territa  / dicor 
Margans:antiqua  mihi  funtab  ftirpe  parentes 
Antiodiupatriae  fecit  qui  nomina  noftra:. 
Rclligiomihixpus,  adhuc  dumladtcapafco 


margaritae  AGOR 

Vbcra' natales  maculas  in  fluminclaui 
Et  genus  « nomen  laudamus  olimbrius  inquit' 

V t pote qux  tanta d igna  indole  extera  contra 
Cxfarcas  leges  opus  cft  plccrti  atqj  aboleri 
At  quoniam  fimplcx  rcruq?  ignara  luucntus 
Errores  facile  inuarios  prolabitur  'ultro 
Do  ucnianvdare  namqi  meu.mfi  numina  Romx 
Q ux  sentes  SC  regna  colunt  contemnere  pergis. 
Sic  ait:K  miflis  ad  colla  tenerrima  uindis 
Cum  nutncc  ferox  iubet  ad  prstonaduci. 

At  uenus  obfcocnam  prxfctfi  accendere  mentem 
Non  finit  .SC  uoti  compos  ignem  adncit  igni . 

Nam  uolitans  ab  equo  Imenfas  fitibundus  hiacho 
Proluiturrflagranfq;  graui  fc  ingurgitat  auro. 
Tum  forte  occurrens  confpctfa  uirgmc  coniunx 
Inter  lora  genus  mox  pcrcuntata  rcloluit 
Vincula.K  ingcniu  petulans  meditata  mann 
Hxc  ent  liare  inquit  pellex  mihi  .V ulncrat  ilta 
Sufpiiio  exangui  muliebria  corda  pauorc. 

Dat  uenus  hos  rtimulos.odiuqi  imanc  pucllx 
Sicorirur;fan<rti  curtos  inimica  pudoris 
Fccmina  fit/cupido  dum  luxuriola  marito 
Gaudia  =clotvpi  negat  impaticnria  amoris. 

Et  quoniam  defenfor  abeftCinduftria  diuum 
Tam  uigil  SC  confulta)  pudor  f eruatur  ab  horte. 
Mcnfa  abiitsfcra  corda  uiri  uenus  arq?  cupido 
Sollicitant'imas  bromio  mflamante  medullas. 
Ergo  fui  incompos  thalamis  prodire  trementem 
Imperat ' SC  talraggrcditur  fermone  puellam. 

Si placarcdeos8t  ponere  facratonanti 
Non  renuis» tibi  pnri  confortc  rcpulfa 
Nubere  mens  tccuqj  noua  producere  prolem. 

Si  tibi  uillefcunt  fupen  dementia  perdet 
Te  tua  fola  feres  fquallentcm  carccris  umbram 
Compedibus  litras  SC  inerti  oppreffat  catarta. 

Nec  fatis  hxc  .patiere  famem  iciuna : domandum 
Hoctcnctum:8i  tenerum  dicens  palpate  puellam 
Tentat  inops  mcntisircfcrens  uertigia  taertum 
Margaris  cuafitifcquitur  fando  illc'domandutn 
Acribus  id  tenerum  flagris  ac  uerbere  duro 


LIBER.  PR.IMVS.  «cc.xxv. 

Corpus : ad  cxtrcmu  fcm>  cxcrccbcrc  SC  igni. 
Sicait.Illadeoiamdudum  afflata  triformi 
Nil  iam  corda  trcmitrdirum  inuafura  tyrannu 
Concipit  ingentes  animostac  talia  fatur. 

Q^uid  me  imunde  tuo  cupis  incertare  ueneno  ( 
Vxorem  mutare  ncfasiabduccrc  nuptam 
Par  fcclus  altcrius.nupfi  iam  paruula  chnfto 
Cum  laui  facroamnecoma.tum  ferdere  nuq 
Immutando  illi  corpufq;  animuq?  dicaui. 

V inclaifamcmifcrruiatcp  ignes  dcfirtc  minari. 

Hxc  funt  illa  quibus  cccli  mihi  limen  emendum  crt. 
Et  quibus  ad  fuperos  ucrcrt.in  corpora  tantu 

Ius  tibi.tranquilla  irarum  inrtrumcnta  tuarum 
Mente  feram  tneccnim  de  aequabilitate  moucbor 
Huc  animi  pritedeo  fupcnfq;  fecundis. 

Margans  hatciaft  ille  odio  funofus  acerbo 
Ardctiutiratuscolubcr  quando  ore  trilingui 
Sibilat<&  caput  attollens  in  proelia  furgit. 

Coedit  amor  funistrauco  uocat  ore  minirtros. 

(^ui celeres  nudatam  humeros SC  petrtoraad  aluum 

V fq;  pmuntgrauibus  flagris. inuicia  re  (irtit 
Vcrbcnbus  lublimi  animoaam  terga  fanfeunt: 

Nec  ltucnt  fcd  exde  (luunt  inoxia  membra. 

Saruit  adhuc  crudi  nondu  factata  tyranni 
Impictasnaintrtam  lons  fub  inane  baratrum 
Carccris  ire  lubctitenebris  ubi  cocca  profundis 
Nox  lilet.hicieiuna  fcdetifluiduqicruorcm 
Crinibus abftergit  mcmbns  ammofa  uirago 
Nil  mctucnsneccnim  dcnlasconfidcrat  umbras. 
Sed  cacldtcnubar  menteq;  in  fidera  tollit 
Diuo^q;  ingrdfa  choros  (paciatur  olympo. 

Tum  pater  omnipotens  (umade  Cede  mimrtrum 
Cui  nomen  paracletus  crat/ddccndcre  mandat. 

Q_ui  ferat  atherco  radios  de  lumine  leptem: 
Somnifcrafqi  fuget  tenebras  i SC  uulnera  moly 

T ergeat  applicitodefofq;  rcfrigcict  artus. 
Illcpcrhydrophotumuenicnsiam  uerberat  alis 
Frigora  faturni/iam  fub  iouis  ambulat  igne 
Mane  calcns/iam  folis  equos  tellure  (uo  alta 
Ire  uidct.ncmccfq;  graui  ludaic  iub  artio. 

M 


/ 


MARGARITAE  AGONi 


Labirur  in  ucncrcm  i cyllcnia  tccff  a fubinrrat:  ~> 

Anguflofqj  lares  triuixsqux  fidera  fratris 
Accipiens  totos  implebat  lumine  uultus. 

Iam  fubitumbrofum  terra:  chaos.  igne  relicfto 
Permeat  aeream  nocftcm  .fuper  xquora  tranfit 
Carpathia:affynxq5  cauos  iam  profpicit  agros 
Proximus  antiochi  muris:fc  in  moenibus  altis 
Conditiubi  extindhs  nox  intempeffa  filcbat 
Ignibus;&  furdouolucbat  fideralapfu. 

Mox  abftrufa  folo  penetrans  umbracula  nigri 
Carccris extemplo  radiis  cffulfit  apertis. 

V irgo  inter  filices  rccubans  ut  lumina uertit 
Ad  iubanaftantcm  paraclctu  agnouit : SC  ora 
Efuric confccffa  1 euans  SC  nefeia  fomni 
Lumina  conatur  ter  furgcrcucrcadit  xgrum 
Corpus.Si  aeexdens  gutto  paracletus  eburno 
Ambrofix  liquindis  irrorat  odoribus  omnem. 

Et  moly  afpcrgcns  humentes  (anguine  plagas 
Oblinit  hcftcrnx  ueffigia  protinus  irx . 

Officio  mox  funcfhas  abit,  fallentia  corda 
Continuo  accipiunt  uircs:&  in  omnia  fundunt 
Mcmbra:cutcm  pulfat  meliori  arteria  uento. 

At  ucnus  infidias  meditans  uexare  puellam 
Aggreditur  trucibus  formis/K  imagine  foeda. 
Grandibus  horrentem  fquamisK  tergore  durum 
Cxrulco  phythona  fubittcui  faucibus  amplis 
Guttur  hiat.cui  frons  oculis  flagrantibus  ardens. 
Venter  iners  latcqt  fluens  bouc  grandior  indo. 
Taminfolitum  uifu  tam  formidabile  monftrum 
Scindere  humu  fubito  tcrrxq;  uoraginc  ab  alta 
Su  rgere  in  imenfum  eu  flama  SC  turbine  uifu 
PcrltrcpirK  lato  exanguem  petit  ore  puellam: 

Ac  uiuam  folidamq;  uorans  dcglutit  in  aluum . 

Illa  fui  compos  fan citas  confugit  ad  anes. 

Nam  eruas  elicito  phythonicauifccra  figno 
Rupftmt  xffiuas  inclufa  tonitrua  nubes 
Difcununt.fonusaduigilcsquos  cura  tenebat 
Carccnsiafcendit-totafq;  exterruit  xdes: 

Non  alrqcum  magno  irritata  uaporum 
T erra  paroxyfmo  laba  v.SC  quatit  alta  d ornorum 


LIBER.  PRJMVS  <cc.xxvi. 
Fundamen  ta/trcmunt  motis  laquearia  tedis. 
Indignata  ucnustantupotuiffe  puellam 
Infi  aias  molita  nouasiad  protcadodum 
Fingere  mendaci  fimulachralmania  uulni 
V crtit  iter.tripolis  uidit  per  littora  folum 
Ire  fenem  ballcnarum'pclagiq?  potentem 
Carpathi  quondamimodo  maieftate  carentem 
Aequorca  quem  fic  animis  affatur  amans. 

Scis  proteu  (proteus  uifa  fronte  annuit  illa) 
Sdsprotcu  quas  fim/mea  quanta  potentia  in  omne 
Q_uod  coelo  genus  SC  terris /quod  uiuit  in  undis. 

Et  tamen  a pueris  (qua:  fore  mea)  temporis  huius 
I.udor/K  impunes  abeunt/imo  impia  fumum 
Fadadccus  laudeq;  putant  opprobria  diuum. 
Maxime  perfonay  opifex  ne  defere  tanto 
In  tn errore  tuam  uencrcm : fuccurrc  ruenti 
Imperio  iouis8C  fupemm.lcuioragigantum 
Bella  fucrc.uides  ut  nunc  ingloria  diui 
T urba  fumus/templa  incipiunt  fordefccrctK  atx 
Frigida:  Si  exangues : iter  ad  delubra  deorum 
Pube  latet  uiridi/uia  redditur  inuia  nato 
Gramine.fer  proteu  feropem/mifercretuoy, 
Protcus/o  germana  touis  fatumia  proles 
Alma  ucnus  dixit/grauis  cft  iaduradeogt. 

Et  mfi  mefalluntpnfco^t  oracula  uatum 
Hic  finis  iouisimperio.iam  farcula  currunt 
Alterat  acccloin  terras  noua  labitur  artas. 

Ne  tamen  a nobis  diuu  deferta  uideri 
Caufa  queat /neu  me  fruftra  imploraueris  ladfum/ 
Xumdca  confilio  feniorem  induat  aperto 
Carectis  in  tenebras  ad  folliritanda  puellae/ 

Corda  metu.criptam  fubit  alta  node  fil  entem 
Lumen  Si  os  cyclopis  hns/pigmraq!  membra/ 
Flamam  oculis  fpirans  8C  naribus,  illa  figuram 
Intuita  immanem  tanto  neqj  territa  monflro 
Indignata  magis/curuo  inuolat  ungue  capillos: 
Hcrculcafqj  deo  uires  animumqi  ferentem 
Sternit  humi.gcnibufqj  uterum  ferientibus  ora 
Cote  pmit/miffoqj  implet  caua  guttura  Si  orbem 
Pulucrc.mox  proteus  diuina  in  uirginc  numen 
“ • - m ii 


MARGARITAE  AGONj 

Expcricnsmcrfa  difceflit  in  aera  forma. 

Diua  latens  qqdolcat  / tamen  ore  fereno 
Rifit:ut  imunda  uidit  tellure  uolutum 
Protea  nudari  fublatis  inguina  plantis: 

Suma  dies  aderat  eu  fadus  in  xthera  liber 
Tranfitus  innocua:  per  ahenea  uulncra  menti. 

Nam  metuens  ne  fi  longas  feruata  fuiffct 
In  pcenasimanifcfta  fidem  miracula  ferrent 
Latius/K  tali  fieret  celeberrima  pado 
Relligio/indixit  fatum  crudele  tyrannus; 

Etcxdi  iubctcnfccaput.fuafunera  uirgo 
V t cognouit  agens  grates  fic  orfa  tonanti. 

O pater  unde  fluit  rerum  imutabilis  ordo. 

Cui  fascft  quod  eu  q;  Iibct.cui  lege  uoluntas 
Libera. cui  pns  quod  pneterit  atq;  futurum  cfti 
Q cf  tua  me  pictas  tali  uclit  ire  triumpho 
Ad  fupcros/ficriq;tuisdcciuibus  unam 
T am  celebri  mgreflirnon  fum  tam  grandibus  axjuas 
V na  fatis  grates  meritis  pcrfolucrc.  quantum 
Tu  mepoiTe  facis  rcfero.mca  membra  litari 
Atq;  tibi  noflro  fieri  de  fanguinc  facrum 
Inflinio/uenioq;  tuas  nouauichmaadaras. 

Accipe  uirgincos  artus  sterne  facctdos: 

Ac  flamis  accende  tuis. mens  fola  fupcrftcs 
Ad  tua  mortali  ucniat  fine  pondere  teda. 

O mundi  praedare  opifex  dignare  peantem 
Ante  obitum  dono  hoc  animam,  bonitans  ab  alto 
Acquorc/ab  lngenri  pelago  pietatis  in  orbem 
Aeternis  fluat  hic  fcatcbns  curfuq?  perenni 
Riuus  ut  ad  noflrum  quifquis  confugait  olim 
Subfidium  uorisfcmpcrfelicibusora: 

Atq;  meis  uacua  nunq  pce  furgat  ab  aris. 

Margaris  hxc.fonusxthcno  dcfccndit  ab  axe 
Audita  cs:fccura  ucni.tc  expedat  olympus. 

Gaudia  rcfponfo  tali  concepta  furorem 
Exemere  pium.cupit  ire  in  fatatfuuq; 

Carnificem  findo  artantem  crudeliter  enfc 
Prouocat:K  pofito  lugulum  fupponit  amidu 
Nil  contata.graui  tum  prorinus  ille  lacerto 
Colla  fccar ; landumq;  haunt  rhomphea  cruorcm. 


xj 


A 


AGATHAE  AGON.  LIBER..I.  xuacm. 

Spiritus  c claultris  fugiens  mortalibus  inter 
Agmina cctlituum  uicftor  migrauitin  altum 
Aethera  Si  extremo  fedem  fortitus  in  orbe 
Gaudia  cum  magnis  habet  imortaliadims. 

AGATHAE  AGON. 

Oftej  margaritae  ccl  ebrauimus  a<fta : fupfunt 
p Diu®  agathac  memorada  nouo  peonta  citu. 

Illo  igit  fantfto  igne  meas  accende  medullas 
Magne  patcrtnon  quem  rapuiflc  promeihea  fama  cft 
In  comuncm  hominum  internum  i fcd  quo  tua  proles 
Abflulit  antiquam  faciens  noua  fecula  noctem 
Ingcnioqjabrtcrgc  fi  tum- quem  longa  reliquit 
Iracrcbt  molita  necem  / langorc  fcmcftn 
Pingucubcrdepafla  animi 'populata  uigorem 
Mcniis'&;  in  fenfus  bacchata  hortilitcr  omnes: 

Ante  deos  regno  pullos  trinacna  quodam 
Itali®  con lunift.i  graucs  enixa  tyrannos 
Langui  t/ipa  fuo  periens  ut  uipcra  panu . 

Protulit  Si  uaftosimania  moltra  gigantes 
V entrimanos  olim  manibus  quia  pabula  uentri 

§|_u®  fienntiK  cyclopas  a luminis  orbe 
randi  appellatosnugapcr  nebulofa  pachyni 
Per  libybxa  antra  errantesiper  faxa  pclorr 
Et  per  acragantis  latera  igniferaqt  per  aunam. 
Aetnam  ubi  titanis  fobole  dixere  lepultum 
Enccladu  uctcrcs  fpirarc  incendia  Si  atrum 
Cum  nebulis  cincrem/SC  lapides  impellere  ad  auras 
Orcproccllofo  tcmpcftatcfqj  fragofas 
V olucre:8C  in  campos  ardens  cffundcrcTulfur. 

At  poftcj  patrio  fobolcs  de  fccndit  olympo 
Sancfla  parris  lumiiccrpit  melioribus  aftns 
Afpirare  poli  regnis  mortalibus  ardor: 

Et  foetus  proferre  ai  ios-  man  fuctaq;  corda 
GigncrciflC  imbibitum  redolentia  pedtora  numen. 
Imprimis  eat  anxam  agathem  fplendorc  parentum 
F orma'®  tarc  opibustclaram  :cui  rcbtor  aucrni 
IIIcpcr®m®umquifccratcra  uolanu 
iSuIhjlit  in  calum  cuitu  rapuitq;  parentis 

M iri 


AGATHAE  AGON; 


Thcfmophorx  natam  flores  in  ferra  legentem,' 
Ille  inq  foedo  ore  niger  crudelia  bella 
Mouit  m aacmas  cupiens  aufene  tenebras. 
Conful  erat  ficulis  uirdctcflabiltsiora 
Sola  ferens  hominis/morem  ingeniucp  ferarum 
Quintius  a decto  miffus/fcclcranor  ipfo 
Barbaro  & imani  dominoifinc  numine  mudutn 
EfTe  putansificn  incerto  ratus  omnia  cafu. 

Iftc  uidens  agathen  trinaendes  ante  pudlas 
Ircmcnuftatc/ingenio  8C  natalibus  altisi 
Arfitcam:iaculis  armatus  8C  igne  cupido 
Idu  hominem  duplici  dum  uult  lnuadcrcitclutn 
Cufpidis  aurata:  cocytidc  lauit  in  unda 
Sarpiusrin  phlcgcthonte  facem  fucccnditi&uno 
Impete  percurtit  plagis  fera  corda  duabus. 

At  deus  aflroR:  dominus  pcordia  fanda 
V irginis  afflatu  fludia  in  contrana  uertit. 

Et  quanto  ad  facinus  magis  ille  hortatur  8C  utget 
Hax  armata dcoifcclus  ia  tanto  amplius  horret. 
Aeger  amans  bacchaturmti  cum  taurus  aftlo 
Concitus  crcda  circuuol  at  inuia  cauda 


Pafcua/collcdafqj  cauis  uomit  acriter  auras 
Nanbusiirawq)  fonantem  proiicit  xflum: 

Verfat  mille  dolos/uarias  excogitat  anes  . 
Ingeniofus  amar'ucncrifqt  artuta  libido. 

Rclligio  tandem  noua  contcmptufqt  dcoiy 
Anfa  fitihis  frenis  ti  tulis  crudele  tyranus 
Aggreditur  facinus/pictas  uia  fada  nocendi. 
Iudicc  fub  uicio  uirtus  rea  firtmmador 
Impietasqjatrona  ucnus/  mendacia  tertes. 
Scortum  illurtrc  fuit  catanx/iuucnuq?  uorago 
Publica/nataiy  ftupris  aphrodifia  feptem 
Diucsiagcns  lufasdrceo  carmine  mentes 
Q uo  libuit. genus  omne  mali  magadoda  ucneni. 
Irtius  in  ludum  difciplinamq;  procacem 
MifTa  agathe  caelcrtc  animo  politura  fcucro 
Propofitumil.Tnocinus  uicianda  fubintrat 
i urpe  magirtenum  talem  fleuerc  rapinam 
Aduri  artemo  uitam  in  fquallore  parentes. 

Sed  ucluun  callum  tumidis  mare  uerberat  undis 


LIBER.  PRIMVS.  .cc.xxviii, 
Littoream  eautem'merrtrix  ita  pctflora  fruftra 
V irginis  attentat : fruflraqi  anmtur  altum 
Demoliri  animumiffant  fortia  nedfora  contra 
Bland  icias  omnemep  metum  .deuota  tonanti 
Corda  Tmota  manenttquid  tempora  perditis  inquit 
Vitgo/infeliccsanimxfquid  pergitis  ore 
Fledhrreui  nulla/nulla  ane  domabile  pedtus  i 
Flumina  terrores/nimbi  promiffa/fugaccs 
Verba  notitmolcs  ego  ferrea  faxea  fupra 
Fundamenta  fedensmentos  8C  flumina  SC  imbres 
Contra  flare  ualcns/cafuqt  potenttor  omni. 

Sic  uirgo  / admirans  uirtutem  in  uirginc  tantam 
HortuitiK  diuinum  aliquid  confcfla  / pepercit 
Irritare  deum  meretrix : nec  ad  ire  puellam 
Amplius  aufa  refert  ucfano  hax  omnia  amanti 
Sic  memorans/fniftra  conful  romanc  laboras: 
Q_uicquid  id  efl/humano  animo  conflantia  maior 
Res  miranda/ullis  nefcit  manfuefeere  uerbis. 

Saxa  ferunt  fenfifTe  lyram  cum  moenia  thcbis 
Poneret  amphion  rportauit  anona  delphin 
Carmine  lcnitustcitharam  fyluafqj  ferafqi 
Thraiciam  memorant  SC  plcdtra  orph  ea  fcqutas. 
Samior  ifta  fcrisiK  marmore  dunorrrquc 
Fert  inuidta  minas  & blandimenta  uirago. 

Sic  meretrixtinfanus  amans  conucrtit  amorem 
In  crudele  odium : furit  indignata  rcpulfam 
Mens  obfccnaitruccs  uocat  ad  tormenta  miniftros 
Infligcndaitralu  iubet  a lidtorcpucllam 
Ingenuam ifimul  afferri  clamoribus  alus 
Imperat  lnflrumcntaiquibus  fxuirc  tyranni 
Sunt  folitulataqj  implet  cruciatibus  aulam. 

Infontem  fems  aggrediens  quid  facra  deo^t 
Q_uid  contemnis  ait  fuperos  fanimofa  uirago 
Non  ego  contemno  fuperos : neq;  facra  dcoiy 
Rcfponditifcd  quos  fuperos  tu  mfanc  deofq; 
Appellare  audes  funt  cum  plutone  fcpulti 
Sub  phlcgethontenllic  uenus  cfl  tuaaupiter  illic: 

Et  tota  cum  prole  tnifer  fatumustoly  mpo 
Gens  indigna  foluqj  inframon  aethera  fupra 
Diis  domus  cfl;  fuperos  ideo  appellare  nefandum; 


AGATHAE  AGON; 

Vos  Icmuru  conflicri  umbris'pcrfcrre  ncqums 

Chridi  folcm  oculis-iubar  impia  lumina  (anctum 
Aucrfata  fax  nodis  caligine  gaudent . 

Talia  dicentem  conful  iouc  plenus  S£  ira 
Cadi  alapis  flagrifqi  diu  crudeliter ufep 
Imperat/ad  (aero  manantia  (anguine  terga. 

Mox  iubet  ad  tormenta  oculos  conucttcrc/fcedo 
Sic  minitans  uultu<linguax'tcmcrana  i diuum 
Impia  contemptrix  podej  te  infania  uexat 
T anta'  aliis  exempla  fcrcs.crudabcrc  donec 
Vel  melius  (apias  ac  diis  libamina  ponasi 
Vel  moricns  fontem  hac  animam  fub  tartara  mittas. 
Illa  nihil  ritubans  &C  mente  xquabilis  alta 
Subrifit  pernas  atep  indrumcmadoloK. 

Lxta  ergo  SC  gaudens  ac  (perabunda  latantcs 
Mittitur  intenebras-SC  carccrc  conditur  atro. 

Altera  lux  pofitis  cclcbrarat  prandia  menfis' 

Cum  e tcnebns  cduda  iterum  confidere  ad  aras 
Cogituri&diuispanchxum  accendere  odorem. 

Illa  negans'  qux  uedra  inquit  dcmcntiaifaxis 
Incuruare  caput ( lignum  tcmefxaqi  figna 
Appellare  deos  fdeused  qui  condidit  orbem 
Ccelot^  tcrTxqi  opifex : qui  fidcra  torquens 
Sudinet.K  figit  caelis  elementa  citatis. 

Huic  uni  mortale  genus  libamina  debet. 

Sed  manuum  uraiy  operi  putri  atqi  caduco 
Sacra  dari  turpc:abfurdu:pucnlc : nefandum 
Propterca  neqj  facra  dabo : neq;  thure  litabo.  . t 

T alibus  ardentes  in  pedore  confulis  iras 
Concitatcloquiist  terrenx prodiga  uitx 
Nil  timet  SC  poenis  occurrit  atrocibus  ultro. 

Conful  ad  adames  magno  clamore  minidros 
Vocifcratripoliatc  magam. fufpcnditc  nudam 
Pubetenusiferro  lamatciSt  adurite  damis 
Sacnlcgamsnodraw  hodem  legum  atep  deow. 
Extemplo  uclut  in  leporem  toto  agmine  pardus 
Fertur  inhumanus  lidonnudataq;  duris 
Membra  catcnax  complexibus  ambitiSC  alta 
A trabe  (ufpcnfam  flagnsdomataliacandcns 
Lamina  mordaci  tadu  pmit.  igne  foluta 


■v 


i 


LIBER  PRIMVS.  ,cc.x 

Iamcutc  liquuntur  rtridenti  ui ferra  ferro . 

Et  facerin  ccrlumrapitur  uapor.undiqt  feruens 
Sudatadcpsimixtufqt  adipi  pendentia  mundat 
Pallia:8Ctn  terram  largo  eruor  a; (luat  imbre. 
Necfurorertfedatusadhuc.cum gaudia  uirgo 
In  poenis  conferta  foret  nubet  ubera  duro 
Fordpe  comphendimiucoqj  a pedore  uclli. 
Iurtacapcfccntcs  correpto  ex  igne  metallo 
Scintillante  finum  inuadunt  laccrantq;  miniftri 
Alitis  in  morem  ritio  qux  inferta  gigantt 
Extarapittucl  quae  fine  fine  promethea  rofho 
Fligi  t in  aeternos  femper  redeunte  dolores. 

T um  uirgo  no  te  imanis  fere  8 £ impie  non  te 
Ergo  pudet  quae  in  matre  infans  haurire  folebas 
Foemmeo  in  fexu  tam  atroci  bus  ubera  plagis 
Cacdcrc/8£  altrices  hominum  uiolarc  mamillas  £ 


Sed  mihi  fat  nulli  q,  mens  obnoxia  ferro 
Nil  membris  fraudata  fuis  fynccra  fuperfit. 

Coipus  eat : mole  hac  tandem  exonerata  recedam 
Ad  fuperos  rapicntq;  tui  te  in  tartara  diut 
Taliadiccntcm  uultuqt  animoqi  ferentem 
Supplicium  lacto 'iubet  in  chaos  ire  profundi 
C arcens  inferri  prohibens  alimenta  tyranus. 

V ulncribufqi  ncgans.ufum  medicaminis  omnem. 
Sola  in  node  graui  refidens  in  codice  duro 
Conuerfis  in  coelum  oculis  (mobilis  orat. 

Dum  faceret  medio  nox  alta  (ilcntiacurfu 
Et  niger  hcfperias  iret  cafurus  in  undas 
Scorpius/illuftn  geminis  furgentibus  ore/ 

Ecce  fenex  celeri  lapfus  per  nubila  curfu 
Petrus  adert/X cocca  altis  abfeondita  in  umbris 
Claurtra  fubittpetroqj  comes  medicamina  ponans 
Artynuslucasinnubcabfconditus  alba' 

It  funale  gerens  puen  fub  imagine  cofmas 
Pceonios  ambo  fuccos/afclcpidas  ambo 
Synthefesedodi  / fomenta  machaonisambo. 

Tum  uirgo  infolitam  lucem  formaq;  uinlcm 
Parttllos  8C  uafa  manu  chirurga  ferentem 
Admirata  quid  hac c inquit  medicamina  portas 
Q_uifquis  es  fulla  meis  nuq  cataplafmata  membris  - 


/ 


r‘ 


MARGARITAE  AGONi 

'Aut  emplaftra  tui  implacido  tu  ianitor  orc 
Nil  agathc  dubitandu  inquit . cu  uulncra  pafla  es 
Ifta  aderam  corpufq;  uidens  curabile  ucni 
Allaturus  opem  medicamitum  uulnera  tangens 
V nguine  uitali  totam  in(laurauit:8£omni 
Corpore  deterfo  rcdiuiuis  pedtora  mamis 
Impleucrc  finutrofeoqj  reuixit  inore 
Cum  candore  rubor  manibus  coma  uulfaproteruis 
In  nodum  legeep  redit /compefdtur  omnis 
Efunes/liquidumtcncroscorroborat  artus 
Nc<flar/8£  ambrofia:  potis  alimonia  fuccis. 

Q uarta  dies  alium  titana  ferebat  in  axem 
Cu  grauibus  fpirans  odiis  loctalc  uenenum 
E latebris  coniul  iubet  ad  tormentapucllam 
Rcftmr/fiuiuit  adhuc.  munia  paflam 
Longa  laborantem  plagis  / ac  uerbere  tanto 
Protritam  fato  iam  concdTilTc  putabat. 

Illa  autem  ne  dum  uiucns  fcd  fplcndida  uultu 
Purpureo  redit  in  bcllumtquam  corpore  toto 
Incolumem  miratus  ait/dii  prima  ferentes 
Vulncra/fccerunt  aliis  locaifacra  tonanti 
Redde  iouiiucl  ferre  para  genus  omne  doloip. 

Illa/ quid  ad  nugas  infane  recurris  eafdctn? 

S at  mea  nota  tibi/tua  mi  fententia/diuis 
Q uos  hominum  fecere  manus  libamina  non  futn 
Oblaoira/potcs  auciarc/infligere  mortem. 

Non  potes  hoc  fuadere  nefas/uitam  atq?  falutem 
Non  ftygix dii ucflrianimx tribuere < icd  orbis 
Omnipotens  regnis  qui  prxfidet  omnibus  autor. 
Diuoy  natura  procax/dira  inuida/  mendax. 

At  deus  humanum  clemens  ££  amabile  numen. 
Officium  prodefledei  efl/offendere  diuum 
Sulfuns  ardenti  quotiens  defeendit  ab  xtna 
Impetus  in  campos/  ucflrop  cft  ira  deoy 
Laaa  malis  hominum : fcd  quando  cohcrcita  fluxum 
Siflit  inundantem/deus  eft  leruarc  labores 
Sollicitus  noflros/8C  nos  defendere  aborco. 

V ix  ea  finierat  cu  percitus  igne  megetx 
Con  fui  ait  teflis  tellurem  lnlfemitc  acutis 
Adduc  flagrantes  prunas/hax  mollia  ferte 


i 


LIBER  PRIMVS.  •C C.XXXt 

Strata  fupcr  nudam : X ferro  uerfate  tridenti 
Ocyus.accclcrant  famuli  X mandata  capcffunt. 

Ipfa  togam  lartis  animis  exuta  propi  nquat 
Ignibusiatcp  moras  litdo^taccufat  lncncs. 
iili  irafeentes  indignaticp  rapaces 
Iniiciunt  furcas/corrcptaqi  dentibus  uncis 
Membra  foco  infliguntiX  per  fragmenta  iaccntetn 
Nunc  pronoorc  trahunt  laniannbus  ubera  tcflist 
Nunc  in  terga  unco  graflante  per  tilia  eunto. 
Inftaurant  alii  flamas  • X follibus  acftis 
Vndiq;  perflantes  animant  incendia  uento. 

Interca  immanes  dum  fert  innoxia  poenas 
Eccc  foli  horrendo  concufla  palatia  moto 
V rbc  tremunt  totafradhs  compagibus  alta 
T ctfla  ruunt'parics  abiens  finit  ire  lacunar 
In  miferas  hominum  caedes  < fragor  undiq;  X ingens 
MurmuWK  auditxuoccs  per  nubila  longe. 

Perfora  defenisdomibus  per  compita  turba: 

Errant  attonitx'ut  pauidi  line  matnbusagni. 

Pes  titubat  falicntcfolo  malcfida  dehifeit 
Prxcipitcfq;  apit  terra  ufep  in  tartara  rimas. 

Confulis  extemplo  ruit  ad  prxtona  uulgus 
T urmati  quauifa  magis  uia  tutaitumultu 
Voaferante  omnem  cuem  cum  ciuibus  urbem: 
Ccelcftefcp  dcosoffcndi  immanibus  lftis 
Suppliciis ' X rcdlorcm  maris  cnnogifxum  > 

Oppugnare  fuis  politas  in  finibus  oras/ 

Et  catanx  irafei/mox  tcmpcftatc  fumrum  J 

V t uicina  graui  uomat  xtna  incendia  longe 
Vulcano  (pargente  ignes  cincreqt  per  agros. 

T alia  fulpcnfo  conlul  dum  cogitat  oret 
Eccc  duo  ex  pnrnis  tctdo  illabcn  te  necati 
Os  lacen/totos  fraedi  crudeliter  artus  • 

Iudicibus  uix  traeh  altx  de  mole  ruinx 
Exportanrur'cunt  pondus  lugubre  ferentes 
Cu  lachrymis  famuli'ncc  longe  a 1 iminc  ponunt 
Attomtrnon  audentes  in  tctda  reuerti/ 

Nec  profetTC  gradum  ultcriusmcq;  ducere  funus< 

Ac  ucnti  plantis  timbantem  infidere  capum. 
Territus  X gelida  uictus  formid.uc  conlul 


LVCIAE  AGON. 

• 

Puliierulentam  agatcn  reuocari  in  uincula  mandat. 
Q^uo  rimulae  uentum  genibus  fuper  afpcra  flexis 
Saxa  orans  animam  ingenti  clamore  profudit. 
Chnfligcnx  extemplo  irrumput  durante  tumultu: 
Raptacp  marmoreo  membra  impofucrc  fcpulchro. 
Et  luperiniedto  clauferunt  mamora  uclo. 

Iamcj:  oriens  otflaua  dies  horrenda  ferebat 
Et  fpedtanda  metu  ficulis  miracula  magno 
Aetna  caucmofis  qux  tanta  incendia  nutrit 
V ifccnbus  uento  inflari  Si  mugire  pier  omnem 
T rinacria.ac  flrcpitu  refonare  tonitrua  magno 
Coepit  & acccnfisfllmam  crudare  caminis. 
Continuo  paucfadtx  urbes  ad  fidera  tundas 
Attollunt  cum  uocc  manus  / S i facra  frequentant 
Placaturadcosatq)  occurfura  piclis. 

Nec  moratde  fumis  xtnx  crateribus  ingens 
Flamafc  globus  etupens  in  flumina  fc  fe 
Ignea dinundit  catanxaq;  moenia uerfus 
Labitur  ardenti  per  culta  uirentia  curfu. 

Attoniti  ciues  quo  fe  molimine  feruent 
Ignamcuruantgenua  ante  altaria  uotis 
Supplicibus  flentes/urbi  magis  ac  magis  inflat 
Ignea  tempeflasiflami  fq;  fonantibus  ardor. 

V t uidcrc  deu  fruflra  implorata  fuotj; 
Auxilia.accurrunt  agatlics  ad  buftadeuantq? 
Confcftim  uelu  a tumulo  i quo  incendia  contra 
Illato  uapor  extemplo  (mirabile  uifu) 

T erritus  afpcdhi  facn  uclammis  undam 
Traxit. K ardentem  cohibens  a moenibus  seflum 
In  ncbulasabiit  tcnucfqj  rcccflit  in  auras. 

V rbs  opus  admiransaras  Si  facra  tonanti 
Inflituit  chifto.fatumigenaq;  reliquit 
Cum  lunoneioucm  noua  teflamenta  fidcmqj 
Doda  falutifensprifeu  fcclus  abluit  undis. 

LIBER  SECVNDVS  LVCIAE  AGON. 

Iua  fyracufix  celeberrima  gloria  gentis 
d Luciacuitradifulcatuadafrigida&uda 
Brumaleucncn  / Si  flutfl?  aqloc  coactos 
Lumina  q puas/uolucreq:  d tuidis  amiu. 


LIBER.  SECVNDVS.  xc.xxxi. 

Q^u*  fimas  titanis  equos  phacthontia  retro 
Lora  trahens  gelido  capri  pluuialis  ab  aftro. 

Da  mihitc  facilem  dignoq;  extollere  canto 
Cenamen  concede  tuumiquo  tartara  SC  ipfum 
T artarco  regnantem  ercbo  plutona  dcolqj 
V kjftriencclado  maioripatrioqj  tiphoeo 
FortioriSi  iouc  terrigenum  domitore  gigantum. 
Luria  nobilium  fobolesgenerofaparcntum 
A teneris  edoertadeum  perfufa  lauacro 
Q^uod  facit  mfontes  animas  i nutrita  fuperbas 
Inter  opcsrin  deliriis  rin  murice  SC  auro 
Nata/maritales  poftqpctuenit  ad  annos 
Exuit  extemplo  ftudium  leuis  omne  luuentx. 

Q uandofolentalix  genio  inclinante  pudorem 
Soluerctpidhirarc  genas  SC  more  agathyrfo 
Ire  coloratis  iuucnefq?  accendere  membrisi 
Ipfa  animo  complexa  deum  i ueftigia  torfit 
Ad  fuperos  / curis  terne  ind ignata  teneri. 

Orbatam  genitore/domum  cum  matre  gubernas 
Q_uicquia  opum  fupra  uicrtum  reflabat'  aperto 
In  mifcru  genus  omne  penu  conferre  folcbat. 

Idqj  fcmelgenitrix  damnans/quid  prodiga  tantas 
Nata  facultates  inquit  fine  fineprofufis 
Sumptibus  ex  hauris/nihil  in  uentura  recodcns 
Tcmpora/nil  fenio  fcruansgrauisimcmorxui 
T cmpcftiua  fat  eft  inopum  pofl  funera  cura. 

Interca  in  trabibus  fine  fana  fencfccrc  nortris/ 

Pingui  bus  in  campis  teneras  adolefcerc  caulas' 

Atqj  graucs  annare  cados  - SC  uina  decembres 
Q ux  feptem  de  more  uident  > pertingere  faltem 
Sidus  ac  i icarium  'quando  fitibund  lor  artas  / 

Cum  prcciofa  fias  deuotaq;  tempora  baccho: 

Ne  fine  ftuge  gregum  fceturaSi  adorea  mdTis: 

Ne  fine  fruge  ferax  abeat  uindemia  SC  auro. 

In  tabulis  inopum  memores  legabimus  ades: 
Nominacpi8C  magnis  uirides  prouentibus  agros. 

Sic  genitrix  animo  meditans  bona  fluxa  tenaci. 
Filiafublimiuolucnscxlcftia  corde 
Q_uid  tnerin  mater poflcfla  relinquere  dixit 
Cum  retinere  oculis  fato  meubente  uctamur  i 

N 


te' 


LVCIAE  AGON; 

P cs  feruata  perit : miferisdata  porrigit  alas 
Ad  fuperos  ialx  d upl  ices/argcn  tca  Ixua/ 

Aurea  dcxtraiuiaqi  datori  ad  ftdera  pandit. 

C.crta  praeit  uiuos  pictas 'incerta  fcpultos 
Confequirurinam  quod  noffn  cft  dum  uita  ftiperffcS 
Arbitrii  moxcffalieniiut  uita  rcccffit. 

Scilicet  id  gclidx  uicium  comunc  fenedtx 
Diuitias  curare  nimis.capulanbus  annis 
Ingruit  lfta  fames- hxc  diffidentia  ferae 
Juncfta  fcnciftutffngcntia  pctffora  curuat 

Ad  tcllunsopcsiftudiuq;acccndithabcndi. 

Pone  metum  genitrix  locuples  deus  omnia  pafcit 
Ipfc  homines  alit  arcp  fcras/cum  arefccrc  campos 
Viderit icfunemq)  parifub fidere  cancri 
Gramina  ab  extremis  humentem  finibus  aufttum 
Aduocat  i SC  nimbis  linentia  proluit  atua: 
Succurritqj  folo  pecudes  mifcratus  & herbas. 

Tunc  igitur  trepidas  euntis  alimenta  Ferentem 
Dcfcrturum  homines  (8C  qui  fpiracula  uitx 
I Iauit  in  hos  artus  hoftem  fonaffe  futurum  i 
I.uaa  fic  referens  matrem  placabat  auaram. 

Cum  fenior  genitrix  morbo  xgrotaret  acerbo' 
Adcatancaeagathcs  tumulum  proftrata  parenti 
Auxilium  flcbat/fubito  tum  lumina  fomnus 
Claudit/8£  alta  quies  feflbs  palabitur  artus. 

Nec  mora.cincfta  choris  fuperu  catanxa  uirago 
Argenti' gemaK  aun  fplcndorc  comfco 
Fulgida  fopitxuifa  eff  affare  itnanucp 
Iungcre/8i  his  animum  didtis  mulcerc  dolentem. 
Chara  foror  tanta  quid  follicitudinc  pofeis 
Q uod  pftarc  tuae  paruo  poft  tempore  matri 
Fas  tibi  mox  ( ficut  dominor  ranclxa  per  arua 
Per  catanxo^  populos'quibus  imminet  ardens 
Aetna'  fyracufix/fic  tu  dominaberis  urbi. 

Et  potens  fanare  nutus  arethufidas  omnes. 

Sic  cft  ui  fa  loqui  fracto  uirgo  excita  fomno 
Et  uertens  in  matrem  acies  uidet  ora  colorem 
Conccpiffc  nouu/corpufq;  habitudine  totum 
Incolumi  fubito  antiquum  rcpctiffcuigorcm. 
Gaudet  agens  grates  agatha:  ac  coelo  omnipotenti. 


x. 


. V 

LIBER.  SEGVNDVS:  ‘ .cc.xxxu, 
Atqj  ait  o genitrix  poftq  tibi  cognita  uittus 
Tam  mins  dtuina  modis  ac  mtlncre  tanto 
Defincme  folitispofthac  urgere  querelis: 

Et  fuadere  uirum'Sine  me  caelclhbus  uti 
ConubiisiSi  centeno  coalcfccrc  partu. 

Praefcscrat  ficulis  atrox  pafcafius  oris 
Vir  ganezruir  defidi.emir  deditus  auroi 
Ac  ucncri  fcclerc  infignisrilnc  numine  moflrum 
Illaudatu  omni  i cccloq;  odiofus  Si  orco. 

Hunc  ubi  ungincosuultusSi  lumina  pulchris 
AcmulafidcnbusdiroomincSialite  Lrua 
Viditiamor  fubita  rapuit  face/fulminis  inftar' 
Nimbifera  montes  cumtcmpeftate  peraltos 
Mugit/8i  umbrolam  flamiscomplctfhtur  omu. 
Ardct  8C  ardori  non  ert  modus ' infbt  acutis 
Scmpcr  amor  fhmulis  ut  quando  ad  prxmia  palm  e 
Curfor  olympiacx  fufis  contendit  habenis 
Vrgct  equum  crebro  ferientibus  ilia  plantis/ 


Attalicas  promittit  opesipromittit  honores 
Cxfarcosiminimuqj  dccft  quin  fpondear  orbis 
Imperium  tam  uana  mfani  audaciaamantis. 

Dona  datan  fuluo  rutilans  carbuculus  auro  1 . - 
V moq;  ingenti  candens  gangcticus  orbe 
Munera  pnmaiquibusuirgogcncrofarrpulfis 
Lumina  ut  audiuit  bellum  hoc  inferre  pudorit 
Nil  contata  oculos  (opus admirabile  faxrlis 
Omnibus)ancipiti  cultro  de  fronte  rcuul  fos 
Proncit  in  patinamimittrnfq;  ea  munera  amanti 
Acape  refpondi  t quod  amasiSi  deline  pollhac 
Talibus  mfidiis  fanblas  inuadere  mentes. 

Dixit  Si  ex  alto  fabhim  miratus  olympo 

Cum  lupens  pater  omnipotens  duo  lumina  primis 

N ii 


V crbcrcqt  intorto:  cum  fibilat  acr/8i  armos 
Sudat  anhcllantcs  uolucn  ferus  acrior  igne. 
Iftc  uiam  fcclcri  moftrantc  cupidincidoclam 
Mittit  anumiqux  fidcrco  fc  lumine  captum 
Nuncict  aegrotare  animo/atqj  incendiaferre 
Q_ualia  flagranti  patitur uulcanus  in  xtna: 

Ft  fubitam  lepofeere  opem  quam  forte  negari 
Si  audierit  non  polTc  fibi  mfi  mone  mederi. 


LVCIAE  AGON; 

Splendidiora  cauis  ferobibus  concrcfccrc  iudit. 
Tum  raphacl  fubito  celerem  per  nubilacurlum 
Traxit/K  infundens  orbx  medicamina  fronti 
Elicit  ardentes  oculos  / inflaurat  honorem 
Deformati  oris/facieq;  decorat  amoenam. 

Reflor  ut  accepit  cafus  miracula  tanti 
Rifit  anu  maiora  fide  ncqi  digna  relatu 
Talia  comcmorans  j & anilia  pondus  habere 
Difla  negat/  fcd  eu  uclo  refolura  cruento 
Luminaconfpcxit.ftetiVX  manifcfla  negari 
Cum  nequeat  fafli  nouitas/opus  omne  relatum  cft 
In  magicos  cantus/damnataqi  carmina  circes. 
Infanoq;  odium  maius  fucccflit  amori. 

Interca  fponfus  (genitor  naqt  ante  fcpulclirum 
Ingenuo  cum  fpc  dotis  dcfpondcrat  amplae 
Progeniem  iuuem)  lam  dccoxiflc  puellam 
Admonitus  furia  inueflusrcflonsad  aures 
Dctul  it  uxorem  illicitos  patrimonia  tn  ufus  , 
DirtraxifTc /deos uctcrcs cotem nerciS:  aram 
Numinibus  fccifTe  nouisiqucndiq;  triformem 
Appellare  deu  diuuqt  hominumq;  parentem. 

Ergo  acccrfitam  nubes  adolcrc  falxcas 
V ulcanoicercri  X natx/ucncncp  crycinx 
MandatiX  ante  aras  genibus  procubcrc  flexis. 

Illa  animis  fexu  longe  maioribus  uni 
Debita  facra  deo  faxis  offerre  nefandum 
Dixttrat  inccnfo  melius  thure  atq?  iuucncis 
Eft  olocauflum  aliud  quo  dcleflatur  olympuV 
Sollicitudo  iopum : curam  quibus  haflenus  omnem 
Q uoad  potui  impcndufacrisubi  talibus  ante 
Res  data/nc  quicq  in  tems  qd  in  aethera  polTim 
Fcrrc/rclinquatur/fanflis  altaribus  ipam 
Mcquoqj  do:8C  mitto  hac  animam /quo  cetera  mifi. 
Con  fui  ad  hxc  potes  has  nugas  / hxc  fomnia  ducit 
Chrifhgcnis  narrare  tuis  mihi  talia  fruftra 
IngcnSiimpcrii  placita  SC  dccieta  fcqucnti; 

T um  uirgo  irritans  hominem  tibi  exfarianx 
Diuinx  retinenda  mihicuflodia  legis. 

Ex  re  igitur  qdcuqj  ruacfl  amplcflcre.-noftro 
Etnosarbitnonobispotiora  Icqucmur. 


LIBER.  SECVNDVS.  xe.xxxfii. 
Res  ubi  in  infames  confumpia  procaciter  ufus 
Conful  amfcelusut  meretnx  abicondcre  lingua 
Nncrisexcufans audaci  crimina uultu. 

Res  mea  prouentu  centeni  fcenons  arda 
In  tuto  efl  dixir.ncqi  corruptonbus  una 
Corporis  aut  animitCfcitqui  utdet  ommaab  alta 
Coelorum  arce  deus)  patui  :tum  pedore  conful 
Scintillante  animum  quofnain  corrupere  quofnam 
Arbitraris  ait  fuirgo  nihil  ore  morata 
Vos  inquit  :quotcuq5  deos  feruatis  ahenos: 
Saxicolafq?  I ares  datmonas  *rc  latentes. 

Nacp  animis  rudibus  ucro  pro  numine  manca 
Obiicitis  ilvgiostac  fi  quaerentibus  aurum 
Infidians  aliquistmcndacia  potngat  anu. 

Hax  tua  garrulitas  intcmpcftiua  faceiTct 
Conful  ait'quando  cuadcnt  in  uerbera  uerba. 

Lucia  rcfponfis crucians  immania  corda 
Confulisadiccit  nequeunt  diuina  teneri 
Verba  per  innocuas  hominum  rcfonantia  fauces. 
Ante  tui  fimilcs  quotiens  affare  tyrannos 
Contigit  e noflns  aliquem  tdeus  ora  mouendo 
FaturtX  humanis  apent  fua  fcnfa  loquelis. 

Conful  adh.xc tdeus  in  te  igitur  .'deus  illa  piotum 
Corda  habitatdixictpcrq;  oratinnoxia  fanar. 

T tux  uultu  frendens  uerbis  Si  pedore  anhelo 
Flamigcraps  conful  ftupnsexpofta  lupanar 
Ibis  adimundutperdas  ubi  numina  dixir. 

Non  mfi  confenfu  mentis  uiciabilc  corpus 
Virgoaitanuitamfime  uioIauCTistauda  !■>  / 
V irginitas  alio  duplicem  fera  orbe  coronam. 

Ncue  tuum  uerbis  odium  moradiflcrat  ulla: 

Difcc fuisxtnam tam imcnfamolc  fedentem 
T ranfferri  poflc  ante  locistq  imobilc  mutem 
Propofitum:furgc:SC  quicquid  fai  a node  profunda 
Confulit  alcdo.-uomcaotum  effunde  furorem: 
Infani:bacchare:tuos  imitare  fatanes. 

Ferte  em  tormcntaagncs  animate  miniflri. 

Pellite  ab  his  animam  membris : reddamus  olytnpo' 
Acthcream  mcntcmtucffns  me  mutue  ad  alita 
Supplicusxrudclcmorco  Icruate  tyrannum. 

N iii 


LVCIAE  AGON: 


Talia  magnanimo  uulgi  clamabat  ad  aures 
Pedore  ml  pcenas  metuens  nil  fata  uirago/ 
CumfubitomilTisconful  lidonbus  omnem 
Inuitat  larnonu  aciem /magno®  tumultu 
Mittit  ad  obfcxnx  uenens  fordcntia  luftra 


Innocuam  fuperifqj  parem  pietate  puellam. 
Accipiunt  uindam  loris  mcdiaq;  per  urbem 
Scortow  fhpata  choris  infamibus  ibat' 

Cum  fubito  celeres  labuntur  ab  aethere  diui 
T am  indignum  facinus  tam  detcftabilc  adorti 
Perturbare  nefas'  mins  ucfhgia  (iftunt 
Fixa  modis/hxret  plantis  imota  uirago 
R oborc  par  faxo  ingenti  'par  turribus  altis. 
Extemplo  mirati  omnes  tradarcuerentur 
C orpora  fanda  manu  imunda»  fcquiturqj  repente 
R elbgiormanifcfla  uident  miracula  Si  ore 
Anonito  circu  magno  flant  agmine  turbx 
Murmure  compilo. faccr  ad  Ipcdacula  diuum 
Stat  chorus  :3d  fruftrata  hominum  molimina  ndent. 
Interea  audito  cafu  pafcafius  infert 
Prxcipiti  fc  ex  arce  gradu  .comitantur  euntem 
Dire  ercbi  uenusiatcp  ccrcs/profcrpina/K  atro 
Mulciber atep  flerops uultu/8£  fuligine  bronteS 
Illitus  xtn.ca  rapidocp  accendere  pergunt 
Igne  hominem  ruit  in  mcdios.accufat  inertem 
Scgniciemnubot  intortos  ad  cola  rudentes 
Ad  fxmora/ad  furas  ad  clunem  / ad  tciga  ligari. 
Mille  uiros  adhibet  magntsqui  uinbus  aulmt 
Volucre  in  xgxos/arhon  aten  capharca  fludus. 

Sed  cum  conatu  inualido  nil  numina  contra 
Proficcrcnnad  mille  utros  fomlTima  iungunt 
Mille  boum  lugaloratisqui  comibus  ipfam 
Trinacriam  ualcantcalabris  adiungerc  ripis. 

Nec  fic  mota  loco/nouitas  lammira  per  urbem 
Diuulgatacict  populumtfpedacula  nuq 
Vtfapnus  proceres  adcunttpafcafius  amens 
Aclhiainngeniu  pl  ebis  mutabile  Si  iras 
Vulgares  animo  uoluensi  & dedecus  omnes 
Ante  patrum  populiqi  oculos,  heu  qta  ucnenis 
]Q_uantaq!  chalcUo  molitur  fceraina cantu 


LIBER.  SECVNDVS.  «oaoc iiii. 

DixitiK  illatis  extemplo  incendia  lignis 
Sufcitat:&  rapide  cingunt  arcthufida  flamr. 
Sublinunt pidsK  refin®  liquamina  in  ignesi 
Atq;  leues  paleasiolciq;  fluentis  amurcam 
Litfforcs/pyra  conflagrans  ad  fidera  longis 
Fludibusiomagnoqj  furens  ardore  puellam 
Circuit'^  lambens  tunicas  colla  oracomafcn 
V irginis  applaudit  fanetis  innoxia  membris. 

Neu  quid  inexptum  rabies  uefana  relinquat 
Imperat  afpcrgi  lotio/q,  fama  lauacro 
T ali  artes  reprimi  uctitas : Si  carmiua  uinn.  • j 

Acciti  ucncre  magiitacitifqj  fufums 
Monrtrificos  frultra  nixi diflolucrc  cantus  , * ’ 

Id  fleri  tandem  nullo  didicere  ucncno. 

Lucia  flumaic  iam  dccrefccnte  tumultu 
In  cincrcfqj  abeunte  rogo  fic  orfaityranne 
Iam  fatis  expertus  diuina  potentia  qu®  fit 
Q^ua  inualidas  habeat  tua  tanta  fupcrbia  uires  , 

Q uando  ncchinc  tolli potuimec  in  ignibus  arfi 
Vtrcbaremifcr  nuncuel  fcntatcrepulfa 
Veru  agnofcc  deum  quitepopuluq;  uidcntem 
T alibus  exemplis  uoluit  monuiflc;ucl  ira  v 

Impaticmtc  aliis  faati  cruciati  bustomnem 

Tolle  moranvdum  mrba  frequens  fpedhrc  parata  c. 
T alia  clamantem  ucnicns  aconfulc  iidtor 
Inuadit  gladio : mcrgitqj  in  guttura  fertum 
Altius  infodiensi  ammx  penetralia  8C  exta 
Ancipiti  lacerans  acic'd  laph  ragmate  foflo 
Inteflina fccans  necdum  fublata  facultas 
Eloquii  .fatur  plenis  ut  8C  ante  loquelis. 

Sic  referens  catanz  ueluti  mea  pfidet  urbi 
Diua  agath®/fic  ipfa  meae  cuftodia  gcnris 
Fadta  fyracufiac  noflns  ego  nuncia  pacis  .. 

Czfanbus  pulflsuno  uitalibusauns 
Vrbe  alioipoenafq;  nouo  fub  principe  conful 
Sanguinolente  dabisiuix  fadfa  filentiatquando 
Nuncia  cacfarci  petucnit  cpiftola  fati. 

Diuitiamm  auceps  ficulas  pafcaflus  urbes 
Haufcratinfudans  cumulando  fmanitcrauroj 
Infidianfqj  opibustlcclcruqj  infamia  romatu 


APOLONIAE  AGON. 

Vcncratiatq;  ideo  tentus  mandante  fenatu 
Ducitur  in  latium  fubito.furta  atq;  rapinas 
Vix  confcffus  erat  cum  mox  capitale  recepit 
Supplicium  patiens  exdem  pro  exdibus  unam 
Innumeris/in  piam  atris  data  manibus  umbra. 

Diua  fuo  uitam  nutu  pofitura  manebat 
Sublaris  eredaoculisiac  talia  fata  cft. 

Mors  mihi  iam  dudum  claufiflfct  lumina,  fi  non 
A fupcris  conccfTa  foret  mihi  copia  fandi 
Pauca  prius  iccelos  ad  iens  mea  mebra  relinquo 
His  tumulanda  locis. ubi  me  confidere  8C  hortem 
Vincere conccrtit  genitor  diuuq?  hominumq?. 

Hoc  asema  folo  noftri  monumenta  triumphi 
Sunt  ponendatquibus  moniti  poft  longa  nepotes 
Sarda  recordentur  quos  pro  pietate  labores 
Q uar  tormenta  tuli  pro  rclligione : mcaq? 

Portentas  imitata  fidem  per  fanda  priorum 
Ducat  in  clifyos  animas  uertigia  campos. 
Opatriaiociucsiin  faecula  longa  ualete. 

Sic  aitrat  niuca  gradiens  in  ueftc  facerdos 
Cum  face  & ex  auro  diuina  uiatica  promens 
Virginis  ora  petinqua;  laetior  hofpitc  chnfto 
Rcttul it  in  coelu  uultus  St  gutture  hiulco 
Mi  fit  in  acthcreos  ani  mam  eu  uoabus  ignes. 

Templa  fyracufiiparuopoft  tempore  ciucs 
Ncquacj  i mmemores  didis  mandata  fecundum 
Impofuerc  locis  peregrino  a littore  uedo 
Marmorc/duccntes  facru  ufqj  in  nubila  culmen. 

Baptirtaemantuanicarmclitx  theologi  diux  Apolo/ 
nixAgon  ad  Ptolcm.cum  fratrem. 


V quoqjcoelertcs  comitas  apoloia  nymphas 
t Includi  heroo  non  indignaberc  cantu. 

Et  qq  noftro  maior  tua  gloria  pledro 
Mirtafit  in  terras  omnrsrSi  in  omnia  longe 
Aequora  rtcllatosctiam  uulgata  per  axes: 

Non  uanus  tamen  ifte  labor.ncc  enim  tibi  famam 
Cogitaueft  aliud  quod  nos  in  carmina  traxit. 

Nam  tua  maicftas  nobis  mortalibus  ingens 


\ 


Nero. 


LIBER.  SECVNDVS.  xe.xxxv. 

Prefidium  celebri  ucncranda  in  fecula  culiu 
Obfequium  fibi  nofln  operis  fiji  ueniicat  oris. 

V irruti  debetur  hononlicct  inclyta  SC  expers 
NodhsflC  umbrarum  per  totum  effulgeat  orbem. 
Ante  deum  lychni  m templis  funiliaad  aras 
Non  ut  clara  dies  fiat  luccntionardcnt: 

Verum  ut  coelituum  patriam  fplcndorc  nitentem 
Acthcreo<&  femper  ucrfan  in  lumine  diuos 
Sigmficcnt/ubinulladicmcontamtnatumbra. 
Diuauidcs  animum  fublimcm'  Kgrandiacorda/ 
Ingenium  ucro  tcncbrofum/cxanguc  / fcpultum 
Scgnicic  SC  lenum  uicio  torporis  acocr. 

Ergo  ades iBi  calligantem  facro  affice  fenfum 
Lumine. quod  diuorum  oculisclarefccrc  nunq 
Ceffat  :Kxtcrni  retegit  penetralia  mundi. 

R orna  potens  rerum  uarnsut  adultera  coniunx 
Dum  natura  rcccnscrefccntcs  adiuuat  annos/ 
Pnncipibusnupfitiquorum  fine  numincSComni 
Pars  maior  pietate  fuiriRanflima  uinus 
Semper/ut  hytjcrnis  hypenonis  aura  diebus/ 

Cum  niger  inualuit  borcas/cum  nubila  regnant. 
Hifimulac  fccptrum  aggredi  regnoq;  potiti/ 

Exibant  de  (cdecrcbi  teterima  monfba/ 

T i iiphonc/funaxji  alii  multo  angue  comantes. 
AfHantcfq)  fuis  illos  mdonbus  intra 
Intima  tart arcum  fpirabant  cotda  furorem. 

Q mppe  quibus  dominabantur  plutomdcs  umbra:. 

Sic  male  pcrfuafi  coelos  attollere  contra 

Non  poterant  uulrusb:  ml  perpendere  fandhim. 

Sed  uerfi  in  terras  oculos  K more  ferarum 
Pnccipitcsquorfum  legem  indignata  libido 
OftcndiflTet  iter  (tam  ml  pcnfi  atqr  pudons 
Menti  inerat)  fuperis  fcclus admirantibus  ibant. 

Q^ua  primum  in  tems  pietatem  ex  furgcrc/8i  oriam 
Cognoucrcdci  fobolcm' ne  perderet  orcus 
knpcnum  ufurpatum  annis  tot  millibus/arma 
Arma  exclamarunt. Chnfbq;  imbellia  regna 
Perdere  conatum  ml  dctcftabilefiC  atrox 
Prxiermifit  inops  lucis  genus.  Eccc  fuperbus  . 
Aeneadum  degente  Ncro.Vidcn  ora  cruenta  ( 


»a 

.Ui B 


dV 


:UI35,"j2 


APOLONIAE  AGON. 

Atcp  odium  truculenta:  animae  per  lumina  rumpensf 
Pnmus  hic  addidam  coelo  difpcrdcre  gentem 
AufusK  infauftodiuos  inuadcrc  bello. 

Obiedarc  feris  hominesiaccendcrc  uiua 
Corpora  confucuit  nodurm  ad  luminis  ufum. 

At  poftej  m fandos  longas  exercuit  irasi 
Ipfc  fua  fibi  fata  manu  confcifcere  adortus 
T ranfhilit  afflida:  moerorem  in  gaudia  Romae. 
Altera  contemptor  diuum  dominumcp  deumqj . 
Domitia*  Imprudenter  agens  crudelia  protulit  arma 
nus.  Germanus  T ite  fande  tuus.neqj  te  neq;  patren. 

Iufhcia  referensndeo  lacer  atq?  cruentus 
Caede  fua  ftygias  tandem  raptatus  ad  umbras. 

O (fulta  impictasi  incauta  audacia  / praeceps 
Iudicium  imprudens  8C  uana  fupcrbia,regum 
Romanorum. Audet  fuperos  incedere  8C  aftrai 
Cui  grauc  mufearum  cft  8 i formidabile  roftrum. 

Hic  etenim  (i  uera  ferunt  aiftatc  uolantes 
Per  thalamum  mufeas  (manifefta  infania)  ferro 
Zetus  ut  Haroyiasicft  infedatus  8£  arcu. 

Ite  animae  pedum  indignaeiquibus  almus  apollo 
Oflendat  uitalc  iubar.quibus  ignea  mundi  * 

Ornamenta  ferant  nodumam  fideralueem. 
Indignx  i quasdicat  opus  moderator  olympi 
Ede  luum  .indignx  hofpitio  phlegctontisflC  orci. 
Traianus.  Tuquoq;  ccnfcns  ucrum  illa lniuria  longe' 
Detedanda  minusitraianc  in  crimine  tanto. 

Iudidi  cohiben  cnfes  parciqj  piorum 
Rclliqmisfandx exhorrens  tot  funera  gentis. 

Sed  maior  uen  impietas  8C  acerbior  irai 
Atq;  immane  magis  facinus,  tum  orta  repente 
FulguraiRomanascum  marcomanica  caftra 
Cinxidcnt  acics'ucri  cxtinxCTc  furentem 
Verus.  Sxuiciam'5£  flagrans  odium  minuere  paruper 
Opportuncalto  radiantia  (ulminacodo. 

Sed  furor  infanusrabicfq;  infrena  fcucri 
Scucrus . Intumuit  uclut  excitum  mare  flantibus  audnst 
- Cum  fremitu  homfico  fpumans  procul  xftuat  unda. 
Et  tua  cadrenfi  properans  ad  regna  tumultu 
Maximine  genus  gothicurmdira  illa  libido 


LIBER.  SECVNDVS.  •CC.XXXV1. 


Maximi/  Virus  olens  canis  infcmi  gralTara  pe  omnes 
nus.  Chnftigcnas  uclut  interoues  ieiuna  luporum 

Ingluuics.Pofttcpaulum  regnante  Philippo 
Phi!ipp9.  Rclligio  fccura  fuit.millcfimus  urbis 

Annus  crar.rcnouata  decem  pofl  fxcuIaR  orna 
Mox  uelutc  latebris  finuofa  uolumtna  foluens 
Vmbrofus  coluber  Decius  funale  ucncnum 
Decius.  Expuit  in  fandos.  Ignes  exrinxit  ad  aras. 

Tcmplacrucntauit. tormenta  immania  pafTirn 
Protulit.8£  membratim  homines  in  frufta  fccauit/ 
Durior  curyfthco  / bufinde  crudior  ipfo. 

Q uid  memorem  te  Auguflc  fcnexiqui  prxda  fuifh 
Valeria/  Bellica  perfarum  regi/quia  fanguinc  (aero 
nus.  Focdafli  foraacmpIaiuiasiSi  numinacontra 
Kil  uermas  bellarcidcos  fimulachra  putaftt  i 
Sed  ml  profiocns  tua  cceca  protcruia  tandem 
(Nimirum  ut  caderes  tanto  grauiorc  ruina) 
Dcfplcndorcpari  fupcris/dcculmmc  cclfo 
Impcriiitantadc  maiefiate  redada 
Extemplo  ad  fcruilciugum  fquallcntc  feneda 
In  pedore  fituq;  tacens grauibufq;  catenis 
Tabuin ante  obitum  aeternas  dcpulfa  (ub  umbras. 
Non  Ixfura  minus  furor  aurctianicus  arma 
Aurelia/  Protulitondidocum  fada  liccnna  bello 
nus.  Pnedandi  plxbcm  lnfontcm/paflimqr  necandi 
Coclcftcs  impune  uiros/K  fantia  nondum 
Ora  trucidandi/atcp  deum  ludibrio  habendi.  ' 

Eccc  alius  mihi  fele  offert  tuus  ille  cruentus 
. Maximiane comcsicui  pofiq  polluit  orbem 
Dioclctia  Cardibus  innumeristRomani  purpura  regni 
nus.  V ifa  grauisiriguos  ideo  fcccfl 1 1 ad  hortos 

Littorc  in  adriacoirapidos  ubi  temperat  xftus 
Aura frequensigdidos  ubi  mingat  unda  decembres: 
Vnda  mans  tepidi  non  confcntanca  bruma:. 

Sed  ucluti  dccimusiquoticns  irafeitur  xquor: 

Irruit  in  nautas  maiori  turbine  fludus/ 

Sic  decimi  uis  illa  ingens  St  longa  tyranni 
Alnus  intorquens  telum  exitiale  miniflros 
Sacrow  cnccuititcmpla  6d  (aeraria  Ramis 
A bfluli t:cx  adytis  diuina  uolumina  in  ignes 


APOLONIAE  AGON; 

Cotnpuit.lunxcj!  uno  bis  dena  rccurfu 
Millia  chndigcnumitanta  inclcmentiaitantum 
Iratum  pelagus ' Roma  indignate  peremit. 

Et  tandem  gelido  uit*  lnfidiantc  ucncn  o 
Iam  fcnioriam  defedtus/iam  languide  adempto 
Frigidus/hybcmo  qualis  iacct  anguis  in  antro/ 

V ita  cicdhis  apud  proauos  fcpcllitur  in  orco. 

Q uo  rapior  mcadiua  ( Rotis  crtantibus  ul  tra 
Metam  agor:8C  longo  in  gyrum  ptcruchor  adht. 
Ad  Decium  torquendi  axes : ea  tempora  coelum 
Impleuere  animis  illuflnbus.  aula  tonantis 
Fadta  frequens,  audtx  in  campis  coclefbbus  urbes. 
Nam  coelum  ucluti  tellus  habitatur ; 8C  amplas 
Rerum  opifex  diuum  populos diftinxit  in  urbes 
Hi  iuga  fumma  colunt : illi  dcpreflius  onum 
Verfus:8C  occafum  retinent  fua  moenia  longe 
Et  late  fparfi  ad  fines  aquilonis 8C  auftri. 

Cum  ucnit  c terris  aliquis  fuper  Tthcra  > conful 
Temporis  illius  reducem  cutdcfhnct  urbi 
ExplicatiK  ciucm  Ttcmum  decernit  in  illa. 

Certa  magifrratus  illis  ut  Si  urbibus  ifh's 
lura  ferunt  cera  Jicc  enim  fine  lege  putandum 
E fTc  polos.lcges  patiuntur : 5C  ordine  regnant. 
Mundus  hic  exemplum  mundi  caeleflis.m  illo 
Exadtum  efttquicquid  fragili  modo  nitimur  orfu. 
Difrimus  hic.  aras  documenta,  implebimus  illic. 
Ergo  laborantem  derio  fubprincipe  mudum 
Dum  regeret  ftygius  proles  faturma  pluto: 

Dii  fcclerum  quibus  cft  fludiumxoierc  frequend 
Conolio.  V cnus  ante  alios  maga  dodtanuuentz 
Et  leuibus  prxfcdla  annis. Faber  ante  deorum 
V ulcano  cui  nomen  erat  jCyllcnius  hermes 
Ingenio  ac  fermone potens.  8 i maxima  frugum 
Mater cleufinis  olim  celebrata  colonis. 
EoIus.8£tethys.K  fplcndidus  ora  cupido. 
Tuquoqjqucm  graiuctcres  dixere  bimatrem 
BacchciMimallonidcs  fufis  in  terga  capillis: 
Mxnades  8£  fatyri  tccumitemulcntaqi  turba 
BalTaridumiquibus  officium  tentare  bibaces: 

Atqj  ciere  fiummencrcmij  accendere  potu: 


LIBER.  SECVNDVS.  •ce.xxxvii. 

Ert  fpccus  in  campis  libyxi  Carthaginis  alta: 

Non  procul  a pelago. fpccus  infra  uifccra  terrae 
Miflus:opaca nemusdenfum  facit  hoftia.  magno 
It  longe  fpclunca  finu.domus  apta  colubris' 

Sole  per  * flatem  Iibycos  torrente  colonos 
Hiciut  famarefert/quondam  fidonia  dido 
Er  pius  Enabas  dcclinauerc  procellam. 

Hic  ucnus  antiqua:  fraudis  memor  clligit  antra 
T exendis  bona  uifa dolis,  ac  talibus  inm. 

Dit  coofanguinciidii  quos  ego  icmpcramaui/ 

Ac  colui  fine  quis  mihi  nil  feliciter  una 
Fas  fuit  ordiri/dudum  dephenduis  orbem 
T errarum  a nobis  dilabi  / Si  quaerere  chnfium. 

Haec  noua  credulitas  quafi  quaedam  incendia  uentis 
Flantibus  it  flagrans  femperq;  adolcfcit  eundo. 
Vefler  honor  paflim/ueftri  rcuerentia  pcfTum 
Labitur.indecores  fine  maicflatc  fine  aris 
Mox  eririsinifi  contra  hoftes  attollimus  arma. 

Q_<2  fi  forte  aliquis  contra  obicdtaucrit/adtutn 
De  nobis  fine  fpemee  eundum  fidera  contrai 
Dicite'num  nuper/ne  tempora  prifea  rcuoluam' 
Num  licuit  caefodccium  pferre  Philippo  i 
Num  licuit  nobis  ipfa  intra  moenia  Romae 
Principe  Alexandro  < cuius  contraria  nobis 
Mater  erat  tanti  refidens  in  culmine  regnii 
Cceciliae  uexare  domos  fipamqj  uirumcp 
Cum  tyburte  lic«  claris  natalibus  omnes 
Prodierint  gladiis  inuito  extinguere  chriflo  C 
Num  regnante  pio  cuius  dementia  noftro 
Efl  aequata  loui/ducc  me  Ptolemaeus  ad  aram 
Ifidis/utfacrosdiuis  accenderet  ignes 
T racftus  f8i  ut  fpreuit  chriflum  cb.urarciperemptus 
Hoc  noftra:  potuere  manus. Matertera  iunoi 
Mccum  crat/Si contunx'3i  cum  mauorte  Mincrua 
Coniuratiomnesopus  id  concorditer  aufi. 
Vosquoqjdu  magnuchnftum  uexare  potentes. 
Q^uid  fopua  iaccnt  corda  illaingcntiaiquondam 
Gxlocrcbo  terne  8i  pelago  dominanttatcur  nunc 
Sic  oblita  fui  elonga  fonaffc  lencdla 
Genua  labant  fatuo  forfan  cccidcrc  lacerti  f 

O 


APOLONIAE  AGONj 

In  uenis  emor  intepuit  'cum  tempore  corda 
Defecere Igraucs anni  minuere  cerebrum' 

Tollite  pneflantcs  animosmon  omnia  chnftm 
Enpuit:noftri  fupcrefl  pars  maxima  regni. 

Kcc  plus  ille  potcflsfcd  uos:ut  cernere  promptum 
Degeneri  ignauoq?  animo  timidi  atep  fugaces 
T erga  datis  fuperaturi  fi  ucrtitis  ora: 

Sun  comunc  bonum  noflra  omnia  minimus  arma. 
T itanes  genus  illud  atrox  quia  fortiter  aufi; 

T errorem  incuflcrc  loui  fi  lupitcr  ille 
T empore  fegnis  erat  (fcit  qui  findentia  in  anna 
Pro  diuum  imperio  cudebat  fulmina  coniunx.) 

IfTct  in  netemum  exilium  quia  fortia  contra 
Agmina  terribili  contorfit  tela  lacertos 
Vicit.&opprcfli  bello  i acuere  gigantes . 
Nosquoq;dum  fomnum  fccftamur  SC  ocia  inertes: 
Nil  mirum  fi  defcrimur.fi  noflra  per  orbem 
Regna  infirma  labant,  fi  fumpere  omnia  chriflus 
Audcat:3C  fragiles  in  nos  armare  puellas. 

V mcimur  a fcortis  pudor  cfl  tam  grande  fateri 
Dedccus.illudunt  nobis  pucriqjmurufq;. 

Caufa  mali  ufq;  adeo  abfurdi  atqj  ignominiofi 
Nil  mridcnollroucmcns  lgnauia  lomno. 

Q uo  paiflo  Romani  orbem  mfi  grandibus  auffs 
E domuere  ftenax  cura:  fcntcntia  SC  alti 
Fropofitnfenoncs  capitoli  a ucrticc  gallos 
T rufusSC  obfcfTae  poenos  a limine  Roma:. 

Non  erat  alcidcs  antxoforiionartus 
Cemcntisaut  T umo  Aenxas : aut  He&orc  Achillcsi 
Aut  tydeus  lycophontc. animo  ucniebat  abacti 
Illa  potens  uirtus  SC  inexpugnabile  robur . 

V is  igitur  rcuocanda  animi . V idtoria  pendet 
Ex  animo  maiora  facit  qui  fortius  audet. 

Sic  uenus.acccnfi  comites  fermonibus  iflis 
Obfequium  fpondent  alacrcssanimofqj  tefumunt 
Ite  omnes  ucnus:itc:inquit:dum  in  cardine  rescii. 
Itcsmagiflratusdeciumq!  inuaditcnodlu 
Atep  opportunis  componite  fomnia  formis 
Me  in  primissmc  naqj  putant  (quod  fxpius  una 
Rjfimus;  xncadum  matremsucllamqj  mgales 


LIBER.  SECVNDVS.  xc.xxxviii. 
Horrentem  thalamos/K  cum  genitore  quirinutn 
Indigitcfqi  alios/ac  tutelaria  Rom* 

Nummaiqa-t  nulli  faseft  audire  profanot 
Fingi  tepraefcnri  de  tcmpcftate  dolentes 
Multa  queri'ingratis  multa  exprobrare  larinis: 
Multaqt  pro  cultu  promittere*  multa  minari 
Pro  impietateideos  recolant  po(Tc  omnia  in  omnes; 
Et  fhadeant  ritus  uctercs*  S C templa  deorum 
Antiquo  de  morccoli.chrifhim  orbe  fugari. 

V t pote  qui  terratum  orbem  fubucrtcrc/X  ipfutn 
Romanum  imperium  uclit extirparc/dcofq! : 

Et  fe  pro  cunris  unum  regnare-  fuofqj 
Nefcio  quos  de  forte  hominum  turpi  atep  nefanda  . 
Collciftos  pro  confulibus  pro  patnbus  urbis 
Ingerat/extinguens  nomcnqi  decufq?  1 annum. 
Ponrifices  etiam  paribus  regemq?  facrotumi 
Pntfcdlofcp  epulisifalios-titiofqt  fodales 
Irritare  modisiK  idonea  tempora  nadi 
Inuigilate  open/rebufep  uacate  gerendis; 

Mox  ubi condufi  fuennt  indagine  8C  aftu 
Capti  homines  ucffro-coeptis  adhibete  Mcgsratn» 
Et  focias  ^qux  folhdtent  dcctana  fuperbo 
Corda  odio.K  faciant  ira  cxcandcfccrc  atroci 
Hax  uia.K  his  dufhs  ad  res  abiere  gerendas. 

Nona  dies  aderaneu  tota  excita  repente 
Fa&oponnficu  fefc  longo  agmine  ad  aulam 
Proripittalituum  linguas  SL  (omnia  dcxfli 
ConucniuntiSi  qui  fumantia  confidit  exta. 

<^ui  rimatur  aquas  & qui  confidcrat  ignes  t 
Q_ui  pluuiasi(pccula*SCpcIucsmuidafqi  fccurcs 
InfpicitiSC  temere  dcfcnpta  in  pulucre  figna 
A tellure  trahens  nomen  .qui  intclligu  auras. 

Qrui  lemures  orco  cict.8£  genus  omne  magorum  > 
Cogitunac  Decio  interni  (ua  (omnia  narrant 
Comendantq;  deos  patnosiSi  numina  auita 
Q_uae  pater  senaaspoft  diruta  petgama  Iccum 
Vexit  m I tal  lam  :qux  ob  fcruaucre  lanrii 
Albaniqt  patres  /quae  antiqua:  moenia  Roma: 
Fundaucrc  quibus  domuere  autoribus  orbem 
At  Decius  cui  corda  pari  tumefada  ucncno 


APOLONIAE  AGON. 

Q ctq  animum  cohibere  uclintamen  xfluat  intus: 
Incompofqt  fui  dum  uult  componere  uultum 
Fingcreqt  xquanimcmtoruam  truculentia  frontem 
AfperariX  fimilis  tauro  cum  murmure  rauco 
Itein  bellaparatipremit  alta  mente  Philippi 
P egna  inuifanouos  ntusquibus  ille  folejat 
Obferuaredeum  ucroqt  litare  tonanti. 

Cogitat  illius  placita  8C  fancita  refigi' 

In  nihilum  redigi  dccoraiK  monumcntaiminatti 
Et  cinen  .delere  tpfam  deliberat  urnam. 

Frenari  ulienus  nefeit  furor.impcrat  omnes 
Chnfligcnas  ad  facra  traht  romanainrgantes 
Acrecatcnatostcruciari  m frufla  focarii 
Ablegari  un  flammis  & in  xquora  mergi 
N uncius  ad  Gallosiad  iben  fluminis  arua 
Vltima/aJ  hybcmosmcptunicolafqi  britannoV 
Ad  graiosiad  cappadoccsiad  cafpia  regna 
V fq;  mclanolxnos/ufcp  ad  pidosagaihyrfosi 
V fq?  ad  amaronias  urbes.  A fiamqt  per  omnem 
Cis  taurum  Romanus  ubi  comungitur  indoi 
Ad  m aurum  numidumq;  domos  gctullaqi  rura 
Ad  libyx  campos/ad  areniuagos  garatnantas 
Peruolatiad  mlt  demum  flagnantia  rurai 
Et  memphitis  agrosiubt  regna  antiqua  deorum. 
Hiceratmt  famacfbatauis  lata  regibus  inter 
Niligcnas  forma  prxflansApoloma  nymphas/ 
Splendida  maiorum  ntulisnn  muncefii  auro 
Et  magnis  nutrita opibusidara  inclyta  fama • 
Dodanouas  leges  hominem  foteradeumeg  i 
A tenens confeila  anms/fynacraiuinlcsi 
Nunqpafla  manusuuq  paflura  pudorem 
Perpauum  fummo  cuiloditura  tonanti. 
Claufadomi  cum  matre  uiam  prxclufcrat  omnem 
Delicus  uiduali  habitu  contentadauan 
Ncicianil  thermis  debensnec  odoribus  ullisi 


Efcauel  hortenfes  herbar ingentia  lymphis  4 

Poculaiproduda  m feram  teiunia  nodem 


Non  capin  nardummon  inflillabat  amomum. 
Nechicncontinx  redolebat  balfama  fyluac. 
Menfa  brcuiscondita  fame.uuloarc  Icoumen 


LIBER  SECVNDVS.  .cc.xxxix, 
S*pius/8£  (emperuiitus  fine  uifcere  fimpleX. 
Lucifer  aurorx  focius  qui  cactera  uincit 
Sideraaurauit  nunq  uidiiTc  iacentem. 

Luce  labor  tota'no<fiu  labor. -ocia  quantum 
Ad  uitam  naturx  opus  cd.implumia  (Irata' 

Et  duris  tomenta  toris,  patientia  rebus 
Optima  in  aduerfistfemper  comcstinnuba  fempet 
V irginitastnccnon  mater  prudentia  morum:  Si 
Regula  uirtutum  pietastancilla  tonantis 
Relligiotqux  templa  colittquxtprxfidet  aris. 

In  lare  fccrcto  mater  regnante  Philippo 
Exiguam  curuo  fu b fornice  fecerat  aram: 

Cum  labro  luflralis  aquxteum  lampadciSi  igne 
Perpctuoidiuos  ubi  fola  orare  (olebat. 

Hicfupcmm  fimulachraiquibus  cuftodia  gentis 
Er  tutela  domus. Puer  aurcusnurca  uirgo 
Aurea  ladlcnti  qua:  porrigit  ubera  nato. 

Aureus  ad  Ixuam  fimon : rornana  futuras 
Signa  tena  claucs.-fuluum  leuat  aureus  cnfem 
PaulustSi  ad  dextram  dat  miffa  in  peitora  barba. 
Hucucnicns  mane  ante  diem  feto  ante  cubile 
Terre  (Ires  animo  curas  ceu  nubila  quxdam 
Importune  aciem  mentis  prohibentia  fur(um  ( 
Cemcrcjpaulatim  meditando  abigebat : 8C  ultra 
Sidera  profpeifhtm  attollens  uidct  alta  polorum 
Culmina  in  cxccllbdiuumqt  hominumqt  parentem: 
Contcmplatathronocum  maicflate  fedentem 
Illa  infmita:quam  circufufus  adorat 
Ingens fpirituu  populus: cui  tanaracu ruant 
T am  longinqua  genu : mira  dulcedine  languet. 
Ambroham  nedlarcp  bibit  tenrna  uoluptas 
Hiscollata  epulis  taxum  (apitiatqi  aconitum. 

Nec  iam  uiuit.cunt  omnes  tn  fidera  lenfus. 

ViTus  abit:fugit  auditus  itrahit  omnia  (ecum 
Mens  fublimcuolans.fugiunt  fupCTXthera  uires. 

Et  fit  iners  animi  appendix  Si  inutile  corpus. 
Terrigenum  cocio  quorum  cft  fuccxdcrcimulti 
Serta  manu  formata  det  lauro  atqt  amarantho 
T extagcrunt:(cd  in  his  arda  ro(a : latflej  in  illis 
Lilia  rcfplcndcnttuiolts  ucmantia  quxdam . 

O iii 


Cfobgle 


apolontae  agon. 

Laureolasdicunttueterum  monumenta  laborum. 
Horum  autem  genus  ert  tnplex  .qui  fortiter  hortem 
Et  tormenta  feruntiprimitquos  nulla  uoluptas 
InquinattK  uencris  furias  domuercifccundi. 

T emus  aut  grauibus  feripris  aut  ore  docendo 
Surgit  honos.alii  qq  fine  fine  fruantur 

Elyfioinullis  decorati  infignibus  errant 
Aetheris  in  campisrut  plxbs  fine  purpura  & auro. 

Sit  enim  Rom*  quondam  i dum  antiqua  manebant 
R egnaifenatores  primisicquitefcp  fecundis 
Stabant  in  gradibusrpoft  quos  tgnobilc  uulgus 
Immodicam  latcqt  patentem  implebat  harenam 
Sic  amplas  coelorum  urbes  populofq;  frequentes 
Ordinibus  uariispater  omnipotentis  olympi 
Digent:8£  propnos  tncrinsdtfpenfat  honores. 

Ex  mbus  his  igitur  duo  prima  tnfignia  uirgo 
Perceptura  brcuuturbam  non  ccflat  egentem 
Pafccrc  diuinbus  donis:&  prodigit  xra. 

Seminat  in  terris  quod  in  xthere  colligat  aurum 
Scdulaiuicatimqi  inopes  explorat  8C  xgros. 

Iamqt  propinquabant  magno  fatalia  motu 
T empora.Nile  tuas  celerans  proconful  ad  urbest 
In  quibus :ut  famacftiprifcus  regnabat  amafisi 
Nauigat  iomu  fenis  cum  fafcibusxquor. 
lamqrfuperba  tenet  unrtoqux  condidit  orbe 
Maenia  Alexander  .graditur  loue  plcnus:8C  alto 
Lumina  circufert  pelTxa  per  agmina  uultu/ 

Martis  equo  fimilis  quotiens  per  thracia  rura 
Sub  domino  grefTum  moderans  incxdit:SC  ore 
T ernfico  accenfum  populos  lubct  xre  canoro  j 

Cogere  i SC  hortan  ciues  ad  facra  deorum. 
Chnfligcnasueroromani  nominis  hortes 
Clamari  fi  (aera  negent  romanatonanti: 

Atqr  rebellantes  candenti  ardere  camino. 

V t folet  obfcuros  laqueis  circudare  (altus 
Venator  cambufqi  feras  excire  latentes» 

Ac  premere  excitas  latratu  in  retia  magno/ 

Sic  ad  templa  pios  mirtis  qui  lora  ferebant 
V rget:&  exorto  fremit  inclementia  bello. 

Iptc  kdctcclfo  in  folio  rtipatus  utrinqj  J 


LIBER.  SECVNDVS.  .cc.xxxx 
Fluxibus  8i gbdiistSi  haba  pro  legibus  arma. 
Plibs  leuis  Si  rerum  femper  ftudiofa  nouarum 
In  foraturmatim  rapituricupidumcp  uidendi 
Triftia  per  uicos  ruit  ad  fpedlacula  uulgus. 

Eccc  catenarum  nodis  onerata  eruentis 
Truditur  ex  laribus  patriis  Apolonia  regum 
Progenies  lugente  domotfub  pondere  aheno 
Vix  graditur. longxua  parens  in  flumina  foluit 
Larga  genas : totum  in  gemitus  confumitur  aegrum 
Pedtus,  inardefccns  dolor  inteftina  piamcp 
Crudeli  laniatu  animam  difccrpit.  euntem 
Natam  oculis  fequitur.-quantum  licet,  utqi  rccadens 
Paulatim  ex  oculis  elabi  tur'elcuat  ora 
Cum  clamore  uocans  natamifufpiria  natam 
Ingeminant. querulo  nihil  eft  nili  filia  in  ore. 

At  poftq  eft  penitus  fublata  ambage  uiarum/ 

Ac  fi  animam  maternam  abiens  fecum  ipatuliftct; 
ConctdluSi  gelidos  pallor  fupennduit  artus. 
Comiferanscafum  ludtu  uicinia  magno 
SoluitunSi  totis  refonat  querimonia  tedhs. 

Sola  fatcllitibus  truculcntx  innoxia  turba: 

Praeda  datur  uirgo.T andem  ucnit  ante  tyrannu 
R.omanofaftu  inflatu  mtotoq?  tumentem 
Dite.Puellari  poterant  praecordia  forma 
Iudicis  accendi  (tantus  fulgebat  in  ore 
V irginco  fplendoris  honor/mfi  dira  Megara 
Et  ucnus/Si  ucneris  proles  uerfuta  cupido 
Id  ueriti  contra  infanos  medicamen  amores 
Feaflcnt  ftygio  corda  implacata  ucneno. 

Continuo  intorquens  flamantia  lumina  conful 
V ociferat  tornum :<Si  uuliu  facra  imperat  atro. 

Q_uid  faciat  populo  in  tanto  fub  ludice  tali 
Cetta  mori  uirgo  uindi  uix  nubilis  acuo  i 
Stat  ucluti  tepidis  errans  ab  ouilibus  agna 
Inter  mille  lupos/aut  inter  mille  leones 
Caprea/qux  tenera  producere  comua  fronte 
Inapitiaut  aquilas  inter  philomcna  rapaces 
Coelicolx  qui  rem  fcicrant  longe  ante  futuram 
T empus  addic  uident  cjq  fine  tempore  degant' 
Mobilitas  ubi  nulla  dies  qux  fecit  Si  annos. 


APOLONIAE  AGON. 

Curritur  ad  coeli  fpeculastapcritur  olympuss 
Et  fupcri  cx  alto  fcclus  id  tam  immane  tuentes 
Horrcfcunt  animistftraticp  ante  ora  tonantis 
Auxilium  tenerae  artati  concorditer  orant. 

T une  oculis  diuum  pater  indulgentibus  aegram 
Profpiciens  qua:  noflra  inquit  clementia  diui: 

Q ux  fuerit  pictasifi  dum  fentare  puellam 
Nitimun&C  uiLT  paucos  adiungimus  annost 
Non  dubitamus  eam  gemina  fraudare  corona  C 
Et  duplex  auferre  decus!'  Refecabimus  ergo 
Q ucm  fecit  natura  metum  matura  beatos 
Ignorans  poft  fata  dies. fatis  ifla  fupercp 
Auxilia  in  cafu  tantomam  poena  dolorqj 
Non  ut  cocca  hominum  putat  ignorantiatmors  efl 
Q uam  modo  falcata  fmgunttmodo  arundine  8Carcu 
T crribilcmimctuscft  mortem  qui  fecit  acerbam 
Sic  ait  :8C  magnos  animos  infpirat  ab  alto: 

Q ut  ferre  arma  qucant:9C  contra  ftaretyranutn. 
Extemplo  aduertit  mentem  coalcfccrc  ungo: 
Luftrari  ingenium  Tcdiuiua  calcfccrc  corda: 

Et  fua  nefao  quid  diuinum  in  pciflora  labi. 

Fit  facunda  nihil  trepidans. ficqi  ore  loquta  efl. 
Perdere  nos  fruflraconful  Romanclaboras: 

Nam  uelut  in  fyluisdeciia  repullulat  arbor: 

Et  multi  cx  una  uromnt  radice  nepotes : 

Sic  noflrorum  uno  centum  de  funere  furgunt. 

Mors  mea  natalis  mulrisex  agmine  tanto: 

Q uos  mihi  fufficict  patcr:8C  me  in  regna  fequentur 
Tranfmundana  brcui.T errena colonia  coelum  eft. 
Disuero  Romane tuisdc  marmore  dudhs 
Ponere  facra  negoiquia  ponere  facta  nefandum. 
Haxubi  diciaitrcmensconful  pertudite  clamat 
Impia  praeduris  pertundite  cotibus  ora. 

Ne  imtaredcos romanacp  numina  pergat. 

Nec  mora.compiunt  filicesimanibufq?  Icuatis 
V nginis  audaces  caput  inuafere  mimurri 
Vt  uifi  cxcufTo  labi  cum  fanguinc dentes: 

Fi  t clamor  populo  in  fignem  mifcrantc  puellam. 

V imqj  inferre  parat  lictoribus  ore  minaci 
T urba  ferens  gramter  tundi  tam  imanner  ora 


r 


LIBER.  SECVNDVS.  ' Mxoad, 
V ltgiriis  / X tanto  impietatis  turbine  auem 
Innocuam  perdi. ferpit  late  orta  repente 
Seditio. 8C  tamcj  fubito  freta  conata  tauro 

Fluduat  iratum  magno  cum  murmure  uulgus.  « 

V t flagrare  amrno  pugnxq?  accingere  totam 
Pene  urbem/ftridofqj  enfes  rutilare  per  auras 
Profpicit  infedts  rebus  fubit  atria  conful. 

Et  glomerata  cohors  raptatam  in  teda  puellam 
Dcftruferc  caui  horrentem  fub  carceris  umbram. 
Nox  erat  SC  magna  coelum  ueruginc  quxdam 
Sidera  tollebat  quxdam  inclinabat  inundas 
Occcani:3£  pleno  lucebat  cynthia  cornut  ., 

Cum  celer  a fumo  caelorum  clabitur  axe 
Nunciusiingrcdicnfqj  locos  ubi  fauaa  uirgo 
Orabat  gelidi  rcfidens  fuper  afpcra  faxi 
Dorfa/rcpcntinahumcntcm  luce  abftulit  umbram: 
Atqi  ait  o ftudium  fuperomm  o cura  tonantis 
Vmcaicccl^tuum  fedes  habitura  fuperbas 
Fer  magno  tormenta  animo,  tibi  craftina  palmam 
Eft  latura  dics.flamis  abolebitur  omne 
Q_uod  mortale  gcnstncc  erit  tibi  flima  dolori. 
Impete  naqj  uno  uitalem  incendia  fenfum 
Sumpicnt.animam  membris  labcntibusipfe 
Protinus cducamiucnicfq;  infidcra  mccum. 

Atqj  triumphato  capies  noua  regna  tyranno. 

Neu  dubites  membra  hxc : qux  nil  nili  teflca  quxdi 
Sunt  animi  uafaxtemideponerc : mentem 
Sato  rcuerfuram  nuq  ad  fanda  illa  piorum 
Concilia  & coetus  fuperum  tnifi  pondus  SC  umbram 
Diluatix  fiat  fine  molceflcntia  (implex. 

Nunc  fc  oblita  graui  cubat  in  tellure  fcpulto 
Ingcntoiatqi  alienato  uelutebna  fenfu. 

Res  miraiut  fuerit  tandem  fibt  redd itatfurget 
T ota  oculusitota  ingeniumipertefa  cloacam 
Corponstex  horrens  tam  obfcura  obfcenaq;  clauflra. 
Funda  paroxyftnis  curarum:cxut3  protcruos 
Omnino  affcdus:Ixta:3£  nihil  indiga  rerum 
T errenarumiigni  lcuiorrpcrnicior  curo: 

Et  femper  fine  node  uigihftnc  lumine  lumen 
Scmpcr  habcnsjfinc  luce  uidensntnpunc  per  ignes 


APOLONIAE  AGON. 

Subter  aquas  impune  means  / ignotanec  ulli 
Vifa  die  nocfhiqj  uias/foraitempla  peragrans 
Pro  arbitno/fubicnsctiam  penetralia  tctflai 
Et  qcuqj  putant  homines  arcana  fubintranst 
Nil  mortale  umensthominuquoqt  fallere  fenfus 
Et  m itare  potcnsi8£  perfuadere  quod  optat. 
Denique  fufficiens  ftbi  folaifimiliimadiuis. 

Sic  ait:8£  placidis  afflatam  leniter  auris 
Integrat  excuriens  hcftcmam  a pctfforc  exdem. 
Continuo  apparent  uariisfubuulnbus  ora 
Plurimadiuorum  in  uacuo  pendentia  coelo. 

Mulraq?  de  fuperum  patria  de pnnapcdiuum 
Fantur  8C'hoc  languentem  animat  fermone  puellam. 
Confulis  lieflcrno  rabies  .perterrita  cafu 
Roditur.SC  fimtliscolubroiqui  uulnerc  tardus 
Hxrethurm  fefe  intorquens/iram  atep  dolorem 
ConeiputSCdupIici  corda  irritata  ucncno 
Nec  frenare  porclf  nec  opus  differre  nefandum 
Egerat  infomnts  nexilem  mala  plurima  uoluens 
Q ux  fantflis  inferre  parat,  mens  perdita  languet 
Q tf  nequeant  peiora  dan.Confidcrat  ignes' 

V inclaeruccs  gladios-St  uerbcratconcipit  omne 
Q uod  torquCTC  potcfhficulorum  antiqua  rcuoluit 
Gcfla  tyranorummuq  intcllcdla  deorum 
Callidus  interpres  mcditanci  atlantius  offert. 

Mille  modos  graflandi  apit  Aphrodifia  mille 
Progcnics.totidem  mars  SC  tntoma.diro 
N il  Tatis  cft  odio.de  tot  cruciatibus  iram 
Mil  explere  potefUoillcm  nihil  xquat  acerbam. 
Dumqt  animos  agit  in  gyrum  ucfanalibidoi 
Surgitiaccruaricp  lubetpropc  littora  ponti 
Ligna  ftruc  tngenritmox  de  fquallcntc  baratro 
Per  poflica  thahi  facit  ad  tormenta  puellam 
Moenibus  occlufistne  fedmone  cruentum 
Perderet  excita  rurfum/uelut  ante/laborem. 

Ipfe  fatelliribus  properat  fbpatus  1 5 £ armis: 

Et  mclcagrxo  g mox  fiinbudior  apro 
Atqi  calydonu  facie  truculentior  urfi 
Imperat  accendi  porrecflam  in  fidera  milTo 
Igne  pyramtfraudum  arufices  fcelciumq;  magifld 


LIBER.  SECVNDVS.  XC.XXXXU. 

Diui  adfunr  iram  (limulis  odtuqj  cientes. 

V cntipotcns  Cubito  lidlons  imagine  fumpta 
Aeolus  adducflis  correptam  follibus  auram 
Compnmit : X fauces  adiungtt  follibus  amplas 
Pronus  humitbucafqt  tumentibus  in  acu  ignem» 
Mulaber  in  fpccicm  prunarum  euadinX  artiens 
I.igna  fubmfl  im.icj!  leuat  per  inane  uolantcm. 

T u foedos  uertens  ocuIosiX  in  ora  puella: 

Conful  iens  alio  addurto : fcmelelligc  clamat 
Aut  umaut  noflris  libamina  ponere  diuis. 
lllaautem  Curfum  ucrfo  paulum  ore  morata  cfl  / 

Oranti  fimilis.mox  feconuertit  ad  ignes 
Sujridcnsiuulruq?  ilari  difToluitcdixit 
\ incla  pedumimanuumqigraues  auferte  catenas: 
Confulis  ut  mandata  (equar  ium  protinus  illam 
Expediunt  l.en  properare  ad  (aera  putantes. 

Ipfanihil  dubitans  poflej  ncfligia  fenfit  1 

Libera  iprxrapido  Cubu  alta  inccndiacurfu. 
Flamaium  fubito  circu  ora  uolubilis  unda 
Flutfhiar  X bibito  cdTauit  anhellitus  a:0u. 

Exanimu  corpus  uenti  confumcrc  numen 
A (Ti  flens  fenfere  ignes.arcufluus  ardor  ■' 

Labere  contentus  tanq  darctofcula  Iaera: 

P clligiofacun  imembramuiolatarcliquit. 
Chriltigrnacnotflu dubitant  inferre  fcpulchro  » 

Rclliquiasuariointcrle  fermone  loquentes. 

A mbiguum  tandem  pictas  animofa  timorem  ' 

V icit  X egredi  in  lutus  rapuere cad auer' 
Syncxrumiquod  nulla  auium  quod  nulla  ferarum 
Attigerat  morfu.fmc  figno  ardonsiamomum 
Ac  cyprum  redolcnsiuultu  ucncrabilc  pulchro. 
Illatumqj  urbi  (calis  ad  mccnia  miffis,  > 

fonte  lauant  tepido. myrrhaecp  liquonbus  umfhjtn 
Dant  tumulo  gemebundi  omncsrmultoq;  rubentes 
Fletu  oculos.totamqt  trahunt  in  funere  notflcm 
Mens  fufccpta  chons  (uperum  tranare  uolatu 
Inapit  cxcci fo  rubri  fuper  aequora  ponti 
Alitis  in  morem -.riphara cacumina  Ixua  1 

Ethiopes  dextra  uidctioccanumqi  calentem.  , 

1 rans  arabes  fugit.  X perfas  carmanica  regna  * 


APOLONTAE  AGON. 

Tran  fjti&indorum  fines ' ubi  labitur  induS 
In  mare  multiuado  curfu.procul  afpicit  amnem 
Gangis' 8C  in  tumulum  ucniunt'ubt  magnus  hiarchas 
Dicitur  agrcftcsolimdocutfle  fophiftas. 

Hi  e intermifTo  paulum  requiefeere  curfu 
D iis  uifum:S£  gelida  palma:  rcfidcrc  fub  umbra. 
Tum  uctcrcs  animo  uoluens  Apolonia  curas 
Sic  fatur.  Q ux  mortales  amentia  diui 
T antapremit/qux  lux  oculos  pftringcreiqux  nox 
V fqj  adeo  obcccare  pot  cfbut  cernere  non  fit 
Fas  longos  quae  aerumna  dies/quae  damna  fcquantur. 
T empora  nec  uideant  fibi  noxia.corpora  olentes 
EfTe  lepul  turas  terrena  nogoda  faxum 
Sifyphia  ceruice  cadcnsiundamq;  fororum 
Pertufis  labcnrcm  urnis. I fionis  orbem 
EfTe  mctusiefle  infidiasicfle  anxietates' 

Q ux  torquent  roduntq?  animos,  fallacia  poma 
Etmendacisaquxfluuiumqucm  Tantalus  ore 
Infcquitur  fpes  inualidasifudataq? fruftra 
V ota  hominum  temere  audentum  eu  corpore  nrndta 
Ferte  animam  quicquid  poenarum  afcribitur  orco. 
Ptofeq  uitur  mirans  itidem  mortalia  corda. 

Sic  horrere  ncecrmquam  fi  dignofeere  fas  fiti 
Sponte  fibi  afcifcant.naturx  arcana  uidcndo 
Ciaudet:8iexultans  oculis  ctrculcgit  orbem 
T errarum /pelagi  flagna  alta  i uolubile coelum. 

V ndc  lacus  amnefq?  fluantiqux  fonnbus  undam 
Suppeditent  caufx.curterrximobilcpondus 
PcndcatiSicur  tot  fxclisflagraueritxtna. 

Cur  carear  femper  pluuiis  / cur  flumine  tanto 
Acftuct  xgyptusmtl  icp  intclligit  ortum. 

Q uid  moucat  molem  undarum/qua  lege  ferantur 
Acquoraqua  uolucres  ueniant  ab  onginc  ucnri. 
Quasmaculaslunaorc  gerat  quidfidcra  uerfet» 
Quot  coeli  <quot  eorum  axes  i an  in  omnibus  unus. 
Num  fint  corporei  num  fintfine  corporediui. 

An  mundus  fine  fine  capax  -an  limite  certo 
ClaufusiSt  an  uiuant/K  fint  animanna  coeli 
Omnia  mente  capit. nihil  efl  quod  fcireuolcnten» 
Effugiatuuhil  cftrurfura  quod  habere  uolcnn 


LIBER.  SECVNDVS.  *c.xliii. 

’ Deficiatrfccura  necis/fccura  dolorum. 

T aliter  affeci*  fuperi  quid  perdimus  aiunt 
T cmporaCdiuinorum  operum  fi  tanta  uoluptas 
Scire  genus  quid  fcuc  dcumiprefcnnaq?  ora 
Ccmcrc;nil  aliud  potis  cfWpcrarc  uoluntas 
Altius.huc  curfus  nollns  hxc  ultima  uotis 
Mcta.quid  hicterimisucrba  inter  plurima  tempus; 
Ergo  iteringrcflt  feq;  in  fiiblimcleuamcs 
Prxtcrunt  mdos.iam  nil  mfi  pontus  SC  auras 
Sub  pcdibusdupcrant  igncs.in  aperta  feruntur 
Atria  ctrlorum  tenebrarum  expertia  nocli 
In uiaiuix  tcllus/tam  pamo includitur  orbe' 

In  mediis  apparet  aquistiam  fidera  gaudent 
Contrcdare  manu.uadunt  quarempora  uens 
Incohat  8£  gelida  titan  difccdit  ab  urna. 

Aflra  fupcrgrdfi  mga  fummaardenus  olympi 
Tandem  ineuntmbi  diuorum  domusiatq;  tonantis 
Curiaiflianoflrorcquicsnon cognita  mundo. 
FINIS. 

Ad  Innocentium  odauuiPontifice  maximuiCuItilT. 
uiri  Bapnfix  manmani  Carmcliti:  Theologi:  Dc 
uitadiui  Lodouici  morbioliBonon.Carmcn. 

Aximc  potificu : triplce  q frotc  coronam 
m Etduofacrataqgcnsarmamanu. 

Noflra  tuis  impar  meritis  facudia : nodu 
Aula  efi  in  laudes  (oluere  uela  tuas. 
Crefcat  ut } interca  qaxdam  Icuiora  canemus: 

Parua  Icucm  faciunt  ad  grauiora  uiam. 
Vadatutaudaci  fpatiofaper  xquora  curfu: 

Difcit  in  exiguo  currere  cymba  lacu/ 

Non  igitur  praeclara  tu*  pnmordia  dicam  I 

Gcntis:flicxcclfum  nobilitategcnus. 

Non  patria:  innumeras  dotesiqux  (uffici  t una: 

Claflc  fua  toto  bella  moucrc  freto.  | 

Bella  mouere  frcto:parto(q;  referre  triumphos. 

T am  ualide  remos  tradat : SC  arma  lygur. 
Adriai&adnact  meminerunt  littora  ponti: 

Q^uam  grauis  a lygurum  uencrtt  utbc  furor. 


DE  VITA 

Cum  genua:  miles  terram  populatus  :X  aequor: 
Oppreflit  uenetos  obfidione  lares. 

Praetereo  ingenuos  morcsttnentcmqj  benignamt 
Aureaqj  aegroto  munera  mifTa  mihi. 

Munera  quae  uires  infburauerc  caducas: 

Et  quibus  in  longos  it  mea  uita  dies. 

Omne  refrigerium  terrae  folct  imber  aduflx 
Fcrrerlub  ardenti  cum  iacet  aegra  canc. 

T ale  dedit  nobis  fuluo  pileator  in  auro: 

Q^ui  trahit  ex  alto  retia  plena  mari. 

Dona  I aborantem  trapidoq;  in  uortice  tortam 
In  placidos  portus  reftitucrc  ratem. 

Prrtcreo  fummum  terrxrcoeliqi  fauorem: 

Et  data  uinuri  przmia  tanta  tuae. 

T u regis  aeternis  immen  fum  legibus  orbem: 

Et  premis  arqualicolla  lupcrba  mgo. 

S an  dia  procul  politi  fubcunt  tua  limina  reges: 

Et  pedibus  figunt  ofcula  prona  tuis. 

Nec  tamen  in  tanto  tibi  mens  inflatur  honore: 
Sed  uehitur  placida  mitis  habena  manu. 

Hzc:&  plura  fuis  oltm  memoranda  diebus: 
Nuncfileantcytharae  languida  fila  mea:. 

Nunc  legetquae  tenui  refides  excudimus  orlu 
Carminarcoclcfhs  de  pietate  uiri. 

Det  sietate  uiri : cuius  mirabilis  ardor 

Rettulit  in  pnfcum  tempora  noftra  decus 

Ipfius  llluRrat  prefentia  faxula  uirtus: 

Et  Icuat  eximo  tempora  nollra  loco. 

Occiderat  noflro  diuum  reuerenua  farcio: 
Nullaq;  diurnis  gratia  rebus  erat. 

Prop  letate  dolusrpro  rclligionc  libido 
Vencrattex  toto  fugerat  orbe  fides. 

Numina  ridebant  homines : uanumqt  putabant 
Vota  dare  audlori  rclligiofa  fuo. 

Iflel)  rchaonios  mores  in  pallida  mittens 
Tartaratuirtutcsin  fua  regna  tulit. 

Q_ualis  in  habramo  pictasrucl  qualis  in  ipfo 
Pedtore  facrificimelchyfcdecis  erat. 

Talis  in  hoc  dum  uixit  cratsfcclus  omne  fubegit 
V lctorshoncflatis  protulit  omne  genus. 


i 


DIVI  LODOVICI  MORBIOLI.  xc.xlmi. 

Huic  erat  humanum  fiiperans  parientia  morem: 

Q ualis  in  annqux  femine  genas  erat. 

Q_  ualis  in  xgypti  patribusiqui  rura  colebant 
Inuia:  8£  ardenti  marmora  coda  dic. 

Nomen  erat  facro  ductum  lodouicusab  amne: 
Myfticacum  tenerum  diluit  unda  caput, 

Morbiolusueropnfcx  cognomine  gentis 
Dicitunhac  omnis  cognita  uoce  aomus. 

Protuli  t : SC  teneris  puerum  nuttiuit  ab  annis: 

Et  natale  folum  fel  fina  doda  fuit. 

Felfinadida  fuit  Termone  bononia  prifeo: 
Metropolis  tufex  dum  regionis  erat. 

Flamminios  tradus  boi  tenuere  coloni: 

Ex  quibus  hxc  urbi  nomina  fada  ferunt. 

Prifca  noui  cafus  mutate  uocabula  pofliint: 

Et  fieri  nouitas  a nouitatc  folet. 

T unitium  nunc  eft : Byrfam  dixere  priores. 

Vrbs  noua  nunc : olim  Parthcnopea  fuit. 

Moenia  que  ueten  fuerant  Bnantia  uoce 
Inclyta  romani  nomina  regis  habent. 

Gens  huius  nec  clara  fuit : nec  nominis  exps: 

De  medio  utbanx  fanguinc  plebis  erat. 

Non  robufta  nimis:fed  nec  fineroborc  membra 
Non  nimis  afTurgenstnec  breuc  corpus  erat. 

Forma  decens  homini : coma  mento  :8C  ucrticc  nigra: 
CrifpaqjcxfariesxJraq;  fiifca  parum. 

Ifte  fux  nuper  felicia  tempora  uitx 
Claufit:K  ad  coeli  limina  fecit  iter. 

yitima  fcruiuit  fhtdus  melioribus  xtas: 

Immundas  habuit  prima  muenta  manus. 

Nanq;  uenenofi  fenfit  contagia  mundi: 

Et  uada  Ixthxx  pene  fubiuit  aqux. 

Prima  malis  oritur  arcudata  moribus  xtas: 

Et  mouet  in  mentes  plurima  bella  noua. 

Sordet eft  ingens  fcelerum  femina  luucntus: 

Nec  patitur  frcnostnec  mga  ferre  poteft. 

Ipfa  poteft  toti  tenebras  inducere  uitx: 
Etuiriiscanoscomacularc  fuis. 

Eft  fcraincc  legesrnec  publica  lura  ueretur 
SxuitiSC  indomiumoreluperbitcqui. 


DE  VITA 

Eft igitur  primum dum  arcenda  lupatis: 

Atq?  graui  femper  follicitanda  metu. 

Ne  ferat  in  prarccps  hominem : fubigenda  flagellis: 
Excrucianda  fititconficicnda  fame. 

Adde:q>  humanum  rabies  tcmcrana  dius 
Fallit  inaudita  calliditate  genus. 

Hic  luuat  inferni  riuos  oftcnacrc  fontis: 

Q_ui  ftygis  in  mundum  flumina  nigra  ferunt. 

Ambitiofushonos:K  opesiSC  foeda  uoluptas: 

Harc  tna  pro  trino  numine  mundus  habet. 

H*  funt  praecipites  furiaeiquibus  uritur  ardens 
OrcusiSC  in  terram  feminat  onne  Icelus 

Hic  rapuit  mifcro  faphiram  cum  coniugc  uortex : 

T erraqj  mendaces  condidit  una  duos. 

Haec  obfcura  pium  merfit  dauida  uorago: 

Hinc  falomon  praeceps  luit  in  omne  nephas. 

Abfolon  elati  funis  agitatus  honoris: 

Flebile  de  quema  fronde  pependit  onus. 

Haec  pariunt  nxasirabidis  fora  litibus  armant: 

Haec  acuunt  acri  martia  bella  fono. 

Hjk  adigunt  duros  hominem  tentare  labores:  > ■ 

Et  mans:8i  terne  follicirare  folum. 

Huc  humana  fuos  uertit  prudentia  fenfus:  I 

Huc  homines  curas:3£  fua  uota  ferunt. 

T e quoq;  certarunt  hi  nes  lodouicc  tyranni 
Perderet  in  ftygios  precipitarc  lacus. 

Sunt  maris:8C  temcdiutfa pencula  nobis: 

Queq;  fuaefyrtes  Kfua  fcylla  manet. 

Illicitis  uiridcs  luens  peflundcdit  annos:  / 

Eruigiliniuflasaccumulauiropcs.  . •» 

Fingcre:fraudan:fictos  componere  uultus 
DodhisiSC  incautos  illaqueare  pedes. 

Qualiter  hybemo  lupus  infidiaiurouili: 

Ad  tepidum  matnsdum  cubat  agna  latus. 

T aliter  ad  nummos  hic  inuigilabatiSi  iftud 
Eximia  dignum  laude  puiabat  opus. 

Mercurii  tales  memorant  fub  fyderenafei: 

V erfutosidupliccs.-fccdifragofq!  uiros. 

Callidus  ad  merces  fuitnngcniofus  ad  aurum: 

Nec  minus  in  uenens  gaudia  pronus  erat. 


DIVI  LODOVICI  MORBIOLI.  .cwdv. 


Talibus  infidus  elautas  languebat lftis 
Arabus  ingenium  fe  luucnilc  dedit. 

Afluit  indulgens  fummi  clementia  panis: 

Et  ftygio  lapfum  traxit  ab  amnepedem. 

Sacua  utrum  cocco  febris  circumdedit  acftu: 
Intimaqj  inuafit  feruidus  offa  calor. 

Procubuit  ledoigcmitusdamcntaq;  furguna 
Et  trepidant  alto  faucia  corda  metu. 

Amda  lingua  fiam  pantur : fufpirat  anhelutn 
PedusiSC  alternis  uocibus  ora  gemunt. 

Morte  prcmuucniffe  putat  fua  fatatdicmq; 
Funerist&uitx  tempora  fumma  fux. 

Venitur  ad  fupcros:SC  numi  na  fanda  precatur 
Votaqj  dat. Res  eftrcligiofa  timor. 

Sicquoq;  francifcus  tenebras  pallens  aucmi 
FugitiSC  cft  tali  raptus  in  aftra  modo. 

Sunt  qui  blandiciistfuntqui  terrore  uoccntur: 
Et  tamen  hos  omnes  fpintus  unus  agit. 

Blandicns  fimoniflammisSCfi^gurc  paulus: 
Qui  fuit  ex  acn  fulmine  pul  fus  equo. 

Aegra  caro  prodeft  animoiacfunda  reuixit 
Mentis  ab  aegroto  corpore  nata  (alus. 

Mens  oculos  in  fe  uertens  fua  uulncra  uidic 
Etubuittfordes  ingemuitqj  fuas. 

Aethercampulfa  uidu  calligine  lucem: 

Et  noua  de  coeli  fplcnduit  arce  dies. 

Mox  furor  cft  extindusopumidclcta  uoluptas 
Noxiaimundani  pulfus  honoris  amor. 

Ars  hominem  diuina  nouum  formauittut  ipfe 
Ad  ucraspatnx  nos  animaro  opes. 

EfTet  ut  ignauos  hominesiqui  poflet  ab  orco 
Fldcrciad  xterna: limina  ianda  domus. 

Huius utexcmplopofletrefiptfccrc  demens 
FelfmaiKetron  ponere  frena  fuo. 

Felfina  qux  rixis:8C  fufofanguinc  femper 
Sordet  :8Caacma  fcdicionc  fremit. 

Fel  fina  qua:  turget  faftu  diftenta  fuperbo: 
Felfina  auariaxiluxunaeqt  parens. 

Hic  ubi  monftrauit  fancfa;  compendia  uitx: 


V*. 


H 


: O 


* i 


in 


I 


DE  VITA  ' IV 

Atq;  brrue  ad  coelos  infinuauit  iter  • 

Sic  deus  albcrtum  drcpano  concefhtmt  omnis 
Infula  per  monitus  iret:&  ada  fenis. 

Illum  magnus  eryx : illum  lilybstus  honorat: 

Et  uada  mcflam  libera  fadta  maris. 

Sed  mihi  nunc  effet  pledro  meliore  fonandutn: 
Nam  modo  utrtuns  fingula  fada  canam. 

Haec  erat  heroo  res  extollenda  cothurno: 

Nec  fuit  imparibus  comemoranda  modis. 

Cum  prius  extindo  coepit  refipifeere  mundo: 

In  piceam  uerrit  tegmina  pnma  togam. 

Nec  color  artis  cratifcd  uellerc  natus  inipfa: 

Q ualia  carmclus  tegmina  ucrus  habet. 

Poft  aliquot  coepit  tunicis  albentibus  annos 
V eftiniSC  cultu  pauperiore  tegi. 

Sed  necp  mox  abut  fummam  uirtutis  in  arcem: 

In  loca  maturo  fc  tulit  alta  gradu. 

V t maiora  potens  fumebat  robora  uirtus : 

Sic  magis  in  corpus  durus : S£  afper  erat. 

Arbor  ut  ex  ima  raaice  ualentior  exit: 

Dunor  crt  cortcxrafpenorqi  liber. 

Hxc  duo  crefcebant  pariter: furgebat  in  horas 
Coipo  ris  afpcntas  cum  prooitate  fimul. 

Sicut  ubi  aequrux  uitiscomungitur  ulmo: 

V traqi  cenatim  tollit  in  aftra  caput. 

Ipfe  decembralcs  brumas:  8£  frigora  iani  . , . 

In  rudibus  pannis : fimplicibufq)  tulit.' 

Calce  tulit  nudogelidigraue  fydus  aquari: 

Frigo  te  conciens  cum  padus  albet  aquis.  , , 

Calce  lutum  nudoiglacieq;  fcrcbat:K  imbres: 
Tcrgaqj  faxofi  puluetulenta  foli. 

Forfitan  obricies  nudis  incedere  planris : . , j 

Q^ui  meroes  habitantacthiopumqj  domos* 

Et  qua  nilus  agros  pingui  faecudat  arena: 

Q^ui  nigro  pluuias  a garamante  uchit. 
Q_uauetus  extraxit  babylona  femiramis  urbem: 

T igrisubi  armentas  in  mare  uoluit  aquas. 

Scimus : SC  hoc  illis  placidi  clementia  cceh 

Dona  locis  feat;tempie^  dedit,  “ : I 


i. 


DIVI  LODOVICI  MORBIOLI.  cc.xlvf. 
Illicperpetuo  ueftitur  gramine  tellus: 

Semper  8i  alTidui  munera  uens  habet: 

Semper  alunt  arabes  redolentia  cinnama  campi: 
Semper  habet  felix  pinguia  thura  folum. 
Humida  femper  habet  icpidx  fua  balfama  uallcs* 
Semper  habet  uiolasdilia  femper  humus. 

Illic  tura  uides  nullis  albere  pruinis: 

Ferre  licet  nudos  illa  per  arua  pedes. 

Noftra  nimis  gelidam  regio  decimat  adarefton: 

T erratj  fub  fterili  languet  adufta  gelu. 
Nosnimium flatu  boreas  infeftat  acuto: 

Et  uineunt  fcythicas  frigora  noftra  niues. 
^Vidimus  aftncto  rapidiftima  flumina  tergo 
Ferre  uiros  longis  plenacp  plauftra  uiis. 

Pertulit  xftiuos  nudato  uernee  foles: 

Atcp  calonferac  morbida  hgna  canis . i 

V eftibus  attritis  inopes  circudabat  armos: 

Q_ui  prius  ardenti  murice  clarus  erat.  ' 

Impexi  capi  ti  crinesrimpexaqj  barba: 

Oracp  negledx  rufticitatis  erant. 

Expulit  argenti  zonam  fplendorc  nitentem: 

runis  m immunda  forte  repertus  humo,  T 

Coniuge  deferta  umdi  cui  nupferat  axio:  \) 

Duxit  ad  extremum  tempora  cafta  diem.  '■) 

Et  quia  non  eft  fas  gratis  dimittere  nuptam: 

Pleriqj  hoc  illi  non  Iicuifle  uolunt. 

Sed  fcelus  eft  homini  :fcclus  hoc  impingere  famfto* 
Nam  quxcuqj  fuit  caufa:  pudica  fuit. 

Sedibus  incertis  errans  aliena  fubibat 

T e<fta:fibi  propriam  non  tulit  efledomum.  A 

V rbc  uagusitandem  lupari  intra  limina  pauli 
Fecitun  obfcuro  uilia  dauftra  loco. 

Nec  domus  ampla  fui  t lucrum  brcuis:atra:latcnfcj 
ManfiosSC  in  media  uix  adeunda  die.  :'v-- 
Legerat  hoctuetens  mores  imitatus  alcxi: 

Hofpicium  pallcnsimultiforcq;  cafam.  i 

Mcefta  fepulturae  fuit  hate  pallentis  imago:  h ■ 

Sic  potuit  fati  flebilis  efle  memor.  l 

Sic  potuit  multos  animi  compefccrc  motus: 


. • , . DE  VITA 

Et  ftimulos  tali  debilitare  modo. 

Hac rcfccare  folcnt  fandti  mala gramina  falcct 
Et  nimis  ardentes  mortificare  focos. 

Lcifhts  humus :ucl  (Irata  (olo  farmcnta:ucl  affer 
DurusiX  ad  nudam  pallia  dura  cutem. 

Sternebat  fragilem  ftipulamscum  molle  grabatum 
Debilibus  membris  pofcerct  xgra  caro. 

Siccum  fanus crattfic cum I angore  cubabat. 

V ita  fuit  paulum  deliciola  (cclus. 

Ceruical  non  mallis  anas : non  plumeus  anfer: 

Non  dedit  exuto  ucllcrc  tonfa  pecus. 

Sed  lapistaut  rigida  conuulfus  ab  arbore  truncus. 

Ne  premeret  fegni  membra  quiete  fopor. 

Longa  fames  macie  tenues  affecerat  artus: 
Crifpabatcp  cauam  pallida  ruga  cutem. 

Ncuc  famcfccntcm  capcnt  obfonia  linguam: 

Ibat  in  appofitas  multa  fauilla  dapes. 

Ncuc  putes  folitum  lautis  accumbere  menfis: 

Altius  hacc repetam  lucidiufqi  canam. 

Pinguibus  abftinuinncc  uifccra  contigit  ore : 

Ne  fieret  menti  fcdiciofa  caro. 
Panis:poma:nuccs:hortcnfia  gramina  raro 
Codaicibus  luffris  ifta  fuere  tribus. 

Gramina  fi  coxit  nunq  tamen  unxit  oliuo: 

Nulla  dedit  uentri  gaudia:nulla  gulx. 
Squammifcrum  forfan  uoluit  fi  mandere  pifccm: 

: Toruit  ardenti  prandia  parca  foco.  * 

V idfus  crartqualcm  mundo  pnmxua  recenti 

T erra  dcaitrial  fo  non  uitiata  man.  * 

Ante  ratem  nocs:8C  fludhis  ante  marinos: 

Q uamiugafatalisfcrretinaltaliquor. 

T unc  erat  agrefb'  fimplcx  fubccfpitc  uita: 

In  lare  fumofotpauperibusq;  cafis. 

Tunc  gula  parcebat  gregibus : fccura  cubabat 
T urtursk  infidias  non  metuebat  aper. 

Si  pecus  occiderat  fenioimorfuuc  luporum 
Forfan  audaa  fi  fera  capta  manu. 

T ergore  dirrepto  nudatis  uifccra  codis 

Dillamanda  fcnsialitibufcp  dabant.  j 


1 


DIVI  LODOVICI  MOR.BIOLI.  .cc.xIviV. 

Pellibus  hirfutos  uellabant  corporis  artus: 
Martagetas  contra  by  ftoniafcj)  niues. 

Nulla  peregrino  rutilabat  murice  lana: 

Nam  neqj  ringendi  uellcns  ufus  erat; 

Vertis  erat : qualis  pecori  color  ante  fuirtet. 

Partorcratgrcgibusconcoloripfe  fuis. 
Caricanuglandcsicommunia  pabulaimcnf* 
Diuiubus  prifcissladea  mafla  faui. 

Nunc  autem  rapidi  diffufa  licentia  uentris 

Gramcn:auem:pecudes:dcuorat  atep  feras*  * 
Non  maremon  tellus  fatis  eft : inuaditur  aer: 
Pradacp  uidrici  funt  elementa  guli. 

Crefcit  aqualiculustpingucs  lematgia  uultus 
PingitrSC  ad  uentris  pabula  femper  hiat. 

Hinc  ucnus:&  urneris  proles:  & inertia  furgit:  » 

Mens  hebet :ars  dormittingcniuq?  labat. 

Sed  ne  forte  fuo  nimium  de  calle  recedat: 

Deferat  excurfus  ucrfa  canna  uagos. 

Summa  fuit  genio  fraudes  inferie  uoluptas: 

Et  parco  ucncres  extenuare  cibo. 

Pocula  flumen  cratdiquido  uel  flumine  bacchus 
DcbilisiSi  cyatho  frigida  uina  breui. 

Terra  eft  ommpotensifit  inunlis  arquorc  bacchus 
Propterea  nautis  praeda : iocufqj  fuit. 

Nodibus  in  Iachry mas  oculostin  uerbera  pedus 
Soluit:&C  admirti  'criminis  ultor  erat. 

Corde  graues  chrifti poenas  uoluebat  amaro: 
Membracp  crudeli  dillaccrata  manu:  ) 

,V incula.-SC  innocuo  currentes  fanguinc  riuos: 

V ulnera;K  in  facium  fpicula  fixa  caput: 

Imbre  graues  oculos : humentem  cccdc  columnam: 

Et  madidam  fluidi  rore  cruoris  humum.  { 

Captus  imaginibus  numen  conceperat  iftis: 

Plenaq;  diuinx  pedora  lucis  erant. 

Pro  mifens  mendicus  erattpra  paupere  quxrtor: 
Diuiriis  inopes  fsepe  iuuabat  inops.  ] 

Languida  ne  fertam  fopirent  ocia  mentem: 

Sculpebat  facili  candida  figna  manu.  '3 

Effigies  albo  facras  fignabat  in  orte; 


DE  VITA 

Calefies  imitans  mcntetmanaq;  uiros. 

Ofiibus  illorum  uultus : fibi  reddere  mores 
Dodtusrin  officio  fandius  utrocp  labor . 

Ne  lcuis  incautam  tentarct  gloria  mentem; 

Sufpcdhim  armato  milite  daufit  iter . 

Nanq;  cauirtutum  furgitde  femine  peftis: 

Foetus  ut  e pingui  noxius  exit  humo. 

Sxpius  in  uanas  tranfit  uindemia  frondee. 

In  lolium  fegetes degenerare  folent. 

In  uitiumtnifi  nt  uirtus  abfeondita  aranfit: 

Et  fpoliat  mentes  gloria  uana  pias. 

Ipfa  fuis  igitur  metuens  hunc  frugibus  imbrem* 
Inuenit  facilem  fedula  cura  modum; 

Nam  modo  per  uulgus  pando  ucdlatus  afcllo 
IbattSC  urbanae  fabula  plaebis  erat. 

Vimine  nunc  duplici  comprefius  acumina  linguae: 
Per  fora  communis  publica  rifus  erat. 

Nunc  in  uincla  manus  mi  ttenstad  colla  capifirum: 
Effigies  capti  ucra  latronis  erat. 

Saepe  fuos  hofies  bonus  hoc  ffratagemate  miles 
V icit:8C  ex  pugna  fxpcridiuit  ouans. 

Artibus  his  curas  legi  fubdebat  inanes: 

Ifta  rebellantis  uincula  carnis  erant. 

Dignior  cft  qui  fe:q  qui  fortifiima  uincit 
Oppidatncc  uirtus  altius  ire  poteft. 

Eft  hominum  natura  ferox  «durarleonum 
Impetus  eft  leuiornigndis  ira  minor. 
Ccntauros;hydram:!apitas:nemeaxj)  leonem; 

CaccumtK  gerionen  .xnpidcmqt  feram. 
PhIcgrcos:cncem:uolucres:&  amarona  fortem: 
Antheumihefpcndcs  ocbaliosfq?  lares. 

Et  geminos  angucs.  achcloia  cornua  troiam 
Alcides  domuit:  tergeminumq;  canem. 
Omnia  qui  domuit  uencri  (cruiuicK  irae; 

Pertulit  hoc  nullo  uidhis  ab  hofie  lugum. 
Difcitc  quos  dudt  per  fordida  luftra  cupido; 

Quos uaga per prauum  (cmita  flexit  iter. 
Difcitc  quas  leges  honor:K  qux  lora  uoluptas 
Pofcauad  imufias  quod  medicamen  opes. 


i 


DIVI  LODOVICI  MORBIOLI.  xc.xlvui. 
Vertite  per  greflus  hominis  ucfligia  fandi: 

V os  feret  in  mores  orbi  ta  fanda  pios. 

Hsec  mala  profpcmas  grandem  latura  procellam 
Ducit  ad  ignoti  flagna  uadofa  freri . 
Flediteuelaciuiloca  tam  male  tuta  utdcnturj 
Excitat  iratos  fy  lia  propinqua  canes. 

Sanda  per  hunc  (acri  creuit  reuerentia  cultus:  ' ■ 

Et  pictas  miro  floruit  auda  modo. 


Naqj  falutiferi  corpus  uenerabilc  chnfh:  A 

Exigua  uctuit  relligionecoli. 

Candida  folemni  celebrentur  ut  orgia  ritu : iTI 

Infhtuit  txdas : multipliccfq;  focos.  i; 

Ardentes  (latuit  lichnos  altaria  arcum: 

V t facer  accenfo  luceat  igne  locus. 

Summa  dei  claram  pofeit  (ibi  glona  lucem:  ?f 

Flamma  deo  debet : cceluibufq?  dari. 

Sicut  enim  tnfli  nox  c(l  acrcrna  fub  orco: 
Perpetuam  coeli  fic  habet  aula  diem. 

Taliter  iramenfos  fuperum  teflamur  honores:  ' ) 


Nec  minimum  lux  c(l  relligionis  opus. 
Ardentes  pedibus  nudis  orabat  ad  aras: 

Ipfa  premens  nudo  marmora  nuda  pede: 
Interea  tremulo  torpebant  frigore  membra: 
Et  fenfim  penetrans  ibat  in  ofla  rigor. 
Feruida  diuino  uirtus  acccnfa  calore: 
Durabat  nullo  diminuenda  gelu. 


Illecebras  uit*  molles  deus  odit. olympi  J 

Claufa  uoluptati  dcfidnqj  domus. 

Sicutinardcntifoenixfecollocatignc:  1 

Vt  reparet  uitx  tempora  longa  luat. 

Sicmeditans longoscoeli  lodouicus honores:  >.  ' 

Omne  laboriferum  (ponte  fubiui  t opus. 

Nec  tamen  cxemplonjctum  K (ermonc  uocabat 
Ad  fuperum  turbas  limma  fanda  tudes. 

Vndiqj  uirinas  (ludui  t documenta  per  urbes 
Spargere:8£exrindam  uiuificarc  fidem. 

Id  mutinz  pubes  meminidcpidiq;  propinqua  J 

Moenia; K agrcllcs  culta  per  arua  calae. 

Et  noua  qu*  mucis  albet  ferraria  muns:  i 

Et  fenior  muco  mantua  cinda  lacu.  y 


DE  VITA 

Romanis  aquilae  ducibus  uexillarfed  irti 
Chrifhis  in  albenti  findoncpidus  erat. 

Hoc  in  (igne  manu  per  rura  ferebat  8C  urbes: 

Sola  docens  magni  caftra  fequenda  dei. 

Difcite  quas  curastquantos  conceperat  ignes: 
Q_uantus  inaccenfo  pedore  feruor  erat* 

Q_uo  ftudiorquali  chrirtum  retinebat  amore: 
Sanda  fides  animo  robora  quanta  dabat. 

Artibushis animos refides:8C  lurda  mouebat 
PedoratSCad  coeli  numina  calcar  erat. 

Et  melior  nolens  altisimaior  ue  putari: 

Sxpc  aliquod  finxit  defipientis  opus. 

Nanqj  faccrdotum  facros  ambiuit  honores: 

Et  tumido  fartu  fc  rtimulauit  agi. 

Non  tamen  aurtera:  fummo  de  culmine  uitx 
Decidittangurtum  continuauit  iter. 

Iamq;  inflare  uidcns  fupremac  tempora  uitx: 
Lxtus  ad  axernas  corda  Icuabat  opes. 

Cantat:S£  ingratos  uitx  finire  labores 
Gcftit:ut  ad  mortis  liminaucnit  olor; 

Praemia  confpicicns  longi  fudoris  arator: 

Gaudet  frugiferae  melfis  adefle  diem. 

Sic  alacris  noftro  fugiens  lodouicus  ab  orbe: 

Id  fibi  mcundum  fignificauit  iter. 

Anxia  corda  premens  uita:  iam  limina  morbus 
CccpcratiSC  fato  callis  apertus  erat. 

Cumdomusxgrotummifcrans  tellure  iacentem: 
Membra  dedit  molli  iam  monbunda  thoro. 

Non  potuit  plumasmcc  linea  rtragula  ferre: 

Sed  reptans  gelidam  corpore preflit  humum. 

Corpus  ait  terra  cftthumili  date  corpora  terrae. 

In  fua  felici  mens  eat  aftra  pede. 

P ort  facros  fidei  ritus  de  more  perados: 

Mens  abiit  putri  dilTociata  luto. 

Febris:8£  cxilicns  late  de  nanbus  humor 
Sanguincustmccftx  caufa  fuere  neas. 

Extindum  tumulo  folemni  funere  corpus 
Rcdditur:8C  celebri  condita  burta  loco. 

Singula  tradanti.-nulla  ratione  tacendum: 
Q^uod  propriam  multo  uiderat  ante  necem. 


DIVI  LODOVICI  MORBIOLI.  xe.xlix. 

Vidit:8£  ante  noucm  dixit  fua  fancra  menfes: 

Etfibi  fupremam  non  procul eilc  diem. 

Mens  pia  liibfidium  medice  fibi  noluit  anis: 

More  agates  foli  fidere  docta  deo. 

Frigus  8i  hibernum  tolerat  fine  crinibus  imbrem 
Arbor.-K  exuto  corpore  nuda  tremit. 

Aft  ubiclaufa  tepens  per  rurafauonius  intrat: 

Incipit  albenti  luxuriare  coma 
Humida  per  ligni  graciles  alimonia  uenas 
•ScrpitrSC  imbibitus  fufeitat  ofla  calor.  . 
Purpureum  mifcct  frondis  cum  flore  decorem: 

Et  patit  ornatus  muliicolons  opes. 

Taliter  hic  iacuit  plurcs  inglorius  annos: 

Et  tulit  immcnfumuiIisK  xgeronus. 

Sed  modo  ccelcflem  poft  funera  fumptus  in  aulam 
Glifcit:5i  artema  fertilitate  uirct. 

Sicquocp  defiindhim  poft  debita  faxula  corpus 
SurgetrK  antiqua  ucftict  oiTa  cute. 

Tunc  iterum  notos  animus  labetur  in  artus: 

Altaq;  tcrrcflri  uadet  in  aflra  pede. 

Nona  pruinofi  iam  lux  erat  orta  noucmbris: 

Cum  Icuis  ad  patrem  fc  tulit  umbra  fuum. 

Luflra  decem  uitxtbinofq;  peregerat  annos. 

Hxc  fuit  humanx  meta  fuprema  uix. 

Ante  fores  petri  gelidam  conucrfus  in  ardlon: 

Eft  locus annquxrclligionis  opus 
Hic  iacuit  pnmumpofl  fex  a funere  menfes 
ErutusiSC  magna  conditusxdc  fuit. 

Hic  nouaconcurlu  fiunt  miraaila  magno: 

V otaqj  dat  facro  felfina  tota  loco. 

Q_ui  ucmtxgtotansucditad  fualimina  liber: 

Et  mifcros  homiucsofla  fepulta  luuant: 
Loripcdcs:ocuI is  capti  :nod  i fqj  podagrx 
Diuinam  illabi  teflificanmr  opem . 

Summa  utrum  probitas  :fimul  8C  miracula  famium 
Efle  probant.fidei  fi  fit  habenda  fides. 

Magne  patenqui  tes  hominum  Ipeculans  ab  alto 
Vcrticcxonlultcs  iudiciumq)  feras. 

Nam  nihil  audendum  tcmcretncc  dicere  fandtos 
Conucniuafccnfum  nummis  ante  tui. 

, 0. 


DE  VITA  DIVI  LODO.MOR.: 

Si  tamen  hunc  liceat  cceleftibus  addere  diuist 
Surgeret  anatis  gloria  fumma  tuae. 

Sit  tibi  profpcritas.tc  ncftoristatqi  fibyllx 
Sxcula  in  xterni  nedtans  arua  ferant. 

‘Haftenus  hsec:olim  cum  nos  donaucris  urbe 
Romulea : plecfho  te  meliore  canam. 

•;F  I N I S;* 

, " V, ra 


■ r«T 

ll ' 

itD, 


n r i J'  yati/l 

.„•1 


Difficul/ 

tas. 

Virtus. 

Vuflona. 


Fama. 

Reucrcn' 

na. 

Cultus. 


ALFONSVS.  LIBER  PRIMVS.  xc.l 

BAPTISTAE  MANTVANI  CARMELE 
TAE  THEOLOGI  ALFONSVStAD 
REVERENDISSIMVM  IN  CHRI 
STO  PATREM/AC  DOMINVM 
CONDISSALVVM  HEREDI/ 

VM  TARRACONENSEM 
ARCHIEPISCOPVM. 

,irr/.  ..r,.  ».  't 

ESPERIAE  GENTIS 

bellum  orduurus  & arma 

<■  MAGNANIMI  FER/ 

h rantis  eram,  fic  mfTerat  orbis 

RECTOR  AB  EX-' 

celfa  roma  qui  teperat  arce. 

SED  VETuR  : HIS 
tantis  moles  onerofa  Iaoow 
Inuidet  inceptistNcedum  fortuna  latentem 
Explicat  euentum  / feries  abscondita  rerum 
Non  finit  heroo  furas  ucflirc  cothurno. 

Rem  fane  imcnfam/graue  pondus/&  hcrcule  maius/ 
Atqj  decennali  quod  Laomcdontia  bello 
Troia  tulit  Rex  magne  animis  ingentibus  audes. 

At  quoniam  uirtusardens  ac  numine  tanto 
Fulta  modum  fupcr.it/fcfcqi  attollit  in  horas 
Altius/ad  coelum  afpirans  / feliciter  audes. 

Iam  dudum  modo ctdc mades  modo  fanguinc  nullo 
Illita  te  paffim  fequitur  uidtoriaiSC  alas 
Porrigit  in  Libyam  tibi  fubicdhtra  peruftum 
Solibus  Atlantem  rapidis/anthxacp  regna. 
Ipfagiganteismaiora  laboribus  acta 
PcnlatiK  illuffri  cupit  infignire  triumpho 
Fama  tubas  inflare  parat/laus  otgana  canm 
Impleturamouem  uocat  ad  fpcdacula  nymphas. 

Cum  ribi  deuoto  gaudens  rcucrentia  cultu 
Per  nemora 8C  fal tus  alacres  lubct  ire  miniflros 
Q_ui  laureta  fccent.K  iam  I poliatur  apollo 
Delphicus. curotas  nemo^  decus  omne  fuorum 
Perdi  t :5C  attoufis  defeendu  in  aequora  ripis. 

Audiui  gemuere  rotc.uicina  comantes 
Plauflra  uchunt  ederas  ucmuhs  aurita  corymbis, 

Q.  « 


:d 


alfonsvs 

Plaufus.  Plaufus  idumeij  ueniens  fpadicibus atiratn 
VerberattSC  uirides  redolent  a uertice  lauri. 

Ipfc  manu  correpta  ferens  uexilla  nitentes 
Junxit  equos/tyno  inftrauit  uclammccurrum. 
Barbarae^  attollens  fublimibus  arma  trophxis 
Acre  catenatam  longo  locat  ordine  gentem. 
Honor.  Per  bifores  fidei  ualuas  honos  ecce  coronam 

Fert  aliam:K  tccum  obfeflam  fcftinat  in  urbem. 
Stelliferum  late  fugientibus  undiq;  nimbis 
Gloria.  Pandit/K  afccndens  aperit  tibi  glona  coelum. 

Perge  breui  fudore  opus  cflgcnus  aflra  fuperbum 
Iam  pndem  « fupen  crudelem  odere  rapinam. 
Interea  dum  mars  bellis  flagrantibus  hoflem 
Fulminat  X noftris  fcelerum  caput  arcet  ab  oris/ 
Nosaliaordiri  fednon  aliena  parumper 
Fas  erutae  magnis  tenui  praludcrc  cantu 
Orfibustatq?  diu  rclidcm  tentarc  monaulon. 
Alfonfus  modo  carmen  erit  germanus  clifx 
Raptus  ab  imperio  teneris  innoxius  annis 
Q uantum  regna  firiunt  pnmar®  licenna  uitae/ 

Et  flygiis  luflrandus  aquis/  per  flagna  profundx 
NubistK  aftrifcrum  repetens  cum  patribus  orbetn 
Summcdcum  cui  tartarci  regna  infima  mundi 
Viiffrici  fpoliare  manu  clementia  quondam' 
Suafit.Sc  ad  coelum  patres  reuocare  fcpultos' 
Hucadcs.SC  nodtem  infernam  fluitufq)  fcueros 
Da  facili  fulcareuiada  horrentia  dauflra 
T art  areat  penetrare  domusntcruq;  reuerri 
Ad  fuperos  ubi  rlaufa  latt-nt  tuhonia  tempe. 

Q uicquid  erit  labor  ifte  meus  tibi  furgittin  altum 
Mens  abit  lllapfu  coelefti  afflatattuafcp 
Nititur  in  laudcs.opus  eft  tua  glona  noftrum.' 

V encrat  Alfon  fus  breuis  ad  confinia  uitx 
VlrimatK  in  fatum  curfu  properabat  anhello. 
Cum  iuuenem  mifettfns  inter  fufpina  mortis 
Dura  laborantem  fumptis  audentius  alis 
In  carpetanos  defccndit  ab  xthere  campos. 

Iamq;  poli  fummum  bigis  confcendcrat  axem 
Luna  gubernatrix  tenebrarum  8£  mobilis  unde 
T er  quinos  iam  nata  dies/acccnfaqi  toto 


LIBER.  PRIMVS. 


xc.fi. 


Sidere  lucebat  fatali  noxia  uultu. 

Ipfc  Icuiclaufus  taciturna  per  ama  nimbo 
Clam  uolat:8£  thalamum  fubluffn  in  noile  fi  lentem 
Intrat  anhellantem  genitri  x ubi  languida  natum 
Contemplata graues  premit  alto  pedtorc  curas. 

Et  lachrymas  aegre  cohibens  turgentia  fletu 
Lumina  demiflo  in  cilium  claudebat  amidhi. 

V t confumpta  graui  uitx  infirumenta  marafmo» 
Conunuo  efflatus  tenuem  migrauit  in  auram 
Spiritus/ut  face  confumpta  fugit  ultimus  ignis. 
Tollitur  extemplo  clamor  iam  liber  aperto 
Corde  dolor  fluit  ex  oculis  erumpit  in  auras. 

Regia  foemineo  longe  fonat  ardua  plandhir 
Ceu  quando  exanimum  flebat  fuper  hedoraconiux 
Andromache, X foetus  phami  fuper  ora  iaccntis. 
Occidit  afeanio  fimilispucraflyanadli 
Indole  par  .qui  pace  folon  qui  marte  fuiflct 
Pyrrhus  adulleides.fi  non  mentitur  imago. 

Si  coeli  hofhles  fincrcnt  / X numina  Icua 
V t uulgata procul  mors  i matura  > per  omnem 
Labitur  hcfpcnam  grauc  X illaetabile  mofttum 
Corda  pmens  hominum  moeror  cui  fquallida  fordent 
Ora  fitu.impext  crines  fine  lege  per  armos. 

Barba  inculta ngetxiliis  impendet  amidtus 
AtcnXobfcurauuItus  obnubilat  umbra. 

Hument  rore  gcnx.toruo  caua  lumina  uifu 
Igne  rubent  madido-.totoq;  mifcmma  imago 
Cotpore.demiflis  fanes  funeflalaccrris 
Nunc  dextro  nunc  laaio  humero  inclinata  recumbit. 
Atergo  ingentes  fupta  caput  erigit  alas 
Cocyti  pice  nigrantcs.multoq;  fluentes 
Imbre  achcronns  aqua: /quo  du  uolat  oppida  X agros 
Imgat  excuflo.fpargitq;  per  omnia  ludhim. 

It  coelo  lugubre  fonansi  X trifba  nodfu 
Somnia  per  thalamos/X  per  conclama  mittens. 
Extemplo  in  ludhis  atep  in  fufptria  uerfx 
Collachrymanturbes.populi  cecidiflc  queruntur 
Spem  hcipcnc/nomaduq;  metu  maris  ultima  plorant. 
Littora.pyrcncs  luga  nube  tcgunturzanafqj 
V ndiqj  maerentes  audit  lamenta  per  agros. 

Q. 


ut 


ALFONSVS 

Q ualia  cum  primos  irato  numine  partus 
Niligenae  flcucre  urbesithcbc  inclyta  centum 
Liminibus  mcmphifq;  caput  tumta  fuperbum 
Scn(it:3C  argiuo  tellus  uicina  canopo. 

Aedibus  in  mediis  parias  Icuat  alta  columnas 
PorticusiK  flexu  longe  teftudinis  ampjo 
Claudit  odoratas  laurosiftygiamcp  cuprcflum 
Hicgcmcbundi  auro  famuli  8C  ferrugine  ibera 
Inftcmunrgemifcp  onerant  fublimc  phcrctrum 
Regalia;  fuper  luuenem  ambitione  locatum 
Confpcrgunt  redolente  thymoinardicp  liquorem 
Aflynum  irroranttmifcri  (olatia  cafus 
Exigua/humanat  officium  pietatis  mane. 
Exanimata  diu  tandem  fibi  rcdditauerum 
Reginam  fc  oblita  parens  ex  xdibus  alns 
Venit  in  amplexus  nari  gcl  idumq;  cadaua 
Accitui  fouct  aegra  finu  premit  oribus  ora. 

Mox  fublata  comis  irafeirur  atqi  madentes 
Vulnerat  ungue  gcnas:&  anheli  pedloris  xffum 
Euomit  accufans  fuperos  SC  fidera  fruftra. 

Ite  domum  m itres  gaudete  fupcrff  ite  prole' 
Dixit/ego  infelix  fola  hic  mea  pignora  pl  angam. 
Ferte  iocos  alio/fcrtc  omnia  gaudia  mccum 
Perpetui  lutrtus/maneant  fufpina  mccum. 
Interca  proceres  lugubri  ad  funera  pompa 
Conueniunt  habitu  tnftes  SC  imagine  mccffa. 

Et  lam  fublatum  lachrymiscomitantur  abortis 
Confetrti  fquallorc  fenes:  biniq;  fcquuntur 
Compofito  inccflu.  & turba:  fine  lege  frequentes. 
Dum  tumulo  fupremi  alto  foluuntur  honores/ 

V mbra  fuis  fato  membris  exdufa  recenti 
Obftuputt  Petro  flmilisicum  miflus  olympo 
Nuncius  cxcuffit  manicasiK  aliena  repente 
Hoftia  ferratos  circuftridcnna  portes. 

Miratur  fe  fe  informem  i fine  imagine  nudam/ 

Et  fine  corporeis  exilem  fenfibus  umbram. 

Se  fennre  tamen  magis/SC  cognofccre  longe 
AItius/&  caufas  animo  penetrare  latentes 
Expcricns/miraq;  uagam  leuitatc  moucn' 
Gaudet/SChoc  uitx  genus  cualiile  caducum. 


LIBER  PRIMVS.  M.Uu 

Magna  uidct  nare  umbrarum  fimulaehra  per  auras 
Nodumarum  auium  formas  referentia : qu.rdam 
Nydimcncs  i minetadumqu.Tdamora  fororum. 
Scmpcrcmm/fcu  luas  eant  fcu  tempora nexfhsr 
Aera  peruolitant  laruar.fcd  ludit  imago 
Lubrica  mortales  oculos.  Audentius  ergo 
Circufufam  aciem  uultu  impcriofus  & ore  : ■!  A 

Alloquitur clamansdcus imperat  ite  fub orcum 
Q uiduobiscum  luce  anima:  phlcgcthontis  opaca: 

Q uid  cum  fole  ( domus  uobis  ablcondita  ab  afins. 
V os  imanc  nefas  8C  inelucfhbilc  ncxfli 
Dcflinat  artem*  primo  ucxafhs  ab  auo 
Corlicolasdiuos.  At  nunc  in  bella  uocans 
Mille  modis  hommcs.tantaeftmfanianantus  ' I 
Liuor.K  indomito  rabies  tam  dira  ucncno. 

Ite  fub  aeternis  flagrantem  ardonbus  orcum 
Ite  achcrontxas  (dius  impetat)  ite  fub  undas; 
Pnccipitcs  illi  nexffem  fubicre  profundam. 

Non  aliter  q port  nimbos  arflate  ferena 
Circufufa  rugis frondentibus  apernini  • ' 

Alba  fugit  nubesiquotiens  aquilonibus  a<fla 
Spargitur'X  fubito  tenuem  laxatur  in  auram. 

I- fyber'  Inter  hy  perboreos  axes  phccbuqi  cadentem 

tk.U.  Inrulaincxtremofupcratuabntannica  mundo 
Cingitur xquonbusuafhs.ubi  grandia  cete 
Magna  mole  natant.equitans  ubi  cerula  delphin 
Fcruorcmpclagi'8C  neptuni  nunciat  iram. 

Et  quia  folis  iter  fugicnsdifcedit  ab  auflro 
Sidus  ad  ardluri  > gclidaq;  rigefeit  ab  arifhy 
A niuibus  trahit  hybernis  hybernia  nomen. 
Hictcrraingentiorcpatcns  imanc  baratrutn 
Ad  ftygios  trahit  ufqi  lacus. fub  inane  profundum 
Mille  per  anfraifhis  uia  praxipitefq;  per  umbras 
Labitunintrorfucp  ruit  fine  fmc  uorago. 

Indigeni  puteum  appellant  plitriciusohm 
. Infignis  pietate  fenex  ea  barbara  regna 

Dumcofcrct  multa  flexit  prece  numc  olympi 
V t nouus  infernos  fieret  dcfccn  fus  ad  amnesi 
Q uo  abfterTen  te  genus  durae  intractabile  gentis 
Perfidiam  patrum  cxucict/uctcruq)  deorum 


ALFONSVS 

Ablueret  facro  ritus  in  fonte  nefandos. 

Huc  igitur  pallis  ucniens  audentius  alis 
Cum  puero  in  uentos  Kin  aera  tollitur  altum. 

Mox  ingreffus  itcrdulci  fcrmoncpaucntem 
Hortatur  puerum  liquido  fe  credere  coelo 
Ne  dubitet  ncuc  horrefeat  per  inania  ferri/ 

Atqi  procul  terras  fub  fe  fpedtare  iaccntes 
Nc  formidetiuti  grauibus/qui  corpora  membris 
V iua  gCTunt  fcd  eat  tradlum  fccutus  in  omnem . 

In  fubtime  uolans  / iuuenis  dum  fcanderc  olympum 
Credit/K  ad  fuperos  aditu  fe  emergere  aperto' 

Laetus  abit : cxnaqj  fibi  promittit  in  aftris. 

Ibant/ut  fugiens  olim  minoia  regna 
Dxdalus/atqi  mari  nomen  fadtura  propago. 

Iam  fupcrantnubcstagiturqj  per  aera  duplex 
SuIcus'8C  inflatis  (i  quando  per  aequora  uelis/ 

Eurus  agit  claflcm.fpumant  a pedtore  fludlus/ 

Et  puppim  infequitur  fciflocaua  femita  ponto 
Aethercis  loca  iam  fubeunt  contermina  flamis. 
Vndiq?  aqua:  termecp  patent 1 fedet  axjuorc  in  alto 
Verficolor  tellus/circum  maria  undiqj  latrant. 
Pyreruea  procul  niueo  iuga  candida  nimbo 
Profpiciunt  dextraiSd  longae  calliginis  inflat 
Boiorum  itabxqi  alpesubi  uallibus  imis 
Scmperhycms  habitat. glacicfq:  sterna  fub  ipfo 
Solftirio  Sdtrifti  quando  canis  xfluataftro. 
Linquitur  ad  laruam  rcgio/qua:  terminat  orbem 
Gallaicasgenris  tumulo  terra  inclyta  fandlo. 
Praetereunt  grauios  / antabraqj  regna  fuperqj 
Iam  tandem  occani  campos  fine  fine  patentes 
Eft  iter  .ac  uolucri  trans  arua  britanmca  lapfu 
Delari  greflum  inclinant  hybemica  ad  antra. 

Iamqi  folo  imilTi  uicinx  horrenda  fubintrant 
Clauflra  domus ; ubi  perpetuo  frigentia  uento 
Spelunca:  obfcuras  pandunt  caua  guttura  fauces. 
Ignarus  quo  d udior  eat  . miratur  ab  alto 
In  terras  puer  ignotas  defeendere  curfum. 

Nec  tamen  audet  adhuc  interpellare  magiftmm: 
Sed  fequitur  nutum  fenis  ofliciofus  ad  omnem. 
Continuere  gradum  gembufqj  in  marmore  fixis 


LIBER.  PRIMVS. 


.ccJiiu 


Afpergunt in fronte molam/chrifhcp  uocato 
Nomincicircudanr  luftrali  pedora  figno/ 

Et  taci  ti  lundis  orant  ad  pedora  palmis. 

Mox  ltcrinuaduntiqua  fc  falebrofa  per  umbras 
Fertuia  multiplici  ucnicnsin  tartara  flexu. 

Homtit  abftruf*  imanem  telluns  hiatum 
R egia  progcnicsitrcmcbundoqj  indpit ore. 

Prima  q'  Sande  Pater  qua:  caufa  precor  nos  ire  fub  altam 
ftioalfoli  Cogit  humumfCoelinc  opifex  me  lumine  caflum 
qui  fint  T rudit  ad  infernas  fcdcsmbi  ccrbcrus  ante 

dinati.  Atria  latratu  complet  tria  guttura  rauco: 

Hei  mihi  quid  fcelcrisuinai  deus  imputat  acuo: 

Scis  pater  ut  regni  proceres  urbcfqi  perof® 

Fratris  inhumanos  fadus  animuq;  (cucrum  i 

Me  quoq;  confortem  regni  fecere  paterni. 

Mox  ut  ad  imperium  tradusdiadema  recoepit 
Et  fi  anas  erat  illa  armis  minus  apta  ferendis/ 

Mens  fuit  aflerere  imenfum  quxcuqt  per  orbem 
R egna  tenent  mauri  :qux  gens  othomana  fubegiti 
V fqj  ad  hyperboreos  montes  rhyphxaqi  faxa: 

Et  ualidam  cgxoclaflcm  uedare  profundo. 

Ac  fuperare  armis  decus  aut  aquare  parentum . 
Audieram  magnum  Froylam  fortemq;  ramitum: 
Audieram  Alfonfos  & nomina  magna  per  orbem 
Ferrantis  proauofq;  alios/qui  laude  liipcrba 
Clara  per  ora  uirum  uol  itant  fenuifle  fub  armis: 

Et  maiora  fide  potuiffe  fidelibus  aulis. 

Hac  mecum  puer  audaci  fub  pedore  uoluens/ 

Ad  par  m artis  opus  magna  ambitione  ferebar. 

Iam  toruisarabcs  oculis/maurofqj  uidebam 
Infenfus  populo  infami  gentemq;  perofus 
Barbaricam  ntufq:  feros  ac  perfida  corda. 
Morsprohibet  curfucn  xui  fraudata  luucnttis. 
Forfitan  harc  mentem  pictas animofa  fuperbam 
Atguit  8 C uicio  datur  efle  ferociter  aufum  ( 

Num  licitum  pater  audenti  faraccnatumultu 
In  regna  armigetoiatq;  odiis  capitalibus  ire  C 
Sic  ait. at  fenior  teneris  miratus  in  annis 
T am  regalem  animumtam  fortia  corda/fidemcp 
Tam  ualidatnifiuftra  trepidas  caua  tartara  dixit. 


. 


ALFONSVS 

Pone  metum. ncq?  follicitette  improuidacura 
Chare  puer. laros  erebi  non  tendis  ad  amnesi 
Claufa  ubi  terrifico  tormenta  aeterna  profundo 
Sub  quibus  infelix  ardet  cilianus  ob  ingens 
• Id  facinus  quo  triftis  adhuc  Hifpania  languet. 

Namqi  ubi  cognouit  uiolatum  a rege  pudorem 
Virginis/infamcq;  dolumicorreptus  acerbo 
Flamantis  rancore  animi  maurufia  rurfum 
Aequora  traiecit/faracenaqi  uenitin  arua. 

Coraaqi  follicitans  gemis  furibunda  fuperbar. 

Duxit  in  hcfperiam  numidi  de  falcibus  hortem. 
Talibus  auxiliis  agros  populatus  8C  urbes 
Antiquum  cuerttt  foIium'grauiorc  flagello 
Vltus  adulterium,  uindex  fccleratior  ipfo 
Corruptore  minus  crimen  maiore  piandum 
EfTc  ratus  fcmcl  hef periam  peflundedit  omnem7 
Impius  in  patriam  in  reges  in  templa  deuqj. 

Q uida'  Tartara  8C  inferni  carceriouis  unde  reuerti 
innant , Non  daturiimanes  animas  quibus  ultima  luxit 
Coelcfli  fine  luce  dies  praedantur  :8C  atris 
Infodiunt  latebris/quibus  lfcariotis  ab  alto 
Pendet  adhuc  fcopulo/uolitanfq?  per  aera  fimon' 
Infamis  magus/SC  lucri  exfccrabilis  autor 
Vapulat  hic  uclut  aeternis  imobile  faxum 
Iftibus  expofimm  pellaci  infamia  nili 
Arnus. hic  gemina  ducens  ab  ongirie  mundum 
Latrat  in  obfcuro  Manes  abfeonditus  antro. 
Eunomiufq;  deum  lacerans.  8C  tota  fub  orcum 
Ercfiarchaip  fobolcs  intrufa  latentem. 

Prnefidct  his  Machomctus  arabs  agarenus  i in  orbem 
Miffus  ab  his  olim  regnis  8C  in  i fla  reuerfus 
Q uona'  Regna  iterum.  Nam  dnueteres  cum  (urgere  gentem 
tus  Ma'  Chri(iigcnam'ri!ufq5  nouosinolcfcerctcmplis 
chomct?.  Confpiccrcnt/pctiere  domum  plutonis opacam 
Hic  ubi  fccrens  arcana  Alentia  rebus/ 

Cum  tandem  fuper  impenis  agitata  faiflent 
Multa  reformandis/  fcelen  modus  lfte  repertus. 

R ex  SC  tartarci  populus  cum  patribus  orci 
Sanxit  aucmali  minendam  a fede  Megaetatn/ 

/ Q_ux  modo  concepti  foetus  in  corpora  furtim 


/ 


LIBER  PRIMVS.  cc.liiu. 

Se  infinuans'fic  formet  opus'  fic  temperet  artus' 

Vt  mens  fi  qua  domum  nuat  intratura  recentem  > 
Inucniat  claufos  aditus<&  mhofpita  tetfta. 

Ipfa'  fcd  in  membns  habitans  alimenta  per  omne 
Corpus  agatifoucatcp  altricem  in  corpore  unam. 

Nec  fit  homo : fcd  mebra  liommu  (ub  imagiecrcfcat. 
Dum  redit/interea  crudi  foeda  umbra  Neronis 
Nam  neq?  tartareis  inucnta  nocentior  antns/ 

Addita  dirarum  numcroiSC  fuffctfta  Megaerae  eft. 

Ad  patrandum  igi  tur  facinus  fata  notfte  profunda 
Veniri&  ingenio  uafroiimaniiatcp  cruento 
Fit  Machometusatrox  hominum  uiolator/8£  armis 
Et  fiifta  pietate  potcns.ut  mobile  uulgus 
Ad  fc  illexit  opes  cumulansinoua  bella  parauit. 
Aufus  enim  Romae  imperium  tentare  protcruo 
Ingenio/audentem  fumptis  hcraclius armis 
Terruit. 8£  forti  nabathxam  milite  gentem 
Fudit/ut  arrentem  libyx  folct  aufter  harenam. 
Cladibus  his  non  eft  rabies  fedataiquod  armis 
Non  ualuirifraude  aggiediturifuror  impius  aftu 
Tetftusad  aucupium  uulgi  totam  appulit  artem 
Congreftus  fugit  humanos.cadit  homda  mento 
Cxfaries.pallct  facies,  ftygiuq?  colorem 
Induit.obfcuram  fubeunt  caua  lumina  frontem. 
Colloquiuqi  dei  fimulansde  uallc  profunda 
More  N umt  confitfta  refert  oracula  uulgo. 

Artibus  his  fretus  diuinam  inuenere  legem 
Deprauare  fidem/chnftiqi  inuaderc  regnum 
Cccpit.&hinc  totum  peftisnoua  uenit  in  orbem 
Corripiens  afix  populos  SC  punica  regna 
Finibus  a mauns  nubes  ubi  fuftinct  atlas 
Vfqj  ad  inundantes  nilo  ftagnante  lacunas. 
Vipereum  genus  hoc  igitur/ fobolcmqi  Megare. 

Cui  pater  atqj  deus  plyto  cft/contundcrc  bello 
Et  delere  iubet  pietasinon  quaerimus  ergo 
Tartara  nec  tanta  fcelcmm  calligine  fordes. 

Namqi  ubi  uerbipotens  facroqj  falunfcr  ore 
Sontem  animam  fando  inftaurat  i damnata  facerdos 
T artarex  ferat  antra  domus.abolcnda  lupiunt 
Supplicio  nbi  pauca  leui  cum  miubus  umons. 


ALFONSVS 

Q uod  ucro  m 1 ibycas  gentes  ea  tan  ta  parabas 
Bclfa  animis  imberbis  adhuc/a  fangume  regum 
Magnanimo  forti  cxcclfo/gcnus  indicat  ortum. 

In  fobolcm  tranfire  patris  cum  femine  un  tus 
Sxpc  folettrefertqj  fanis  quo  quifcp  parente  efh 
Adde  q>  audite  laudes:8C  clara  parentum 
Fada  mouct  animos  gcnerofaqj  corda  nepotum 
SollicitanttSi  calcar  habcnttabiguntqj  uetemum. 
Id  uoluifTe  fatis  quotiens  infirma  reludant 
Membra  openitoticns  operi  par  fola  uoluntas. 
Hax  fenior. contra  proles  ita  regia  fatur 
Fofftj  corda  metu  paulum  fedata  remiffo. 

Secunda  O pater  humanas  fi  noxia  corpora  mentes 
queftio.  Sola  hebetant  / qua;  me  fluxa  compage  folutum 
DcnatU'  Nefcio  qua:  fegnem  grauitas  St  inertia  lentum  „ 

ra  hirus  RedditadhucCKadhuccurismonalibusangor? 
moralis.  Antcoculosefl  mceftadomus.fufpina  matris 
AudiotSC  ex  animo nunq  difccdtt  imago 
Germane  dileda  mcx.Iadura  remordet 
Imperti  rerumqt  frui  quibus  ante  folebam 
P artor  ad  hxc/hominum  genus  ad  ccelertia  natum 
R egna/per  illecebras  & blandimenta  uoluium 
Aflidue/fibi  proplexis  uulcama  nodis 
V mcula  circudattquibus  irrenta  furorem 
Mens  bibit.SC  tandem  Plutoncimbuta  maligno 
Defmitcfle  fui  compos : 8C  libera  quondam 
Fert  fcruilc  luguro /patitur qj  inuita  tyrannum. 
Illecebris  fenfum  blandis  ingrcfTa  uoluptas 
Vincla  facitdongxuo  ufu  concreta  libido 
Plumbea  fit  mofes/K  includabilcpondus: 

Q_uo  impellente  labant  animx  populata  medullas 
Corporeas  animum  pertis  compleditur  omnem. 
Irta/uocant  habitum/ labes  ita  compit  acri 
Morfu  hominem /ut  raptam  metem  non  deferat/ante 
Q ua  rtyga  8C  inferni  tranfmifcrit  xquora  ponti. 
Mens  ideo  nunq  mundi  mcliohs  /adarcem 
Libera  fe attollu/mfi cum uexata  malignos 
Exuit  affcdus.colubruqi  imitata  reliquit 
Inter  faxa/cutem  annquam/SCtcrreftrc  uetemum. 
Ludifoni  tandem  defunda  labonbus  ora' 


LIBER  PRIMVS. 


scc.lv. 


Euolat  ad  fupcrosicurfuq;  adit  aftra  fecundo. 

Tura  demum  patris  ora  uidet/tum  dulcia  libat 
Pocula/tum  dapibus  licet  indulgerc  beatis. 

Vidifli  cum  nube  carcnt/quo  fidera  cultu 
Q^uo  fplcndore  micent  fdccor  ille  nuentis  olympi 
P radicat  in  pulchro  qui  Circuit  omnia  m undo 
Immundis  non  cfTc  locum. fcelus  ante  piari 
Eflopustad  fuperosopus  efl  fine  labe  rcuerti. 

Hoc  igitur  c5munc  iter  efl  ad  olympica  regna. 

Efl  tamen  Si  fine  mulnuiis  ambagibus  orci 
Scmita/quae  ad  caelos  teiflo  uchat  ardua  greflu : 

Sed  pauctsconcefla.quibusfuit  afperauirtus 
Supplicium  fraudans  genium  / Si  petulantia  frenans 
Cordaprcmcns  omnem  affcdu  / rcfccanfqt  furorem 
Fomitisia  prima  ucnicntis  origine  patrum. 

Q^ualis  m infigni  tertae  drcpancnfis  alumno. 

Q uiuiucns  AI  Demiserat.  Fnnacrialumen 
Hoc  terris  iliuflrc  dedit/ fidufqt  decorum. 

T anta  uiri  probitas/uitx excellentia  moram 
Intcgruas8i  fama  omnis  diRufapcr  urbes 
Credi  hominem  non  terreflcnvfcd  ab  aethere  lapfum 
Fecit/Si  eflc  illo  diuinam  in  pedore  mentem. 

Qjaalis  in  his  qui  uel  Rimis  ucl  fanguine  fortes 
Pro  xpo  fundere  animas.ut  magnus  olympi 
Ianitor.Si  fidei  fcutum  impenetrabile  Paulus.  ■ 

His  bene  de  chnflo  merms  aperitur  olympus 
Sponte  fuarprimo  bifores  a limine  ualux 
Vitro  abeunt  alacnuultu  penetralia  pandens 
lanitor  hos  agit  ad  folium  fublimc  tonantis. 
Hisdaturextemploclyfium  fugtuntqi per  auras 
Nubiuagis  fimilcs  aquilisruos  pondere  prcfTos 
Concretx  telluris  adhuc  ad  limina  mundi 
Afpirarc  ntfas  per  humum  ucfligia  ferre 
Cogit  onusimorc  altilium  / quibus  uuida  moles 
V entris  iter  fublimc  negat. fcgncmq;  uol  atum 
RedditiSi  alato  uctat  ire  per  aera  tergo. 

Rerum  opifex  igitur  terram  mifcratus  inertem 
Scgniciemqj  hominum  tantam  tcncbrofacp  corda 
Calibus  humanis  cnam  poli  fata  reliquit 
Auxiliumnacicns  etenim  primordia  ieram  . • 

' R 


ALFONSVS 

Antrum  horredum  ingens  terrae  in  penetralibus  altis 
Confli  tuit/qux  fint  fceleri  inftrumenta  piando. 

Hic  animas  habitum  uitx  Si  telluris  olentes 
Dcfhnati&duplici  tetram  medicamine  nubem 
Diflipat  antiquae  notfhsifomenta  tenebra: 

Prima  duai.nam  folc  carent  » qui  lucis  SC  umbrs 
Autorapud  fuperos  duodena  perambulat  aftra. 

Sed  necp  uiucntem  nouere  mnominis  xthram 
Lucis/ab  humano  iubarimpenctrabilc  uifm 

?ucm  dixere  dcumtfolo  qui  fidera  uultu 
orquet/K  in  uacua  terram  ac  mare  fuftinet  aura. 

Eri  duplex  tormentum  aliud  quod  uerberat  acn 
Supplicio  xgrotantem  animam  .nam  fngora  SC  ardor 
Sunt  trananda  fcmcl  contis  per  flumina  qumcp 
Q Utnq)  falutarisrcfcrenna  uulnera  xpi. 

Chririus  enim  magni  femen  ccrlcftc  parentis 
Q uinqi  redempturus  zonas  telluns  & undx» 

V ulncra  tot  paflus.uerum  quibus  altius  hxrent 
Hx  maculx/quoncns  opus  eri  » uada  liuida  fulcant. 
Hoc  duplex  curandx  animx  medicamen  ab  alta 
Confilii  patris  xterni  ratione  rcpettum  eri. 

Namcp  hominum  fcclus  a fenfu  comprcfla  uoluntas 
Concipiriatcp  malo  duplex  de  fcmirfe  proles 
Gigmtur.aut  nimium  riimulis  urgentibus  ardet 
Igne  calens  ftygio/lcgumq;  repagula  frangit» 

Aut  rcfidcttorpcnsflC inerti  languida  fomno 
Et  quali  Icthexpcrfufa  liquoribus  undx 
T nftis  opaca  tacens  fratffomhil  incohat  orfu. 

Omne  quod  enerut  torpore  opprefla  uoluntas 
Scgniterommifit/pcr  frigora  tranfit&  undas. 

Q_uod  fucecnfa  nimis  faliente  libidinis  xftu 
Prxcipitauit  opus  flammis  aboletur  SC  igni 
In  tenebris  ubi  nulla  dies»  fed  pallida  femper 
Nox  ubi  nccflammx/neq;  fol/netp  fidera  lucent» 
Sunt  quadam  maria  imcnfis  latiflima  campis» 

Q_ux  fepclit  late  glacies  xrcma'geluqj 
Perpetuum/quali  aflndta  eri  fatumia  tethys 
Frigenti  fubietfla  polo/fubiccla  pruinis» 

Ac  niuibusidura  afliduis  aquiloritbus»ora 
Inuia  remigiis'S{  femper  inhofpita  nautis. 


LIBER.  PR.IMVS. 


•eclvi. 


V enti  amnes  pluuixq; . ruunttruit  horrida  grando 
Incrcpicans.circuqj  rapit  niger  omnia  turbo. 

Nam  nec  hyporboreis  niuibus  cum  gutture  uaflo 
Sibilat  hybcrnusborcas/dcfcrta  getharum 
Sic  inuoluit  ppud  Rhodopen/  qux  feperat  agros 
Pelleosathraccfolo.  labunturab  auflro 
In  boream  ncbulofi  amncstpiceaxj!  lacunat. 
Verum  ubicliuofo  uoluuntur  flumina  curfu 
Lu  Arandis  uada  funt  animis.ubi  colligit  undam 
Ingc  nti  fcntinalacu/funt  regna  profundae 
Mortis  .fl£  in  medio  belialia  tartara  mundo. 

Sunt  loca  flamaijf  fine  fine  patenha  uaflis 
Aequoribus  maiore.finu  / q galliatqq 
Gallia  diffufum  late  circufcrat  orbem. 

Nunc  SC  enim  fubter  gallos  Si  ccluca  regna 
Imus/ubi  iuga  bellipotens  rui  t inuia  poenus 
Hannibal  & lundas  equitauit  nubibus  alpes 
Omnia  quae  flamis/qux  funt  alimenta  calori 
Pinguia  fub  tcmsnlluc  delata  feruntur 
Et  fecrcta  meant  per  fpiramenta  uiafq;' 

Quas  apit  natura  operi  famulata  fenero  • 

Huc  picis  huc  maltatucniunt<hucfulfuris  amnes' 
Huc  olei  fluor'huc  penetrans  Afphalucus  imber 
Manat:&  ex  ifbs  confufum  efl  omnibus  xquor. 
At  deus  iniecit  flamas'  fccuitoj  patentes 
In  tellure  aditusiquibus  huc  SC  nubilus  auilcr 
Atq$  procellofus  borcas.K  nimbifer  eurus 
Acrcphyruscomitefqj  ruant<8£  furgere  luflit 
V ndiq;  perflata  imiflis  incendia  ucntis. 

Sed  nebulas  acccnfa  palus  attollit  SC  ignem 
Nubibus  inuoluit  piceis  globus  ater  & unda 
Ccecauaporantis  tenebra:  fub  fornice  nigro 
Huc  illuc  uaga  proferpens  ubi  nulla  reperta  efl 
Ad  fuperos  uia  contorto  in  fc  uorticc  flamis 
Incubat  dcnfa  inducit  calliginc  nexilem. 
Notflcm  inq  late  exteniamdongeq;  uagantem/ 
Sed  dubiam  flamis  (ubnubc  ferentibus  argram 
Incertaqt  diem  .uix  ut  praefentia  ccmi 
Ora  unum  fas  fitmotafq;  agnofeere  uultus. 
Nigradics/noxalbachaosfacitxquorc  toto. 

R ii 


ALFONSVS 

Continue  fnclufi  lento  fub  gurgite  uenti 
Q^uos  fpirare  palus  uifcofo  imperuia  tergo 
Non  finit/indignari  altos  pullo  aequore  montes 
Niflibus  attollunt  ualidisifublata  dchifcunt 
Dantqj  aditu  uada  fradamolant  magncvigminc  ueti 
Omne  folum  tremit/atep  tonat.finuofa  reclamant 
Littora  torna  cauis  echo  procul  aflonat  antris. 

Adde  q,  ex  coda  flamis  tcftudinc  femper 
Saxa  pluuntrqux  illifa  focis  incendia  magno 
Cum  ftrcpitu  calligantes  laculantur  in  auras 
Irritari  ignes  findent. SC  fulmina  nodis 
Terrorem  ingeminant,  alroqi  obfcura  boant 
Flumina  SC  antra  fonant  toruum. tuere  ardua  dicas 
Culmina coelorum/&  fradis  totum  axibus  otbem. 
Inanmc  nihil  eft  prophyte  nihil' Aetna  caminis 
His  collata  licet  ficulo  conuinda  pcloro 
Littora  tranfil  iens  flama^i  undante  uolatu 
Porrigat  in  fines  italos  caput  aequora  fuprai 
Eft  ucluti  h ucro  aliquis  puerilia  bello 
Ludicra' (i  troiam  marti  componat  equcftrem. 

Vix  finit  atroces  gemitus  audire  dolentum 
Hic  fragoriSC  denfum  ac  uoci  impenetrabile ccrlum. 
Peruada  lenta  trahunt  animas  mcrguntqj  pmuntqj 
Implicitas  fundo  terreni  imaniaditis  > 

Agmina'quac  obfcuro  genitor  pfecit  aucmo. 

Etqq  fit  frigus  idem  per  fngida  qq. 

Ignea  finr  hildcm. flamis  loca  tomda  femper' 

Pro  mentis  tamen  hi  grauius  pleduntur.at  illi 
M itius.ut  quotiens  fub  eodem  corpora  fole 
Multa  tacent  terris/ minus  hoc  magis  aeftuat  illud. 

T alibus  inferni  recitantem  arcana  profundi 
Marmoreo  pallore  rigens  recaredica  proles 
Infcquiturgclidx  per  opaca  (ilentia  nodis. 
Affaturqrduccm.Poftq  ficftcllifcraxis 
Atq;  dei  rebus  dominans  immobile  fatum 
Fert/ftygios  tranabo  amnes  contagia  ponam. 

Cunta  fcrammcqi  fuppliciumcomune  rccufo. 

T mia  q'  Sed  te  diue  pater  per  numina  fanda  precamur 
ftio  de  na  uis  modus  in  poenis  (SC  quod  folamen  in  ore oi 

tura  purr  Exilio  quis  finis  erit  faullinc  relinquit 


LIBER  PRIMVS.  helvii. 

Casiorum  regnator  opem  fitb  nocffe  fepufeis 
Regni'  acherontci  cTorfan  clementia  fummi 
T anta  pams  Turda  miferos  ita  praeterit  aure  ( 

Sic  memorans  i bat  / curi  fcp  ardebat  amans. 

Cui  lenior  .quid  adhuc  uano  fate  fangmne  regum 
Corda  metu  lanias  TK  fub  tellure  tnJcbis 
Dulce  aliquid.comunis amordeus.omnia  dulci 
Sufcipit  affedhttblandifq?  ampledfiturulnis. 

Nec  facit  has  odium  pcenasifed  amata  Tuorum 
V tilitasiquos  ftelli  feros  ut  tollat  in  axes' 

Expiat:arqr  htum  flamisabradit  inertem. 

Nil  tibicumduro  imperio  Plutonisauari/ 

Q ui  fcmel  abforptasnon  euomit  amplius  umbras. 
Harc  loca  quo  tendis  non  funt  uexata  tumultu 
P erpetuo;  non  funt  ut  in  imo  tartara  fundoi 
Arbitrio  turba:  inferna:  conccffa  furenti. 

Nulla  hic  allcfto. nulla  hic  bacchatur  Erinnys/ 
Cerberus  hinc  latrator  abefl.ucfaniadms 
Hinc  exclufa.tencnt  hxc  regna  cathamca  dlui/ 

E magnis  diuixthereac  primatibus  aula:/ 

Cum  ftephano  bifTeptem  alii.quospronus  ad  aram 
Inter  uerbafilens  profert  arcana  facerdos. 

Sunt  tamen  8C  lcmures:fed  nil  crudeliter  audent. 

Nil  temere inuadunt  tufli  ad  tormenta  miniftrant . 
Diui  umbris  adfunt  pauidisiK  fxua  fatanutn 
Cotda  uctant  toto  in  miferas  fatuire  ucncno. 

Pone  mctumifcmcl  ire  fatisidclebituruno 
Q^uicquid  labis  habes  quicquid  mortale  natatu. 

Eia  age  chare  puer  femen  rcgalomemento 
Q_uo  coeptum  te  ducat  iter  uia  tendit  ad  aftra 
Q^uagraderis.iam ftcllantideuotus  olympo 
Obfcoenodas  terga  lutoitua  cymba  quietos 
Nauigat  in  portus  t ubi  tcmpcftatibus  unda 
Libera/pernullasunq  reditura  charybdes 
Namnccut  Alcides  Alcmena: filius ohm 
V t facunda  canunt  uctcrum  mendacia  uatum/ 
Pelidcsue/tuas  iterum  remeabis  ad  oras/ 

M ortalesubicum  brutis  comuniateifla 
In  putri  tellure  habitantifed  fcandimus  orbes 
Aethereos'ubi  cum  diuis  in  uertice  mundi 

R iii 


alfonsvs 

Sunt  Ixti  fine  fine  dies  :ubi  regna  uidebis 
Illa  aaerna  deum  tranquilla  in  pace  tenentem. 

V t fuperos  igitur  uideasidubuabis  aucmi 
Per  faciles  fcmcl  ire  uias  faudiuimus  olim 
Plerofq;  ut  tufeum  tyberimiR.omaqj  uiderent 
Ad  breue  cogcftas  moles  & marmora  tempus/ 
Extremos  ucnifle  indos'qui  littora  cancro 
Qui  librae  fubictfacolunt.Vcniflc  fupremos 
Aethiopes : ubi  folis  equos  in  cornua  turgens 
Aegoceros  ucrfo  cogit  difccderc  plauftro. 

Membra  trahens uix  aegra  fenex  quater  orbe  patflo 
Nunc  tuus  ad  ripas  auus  eft  appuilusiSC  uncis 
Saxa  tenet  manibus/phcnfaq)  elabitur  alga. 

Illum  inq  qui  martcgraui  bella  a (pera  gcllit 
Impigcri&l  primx  exultans  ardore  tuuentx. 

Mox  placido  pacis  ftudio  meliora  fcquutus 
Ociacompofuit  mores  populi (qj  redadhs 
Ad  patrias  leges  morti  concetTit:8d  inter  ( 

Cocyti  uerfatus  aquas  fcfbnat  ad  aftra. 

Ipfe  uix  moderator  erit,  tranabitis  ambo. 

Poflubi  perfedo  traicccris  aequora  cur  fu' 
Aducniam  rcceliq;  iterum  te  in  Iuccuidebo 
Mellifluo  gaudentem  animomcc  tempora  longas 
Illa  moras  facient.T unc  me  de  fede  rcuerfum 
Acthcns  afpicicns  lxto  amplexaberis  ore 
Ettandcmxthercomccum  potieris  olympo. 

T alibus  anxietas  iuuenis  rettricta  fubinde 
Soluiturtatq;  acres  fhmulosaltuq?  dolorem 
Extenuans  tnfli  mentem  langore  fepultam 
Erigit,  ac  tenebris  curarum  emergit  opacis. 

,V  t lolct  hybemis  tandem  de  nubibus  aer 
Sopitis  exire  nothis/cum  uere  tepenti 
Martius  Atlantem  zephyris afflauit/K  hortos 
Hcfpcndum.lcniq;  gcludiftempcrat  aura. 
l.aaa  magis  fan  muacatq;  informe  tacentis 
Scrutari  icliuns  onus/rcruq;  latentes 
Di  fccrc  fub  terris  caufas.8C  pafccrc  mentem 
Dulcibus  alloquiisianimuq;  extendere  circa 
Naturx  fecrcta  altis  adoperta  latcbns. 

Sulpicicns  igitur  proles  ua  regia  fatur. 


LIBER.  PRIMVS. 


•CC.IvilV. 


Quarta  O Pater  hanc  maffam  informem  omatucp  carentem 
diTio  de  Et  chaos  lftud  inops  lucis.nu  credere  dignum  cft 
difpofi/  Abfbluiffc  deum  ucl  contcmpfiflc  'repugnat 
uoc  rcip  Tam  celeri  moles  rudis  SCconfufa  magiltro. 
creataty , Patris  opus  natura  recens  ml  pendere  uifacft 

Has  tcncbras:K  in  hoc  fefe  exhibuiflc  noucrcam. 
Per  fituofa  cauis  atqt  afpcra  cotibus  antra 
Nox  aaerna  filet. cruda  aiqjimania  faxa 
Fruge  carent :ncq;  terrigenis  animantibus  ufum 
Suppeditant. coeli  radiis  imperuia  fatum 
Ferre  ncganttfcd  torpet  iners  ignauaqj  tellus. 

At  contra  xthercos  orbes  SC  fidera  tanto 
Luminetam  eximia  fpccie/tam  diuite  cultu 
Finxit  ut  hax  formx  locuplex  opulentia  matrem 
ProdatiK  in  tanta  pictas  effulgeat  ane. 

Q uis decor aurorx fucneri qua: gratia fquantus 
Fulgor  in  afpedu  foIisfnoualunaucnuAis 
Comibus  acccn fam  fraterno  lumine  frontem 
Erigit'8£  pulchro  graditur  per  fidera  uultu: 

Nodurno  quae  forma  ioui  .quis  in  omnibus  a (his 
Splendor  SC  ornatus  ( quot  fc  uia  ladca  flamas 
Induit  extremis  oriens  a finibus  auftni 
Et  gelidam  prono  quxrens  crymanthida  lapfu. 

In  panum  natura  igitur  facunda  priorem/ 

Segnis  in  hunoflcrilcsquaii  faflidita  (ub umbras 
Tellurem  infelix  opus  abiccifle  uidcutr' 

Et  raptam  ex  oculis  caco  imcrhffc  baratro. 

Tum  (cnior  fanda  ora  moucns  primordia  rctum 
InchoatiXuetcrcs  mundi  reminifcitur  annos. 

Cum  patcrhanc  molem  calmcrratcpimarifcp/  , 
Conderet  Archetypi  ducens  ab  imagine  mundi/ 
Contapnusconfuia  rudi  produxit  accruo. 

Mox  opus  ampiedens  calcfadaqj  uifccra  flatu 
Viuifico  penetrans  fyncaera  ac  lympidapnmum 
Corporadiumoq;  magis  uicina  decori 
Suftulitthinccalotum  orbes  moluusK  aftra . 

Inde  iterum  mcliota  tulit  flamamq;  uocauit: 

Q uam  Phabi  germana  Icui  circuuolat'axe. 
Materiam  rurfum  fubigens/quod  fandius  haufiu 
Mobjlis  aura  fuittqux  fufa  (ub  ignibus aci  t 


ALFONSVS 

Dici tur.K  circum  glauci'  maris  ambulat  xquor. 

Q ux  fupcrcft  malTam  humctem  fluiduq;  liquorem 
Et  quafi  pingue  lutum  fecuit.defluxit  in  undas 
Pars  obfcura  minustpclagufqi  impleuit  SC  amnes. 
Altera  pars  tellusiqux  pondere  p(Ta  fub  alto 
Aequore  delituit  fufo  fuper  undiqt  ponto. 

Sed  pater  humanum  exilium  fraudemep  futuram 
Prxfago  recolens  animo  fuper  aequora  tradlam 
Exmlit/K  pelago  ftatuit  confinia  circum 
Littoraiconccdcns  ut  cum  uexantur  ab  auftroi 
Longius  excurrant  fluiftus  xffuqj  refufo 
Excrementa  abigant  rurfumqi  reciproca  uerfo 
Refluat  unda  falotpofms  in  littorc  conchis. 

Scilicet  ut  uafta  mole  exonerata  profundi 
T erra  hominum  genus  atq;  feras  ncmoxqt  uirentum 
Pafceret  omnigenas  fhrpesialimcntaq!  iadtis 
Annua  feminibus  materna  educeret  aluo. 

Non  ergo  artificis  uicium  pnmord  ia  mundi 
Lxfitrut  obfcurum  hoctgcncrofum  cuadcrerillud: 
Hoc  arsthoc  ranothoc  operum  natura popofcit. 
Mente  creandarum  deus  exemplaria  rerum 
Scruat : SC  xtemis  in  fe  uidet  omnia  formis. 

Et  quoquidqt  modo ficriiquo limite  claudi 
PofTitiut  in  rebus  nuncj  labantr  agendis. 

Sub  tellure  uapor  duplex  tclIunsK  undx. 

Fumus  utcrq:  icuisrarum  atq;  uolatile  corpus. 

Aret  hic  ut  tellus,  madet  ille  fimillimus  undts. 

HxC  infirma  pnus:uifuq;  incognitatfed  cum 
Sole  calent  agitata  furunt. tum  motibus  alpes 
Aereas  quatere  in  fol  itis:&  uifcera  terrx 
Irritate  graui  impul  fu  referare  cauemas: 

ErutRarc  folent  fontcs.ignotaqi  clauflns 
Flumina  difietfhsancludcre  uallibus  altos 
Sxpe  lacusdxpc&uctcresrcllringcrc  curfus 
Amnibustut  moles  dederit  conuulfa  ruinam. 

Omnia  qax  ignarum  credit  miracula  uulgus. 

Hinc  rorestpluuixcp  cadunt.gelidxqt  pruinx 
Gramineis  inimice  agrisjucnriqtintuefcfi. 

Atcp  boum  uanos  grando  euerfura  labores. 

Adde  cometarum  ardores : qax  bella  minantur: 


LIBER.  PR.IMVS.  .ce.lix. 

Et  regum  intcritus.addc  ore  tonitrua  rauco. 
Addcproccllofis  fata  fulgura  nubibus.addc 
Fulmineas  iouis  arma  faces .8i  hiantia  campis 
Chafmata  profciflis/Rygiam  penetrantia  nocflcm. 
AtquiacongrefTu  in  longo  data  copiafandw 
Altius  hxc  repetam  magni  pnmordia  mundi 
Q uinq;  cathcnatis  inter  feumbus. unde 
Cxtera  quxuiuunt  utrxq;  carentia  fenfu 
Corpora  Ruxerunt.tellus.marc.uennas.8C  ignis. 
Acthcr/K  aRrorum  uircs.8C  olympica  uirtus. 

Suattuor  in  pugnam  coeunt  clcmentairnoduq; 

on  habet  xtemo  flagrans  difeordia  bello. 
Perpetuum  cartamcn  agunt  opus  omne  caducumi 
Si  coeli  confcnfus abeR.labor  irntus  omnis 
Q^ucm  male  fortunant  aduerfo  fidera  uultu. 

Sidera  coniungunt  radios/8t  lumina  mifcent 
Mille  modismam  mille  modis  ille  arduus  aflra 
Motor  agens  famulos  opcTasdifpartit  in  omnes. 
Mars  ignem. faturnus  humum  mare  luna  gubernat 
Iupitcr  aereos  traChas.uenus  ignea  caulas 
Allicit  incoitum  thalamis  prxfciRa  mantis. 

Sol  concepta  foucnsicoquit  8C  maturat  alendo. 
Mercunus  confumat  opus  / formafq;  miniflrat 
Et  uitas  animantum  omniyanimafq;  minores. 

At  folus  nobis  animos  deus  xthere  ab  alto 
In  fptrarc  potefl  .animis  ea  glona  noftris. 

Orbis  imaginibus  rerum  Rellatus  8£  ignes 
Q_uos  lucere  polo  uidet  hinc  marconcus  au  fler' 
Cafpius  hinc  boreas  i SC  cum  fublimibus  alto 
Aethere  fol  decurrit  equis  8C  fhgida  quando 
Subter  humum  gradienstacitx  facit  ocia  noclii 
Vifccra  terrarum  fubiguntioperamqi  creandis 
AITidue  indulgentircparentur  ut  omnia/rebus. 

Ire  polos  natura  lubct.modo  fidera  torquet 
In  boream  (modo  in  xthiopcs.  mora  nulla  citatis 
Orbibusialtriccs  penetrant  lola  SC  xquora  flammx. 

T alibus  armantem  nafcentia  umbus  aRra 
Metanteqt  domos  fuperum  profpexit  ab  undis 
Q_uarta  onens  aurora  deum  .cum  lidcra  titan 
Aureus  cxRauo  radiis  accenderet  orbe. 


ALFONSVS 

Hincuari*  telluris  opes/K  gloria  frugum 
Diucrfis  diuerfa  locis.  Extrema  relinquam 
Externistnonnulla  obiter  noftratia  tangam. 

T amus  aquas  uchit  auratas,  lnfigma  do<fli 
Moenia  tolleti  fulua  tagus  ambit  harcna. 

Adde  locupletem  ficonm/ qui  cingit  llcrdam. 

Adde  numantinx  durium  decus  urbis. ipum 
Aftura  ducentem  gelidis  c cautibus  aurum 
Ncctetranfierim  populis  quam  fama  duobus 
Depofitis  fcciffc  odiis  obliuia  L.cthe. 

Hxc  uadacoclo^t  radiis  afflata  fecundis 
Auriferos  prima  forbent  ab  origine  fontes. 

Nec  chalybum  minor  ufus  aquis.ncc  Bilbilis  amnem 
Fama  minor  celebrat. quis  non  aurea  uoluant 
Flumina. fcd  rigido  marti  famulentur  SC  armis. 
Singula  quid  referam  dabuntur  m omnia  flammis 
Sidera  mobilibusifubcuntq;  per  intima  mundi 
Vifccra/SC  omne  (olumJatcbrasi&C  inertia  faxa 
Fruge  aliqua  infignirc  parant,  nec  inutile  tanta 
Eflin  mole  aliquid. feruit  mortalibus  omne 
Hoc  opus. &:  deus  ipfc  homini  feaccomodat  ipfura. 
Flecftc  oculos. fquarrofa  uidcs  3C  olcnnta  faxai 
Igne  ubi  concepto  nebulas  liquentia  uolunt 
Sulfura/utxmathiis  oriens  (captenfula  campis  i 
Fonte  faccr  tepido  genitus  caua  marmora  (ubter 
C-urfibus  increpitat  longis  liquonaltius  omnem 
Extirparc  potens  morbum/quo  frigidus  imber 

V cnice  dilabens  xgros  rirculigat  anus. 

Labitur  in  lygures  SC  cindam  montibus  altis 
Effufis  humedat  aquis/K  nominat  urbem. 

Namqj  ibi  fufpenforiuus  facit  inclyta curfu 
Balnca/faxofidarumdccus  Apoenini. 

Hic  lapis  argenti  fquamis  armatusiSC auro 
A fper/opcsditcmq;  foli  pronunciat  aluum. 

Stellifer  orbe  fuoqui  continet  omnia  mundus 

V lm  occultam  dedit  his  tenebris  opulentia  coelo 
Exit.SC  omnipotens  terras  fortunat  olympus: 
Oregnuquod  maurusibcriamlxcula  (eptem 
Iniufhs  premit  imperiis  mansxquora  circum 
Herculei  / quanto  polia  glxbx  ubere,  quantas 


/ 


/ 


LIBER.  PR.IMVS.  '.cc.Ix, 

Condit  opes  tcllus/ubi  longa  uolumina  Bethys 
Flcdit/agcnshumilcs  malacenfi  a Iittorc  cymbas. 
Hax  memorans  gelidis  fenior  (ub  montibus  ibat* 
Cum  fonitu  puer  mfolito  perterritus  inquit. 

Q^ulta  q Heu  quianam  fragor  obfcurisimurmurat  antris  f 
Ibo  ubi  d Iam  ne  crcbi  fumus  infonbus  ( Iam  nunciat  orcus 
fcnbitur  Illa  horrenda  Pater  (lygis  illa  ardenua  reda 
Italia . Hoc  flrcpituipadus  cfl  padus  cA  audentius  inquit. 

Ingredimur  fines  italos.fub  montibus  altis/ 

Incipit  X fallens  prxrupti  e ucrtice  faxi 
V nda  abit  in  prxceps:fundoqj  illifa  per  antrum 
Mugit:X  irrorat  plumali  afpcrginc  cautes: 

Mox  fugit  Italiam  ucrfum.fcrturqi  citato 
Amne  per  in(ubrcs:adnaqj  humilcmqi  raucnam  • 
Montanis  loturus  aquis  :X  flumina  uafto 
Multa  finu  adriaci  laturus  in  xquora  ponu. 

Gallia  pars  prior  Italix  fuperimmctolim 
Cognomen  fortita  togx  noua  nomina  gentis 
Accipit  a cultu  fcythicx:  cui  plurima  tomo 
Barba  feri  argumentum  animi  pendebat  ab  ore.  ' 
Tenditur  ad  lamam  magnis  germania  campis  l 

Oceanumrboreamq;  petens : ubi  littora  Cimber 
Incolit  ardoum  longe  porreda  fub  axem . i 

Sed  deus  hoc  latus  Italix  circudcdit  altis 
Molibus:ut  rhenus  curfu  uiolentus:Xunda 
Prxcipiti  rhodanus  procul  excludantur : X i Aer: 

Nam  coniunda  pado  fierent  tot  flumina  uaAum 
Aequor.  X abforptos  tegerent  maria  undici;  campos. 
Hic albx dudx a niuium  candoribus  alpes 
In  coelum  capita  alta  lcuant.  de  cautibus  imis 
Exibunt  magni  rauco  cum  murmure  fontes 
Impleturi  amnes  rapidos.hinc  larius  ingens: 

Hinc uitrcis ticinusaquisihinc  montibus  altis 
Olius  crumpcns.X  leni  Minuusunda. 

Ipfe  fatus  patre  bcnaco  per  pafcua  ferpit 
Et  Mantoa  finu  complexus  moenia  magno 
Endam  fc  iungi  taquisiubi  fama  Iconem  ■ -f 

Vandalicasplacaflcirasiodiucp  tyranni. 

Hinc  Atefis  (yluis  oneratus  X abietctrauco  , 

Impete  prxcipitat  cx(o  uada  confcia  cimbro. 


/ 


ALFONSVS 

Multiiugo  contra  dorfo  A poeninus  in  auras 
Acditus/&  longo  fugiens  per  nubila  tra&u 
Diuidit  Italiam,  populiq;  utrinqi  feroces 
Circuhabitant.qua  barbarico  pertunditur  auftroi 
Sunt  Lygures/funt  tyrrhcnrifortefq;  latini' 

Gens  regum  diuumq;  ferax  ubi  mania  Roma. 

Qua  nulla  urbs  toto  dominata  eft  latius  orbe. 

Et  campanus  ager  .cui  ucflro  a fanguine  reges 
Imperitant  ufep  ad  calabros  ficulaq;  carybaitn. 

Q_ua  uidet  auroram  fludhrs  agit  adria  uaftos. 

Q ua  latus obuerrit  gelidis  aquilonibus  altum 
Veliferas  uchit  effuio  padus  aequore  puppes. 

Et  finuofa  trahens  flexis  ucftigia  ripis 
Frugibus  egregias  operua;  laboribus  urbes 
Alluit,  alpma  tumidus  niuc  fxuit:&  irae 
Impatiens  fracto  in  uindes  ruit  obricc  campos. 

Nos  cius  comitamur  iterphactontidas  undas 
Iamdudum  infcquimur.lan  uada  curua  fecundum 
Liquimus  emiliumdextramenctuqt  finiftra 
Sed  tam  conucrfo  in  montem  defleChmus  antro 
Flaminiam  fubteruedh. collcmq;  fubimus 
V ndc  ruit  faxofa  lugis  clatcma  muofis 
Hinc  aponi  fons  ille  uctus  toto  inclytus  orbe: 

Q_ui  meminit  iadtam  Romano  a Carfare  fortem/ 
Exit  in  euganeos  collcs.fliiuiuq;  calentem 
Sulfurc  porrectis  in  coelum  e montibus  haurit. 
Necprocul  hinc  etrufea  uado  corfena  tepenri 
Voluit  aquas :8C  fumiferum  pluit  undicp  rorem. 
FIcdtc  oculos. uidenegrcdum  de  marmore  fontem 
Nitrofo  falcconditum  ."'per  fulfura  longum 
Fletflit  itencurfumcp  citans  fc  accendit'  SC  ignem 
Concipiens  exi  t gelidos  ubi  fclfina  montes 
Mittit  ad  Etrufeos  auftriq)  tepentis  ad  axem 
T erra  metallo^  gcnitnx'Si  mater  aquarum 
Et  thefaurus  opum  nutrixqj  ubemma  frugum. 
Naturx  genitale  aruumdub  pnncipe  diuum 
V na  ingcnsdomusclt  mundus ' tegit  omnia  coelum 
LatiuvSC  magnis  elementa  ampleCtuur  ulnis. 

Sub  caelo  minus  ampla  lcues  tentoria  flammae. 

Aura  maritalis  thalamus  / maris  unda  cubile. 


r 


LIBER.  SECVNDVS.  .cc^xi. 

Arta  uiri/tcllusconiunxdeusomnibusautor. 

Ipfc  fcdcnsalta  coelorum  in  puppcgubcm.it  , 

Q ua  libet  intorquens  dextra  omnipotente  carinant. 
Q_uideft  Nam  deus  efl  imenfa/omni  fine  corpore  fimplex' 
deus.  V luaiattcmaipotensiuigilans.diffufa  per  omnem 
Corpoream  molem  rano/fimul  omnia  qua:  funt 
Q uxin  caufis  uentura  larenttqux  fufkilit  artas 
Iam  finitam  fccemcns/arquabilc  euntis 
Nume/SCaffcrtuuacuum/dum  conderet  orbem 
Ifla  mantauittfactuqt  parauit  ad  omnem. 

LIBER.  SECVNDVS. 


Qjieftio 
fexta  de 
natura  d 
monu. 


ALIA  GR.ANDILOQVO  ME/ 

morans  audentius  ore/ 

Vmbrofum  carpebat  itcr/cu  turba  repete 
Ingruit  a tergo  icrepitas/uclut  agme  aqru 
Quas  bofas  nibofus  agi  t/uel  tui  bie  rauco 
Aphricus  infumos  iaculatus  fulmina  montes. 
Subfbtit  admirans  fcnior.uultuq;  feucro 
Cogitat. obferuatq;  oculis  ac  pertorc  firmo 
T am  grauiseuentum  flrcpuus.  Ruit  eccc  ferarum 
Effigiem  ucftna  cohorsxrebrocp  corufcans 
Ignctonat.  pars  ora  canum  pars  ora  luporum 
Porrigit  in  longos  nrtus.tcrga  hifpida  toruum 
Lumen  .dC  aftnrti  lato  fub  pertorc  uentres 
Pubetenusttonos  cauda:  finuantur  in  angues. 

Et  q q iuuenis  tali  duce  Si  aufpicc  tanto 
Innocuum  cognofcat  iter  tamen  horret ' &alto 
Corda  gelu  tremuere  paucns  ex  aggere  fefe 
Pronpit  cxtempIo.SC  uifu  non  fuftinct  umbras 
Tcrribilcstraptoq!  oculos  inuoluit  amirtu. 

Et  quorfum  fragor  iffe  Pater  .quid  auemicus  inquit 
Hic  fibiuultchoms  fatej  ferarum  hoftilis  imago? 

T um  feniorqux  tanta  tibi  ucfania  clamat 

0 uulcanc  fpios  manes  tam  atrociter  urges* 
Quospatcrumuscurfutricteridis  arto 

1 ranfferet  m fuperos  ( Non  funt  maunue  arabesue 

? uos  rapirisgenus  efl  noflrum.uidco  ora  liquore 
inrtafacrotndeicpagnofcoin  pertorc  fignum. 

iS 


• V-  alfonsvs 

Pignus  habent  coelimcc  funt  ad  pabula  ditis 
Progcniti:nuper  noftris  cecidere  fub  armis 
Dum  tacit  excclfa  contos  cliberus  ab  arcc 
Parce  pix  genti . Pcrfas  praedare  fyrofq; 

Immanes  prxdare  Arabos:pcrtm(Ta  furori 
Illiciora  tuo.quos non  dignatur  olympus 
Luce  fua  procul  eiedtos  concedit  aucmo. 

Non  fecus  ac  memorat  aquilam  detrudere  nido 
Pignora  qua:  nequeant  acies  attollere  in  orbem 
Solis/K  xthcrei  quibus  cfl  grauc  lumen  olympi. 

His  pcrculfa  cohors  ut  contemplata  decorum 
Maieflatc  fenem  fugit  pede  conci  ta  uerfo. 

Non  fecus  ac  dammx  plxbs  indeflenia  fugaces 
Aut  imbelle  pecus  leporcsicum  forte  lccnam 
Vel  fpartam  uidcre  canem. conuerfa  repente 
Prxcipiti  dant  terga  fugx.prcflifcp  fubintrant 
Aunbusobfcun  nemorafa  filentia  faltus. 

Tum  fenior  dux  ille  chori  funalis  acerbus 
Dum  flabat  iouis  imperium  dum  falleret  orbem 
Et  ucnus  8C  mauorsiflC  extera  turba  dco^ti 
Ante  hominum  facro  reparatam  fanguine  gentem/ 
Mulciber  Si  uulcanus  erat  quifxua  tonanti 
Fulmina  cudebat. Lemni  regnatoriSC  Etnx. 

Nunc  rapit  enantes  animayqux  corpore  funtftac 
Aereum  per  inane  uolant. comes  additur  illi 
Antiquus  niger  ora  flcropsi8C  faucx  cloacam 
Scmper  olens  Brontes  oculis  8 L nare  Pyragmon 
Flamcus  8C  clamans  lato  ferus  ore  Boaphon. 

Moflra  horienda  animas  gaudent  terrere  minando/ 
Seu  (tagnum  luflralcpctant'feu  perdita  regna 
Dinsi&xternis  ululantia  tartara  poenis. 

Nec  (olum  hos  crede  in  I lmilcs  exire  rapinas. 
(Quotquot  erant  olim  falli  loucpnncipe  diui 
Agmina  millcuolant  i cuncifcp  per  aera  farfhs 
i>  orte  datas  gemes  adeunt,  hi  pontica  regna 
Hi  Ipoliant  mauros ' alii  pdantur  crcmbos. 
AHynosalu  penetrant. atep  indica  longe 
Oppida  nil  tuiuui  cfl.campos  montanaqt  luflrant 
Concutiunt  nautasaempellatuq;  procellis 
Inuoluunt  fictaacllurcm  populantur;8C  auras 


LIBER.  SECVNDVS. 


•cc.Ixri. 


Quefho 
fcptima : 
qut  nam 


Irati  ucnto  inundunt.  conuellcrc  montes 
Efl  animus  mfi  crudeles  compcfccrct  aufus 
V is  fuperum  /terram  rabies  infrenis  X omnes 
T errigenas  iam  pridem  alto  imcrfiffct  auerno. 

Q uoad  poriunr  fcclus  omne  modis  in  pedtora  miris 
Infinuant  do<fli  uarias  effingere  formas. 

Et  quotiens  opus  efl  auras  in  corpora  dodti 
Cogcrc/mcntirrambiguis  illudere  uerbis. 
Hiscxorbedolis  prxdam  aiq;  ampliffimatoto 
Furta  legunt/ui  blandicns  8i  fraude  potentes. 

Non  aliter  cj  fi  hoflilcs  populator  in  agros 
Cum  bcllona  fremit /mani fqi  licentia  regnati 
Miles  cat/turmifqi  hominum  pccuduqj/coadlis 
Exultans  redeat  faflu  in  fua  cailra  fuperbo. 

O Pater  adiccit  iuuenis.uems  ifla  deorum 
Progenies  hominum  ne  animae  qui  talia  quondam 
Nomina  foniri  uel  fone  potentior  ulla 
eirent dii  Spirituum  natura  fuitrnum  crederedignum 
anuqui.  Qui  rcfponfa  dabat  dclphis/Pxana  luifTc 

?ucm  iatona  toui peperit  cum  uirgine  luna  i 
une  auus.audiflinobis  cum  nafcimur/addi 
Par  larium  Cgcnios  criam  dixere  Ianni 
Hi  monalcm  hominem  primo  comitantur  ab  ortu. 
Et  ffudia  in  diuerfa  trahunt.quod  in  hcrculc  facium 
Fingitur/omnibus  efl  nobis  comune.  uoluptas 
Omnibus  X uirtus  nobisccnamina  ponunt 
Hi  duo  funtgcnii/quorum  qui  uiccrit/umbram 
PoffidetrK  magno uehit  in  fua  regna  triumpho 
Nam  duo  regna  deus  flatuit/coelcflis  olympi 
Vnum aliuatcrrcni crcbi  dmfqi profundi . 

Regna  fupema  petit  uirtus/infcma  uoluptas. 
lllullrcs  animas  qux  pofl  fua  fata  relinquunt 
Nomina  magna  putant  homines  alio  quoqj  Ledo 
Poffequod  in  uita  poterant,  idcoq;  uocantur 
Q_uado  aduerfa  premunt. Si  qux  luper  allra  ferunt^ 
Infignes  pietate  antmx  mcrinlq;  potentes 
Magna  ualcnt:&  opem  poffunt  prxflarc  uocatx. 
Sed  qux  regna  adeunt  plutomann  igne  fcpultx 
Aeternum  xgrotant.Hx  fi  fonafle  uocantur/ 

Lar  malus  illarum  uitx  comes  omnia  doctus 

S ii 


ALFONSVS 

lugentur  fimulans  umbram'qux  in  uota  uocatur . 

Et  rude  rcfponfis  hominum  genus  irretitum 
Ambiguis  ludit.fic numina  falfa  recepit 
Credulitas  humana.idco  miferatus  olympi 
R edor  ab  hoc  errore  hominem  poft  multa  retraxit 
Sxculamc  x ternis  pmerent  ambagibus  orbem 
T artara.&C  ammifTa  iam  maicflatc  fugari 
Ex  adytis  arifq;  lares  rcfponfa  uctantur 
Publica  ut  ante  darc:K  uerbis  illudere  uulgo. 

Sed  tamen  ingeniis  aeres  ufuqi  pcnti 
Moliri  non  pauca  ualent.K  plurima  nauant 
Probra  per  in  fidias.hominiqi  imponere  gaudent. 
Ergo  infelices  animas  plutonidcs  umbrx 
Corripiuntdongifqt  trahunt  in  tartara  pompis. 

Ad  plutoncm  aditus  patet  undiq? ' Si  undiq;  adaftra 
Spiritibus  quibus  ante  chaos  loca  redor  olympu 
Dcflinat  hxettum  prorumpens  in  uerba  repentes 
Q ueflio  Cur  paribus  diucrfa  animis  loca  redor  olympi 
odaua.d  Ocfhnat  hxc  Alfonfus  ait  chaos  ante  acatum  C 
pdirtinai  JuRiciac  fi  tanta  deo  cufiodia  mundum 
tiouc,  Equali  fi  lanee  regit/cur  ludicanantc 

Omne  operum  fa;  atq;  nefas  Celabitur  ergo 
Curailabonmcritum.fiuftra  uigilantia  fruftra 
R clligioifruflra  piet  asiopera  omnia  fruftra. 

Nec  uicio  util  lor  uirtusmcc  dicere  paiTus 
Plura  fenex  hxc  mortalis  temeraria  uulgi 
Sunt  comcnta  inquit  i quibus  exercentur  SC  ipfa 
Corda  uirum  pcl  ara  pan  circudata  nube. 

Nunc  qux  fare  hominem  fas  efb  Alfonfc  docebo: 
Cxtcra  eu  corio  fuperos  intraris  apertoi 
Clara  futura.dcus  liber  nccp  reda  uolcndo 
Profcquitur/fcd  reda  facitrfinc  lege  uoluntas 
Illa  xtcmanlla  omnipotens' illa  omnia  uerfans 
Non  agitunfcd  agit.quicquid  dclibcrat>xquum  cft. 
Humanas  hucufat  licet  fc  attollere  mentes. 

Altius  antiqux  fcelusatq;  fupcrbia  matns. 

Talia  per  tenebras  memorans  audentius  ibat 
Cum  puer  xthcrcas  animas  dcfccndcrc  ad  orcum 
Concilio  SC  coctu  fuperorum  ac  rege  relido 
Indignum  ratuyambiguolic  incipit  ore. 


4 


Queftio 
noni  de 
beati  tu' 
dinc. 


LIBER  SECVNDVS.  xc.hiiL 

V os  Pater  excel fo  caelorum  in  culmine  fantftus 
Q ui  colitis  fcdcs.inimis  ubi  dulcia  pafcunt 
Ocia  ccrleftcs/quoticns  inferna  relido 
Regna  dcopetitisitriftcmqi  uenitisad  orcum 
Interea  coelinc  dapes  couiuia  diuum 
Pcrd  itis  iSC  dulce  s uitx  in  terrupi  tis  an  nos  i 
Paflor  ad  harc.Non  funt  qua:  nos  fecere  beatos 
Sidera  nec  corium  .neqj  dia  rclinquimusora 
Perpetuis  fecunda  bonisicum  labimur  axe. 

KofTc  fat  cft.qui  nouit  amat'pulchcrnmus  autor 
Orbis/ut  arcanum  nos  in  penetrale  rccorpit' 

T um  noua  lux  diuorum  animis  tllapfa  reportas 
Ingeniis  formas  fimulachra  IcuifTima  rerum 
Diliicit  & raptas  mentes  attollit  in  orbem 
Lucis  lnacccfTx/iubar  immonalc.quod  ipfis 
Coelmbus  folis  cum  uult  apituri  uno 
Explicat  obtutu  quxcuqi  in  corpore  quondam 
Scrutari  uoluerc  modis  fallacibus  umbrx.' 

Nam  deus  cft  (Alfonfc  tibi  corlcftia  pando 
Nunc  arcana  nefas  uiuis  'ac  dite  fepultis) 
Mundus/abhocqui  fub  rerum  fluxu  atqj  refluxu 
Artidue  fugit  atqj  rcJitcadit  atq;  rcfurgit' 

Longe  alius.uiuunt  illic  hominefq;  fcrxqji 
i errafrerum  ucnti/atq;  igncsi  o|y mpus/K artra: 

Et  quaeuqj  deus  mundi  produxit  ab  ortu. 
Pluraqj/nam  mundo  diuina  potentia  maior. 

Sed  nihil  cft  illic  titubansimutabilc  fluxum: 

Nam  ueluti  Ii  quis  terrena  animantia  fingat 
Ex  auri  fplcndorefabcr/uitamq;  per  artus 
Influat  una  omni  fpccics  erit  aurea  mundot 
Non  eadem  natura  tamen  diuerfa  ferarum/ 

Diucrfa  xquorex  fobolis  i diurrfa  uolantum. 

Sic  ubi  in  aeterno  uiuunt  animalia  mundo 
Omnia  funt  diuina.  nihil  quod  deleat  xtas. 

Omnibus  ora  tamc  fua  funt.  neq?  tempora  moftrant: 

1 empora  8£  xtates  rebus  dare  fola  uoluntas 
Et  monrtrarc  potcftallioquodcuqi  futurum  hic. 

Q uodfuit  ert.iftc  illius  tenuirtima  imago. 

Illic  T roia  manetr fimul  expugnaturi  arda' 

Et  tollit  rccidiua  caput. Modo  fulminat  atrox 

S iii 


/ 


Quid 

deus. 


ALFONSVS 

Fimbria:&  interitus  miTerx  nouus  ingruit  urbi 
Sylla  iuuat:ftru<fhfqi  locat  noua  pgama  murts. 
Infcquitur  Meleager  aprum.  Venabula  Nemrot 
Vibrat  .84  Alcides  lapithas  domat  84  ccntauros. 
Grxeia  cum  Perfis  pugnat.  Pellaea  mucntus 
Arfacidas  expugnat  adhuc.feftmat  ad  indos: 

Et  metatur  apu3  ftagnantem  moenia  nilum. 
Nafcitur  Aefonidcs.pelagus  noua  nauigat  Argo. 
Nauc  petunt  Gades  tym  .Salamina  relinquit 
T cuccr/84  antiqui  comites  Antenoris  alto 
Iaiftati  fubeunt  phrygiis  uada  bcthyca  remis. 
Ammittit  fuaGeriones  armenta  tricorpor. 

Bella  gerit  Poenusipmit  obfidionc  Saguntum. 
Roma  tremit. fcandunt  fcnoncscapitolta  Galli. 
Nauigat  in  libyam  Dido.  Carihag  nis  altx 
Fundamenta  iacif.domito  garamante  fuperbit 
Impcnolatcmiftoifupcrxquoralabens 
Cum  flamis  Romanus  adeft.  deleta  fcpulchrum  eft 
Birfa  fibigcntiqi  fat.  per  gallica  Caefar 
R egna  furit  luncflis  trabibus  iugat  aequora  Rheni. 
Vexat  adhuc  noftros  alacer  fertorius  agros. 

Gentis  ad  excidium  folymx  T itus  agmine  magno 
T endit : 8 4 ultrices  aquilas  attollit  in  altum. 
Cingitur  occano  tellus. medioqj  receptum 
Ipfa  fuo  occanum  gremio  diffundit  ad  ortum 
Solisiad  Andromadx  fcopulos.  84  amaconas  ultra 
MilTus/ab  Europa libycum  diflerminat orbem. 

Et  tracTu  maiore  A fiam,  tria  maxima  mundi 
Membra. fuis  criam  gelidae  cum  uallibus  alpes. 

Et  rigui  fontes. iugiq?  pcnnia  curfu 
Flumina  / 84  x flatis  torrenti  in  gloria ccelo. 

Sunt  falrus/cft  omne  auium  gcnusiatcp  ferarum . 
Per  campos  armenta  etiam  florentia  tondent  t* 

Pafcua.circudant  aurx  marc/84  aera  flammx. 

Et  caua  ftcllato  tegit  omnia  machina  mundo. 

Haec  deus  eft. funt  ifta  dcus.dcus  omnia  namqj. 
Propterca  deus  eft  mundus  fine  corporouiucns 
Scmpcr/SCxtcrnisin  fchichabitauit  ab  annis. 

Cum  ucniunt  illuc  quodam  quaft  montis  ab  alto 
Culmine  contemplatae  animae  fpeet acula  mundi 


LIBER.  SECVNDV5.  xc.hm. 

Admiranda  nout  i fidunt  ucfligia.&  omnes 
It  (lupor  in  fenfus.  qualem  frin  nodte  profunda  iiT 
Natus  & integros  aliquis  nutritus  ad  annos  i i 

Extemplo  mana  & terras  xflait  uirentes 
Et  uolucrum  genus/K pecudes  i hominumq;  labores 
Cernat ' & ardenti  manem  afeendere  cumn 
Conctperctidifci  ex  minimis  fi  ingenita  fascft,  » 
Ex  uifu  conceptus  amor  quo  tota  repente  vjul 
Mens  accenfa calet  / rapidis  incendia  flaroisnm:  nl 
Tollit  inardcfccns  femper  magis.ignca  tandem  • V, 
Corda  facit  uclut  undantem  proiccla  fub  aetnath  ''. 
Ferrea  frufla  bibunt  ignes /atq?  ignea  fiunt,  'mnl 
Hinc  noftn  dixere  patres  cmpyrca  regna.  i a A 

Hinc  coelos  antiqua  rttas  appellat  olvpum.  . > 

Nam  flamis  atq;  igne  micantilla  ardua  mundi 
T cdtaiubi  coelicola:  campis  fpaciuntur  apcnis . ' 1 
Hx  menfx  noftrxq?  dapes/amor  atqjuoluptas. 

Hxc  opera  / hxcurx  fupcris.cx  mente  reuuifum  cft 
(Quicquid  opum  quicqutd  regni  poflcdimusolim. 
Nec  rcuocarc  animos  nec  fc  cohibere  facultas* 

Vt  dulcem  hunc  (limulum  mens  inflammararecepit. 
Mortales  curx  inftabilest  quia  nullacapad 
Res  animo  terrena  fans.ncc  frena  (uperbos  T 

(Quadrupedes  mh  dura  domat  .tenet  achora  magnas 
Non  mfi  magna  rates.  Nos  nummis  unafruendi 
Cura  alto  ligat  xternisin  amorccatcnis. 
Hxcfcnior.lJrolcsitcrumficRcgtafatur.  v : • rl 
Q ueflio  Efi  aliud  quod  temgenx  mirantur/&  ipfum  i 

decima  d Me  quoqi  dum  uanos  cafus  Sdfata  rcuoluo 
Idgirudi  - Incertum  (ufpcndu  adhuc.  T u (an die  .Sacerdos 
ne&brc  Cui  coelum  cui  terra  patet,  da  fare  latentem  norl 
uitate  ui  Tempora  qux  tantum  uanatfataliaicaufam.  ■ - 
tx.  Cur  mea  (ub  metum  pnmx  lanuginis  xtas 

Definit  !m  plurcs  alus  extenditur  annos. 

Vt  Pyliode  Rege  fcrunttqui  fxcula  uoluens 
Iam  tria  quinquaginta  altas  ad  pgama  puppes 
Duxit  adhuc  armilq;  bonus  i pwticnfqt  laborutn 

Militi,x:facundus adhuc: nec molcicnedx  a -VI 
Conliliiuelmcntisinopsmecfcgnior  xuo.  r/j.i 

Annofiq;  patres  mundi  prima: ua  recentis  0 * 


ALFONSVS 

Progenies  eam'  feros  uidere  nepotes . 

Et  uetus  ille  auri  diuesdiriflimus  a:ui 
Hcfpcriisquondam  Rex  Argathoniusoris. 

Et  quem  fama  refert  hyemes  uidifTc  trecentum 
Durum  martisopus  ftrcpituqi  fequutus  &arma 
Gallorum  fub  regcdiu'quafi  foedere  fado 
Cum  uitaicum  monc/ipo  cum  principe  diuum 
Longam  acui  traxere  moram,  feroqt  fcpulti 
Innumeros uiderc  onusobitufqi  fuorum. 

Sandtts  Abcl  quafi  uirgultum  quod  uerc  tepenti 
Soluitur  in  flores  tenens  cuanuit  annis. 

In  cunis  alii  pnmoq;  m limine  uitx 
Ac  fi  poenitear  diuucp  hominumcp  parentem 
Coepti  opcrisrcdduntanimas'raroq;  citati 
Prolatos  rcuocant  intra  mundi  hoflia  greilus. 
Talibus  orabat  didis  rccarcdica  proles. 

Cum  fic  patior  aiticaeli  nbi  debita  potlq 
Regna  puer  t notlroqi  ucnis  fruirurus  olympot 
Liberius  tccum  nobis  licet  omnia  fari 
Ille  faccr  mundi  uertex  ubi  fidera  uiuunt 
Semper/K  accenfi  feptem  tplcndonbus  orbes' 

T anta  ualet  fuper aegra  hominum  SC  mortalia  mebta 
V t morbos  SC  fata  fcrant.noua  utribus  atlra 
Imbuit  bis  pater  ipe:fuam  prxccllcre  tanta 
Maicftatcdomum  uoluit  dum  cogitat  anis 
Incorrupta  fux  generi  monumenta  futuro. 

Et  qq  coeli  arbitrio  prarludia  moms 
S idera  d i fpen  fent  morbos : tamen  autor  olympi 
Cum  libet  auemt  radios. prohibeto;  penclum 
Saattre  in  teneros  foetusmt  debile  gramen  .[ 
Frondibus  oppofitisolitor  defendit  abxftu. 

V ei  fi  forte  luuat/dum  coeli  noxius  ardor 
Prartcriit/focturam  aufert  altoaj  reponat. 

Nam  neq?  cum  diri  labuntur  ab  aethere  fluxust  I 
Omne  folum  inficiunt  ucrum  loca  certa  furentes  . ' 
Accipiunt  coelorum  iras.inrada  fuperfunt 
Plunmaiquo  fidiuum  aliquem  cuflodia  tranffert 
Protinus cuaditiabensa fidere  fatum. 

Non  fecusac  fragilem  e flimis  fubduccrc  teflam 
Figulus  ,a tcf  pater  natum  depellere  ab  idu 


LIBER  SECVNDVS.  cc.Ixv. 

Impendente  poteft  trirtemqt  aucrtcre  cafum. 

Sed  tamen  affetfhts  alios  quoqt  (em en  X aluus 
In  fobolem  tranlTerrc  folcnt:ut  tcftca  uafa 
Ignibus  ex  alus  aliaqi  uligine  terne 
Accipiunt  alios  habitus/aliumqt  colorem 
Hinc  aliorum  alii  morcsrdiucrfaqi  furgunt 
Ingenia/ut  umtfbe  fingnnt  noua  corpora  caufx. 

Et  qcj  membrorum  animri  natura  repugna/ 

Et  trahere  inuitos  fecum  nitamr  in  omne 
Q uod  fenfum  dclccrtat  opus  tamen  omnia  mentis 
Arbitrio/nifi  fcgnicicm  fedata  relinquat 
Imperii  fccptrum  S i regni  diadcmagcruntur. 

Ergo  imortales animi  terrena  fcquuntur 
Corpora  / X a prima  ueniuntuligine  rixx' 
Gaudia/mcrrrorcs/maus  Si  fine  fanguinc  torpor. 
Hinc  rtudia/hinc  mores/X  mille  colona  furgunt 
Vota  per  ambiguos  hominem  rapientia  calus. 

Hic  ucneris  ruit  in  furiasifcquiturq:  canoram 
Tcrpfichorcn.hinc  ille  furens  Lcandnus  ardor 
Nec  mediis  extindus  aquis,  hinc  fcflias  Ero 
Ebria  L-candro/pcrcurtacupidinis  auro 
Tcmficos  alius  conos/ martcqi  fuperbum. 

Q udrupcdeqr  agit  in  gyros  hartamq;  trementem 
Vibrat /X  armatos  fertur  moriturus  in  hoflcs. 

Aeacida  T clamonc  fatus.Salaminius  Aiax 
r alis  Achillcidcs  Pyrrhus/ Priameius  Hctftor 
TaliS'X  Aeneas  patrum qj  Alfonfc  tuorum 
Progenicy  at  trita  armis'cxcrcita  ferro. 

Inucfhgat  opes  alius  fub  diuitctcdlo 
Viuitinopsmechabaquodhabct.mifaabilc  numi 
Mancipium. fic  argenti  cumulator  Si  aun 
Craflus  .Si  improbior  Crarto/qui  uulnere  graccum 
Seminecem  aggrertus  plumbo  caput  cnfc  rcuul  Ium 
Farfit/X  affixum  tereti  circutulit  hartx. 

Sunt  qbus  crt  honor  omne  bonu  / X prtatibus  hoc  cft 
Ingeniis comunc  fcclus.Ciuilia  furgunt 
Hincodia.hincardcnt  Mani  Syllxqi  furores. 
Graecorum  hinc  fluit  ambitio.Catilina  uenenum  hoc 
HauferatiX  tanto  concuflacrt  Roma  tumultu. 

Lina  iuuant  maculofa  alios /indagine  cingunt 


ALFONSVS 

Omne  nemus,  praedantur  aquas,  perinania  tendunt 
Retia. follicitant  ualles  iuga'flumina  < fontes. 

Hinc  glauci  ccphaliq;  labor. pcrluftra  ferarum 
Fulminat  Atftcondatratuq?  omnia  complet. 

Hinc  ftruiftiscaptiuafreti  pecuaria  clauftris 
ScrgiuvSi  magnis  Neptunum  molibus  arcet. 
Aedificant  alinatq;  trabes  ruituraq;  faxa 
Acre  iugant/auroqi  domos  8i  muncc  pingunt 
Immemores  coeli  atqi  fui'fic  omnia  mifccnt 
Nullaai  mortales  opera  intentata  relinquunt. 

A (Irorum  infidias  deus  K cocleflc  uenenum 
In  prolem  Ixuirc  nouam  partuq;  recentem 
Non  prohibet mita:  quotiens  ladlura  falutem 
Fert  animis.K  enim  parui  mortalia  pendit 
Corpora  perpetuas  amat  ut  fua  pignora  mentes. 
Iamqi  tiplicmatcm  tyberim  perufinacp  fubter 
Ibant  arua.  Pater  cum  fic  audentius  mquit. 

Alfonfc  audendum  hic.Iouis  cft  uicina  profundi 
Regia  terrificus  tenebrarum  hic  incipit  horror. 

Nam  triftes  ululare  animas  mugire  Baratrutn 
Audio/K  inuitis  uada  olentia  naribus  haufi . 

Forfitan  ingrcflu  primo  pauor  irruet ' umbras 
Cum  cernes  ut  fu  horribilcstSi  inania  formis 
Ora  fubobfcuris/gcntcmqi  errare  frpultam. 

Nil  tamen  cfl  hoftile.anima:  fpaciantunSi  annos 
Mente  putant  uctcrcs/ammiflaq:  tempora  uoluunr. 
Hic  tandemquod  dcbucrantdum  uita  manebat' 
Conuerfis  in  coelum  oculis/K  fupplice  uultu: 

Se  agnofeunt :piget  8i  lugent  Si  pedtora  tundunt. 
Horrori  fola  cft  nouitas.  famofapcr  orbem 
Regna  ercbf  i quis  non  faltem  fcmcl  omnia  > quando 
Turum  credar  iteriftudio  lnconccfta  uidendt 
Pcrluftrarc  uelitfftygiuq;  inuifcre  murrdum  i 
Audccrgoiac  prxfcnti  animo  loca  fingula  ferua; 
Dcpnrhcndcs  li  inc  clTe  deum  .SC  mortalia  cafu 
Non  fluere  incerto: fortunam  Si  fata  uidcbis 
Inualidis  contra  arbitrium  conatibus  ire: 

Ac  iuftc  puniri  hominemiqui  luradcumqj 
Spreucrit  .Si  cjq  fupcris  dum  uefctmur  auns 
V na  habitent  Iccius  Si  uirtus : tamen  omnia  certis 


LIBER  SECVNDVS.  .cc.lxvi. 

Orbe  alio  dirimenda  locis.fote  pmia  laudi. 

Et  delccfhim  operum  ac  meritorum  exame  habedum 
Non  procul  ad  lamam  frigens  & fquallida  mortis 
Sub  foratffedomusicui  dum  regnarct'apolIo 
Prxfuir.Hirpini  montem  coluere  fabini 
Manibus  acditi  facmmifolm  ire  per  ignes 
HitpiniiSC  nudis  calcare  incendia  plantis. 

Mortales  hucufq?  licet  protendere  greflus. 

VI tenus  prodire  nefas,  ui  talibus  auns 
T crminus  hic.  mors  hxc  ideo  confinia  feruat 
Imperium  extendens  hinc  ufqj  ad  limen  olympif 
Regna  ubi  luna  fuo  mortalia  terminat  orbe. 

Ad  dextram  locus  umbrarum/qua:  flumine  facro 
Non  lauere nefas  primum,  qui  attollitur  arcus 
Ille  ingens  contra  fumoq;  in  limine  flamis 
Lambitur  atq?  globos  nebularum  cruftat  olentes' 
Porta  domus  ftygixifub  qua  Plutonia  late 
Regna  latent  uaflis  altae  fub  fidere  librx 
PreiTa  uoraginibus.fquallcntqi  adopta  latebris 
Irremeabilibus  regnata  fatanibus  anira 
Ardtox  penetrant  rupis  latus  hoflia  quinq; : 

Vndc  redundantes  ubi complcucre  lacunas' 

Suinqj  munt  amncsdpumantcqi  egerit  xftum 
inc  furdapalus/itcrucp  recurrit  in  aullrum 
Ima  magis/magis  ima  petens  conuulfa  reclam  int 
Saxaarcmunt  IcabrxcautcsiSC  flumina  tandem 
Tartaream  pcnctrantchaosinfcrutabilc  nodem. 

His  dictis  mouere gradus. ut  limina  contrai  ’ i 

Aftitit  Alfonfus  gchdx  male  olentia  mortis: 
SubflititiK  tcncoras  oculis  ferutatus  inanes 
Profpicit  excurfus  piceo  fub  fomicc  longos: 
Incertaq?dicm:ca!ligantefqi  recellus. 

In  medio  accumbens  fupcralta  cadaucra  monrtrum 
Corpora  lambebat  fluido  fhllanna  tabo. 
Monflrumingensxui  flexilibus  frons  orba  colubris 
Cingitur  .cffolli  liquere  fcdilia  dentes 
Concauaitruncatts  deformia  nanbusora 
Offendunt  inhoncfta  caui  duo  ucrticis  antra. 

Occiput  aure  caret. gemina:  fcd  utrinq:  caucrnx 
Scmpcr  hiantitctroqj  fluunt  uipcff ora  tauo. 


ALFONSVS 

Verticis  os  glabrum/ccruix  nodofa.Iaccrtos 
Nulla  ligat  lundtura  humcns.fine  uifccrc  coflr. 
Amda  membra  fonantmotucolhfa  fubaluo 
Tedta  fepulchralcs  hydri  pofucre.cubantq; 

In  thorace  cauo  coluber  nepa  utpcra'bufTo. 

Stant  famula:  circum  dnatn  pallorcp/timorcp» 

Et  dolor' Si  pedis/ qua:  nigro  armata  ueneno 
Obuia  tran  (adigit  lictalibus  inguina  telis. 

Alciden  dedit  ipfancci'qui  uiccrat  hydram/ 

Q_ui  laphytas/qui  ccntaurosiSi  extera  mondra. 
Aten  tridentifero  febris  metuenda  laccno/ 

V ulgatum  & comune  malum  quod  fortia  dernit 
Corpora>3£  extremis  gaudcns/nunc  ignibus  ardet' 
Nunc  tremulo  comradta  gelu  dridcntibus  alget 
Faucibus  < 8C  quxrit  frigenti  incendia  tergo. 

Et  tenuis  fine  uentre  fames. Si  femper  hiulca 
Fauce  fitis  qua  dum  nodris  pro  finibus  olim 
Belliger  Orlandus  mauros  contunderet  armis' 
Occidiirinuidtus  bello  fitis  arruit  xdu. 

Et  laxata  manus : plantas  nodoia  tumentes 
Nobilium  morbustmedicos  rifura  podagra. 

Omne  marafmorum  gcnus.K  fine  uocc  fynache. 
Improba  mordaci  ferpens  prurigine  lepra. 

Et  caput  inuoluens  nebulis  Ixthargica  moless 
FcrreusiSC  medica  fopor  incurabilis  ane. 

Et  mentagra  cutem  maculis  uariata  cruentis. 

Et  phlegcthontxo  ueniens  a flumine  cancer: 

Dira  lues  populans  artus  liquor  ignibus  ardens . 

Et  fenium  uitx  occafus:mcdicabilc  fola 
Mone  malum. lux  dcficicnsrcontermina  ntxdi 
Succedit  cui  nulla  dics.confurgit  in  armos 
Et  cadit  in  pedtus. rugis  arat  horrida  membra 
Laxacutis.tcreti  mak  fudentata  bacillo 
Corpora  circufert  genibus  titubantia  ladis. 
Innumcrxqi  alixtqux  arcum  uifcera  pafa 
Aegra  folcnt.haudifqj  animas  excludere  membris. 
Sunt  etiam  qux  aconita  legant  in  cotibus  ona. 

Snnt  qux  ledla  ferat  fcythicuppe  Thcrmodoontcm: 
Et  dygns  imbuta  uadistedudine  ab  alta 
Gramina  fufpcndant.uirofi  infamia  ponri 


LIBER.  SECVNDVS.  xc,lxviij 
Grammarquisolim  Medxauenefica  matns. 

Dtxfhi  icelus/necnon  ithaci  ducis  hofpita  circe. 

Et  uen ens  quondam  furiis  agitata  calipfo 
Inuanosuultus  homines  mutare  iblcbar. 

Ha k regina  iubet  ferri  ad  conuiuia  regum 
Cum  genio  indulgcnnmolli  cum  fpumat  Inacho 
Inter  fumantes  cpulasiK  uifcera  crater. 
Infidix/frausiatqj/dolusilcrtalia  portant 
Hxc  XcniarK  flauociieulita  meile  uoluptas  • 

Prima  miniftrarum  ucrbis  applaudit»  SC  ora 
Blandicnsaperitiplcnoqj  ingurgitat  auro. 

Difcerpi  mrmbratim  homines  congcflacp  paflim 
Intcrtinafoium  fparfis  late  offibus  albens* 

Et  concreta  luto  fanicsSi  tabidus  humor 
Inuifa  atqi  horrenda  oculis  fpetflacula  praebenti 
Ol  fatum®  graua  nt.odorcft  teterrimus  antro: 
Q^ualem  bufla  cauis  fpirant  congcita  fcpulchris . 
Clrcuappcnfa  gerit  piceis  domus  afpcra  tofis 
Scabra  cruentans  olim  mucronibus  arma. 

Arma  quibus  fama  tlluflresbellom  fuperbi 
Occubuere  duces.  Mars  implacabile  monilium 
Dira  lues  hominumimomfq;  erebiq;  miniiler 
T nilibus  e bellis  rediens  fufpenfa  relinquit 
Sedibushis  artem  a operum  monumenta  fuorum. 

Hic  cernuntur  adhuc  pnfcaiouis  arma  gigantum 
Cardcipaleilimo  dauidica  fanguine  tindla 
Spicula/troiano  macedonica.pcrfica  mcedo  t 
Attica  daebano.&  totiens  Romana  libyiTo. 

Scuta  tot  Kphagos  teret  esihailafq;  abiegnas 
Ettotamazonias  tela  inter  parthica  lunas 
Fert  paries/flauas  quot  habet  nouamciTis  ariflas. 
Multa  quoq;  cx  belli  magno  tranflata  tumultu' 

Quod  populi  hefpcnx  longos  gciTcrc  pa  annos 
Perfidiam  contralibycam  fraudeqj  chberam 
Inrtrumcnta  necis  uexillaihaililia&cnies 
EtgaIcxS£clypai8C  fquamis  thoraces  ahenis. 

In  quibus  agnofccns maiorum  infignia  dextram 
Sullulit'&  dulci  patrum  lachrymatus  amorei 
Hicquoqj  funt  Alfoniusait  monumenta  parentum 
O Pater  Audenti. Mors  ergo  illuilria  facta 


T 


alfonsvs 

Non  abolet. fupcrat  uinus & gloria  mortem. 

Tum  fcnior  nimirum  inquit  poff  funera  femper 
Viuitapud  fupcros.&  habet  fua  pmia  uinus. 

Sed  quae  mortales  dans  decora  alta  trophxis 
Pyramides  arcus/fhtuasiK  figna  colollos 
Saxca'componunt  formis  ucl  ahena  fupcrbiV 
Vnaminiftrarum  mortis  dcpafaturxtas. 

Nam  deus  his  dedit  aetates  tcmpora'uinust 
Non  habet  aetatem » morti  quoq*  tempus  & itas 
Cena  manct.qux  mox  ut  erit  labcnnbus  annis 
Adaicadct  monftmm.K  deformia  membra  faufeen» 
In  cineres. fimul  K morborum  exercitus  omnis 
Euancfcct  > ubi  flamarum  cmifcnt  undam 
Vaftatriccm  orbis  frado  deus  ultor  aucmo. 

Hic  K apud  fuperos  igitur  pdara  tuorum 
' Stant  monumenta  patrum . exuuias  en  afpice  gentes 

Vandalici/R-omicuidiiqui  uiceratorbcm . 

Hic  fpol ia  e gal I is  .hxc  eff  gcrmanica  pda . 

En  fi  cui  i mans.en  fardoi.cn  Parthcnopxi. 

Flede  oculos.hi  funt  Iibyci  cenammis  arcus. 

Ifta  britanoip  fcuta.  hic  haflilia  maurum. 

Hic  tormenta  aeres  numid*  exercere  Iblcbant. 

Venit  hic  ex  poenis  ancs.Almanfons  ingens 

Balteus  hic  geffamen  erat  .quid  extera  f ruftra' 
Conumerem  'quando  ipe  uidcs  f araccnica  tela  i 
Tindacp  fidorum  feptem  fudonbus  armaf 
Fontes.  Iamq?  tua  de  gente  nouus  bellator  ad  arma 

Bethyca  Ferrantes  properat  aam  accomodat  armos 
Thoraci* caput  ad  galcasiad  tela  lacertos 
Afficitnpe  arabos  Auiccnnigcnafcp  nepotes 
| Vcllct/ut  elata  pubes  montana  fccuri 

Eruit  antiquas  altis  de  rupibus  ornos. 

Gentis  aragonii  furgir  dccus.iminct  aphris 
V rbibus  ut  fuma  fpcculans  touis  armiger  aura 
Cum  uidct  alituum  turmas  errare  per  agros: 

In  gyrum  natat  SC  forti  iam  pedore  pugnam 
Concipiens  bd  Io  curuos  accomodat  ungues. 

Ipe  potens  ultor  fidei  matiortia  uinclis 
Colla  pmit.mans  8C  tetne  dominator  habebit 
Regnu  ingens  procul  extenfum.  qd  Achillea  magnu 


LIBER.  SECVNDVS.  xc.fxvm.  ‘ 

Hcdtoraquid  memore (qd  ulixem  & Nertora  dica? 
Maior  hioad  fumos  Augufli  afeendit  honores. 
Surgit  ad  impcnum.uidtas  puer  iflc  per  urbes 
luftici*  8C  pacis  mores  atcp  aurea  ducet 
Saxula.  Nudus  adhuc  panes  quem  ccrms/ab  tpfo 
Expediat  ucflin  armisiSC  habere  triumphos 
Hcfpcrix.nemo  ex  atauis  hofhlia  mifit 
Signa  toraut  tantum  maurorum  in  tartara  uufgus. 
Talibus  in  mortis  ualuis  heroa  futurum 
Laudibus  illuftrant.ucnturaqr  tempora  uoluunt. 
Hincuiapfccntes.ucrfum  fc  obliquat  / & auras 
Afpiat  cxcclfis ubi  Nurfia  moenibus  albet. 
Nurfia^quam  perhibent  alto  fub  monte  fibyllam 
Claudcrc/SC  ex  adyto  fortes  audire,  profundo. 

Namaj  lacus  piceo  nigrantem  gurgite  lympham 
Colligit  funde  folct  magico  incantata  fufurro 
T ollcrc fc nubes. altofqj  inuolucre montes. 

Et  toni  tru  terrere  feras  ( & grandine  fruges 
Pcrdcrc'8C  annofas  uento  di  feindere  phagos. 

Rupe  fub  aerea  fcabns  horrentia  faxis 
Hoflia  funtiquibus  ingrclTos  uia  duae  in  umbras 
T artarex  fimilcs  nodhrmox  lucida  tcdla 
Regales  thalamos  ftratafqj  tapetibus  aulas 
Inuaduntrubi  nympharum  chotusorc  nuenti 
Sufripit  intrantes. mucifq;  ampledhrur  ulnis. 

Hic  rtygn  inancs  habitant dodti  ora  uirorum 
Atq;  puellares  molli  cute  fingere  formas/ 
OrdintpdoIos.umbrisK  imagine  falfa 
Hxc  fimulantihominumq;  aures  ac  lumina  fallunt. 
Illinc  ad  tenebras  crebi  ditemq;  feuerum 
Efl  defcenfus  Jiabet  famofam  herodias  xdem 
Sanguine  tindla  manus  facro.  comitata  parentem 
Filia  (altatrixuctcresin  nAdlcchorxas 
Ducit  adhuc.illts  lemurum  fcrusagmina  Pluto  I 
Mille  dedit/qux  mille  modis  uexare  procaces 
Non  fincrent  animas/faltuqt  per  aera  ferrent 
Afliduo/talcs  pendit  lafciuia  poenas.  • I 

Crudeles  intus  flamx  crudelia  carpunt 
P cdlora.ncc  requies  animis  datur  ulla  protcruis. 

Hrc  ubi  uifa  faus  tandem  fc  regia  proles 


\ alfonsvs 

FIe<flit/8C  aduerfx  ucnit  ai  fpctflacula  tupts. 

Intcntaq;  tuens  acie  uidet  ire  per  amplum 
C arceris  umbtofi  nigro  fub  fornice  campum 

Somniferis  animas  tenebris  SCnodc  fcpultas. 

Hxqq  coelo  carcant  ac  lumine  Phoebi' 

Ntl  tamen  id  pendunt  quali  fub  tefludinc  cocca 
Nati  ac  nutriti  infantes/qui  lurida  tcdla 
E(Te  rati  fibi  perpetuam  patriamqi  larcmqj 
Inde  putent  exire  mori  atq;  cxcxdcrcuita. 

T xdia  colloquiis  abigunt. fpaciantur  in  amplis 
Cryptarum  xyflis  fub  tofo  8C  punicc  codlo 
Plurima  de  mundi  caufis  i de  femine  rcrutm 
Dcccelo/cceliqj  uiisidc  prindpc  diuum 
De  uirtutc  graui  inter  fe  fermone  loquentes. 

Hic  antiqua  domus  fedcfqjmoxia  patrum/ 

Q uo  deus  exuta  mortalis  imagine  formae 
Venit/Ut infontesanimas  referam aborco. 

Id  fpacium  tenebris  8C  fola  nodlc  molefhxm 
Ne  locus  ante  frequens  ftacioq;  habitata  colonis 
Tot  priuata  dies  8C  defolata  maneret/ 

A fcnibus  primis  teneros  tradduxit  ad  annos ' 

Q ui  labem  ingenitam  nullo  abflcrlere  lauacro. 
Maximus  afTertor  populorum  in  limine  xpus 
Hoc  fua  difccdcns  preffis  ucfbgia  plantis 
Liquit /ut  ad  ucterem  calcato  in  marmore  Romam 
Q ui  monltranwr  adhuc.magno  tunc  agmine  Pluto 
Fadlus  Atlantiada:  monitis  de  pnncidc  xpo 
Ccrtior/huc  properans  aditus  oeduferat  illos. 

Hic  clamatum  illud. ueflras  attollite  portas 
Primates  crcbi.  lignum  pedis  alpicc  landli. 

Qjiod  puer  ut  uiait/tcncram  rcucrentia  mentem 
Et  pictas  SC/relligio  lachrymofa  repente 
Mouit/SC  acdiuis  fandlx  dedit  ofcula  tcm. 
lamqt  propinquabant  fotibus  cum  regia  proles 
Legit  in  excello  lignatum  limine  carmen/ 

Iullicix  ultrici  lacrum  /februoq;  tonanti. 

Legitifii  occultum  gemitu  exhallantc  dolorem 
Lumina  circufcrt. centum  uidet  undiq;  portis 
Agmina  certarim  ruere  / 8C  fe  infundere  circo. 

Circus  .n. fub  monte  capax  / SC  maxima  quxdam 


LIBER.  SECVNDVS. 


.ccJxix. 


Arca  circuitu  tangit  tria  limina  magno 
Mortis-Limbi/Ercbi  i longodiffantia  tracTu. 

Sed  tamen  haec  inter  portis  hiat  undiq;  tellus 
Millibusiafupensumbrxquibusundiqjfado 
Agmine  ccrtatim  uclut  in  mare  flumina  currunt. 
Huc  omnes  animx  properant  .huc  omnia  tendunt 
Sarcula  fpintuum  pelagus  tellure  fub  alta  eft. 

Errant  attonitx  circum  per  inane  tuentes 
Si  qua  forteuiam  inucniant  nulluq;  uidentes  \ 

Effugium : fcopulisalix  tcffudtnis  haerent.  i 
Non  aliter  q (i  uolucres  claudantur  opaco 
Fornicc.8C extemplo infolmsclamoribus  auceps 
Obftrcpat  ad  d udo  feriens  caua  tympana  plcdro.) 
Ferrea  marmoreos  attollit  lanua  polles 
Fronte  fub  cxcclla  faxofx  rupis-K  alto 
T eda  fupcrcilio  porrecti  in  cornua  montis 
Flcdiiurifli  circu  piceos  labentia  poffes  v i 
Sulfuracerulcofulcantfaxa  afpcra  lapfu. 
ExurgcnfcR  niger  fluido  uulcanus  ab  imbre 
Surgit  in  albentes  luditq:  per  aera  linguas: 

Et  latera clambens  ferpit  qua  labilis  humor 
Allicit crranicsobliquo  tramite  flimas.  t 

Hac  iter  ad  ledixarum  ftagna  alta  paludum. 
Atriapnmadomusftygixpatientiaferuat  V 

Nodcdicq;  uigihcui qcj  nomina uocis 
S int  data  farminexi non  eff  muliebris  imago. 
Alcidx  fimilis  faciesifrons  dataicapillb 
Nigricat  impexo  ceruix.  cutis  afpcra.pcdus 
Lato  umbone  patens  altos  alccndtt  m armos/ 
Prolatuq:  toris  furgtt  pubentibus. aluum 
Contrahit/ignotum  nullo  genus  indice  fexu. 
Hirfutum  loliduq;  femur,  trabis  mffaraccmx 
T ibia  in  ingentes  talotcnus  hifpida  plantas 
Dcfinit.horrcfcunt  denfis  fruticantia  fetis 
Brachia  trita  manus  longxuo  incalluit  ufu. 

Effigies  procera,  graucm  de  robore  ferri 
Lxua  tenet  contum. mota  uocat  agmina  dextra 
Stentoteo  clamore  tonans.rcgnatorolympt 
Sciret  ut  intrantum  noxas  St  nomina  finxit 
Diuino  claram  ingenio/  mfuqi  potentem 

T 


m 


ALFONSVS 

Perfpteuo'cui’  non  aquili  qui  pignora  (oli 
Obiiciunt  non  feualcant  componere  lynces. 
Huicgcminxcomitcsifpcs  SC  metanoea  doloris 
Confcia  perpetui  /culpae  memor  ardet  amaro 
Aegra  animo.lugens  oculos  humore  rubentes 
Soluit mcxhauftos.  fedet  inter  limen SC  aulam 
Sordida  triflis' inops  SC  amidht  flebilis  atro. 

Hic  fcclerum  fafccs  a prcrcuntibus  umbris 
Accipit  infcnptosautorum  nomina  SC  urbes. 
Difhndtofq;  locis  quo  quilibet  ordine  tranfit' 
SoIuiriK  annitens  noctem  irrequiaa  dicmqj 
Cudi  t ut  armorum  fabri  in  fornacibus  altis 
Celtiberi! calybcsuc  folent  prope  bilbilis  amnem 
Aut  ubi  dura  gelu  ftringit  uada  potus  iniquo . 

Itfhbus  afl iduis  fcelcra  extenuata  fatifcunt 
Incincrem/quidum  tradli  labor  acris  undam 
Euomitiexpulfus flatu  cuancfcit  anhelo. 

Nam  bonus  humani  genius  cuflodiauitx 
T artarcas contra  infidias  SC  bella  fatanum/ 

Aeternus  cum  uicta  premit  iam  lumina  fomnusr 
Omne  legit  fas  atq;  nefas. fic  redtor  olympi 
Iuflit'&  in  geminos  redigens  ligat  omnia  fafccs. 

Atq;  animi  tradens  hic  funt  tua  extera  dicit 
Sunt  aliena,  quibusdidhs  inferibituromne 
CorpustSi  apparet  proprios  fcclus  omne  pier  artus. 
Furta  manus  mortefq;  gcruntiK  citcra  membra 
Q uod  fecere  nefas/animi  inftrumcnta  maligni. 

A Itera  ( fpem  d icunt)  facili  minus  hcmicauultu 
Acapit  intrantes  tucrbifq;  hortatur  amicis 
Hic  memorans. Qui  uos  animi  dementia  uri 
Reddidit  imemores  iterum  ne  occumbere  lacio 
Forte  timor  ( fi  corporea  calliginc prefli 
Ignoraflis  adhuc  ucftrum  modo  corpore  fundll 
Antiquum  fcnotcgenus.ucniflis  ab  ipo 
Patre  deo.nihil  in  uobis  mortale  rclidium  cft. 

V ita  placens  fuit  exilium,  moribundaq;  membra 
Carccr  crant<nunc  cxilioinunc  carccrc  fradlo 

V os  pater  in  patnam  reuocat.fcelus  igne  cremandum 
Q uod  fuit  item o/pictas  breue  fccit.S£  amnes 

T ranflulit  adrioftrosiquia  uult  fine  labe  reuerti. 


LIBER  SECVNDVS.  .cc.Ixx. 

Has  igitur  pernas  fmo  hxc  medicamina  poffcj 
Pettulaitisicrit  uobis  conccffus  ad  a Ora 
Curfus.Sd  ad  caelos  iter  inurnietis  aptum. 

Hax  docuit  germana  fides-quam  rcdlor  olympi 
V occ  fatam  mifit  genus  ad  mortale  regendum. 

Fidite  fuccindtum  poena  cft  habitura  dolorem. 
Expedtata  falus  nullo  cui  terminus  xuo 
Panditur. atq:  bonum  fuma  (mortale  uoluptas. 

T alibus  artantes  fuggerto  affatur  ab  alto 
Spes  animastquas  diua  manu  patientia  ore 
Conuocat  horrentem  ftagni  lurtralis  ad  undam 
Nomine  quaq?  fuo.portilqj  i mittit  alienis. 

Audiit  Alfonfuscoeco  acclamatus  ab  antro. 

Cui  fcnioriuocat  cccc  uocat  te  lanitor  orci  s 
I pucr.I  coeli  paucis  eme  regna  diebus. 

I felix.  SC  auum  reducem  (aluere  lubcto. 

Ille  fenis  genua  ampledtens  lamenta  moucbat 
Suppliciter  lachrymifq;  per  ora  fluentibus  inquit 
Q_uastibi  fandte  pater  grates  pro  munere  tanto 
Premiaqux  tibi  digna  feram  Ttuducisad  orcum. 

Tu  mihi  per  nodfcm  horriferam  tenebrofa  per  antra 
Solus  ades  tu  arcana  alns  abfeondita  terris 
Tucoeli  fccrctadoccs.tua  maxima  poftq 
T am  facilem  mihi  te  fecit  dcmcntia'rur(uuj 
Pauca  orare  animi  anxietas  hortatur  SC  urget 
Ad  fuperos  rediens  pete  regna  (orons  Elilx. 

Mcq3  laborantem  inpcenis  per  (omnia  fingas. 

Et  fien  mihi  facra  lubc  mi fcrabitur  umbram 
E uigilans  germana  meam,  memorare  parenti 
Nil  opus  clt  nati  xrunam. fatis  illa  fupcrq? 

Se  macerans  noftn  memor  cft.  imo  omnia  fingas 
Lacta  llli.cunlqi  xgram  lenire  memento. 

Ad  fuperos  autem  cum  ucncns  omnia  diuum 
Limina  concilia  Alfonfo.  curfuqj  peradto 
(Namq;  fcics  quando  abluero  fcclus  igne  piandum], 
Laberc  fandte  Pater  cceIis.  Itcrumq;  ucnuo. 

Iamqj  ualc  Si  regnum  hcfpcnx  ' patriamq;  faluta. 
Dixir.-SC  ad  dextrx  prono  cadit  olcula  uultu. 

Annuit  his  ultro  fenior  fcqj  afforc  turat 
Spem  facie  cumulans  alacn  > fii  fermonibus  amplii 


ALFONSVS  . 

Ortaturcp  uiatn  uadatstamcn  ille  moratur. 

Atq;  gemens  o difcc(Tu5  crudelior  inquit 
Morte  mihi  ignotas  rapior  defertus  in  umbras. 

T e pater  hiotccuq?  abiens  mea  gaudia  linquo. 

O falicm  memor eflo  mciipcibufq;  luuato 
Si  quid  apud  fuperos  lachtymx  & fufpiria  profunt 
T andem  abit  ora  rigans  flctuiSC  fufpina  fronte 
Sxpc  trahens  ucrfaipatrcmqi  duccmq;  requirens 
Luminibus  madidis  i ucluti  eu  excepta  luporum 
Infidiis  fruflra  abfentis  ballattbus  agna 
Implorat  pafloris  opcnVmatrcmat  relidam 
Inuocat  i illa  feri  rabiem  praedonis  auaram 
Dctcftataianimo  fobolcm  mi  feratur  amaro. 

At  fcnior  loca  iam  fuperis  uicina  tenebat 
Cerea  per  antra  uolansiuolucriq;  fugacior  euro. 

Iam  procul  ithcrci  lubar  afpicicbat  olympii 
Cum  lachrymans  Alfonfus  adhuc  tranflimina  ditis 
, Ibat  K ingrcflus  multa  inter  millia  fafccm 
Primum  rue  offert  rigidi  ccnforibus  orci. 

Cenfebant  tum  forte  umbras  Arcthufia  uirgot 
Atqj  Agathe  mites  anima:  /T nnacridcs  ambae. 
Nam  ncqi  qui  pfunt  crcbo  / fimui  omnia  curant; 
Prxfcdura  uiccs  habet  Si  fua  tempora  feruat. 
Suggcflum  fublimetcncnttfafccfq;  folutos 
Acribus  infpcdant  oculis.  Metanoea  fubinde 
Colligit  attritu  domitura  piacula  multo 
Jnfpcdis  igitur  meritis  / mfignibus  umbras 
Afficiunt  ccriisiqux  cum  uiacrc  mimflri' 

Nam  fcmpcrrapnarianimas  ccnforibus  artant 
Ad  loca  ut  indicium  faciunt  infigniairaptant, 
Alfonfum  uctuere  rapi,  fcd  cura  nepotis 
AfTeruaturauo/rcduccm  quem  in  littorc  cernunt. 
Signatuspuer  ingenti  declinat  abunda 
Pl.cbis&  a flrepitu  lemurum  fine  lege  furentum. 
Sufpicicnfq;  uidct  dcmifTam  e rupe  per  umbras 
Tergeminam  triplici  pafcentc  thry allide  flamatn 
Lampada  lucere.  Si  patientem  in  marmore  xpum. 
Et  fenem  tnfliscafusimonumcnta  nefandas 
Nodis.K  Hcrodisnugas.confufaqi  gentis 
Iurgia  facrilega: : Si  dicentem  mra  Pilatum.  . 


•cc.Ixxj. 


LIBER.  SECVNDVS. 

Etcaiphantcas  fraudcs/SC  falfauolcncem 
Didia  fubornatis  dcffcndcre  tcfhbus  Annam. 

Atqj  cruentato  circum  labcntia  faxo 
Vincula  myrrhatos  laticcs/mcnfamq;  caduq?: 

Et  romana  latus  tela  tngrcdicniia  fandhim . 

Proddit  in  genua.  Si  fupplex  ab  imagine  pendens 
Perlegit  incifum  poflrcmo  in  margine  carmen. 

Non  erat  ante.uiam  deus  hanc  ad  lidcra  fecit. 

Surgit  Si  auerfus  latum  dicufpici'  t arquor 
Admirans  fimul  atqt  dolcns.auditqt  ionantem 
Flamarum  crepitum,  quali  e fornace  profunda 
Saxa  igni  torqucntecrcpant.fragor  undiqjK  ardor 
CcecustSC  oblcura  rutilant  incendia  luce. 

Non  aliter  q cum  media  inter  nubila  nodle 
Luna  nequit  claros  terris  oftcndercuultus.  J 

Stat  dubitans /atqt  attonito  pauct  anxius  ore  • 

Nefeit  itct'rc  cunta  putat  maiora  per  umbras . 

Eccc  fenex  modo  tranfmiflo  digrcflus  ab  orco 
Inftaurabat  Auus  f radias  in  littorc  uires. 

<^ui  caput  aitollcnsiK  enim  mifcrarus  utrumqf 
■Sic  deus  affuctat/nati  cognouu  in  ore 
Ora  patns.fubitaqj  appellat  uocc  nepotem. 

Alfonfe  ingeminans  noflro  fate  fanguine  faluc. 
Profilit  hac  rcfcrcns.artus  pia  cura  labantes 
Adiuuat.SCiuucncm  Istis  ampledhtur  ulnis.  b 

Signa  magi ft ratus  lcgirSC  fibi  fadla  potcltas  . 

Vt  uifa'in  lachrtmasHuitiacngatora  nepotis 
Rcnbus/K  nequit  affcdlus explere  tuendo 
I n puero  genus  omne  uidct  rcmim  fatur  omnem 
DeRegi/  Progeniem  Si  magnos  antiqua:  genus  honores, 
bushifpa  Res  animo  patria:  iubcunt.lubit  cquorc  cindum 
marum . Gaddir  SC  extremae  gadcs/&  nobilis  ifpal 

Corduba  pnrflantutti  genitrix  foccunda  uirorum. 
Barcilom&  latae  quae  dat  cognomina  terrae  'ut 

T arraco  fcypiadum  labor,  atep  fidele  faguntum.  . . 

Pompeloq;  Si  cultis  formofa  ualenua  campis. 

Et  npis  uicrna  thagi  locuplais  uly  fpo. 

Haec  tacao  fecum  ore  putans  fpcllaea  fubintrat 
Proxima  littonbus;  quo  ftyx  irata  fremenu 
Procipitur  curlu  / SC  Ipu  mantem  pomgit  aflum.  t 


ALFONSVS 

Ore  diu  poftq  defixus  in  ora  nepotis 
T andcm  in  fe  rcdnt  compos  Imguxcp  animiqs 
Ingemi uSi  ucrfo  in  coelum  fic  incipit  ore. 

O dulcem  fauftamqr  diem  uotifcp  uocatam 
Suppi  icibus : quando  hic  aliquem  de  gente  meorum 
Cernere  S£  affan  cafufq;  Si  fata  nepotum 
T andcm  feire  datum  .Fateor  tibi  nate  / ferebam 
Aegrius  hoc  q>  foluscramq,  nullus  ab  orbe 
N uncius  hcfpcrioiq,  ccrca  atq;  inuia  clauftra. 

Mitius  (agnofeo  dementia  numina)  mccum. 

Nunc  agitur.Tu  nate  mihi  uiapnma  (alutis. 
Iamtccum  ftygias  iterum  tentare  paludes 
Non  metuit  longis  effeta  laboribus  actas. 

Nulla  grauis  mora/nulla  poteft  uia  longa  uiderii 
Difficihsuc  aditus.  Lxti  tranabimus  ambo : 

Et  duce  me  uada  tuta  lcgcs/facilcmqi  natatu 
Q^uam  diui  docuere'  uiam  per  ftagna  uidebis 
Q ueflio  Eia  agcquid  fuperi  tradant  Cqux  bella  per  orbem  ( 
Des  aui.  Q_ux  patruo  fortuna'  tenet  qui  proxima  gallis 
Ac  pyrcneis  contermina  montibus  aruaf 
Ferrantes  fanas  Alfonfoqui  regna  rcccepit 
Parthenopes  fatis  regna  muoluenda  fimftris' 

Q uid  molitur  f adhuc  pictas  antiqua  meorum 
Me  fequinar : curant  etiam  mortalia  manes. 

Sic  auus;SC  contra  luucnis/ic  regius  orfus. 

LIBER.  TER.TIVS. 

AGNA  RVDEM  PIETAS  SV 

m perum  miferata  mucntam 

Dumihi  regnati  puero  breuc  labic  xuu 
Doa  ddittq  cuta  foret  numeraf  moleftu. 
Sat  tnaiqux  poflq  melius  poft  fata  rccoepi 
JudiciunVmaiora puto  percurrere  tccum 
Sande  Pater .Grates  igitur  debemus  olympo 
In  primis  q,  mortegraues  pnxucnent  annosi 
Nec fcclen a/Tueui.  fcd tum  mortalcrcliqui 
Hofpitium  uitx  ambigux'cum  noxius  ardor 
Surgeret  xtatistficretcp  nocentius  xuum  * 

Iam  fidens  fibmam  fp  retis  infrene  magiflns. 


LIBER.  TER.TIVS. 


«cc.lxxif. 


Scis  patriae  morestfeis  tempora  plena  malorunV 
Scis  luuenum  quotiens  coepit  regnare  libidor 
Ingenium  labii&fien  in  fcclcraomnia  pronum. 
Pnefenim  cum  nulla  umor  peccata  cohercct' 

Cum  trahit  arbitrium  legcsiquo  regia  morbo 
Maicftas  languere  foletrlic  fadus  adulter 
Maximus  ille  pater  uatum /fi  dicere  fas  crt  r 
Cui  deus  a pecudum  caulis  ad  regna  uocato 
Scire  dedit  fata  ignotis  abfconditafacclis. 

Sic  a fratre  foror  llupro  inccflata  nefando. 
Sicfalomonpofttcmpladco  fundata  informi 
Turpiter  in  luxus  8£  numina  uana  deorum 
Dcgcncratitanta  ingenii  pilantia  formx 
Succubuit  tam  paruo  ingens  ratis  obruta  uento. 
Qtf  mihi  mox  uita  fundo  per  concaua  terrae 
Vifcerapcr  cereos  aditus  audentius  orbe 
Lapfus  ab  arthcrco  comitem  fe  pbuit-ufcp 
Limen  ad  hoocurafqj  graui  fcrmonclcuauit. 
modo  cum  ftygias  opus  cft  trannarc  paludesi 
um  pater  occururrts .qui  me  tam  dulcibus  ulnis 
Accipis/ut  fuperes  ipum  pietate  parentem. 

Dixerat  ille  mihi  ucnicns  fic  clTe  futurum. 

Et  qd  maius  co/nobis  fcmcl  effc  natandum  ■ ^ 

De  rebus  Barcilon/K  nguis  geniofa  ualentia  campis 
hifpania'  Pingue  folunvlaeticollesrhifpanica  tempe 
rum , Stirpe  tua  fccptrocp  tui  gauifa  nepotis 

Ocia  fopitis  tandem  concorditer  armis 
Morte  mca/dulcefq;  trahunt  fine  I itibus  annos. 
Namcp  ego  dum  procerum  me  comurata  repente 
Seditio  regem  ftatuitpcribcnca  regna 
Belli  caufa  fui  nolens/nam  foedere  frado  < 

Diuifum  imperium  magnos  extollere  motus 
Coepit'X  irarum  ardentes  accendere  flamast 
Non  fecus  ac  freta  diucrfis  fpumantia  ucntis 
Cum  niger  inuafit  turbo /fremi tuo*  fonoro 
Colludantur  aquaedonat  anher  8C  aequora  grando 
Verberat. arredoqj  fent  mare  littoTa  fludu. 
Vtnolens  peperi/ nolens  ita  bella  diremi. 

FenateS.  Glona  Fcrrantis  tunc  Si  labor  inclytus  armis 
Enituit  pnmum.-ac  quis  inimica  moucrct 


ALFONSVS 

Signa  in  me  pro  fratre. tamen  quia  gloria  & ardens 
Laudis  amor  plufq  tenens  ufu  eucnit  annis 
Non  odium  iuucmli  animoinon  cura  nocendi 
Calcar  erat'  fieri  ludos  non  bella  putabam. 

Adde  Of  ut  nofti  pater ' haec  non  fponte  gerebam 
Bclladcd impulfus  (quid.n.pucr  aufit)  amaris 
Circuflantum  animistuelut  acftus  uerbere  turbo, 
Panhcnopen  dominam  pclagiicampanacp  regna 
Ferrantcs  quem  dicis  habet. per  npygis  arua 
Imperat  84  fines  latae  ditionis  ab  Aetna 
Ad  pnencftts  agros:8C  amaeni  tyburis  arcem 
Porrigit  attingens  larium  idanaeacp  rura. 

Filius  84  foccro  felix  84  coniugeifaufto 
Nomine  auum  referens  italis  Alfonfus  in  armis 
Fulminat:S4  nulli  regum  uirtute  fecundus 
Imperium  augufh  lam  maicrtatc  gubernat. 

Iflius  ut  perhibent  uenturae  fanguincuirgo 
Aufonidesuirgo  ante  omnis  pulcherrima  nymphas 
Nubet  ad  infubrcs  fatis  Ifabella  fimflris. 

Nanqj  patris  primum  mox  exanimanda  mariti 
Funere.fratcrnos  obitus  (crudelia  plufq 
Ferre  qar  pedus  tcnctum  infortunia;  planget . 

Ah  mifcranda  parens  in  te  lamenta  redibunt 
Erigones  in  te  halcyones  querimonia  furget 
In  te  populeas  referet  fortuna  forores. 

V naqj  tot  nuruum  fortem  experieris  acerbam. 

V meet  onus  grauc  moerorum  conflantia  fexu 
Fortior .84 cafu  uirtus  cxcclfior  omni. 

Fama  quidem  fuit:84  fame  male  cognitus  autor. 
Difficile  Alfonfum  paucos  genitore  fcpulto 
Regnaturum  annostproliqj  obfeffa  repente 
Regna  rclidurum.proli.au  bcllagcrenti 
Gall  icaimaturo  fucccdat  auun  culus  teuo. 

Publicus  hic  rumor.feufint  oracula  diuum 
Seu  doceant  ficaftra.uolanscafama  per  orbem 
Elatio  ut  memorant  noflras  pcrucnit  ad  aures. 
Chnfligenas  Otomanus atrox  premit;  Eliade  capta 
Imminet  Italie.per  lapidis  atm  timaui 
Arua  petit  ucnctos.trcmit  Adna.  Roma  fenatum 
Cogit,8Cinualidisanus  cneruata  lacertis 


i 


LIBER.  TERTIVS . xc.Ixxm. 
DcflTendcnda  malos  uocat  ad  fua  regna  nepotes. 

Vt  quondam  pelagi  fub  Deucalione  redundans 
llluuiesitanunctcrram  fcelus  occupat  omnem 
R ara  fidcs*ra<p  tcgrotans/infirma/Iabanfcp. 
Hoccaputiiflam.ili  fcmpercrcfcentisorigo 
Dcbilitatuircs  animorunv  8i  pedtora  frangit. 
Prxtcrcunt  anniifubcunt  noua  fecula  morum 
Colluuicsin  maius  abit,  feniuq;  libido 
Non  timct'fl£  mundo  fcelus  arrcfccntc  uirefeit 
Talia  dicentem  fubito  circuftitit  ardor 
Aureus.arfcrunt  imas  ingrclla  medullas 
Gaudia.pmulcent  alacres  pcordia  flamr. 

Moeror  abit.glifcunt  animi  noii  amplius  umbras 
Non  ignem  iglacicmuc  timet. non  rauca  boatu 
Fulmina  terrifico  .quibus  indignata  furentum 
Laruarum  rabies  latum  fuperintonat  arquor. 
Q_ueo.xi  Vndcait.hxctaml.Ttapatcrmihi Iabituraura; 
de  fuffra'  Q ux  noua  lux  auxit  uires  fqux  tanta  uoluptas 
gns  mor'  Sufcitat  affcdlam  (ubi  t a dulcedine  mentem  ( 
tuotum . T um  fenior  < fuperis  ubi  fol  cadit  atep  refurgit 
Iam  tibi  facradics  a funere  feptima  lucem 
Pmnam  aperit  .ucnus  orta  faces  accendit  ad  aras. 
Explicat  auratos cal ices  & liba  faccrdos 
N igraqi  in  albentes  profert  oraria  men  fas. 

A d templum  parat  ire  foror  Iugubns/8C  atro 
Vcfbtu  magis  alba  pio  tibi  murmurat  ore. 

Rclligio  mouct  una  omnesdongidima  patrum 
Fratre  ucnit  cu  rege  cohors,  multo  igne  corufca 
T cmpla  fonant.Rcquieqi  altis  tibi  uocibus  orant. 
Mequoqj  (nam  pictas pnmum  tibi  morte  rcccnn 
Debita 'gentiles  no  pterit  i memor  umbras) 

Acnoftros quos orcus habetinoua  februa  tangunt 
Hxc  homines  quotiens  iterant  libaminaucl  cum 
Acre  iuuant  inopem  uel  numina  fandla  pcantur' 

Aut  auido  minus  indulgcnt  obfonia  uentru 
(Sicdcuscdixu)tali  perfundimur  aura. 

Diuinam  fcnnmusopcmimitcfcit  aucmus. 

Exilium  dccrefcitthabcnt  fefli  ocia  manes. 

Fcftadics  onus  omne  lcuat.  licet  omnia  fari. 

Et  falibus  mceftos  crcbi  compcfcerc  lucius. 


. * . ALFONSVS 

His  diutna  modis  pictas  poft  fatafcpultos 
' Ad  iuuatiK  triftcs  orci  non  dcfcnt  umbras. 

Propicrca  cxfo  rediens  Machabxus  ab  horte 
Immenfum  (olymas  argenti  pondus  ad  arces 
Mifu'opem  fociis  qui  cuuirtutc  (upmam 
Claufiflcnt  pro  lege  diem,  ucrtigiatantt 
Santfta  ducis  feri  non  ded  idiccrc  nepotes.  i . 

Eccc  procul  fulcans  auras  argentea  flama 
Emicat  iSC  lento  dcfccndit  m arquora  lapfu/ 
Sicutapud  fuperos  quotiens  mnotrtc  ferena 
Stcllacaditlongoducens  iter  ignccorufcu. 

Eccc  nouum  picea  lumen  tcftudine  I aptum 
Lambit  aquam,  uidcn  ut  lapfu  fuper  xquora  ferpens 
Porrigitur  longo 'fplcndorcm  amittit  eundo. 

Iam  eredi  fcintillapotcft.  uifumq;  fatigat. 

Occidit. officio  funfhjm  per  inane  rcccffit. 

Crebra  fuisueteres  filiccrnia  manibus  olim 
Suppttiafq:  dabanttnunc  nulla  aut  rara  fciuntur 
Orgia  dctradis  fordent  mantilibus  arx. 
Funcnbusdcfunt  lachrymx.  dolet  impia  fumptum 
Non  obitum  prolcs.irtelligiofa  fcpultis 
Porteritas  tenui  SC  rara  pietate  parentat . 

H me  inopes  uiduxq;  animx  uada  liuida  circum 
Errantes  admam  ad  fuperos  SC  limina  nufq 
Jnueniunt  crcbi.frurtraqi  feruntur  in  orbem 
Dclufx  labirynthxis  ambagibus  orci. 

SicauusK  iuuenis  furfum  mcnteqi  oculofqj 
Attollens  hoc  dulce  illud  tellure  fubalta 
Q uertio  Q uod  fore  dicebat  ucnicns  Audcntiusdnquit 
.xii.de  re  At  nunc  fcirc  datum  .Sed  tu  pater  ocia  quando, 
ditu  ani'  I.xta  dies  nobis  facittSilicct  omnia  fari/ 
maria  ad  Dic  age  qui  fperant  animas  poft  fata  reuerti 
fuos  pe/  Toffc  itcrumtfcfcqt  fuis  oftendere  rurfum' 
nates . Deripiunt  'An  forte  crcbus  finit  ire  fepultos 
Arbitrio  quocuqt  fuo  fCum  mente  reuoluo 
Q uot  deus  inuolucns/X  quanta  ambage  uiarum 
A coeli  afpctffu  ftygerem  lubmoucrit  orcum/ 

Cum  fcabros  filicum  fcopulos  SC  ahena  recordor 
Limina  SC cxcifos  xterno  in  marmore poftesi 
V ix  iter  ad  noflros  aurim  fperarc  penates. 


LIBER.  TERTIVS'.  .cc.fxxiiii. 

• Tum  feniorliccthocinquittamimancbaratrum 
T cmficumq!  chaos  nobis  abfcondcrit  arira' 
Coelicola:  tamen  iriius  curiodia  regni 
Cum  praedare  uidcnt' certos  fua  limina  adire 
Nil  prohibcmiK  nos  in  agenda  ncgocia  mittunt. 

Sed  manes  in  uitam  iterum  rcuocare  fcpultos 
Non  fuperum  fcd  patris  opus  qui  codidit  orbem. 
Ipfc  ego  cum  grauibus  bellis  inuoluerct  omnem 
Seditio  hrfpcnam'repctcns  di  fcordia  regna 
Vix  potui  exanimis  eradicare  Megeram 
Accendentem  odiis  populos  Si  regia  corda. 

Nube  latens  regum  ac  procerum  condauia  adibam: 
Confiliis  occulte  aderamtfub  node  filcnti 
Obiiciens  fimulachra  animivfuadcntia  pacem 
Somnia  fingcbam.tandcm  mus  aufpicc  tandem 
Me  genitor  belli  autoremcaufamq;  malorum 
Abflulit.xtcrno  fremerent  ne  regna  tumultu: 

Ne  confanguineos  reges  in  uulncra  femper 
Mars  traheret' multis  datus  eri  pro  millibus  unus 
Aluarus.  ipc  animis  riimulosdabar > atqj  ucncnum. 
Et  ucluri  excitis  quotiens  radicibus  arbor 
Aruit  amittunt  ramofa  cacumina  frondem' 

Sic  rimulae  fuit  cxclufusuitalibus  auris 
Aluarus' armorum  rircpitus  cecidere  peromnem 
Hcfpcriampax  atqt  quies  cgrdfa  repente 
Venit  ad  artnarastynis  a gadibus  urbes. 

T une  tuus  ardenti  gladio  metuendus  8i  hafla 
Ibat  in  arma  parer  bellacis  achillcos  mriar. 

Et  puer  Henneus  primis  erat  Hedorin  armis 
Sic  igitur  fando  pacem  dum  protequorariu 
Ferrates.  In  Cofiasdcucni  arces : ubi  paruulus  infans 
Forantes  erat  in  cunisdub  muncCiSd  auro. 

Regia  Ferrantes  fobolcs  / fata  fanguine  fratris' 

Q ui  quondam  rege  cxtindo  fine  prole  icccrpit 
Lora  ualcntmi  gallis  contermina  regni. 

Ipe  patri  tutela  tuo  me  corpore  fundo 
Fida  fuir.regnuqt  diu  moderatus  in  armis 
Claruit 'Si  tandem  luucni  inclinatus  adulto 
Reddidit  imperium  maius  q acceperat.  Ergo 
Audita  hac  pietate  utbcspopuliqt  ualcmcs 

V ii 


ALFONSVS 

Delegere  uirumtregniq?  in  fede  locarunt. 

Hinc  genus  Alfon(o:patriis  qui  egredus  ab  oris/ 
Venit  in  Italiam  campanaqi  regna  fubegit. 

Ora  tuens  igitur  gcncrofx  infamia  prolis 
Obfhapuiiatq;  diu  fufpcnfus  ab  indole  tanta 
Mirabar  qtum  puero  indulfilTct  olympus. 

V enturoq;  domus  noflrx  exhilaratus  honore 
Talia  dicfla  fuper  picfta  incunabula  fudi . 
Crcfccipucnfortefqj  ucm  bellator  ad  annos. 
Q^ua  primum  galea:  patiens  caput  /induc  ferrum. 
Cinge  latusgladio.tcrctcm  citus  arripe  phagum. 
Nec  mora.bcllatons  equi  pmc  calci  busaluum . 

Et  Machomctxam  gentem  crudelibus  armis 
Obruc/iniimancs  populos  foboleq?  cruentam 
Impietas cftcffcpium.ncparce  fuperbuin 
Debellare  genus  quo  noftra  fupcrlhtc  languet 
Tabcfcitq;  fidcsrcceloq;  illudit  auernus. 

Barbarus  Almanforcrudodc  fanguiuc  cretus 
Tenigenx  Antici  refcrcnsaltoorc  gigantum 
Corpora  uaffa  ferox  libyx  regnator  crcmbos 
Finibus  ex  arabis/PlillosigaramantcsiSC  omne 

Mairylum  nomaduqi  genus  contraxit  in  una 
Caftra/SC  in  hifpanos  tanto  ruit  agmme  campos. 
Dumq;  parat  manibus  rabies  infrena  crucnns 
Callaici  facros  cineres  uiolorc  fcpulchri/ 

Eccc  fragor  nimbofus  adcll.K  ab  xquorc  turbo 
T cmpla  fubit.fpoliatx  arx/tremuere  colunx . 

Et  fulmen  de  nube  tonans  fplcndorc  fcpulchtutn 
Circuit  ignifero-  fxui  qualTata  repente 
Intefhna  ducis/talem  effudere  cruentam: 
Cmdcleqi  animam  fato  cxhallauit  acerbo. 

Et  qq  imam  qux  cum  duce  ucncrat  omnem 
Veremu'  Barbariem  e noffris  Veremudus  abegerit  oris/ 
dus.  Non  tamen  eff  facinus  durum  atqj  imanc/ncfafqj 

Immortali  odio  dignum  cceloq;  crcboqj 
Inuifum  fatis  ultus.adhuc  lmuria  lxfx 
Maicftatis  apud  magnum  indcicta  tonantem 
Viuit/K  illius  parat  cxtirpare  nepotes. 

Sit  tuus  iflx  labos/hxc  hnt  exordia  magnx. 
Laudis. in  hoc  uires  acuat  tua  puluae  umus. 


LIBER  TERTIVS . .cc.Ixxv< 

FrcfTit  ut  i’nui(fhs  puer  Amphitricmius  armis 
Er  phryges  & laphitasiK  amaronasatq;  fuperbum 
T errigcnamtficulucp  Eryccmifxuofq;  bimembres^ 
Sic  tu  diue  nepos  Canimus  diuinat)  Erembos 
Ctede  pmesdic  foedifragos  populabcrc  mauros. 

Ora  manus  Cutdeo)  (Tgnis  concordibus  arma 
Profpcra  ftgnificant  fignis  rcfpondct  olympus. 
Cerno  animosiccmo  ingcnium/uidtoria  franget 
S.-ruiciamincccodc  hommum  nec  fanguinegaudes, 
Bella  gerestne  bella  gerasrinuitus ad  arma 
Cum  ueniesrftudio  uenies  pietatis;  SC  aqui. 

Arma  prius  complcdh  animo/perpendere  caulas 
Moinqi  uolcs  hortemiK  cognofccrc  uires 
Ante  tuas/q  bella  incas.mox  agmine  toto 
Prelia  confcrcrcSC  rapido  fuperare  tumultu. 

Afpcra  pacato  poft  belli  incendia  marte 
T e popul i patrem  domiti  cxpicntunSC  urbes 
Ad  te confugient  ut  ad  fua  numina  uitflac. 

Sed  cauenam  metuenda  nbi  magis  ocia  pacis  i 
Q ua  labor  armorumpacemrcgeuulncranunq 
Formidata  feres/Mars  infidiabitur  ori. 

T e noua  mors  nati  pod  gaudia  magna  repente 
Lueftibus  inuoluet  fubitis.  altuq;  dolorem 
Improuifa  feret  tccum  regna  omnia  cafu 
Contriflatagraui  longo  in  mceroie  tacebunt. 

Non  aget  in  lachrymis  hifpania  fola/  fcd  omnis 
Hunc.  Europa  diemreontra  l etabitur  Atlas: 
Gaudebunt  infidi  arabes : 8C  barbara  tellus. 

Sed  paterc<hos  fupen  luftas  in  gaudia  ucricnr. 
Atncqidcregnitibi  fuccfforc  timendum. 

Pro  te  lol licitos  hac  tanget  cura  parentes. 

Nulla  expers  fortuna  maliifccum  aduchit  omnis  ' 
Profpentas  infaulb  aliquidfpaciuq;  relinquit 
Inter  uirtutes  alias  ubi  potjere  pollit 
Sedem  aduerfarum  domitnx  tolerantia  rerum. 
Rclligto  tecum  furgittclcmcntia  tccum 
NafcuuriSC  probitas. aflraa  rcucititur.  Omnes 
H inc  auferte  dolos.SC  orbe  faccfl  ite  fraudes. 

Infidiac  procul  itc.procul  molentia  migra. 

Ad  mauros  difcedc  umor/fiducia  fmgens 

V m 


alfonsvs 

Excutit  omne  malum  nodris  de  finibus  omen. 

Q uis  foris  a&a pari  uates  extollere  cantu: 

Q uis  lude  confulta  domi  .decus  at  a:  triumphos»' 
Pacis  Si  armoR»  poterit  ('quo  numina  cultu 
Q ua  patriam  pietate  coles  (tu  gloria  regum/ 

Tu  decus  Europx.  T u fpes  ampliflima  R omx. 

Diuc  nepos  tibi  Thermodoon  tibi  pontica  tellus 
Ora  T raperunrisdittus  nbi  fupplicat  omne 
Thraicium  .phryges  Si  ciliccs/afiatica  regna 
Omnia'ubi  antiqua:  fidei  monumenta  fuperfunt. 
Grandencfasaliisciuilia  bella  relinque: 
Chridigenafq;  tuos  nullis  pmc  cladibus unq. 

Tu  fidei  defen for  eris. 1 u maximus  sutor 
Pacis  apud  nodros/alicna  per  oppida  belli. 

Nil  magis  optabunt  urbes/quando  inclyta  Fatfla 
Illuc  fama  feret  qtcfpccfarc  latin.T. 
Sincfcisuctused  nobis  cum  gente  latina 
Fccdus/ab  hcfpcno  ucmt  1 hcodofius  orbe. 

Et  noder  T raianus  erat  .duo  lucida  R omx 
Sidcra.bclligcri  duo  maxima  fulmina  martis  t 
Et  pod  Martis  opus  duo  laiftca  flumina  pacis. 

Talia  conceptum  pictas  in  uerba  furorem 
Compellebat  uti  quotiens  corda  enthea  uates 
Soluit'SC  afflatam  ccclcfli  numine  mentem. 

Militix  memor  antiqux  bclliq;  laborum 
Q uostulcranvdum  membra  cales  luuenilia  fanguis 
V iribus  Si  folido  firmabat  robore  corpus/ 
Atdebam:&  rigido  cingi  latus  cnfcuidcbar. 

Et  thorace  tegvSC  complcfti  haftilia  dextra. 

Tunc  tuade  partu  ucnicns  germana  recenti 
Vifa  mihi:uifa/atqj  iflts  gcftata  lacertis . 

V irginis  ora  noax  tam  tum  rahclxa  ucnudas 
Imbuerat,  pctdus  dederat  Sufana  pudicum. 

Fecerat  ingenium  Pallas  iudxauirago 
Ingentes  animos  Si  amorem  Poma  bruti. 

Nec  fontem  nec  nomen  adhuc  forttta  tacebat 
Inter  opcsuarias:SC  honos  erat  ultimus  auro. 

Sic  folct  effluere  in  natos  opulentia  regum. 

Hic  iterum  magna  captam  decor  indole  mentem 
Impulit  lus  uerbis  cafus  aperite  futuros. 


LIBER.  TERTIVS.  jxJxxvi. 

Nympharum  decus  hcfpcndum  tartcflia  uirgo 
Regia  progenies  magnos  ui lura  triumphos 
Crcfcc  uirum  referens  antmistSl  Elifabet  cflo. 

Nec  confanguinco  dubites  dare  regna  manto . 
Nubere  neu  dubitariilcx  contraria  tardis' 

Legibus  humanis  Romana  potentia  maior. 

Optima  lex  comunc  bonum . collitura  (alutcm 
Regna  ferunt. diuifaarabi  lunc  pda  fuperbo. 
Extindi  tu  fratris  enim  Reginatenebis 
Imperium  fortcfqi  uiri  comitabcrc  pugnas 
Sacrauchcns  tccum  totamqj  Mclampodis  artem/ 
Subfidium  palhs  ucfani  incomoda  belli. 

Iam  te  fuma  uocant  montana:  moenia  R|iondx. 
Inclyta  ftugiferx  te  lingulis  ubere  gleba: : . 

T e orctanus  apex  ac  loxa  uirentibus  agris 
Ex  pedat  ae  terra  etiam  bombicina  pedens 
V cllcra.tc  cocco  d iues  Granata  tuben  t i: 

Et  fita  mcuobiis  in  collibus  oppida  mille. 

Dum  nequeo  affedus  animi  cohibere  furentis 
HaxSC  plura  breui  qux  funt  uentura  canebam. 
Interea  uicina  polo  dum  labitur  .Ttas 
Eia  age  luflralcm  Ixn  aggrediamur  aucmum. 

Iamqt  fonans  fragor  ire  lubet  cuflodia  ditis 
Incrcpattatqi  uiam  nobis xflu  imperat  illo. 

Eccc  piger  lacus  inflatur.uada  fanda  fubintro  , 
Ipcpriorau  noflra  fcqucns  ucfhgia  ferua: 

Nam  dextra  Ixuaq;  cauis  terra  ima  dchilcit 
Frada  uoragimbus.pofl  me  loca  tuta  fccabis . 

Sic  aitiSC  fandum  lupplex  ita  numen  adorat. 

O pater  ardentem  qui  non  exdufus  olympum 
Circuis  / SC  fubiens  infufo  numine  molem 
Corpoream  i magno  mundi  non  clauderis  orbe. 

Diis  antiqua  luis  regnum  diuiferat  xtas. 

T artara  ditis  erant. Cereris  nuda  aequore  tellus.  i 

Aequora  Ncptuni/coelumiouisiaura  fororis. 

Omnia  nos  ubi  regna  damustreruq;  potentem 
Dicimustimpcriuq;  orbis  tibi  cadimus  uni . 

Te  timet  Ardophylax.fcptcm  tua  iufla  triones 
Expcdantpauidutibi  folubi  (idcrapbcnt 
Obfequium.ubt  coebcolx  curuamur ' K omne. 


ALFONSVS 

Laruarum  lariumcp  genusiqui  tartaraK  orcum 
Acrcofq;  tenent  Iunx  fub  lumine  tradlus. 

T u coeli  maris  ac  terrx  regnator fiCorci 
Omnipotensnua  maicflas  qux  continet  aequat 
Omnia  finem  adimcnsipictatc  potentia  non  cft 
I.atior.-xquipcratqj  tuas  dementia  uircs. 

Nos  igitur  preffi  tenebrarum  ambagibus  altis 
De  pelago  ftygis  umbrofo  dcliorrentibus  antris 
Q ux  folcrn  ignorantiubi  nox  fine  fidere  nunq 
Dcfinit.oramus  ucniam  :dc  faucibus  lflis 
Sufpiramus:opcm  mifcns  concede.piafqi 
Huc  extende  manus.  Opifex  opus  cmgc  lapfum: 

Et  faciles  oflrnde  uiasifineqj  laborum . 
Talibusoratesdnftis  freta  fata  fubintrant. 

R egia  contaiftu  proles  exterrita  primo 
Ccruleas  trepidantcr  aquas  igneq;  ferebat. 

Attamen  ut  raucis  furdent  clamoribus  aures 
Acthiopumifaxopccpsubi  nilus  ab  alto 
Intonat : indigena fq;  minus  grauc  murmur  aquatum 
PcrcutitiafTuciis  ita  iam  minus  ardet  in  undis: 

Et  tamen  ardet. 'agunt  xternum  incendia  uulnus. 
Aeternum  Tycio  iccur  cfl  xtci na  uolucri 
RoflraiK  in  xternas  femper  redeuntia  poenas. 

Q ucflio  Proptcrcaiuucnisdurnfcrcminifcitur  umbram 
.xm.quo  V ndc  poteft  inquit  mortalibus  eruta  membris 
aimxpa»  Q ux  tadtum  uifumcp  fugit  fub  dite  profundo 
tiutur  ab  Mens  ignem  glacieq;  pati  fqux  tanta  lacunx 
igne  cor»  Vis  flygix  ut  Trimulos  ferat  immortalibus  umbris  f 
porco  . Rerum  opifex  rcfpondit  auus:flimaq;  gcluqj 

Abfidosmfcmc  noflri  inftrumcnta  doloris 
Infrituit.-morfutncp  dcdn:quo  friingerc  pofTent 
Sorde  laborantes  animasiqux  forde  carerent: 

His  impune  uadis  omneqj  errare  per  orcum 
lusdcdit.SC  fcclcri  tantum  uada  noxia  ferit. 

Iflud  opus  natura  recens  mirata  negauit 
Eflc  fuuminec  tanta  gelumcc  tanta  calori 
Ipfa  potclriqux  tanta  poteft  darenura  nocendi. 

V im  quocp  noncmdcsiqualem  fortita  animanmm 
Corpora  funt  Cquibus  ipc  animx  fc  abfolucrc  nuq 
Anteobuum polluntjlicct  offendatur  acerbis 


LIBER.  TERTIVS.  .ccdxxvti. 
Suppi iciis  ['Nam  quando  atrox  in  corpora  morbus 
Sxuttun  alta  animi  langor  penetralia  tranftr. 

Hxc  animis  miranda  deus  duo  uincula  fcat  / 
Corpora/Sd  has  ipfascrcbi  quas  currimus  undas. 

T antus  amor'tanta  ambobus  concordia'tantuin 
Foedus  ut  abfolui  nunq  fi  luncta  / reucrii 
Si  dtfi uncta  uclint  in  mutua  uincula  femper. 
Aethcrca:  mentes  non  funt  in  corpora  prona:.  ' 

Hoc  minus  in  nobis/hoc  nos  difiungit  ab  illis. 

Hoc  facit  ut  per  fc  mentes  Sd  corpora  nullo 
Cogente  ingeniis  faciant  concordibus  unuui: 

Nec  pofTint  coniuncfta  pati  comcrtia  folui. 

Cernimus  hoc  ipfi/qnibus  cft  in  corpora  pondus 
Nefeio  quod  nec  enim  hoc  habitus  fupaddua  moles 
Sed  natura  facit  :quod  non  abolebitur  orcoi 
Sed  ucnit  ad  fupcros/idud  facit  ede  futumm 
Vt  fuadifiundtx  redeant  in  corpora  mentes/ 
Arbitriomon  ut  perhibent  faialis  olympii  * 

Sed  patris/qui  8d  fortunas/Sd  fata  gubernat. 

Cognita  funt  forfan  fuperis  ea  tempora  i nobis 
Sunt  ignota.latcnt  altis  abfconditacaufis. 

Hocauus  Alfonfum  gradiens  fermone  docebat. 
Iamqi  bis  undenis  rolcos  patefecerat  ortos 
Solibus  a pruno  rutilans  aurora  natatu: 

Q uom  fc/ ii  tardente  luto  flamifq?  pufti 
Dcfficiuntigcnua  uda  labant :(ufpiria  longo 
Preda  fonant  gcmituifato  ut  cum  proximus  xger 
V ix  retina  languentem  animam  flatufqr  fupmos 
Exili  cum  uocc  trahens  pulmo  anxius  hallat. 

Lumina  calliganuccruicibus  ora  caducis 
Infleduntur.  Aui  facies  in  colla  nepotis 
Labitur.ut  quotiens  arrenubus  hordea  culmis 
Inclinant  capita : atq;  in  fc  curuantur  hanftx. 

Ecce  iubar  fubitum  ucluti  cum  f raeda  repente  *• 
Fulgurat:8d  longo  nubes  apitur  hiatu: 
Efnulgctiradnlqi  nitor  plaudentibus  ambos  >. 
Circuit  i 8d  placido  fcdis  illabiturignc. 

Lux  oculis  infufa  fubit  per  menia  membra.  ; 

Tum  fenioptibi  luna  nouas  pleno  altera  cornu 
Inferius  Alfonf e refert  :gcrmana:parcnfqj 


alf6nsvs 

Dona  ferunt .tripliciq;  muant  opc/munercifacror 
Ac  prccibus/fas  hic  animum  firmare  labantem. 

T alibus  officiis  rccidiuum  exurgere  robur 
Incipit. Si  uolucri  fimiles  qux  pabula  nido 
Dum  ucfhgar  agris  dcphenfa  furentibus  auOris 
Atq;  repentino  uentofi  turbine  nimbi 
Ipcphcat  ad  folem  plumas/SC  terga  rcuerfum : 

Atq;  Icui  poli  uidam  hyeme  parat  ire  uolatui 
Sufccptum  gradiuntur  itertuicinaq;  planus 
Nunc  folacalcanturnunc  fundo  abeunte  natandum. 
Implicat  alga  pedcs.piceus  liquor  implicat  ulnas. 

Hic  humili  depreffa  tholo  fafligia  ponunt 
T eda  crcbi.paruoq;  abfunt  difcrimtncab  undis. 
Proptcrca  fumante  freto  ncbulafq;  uomente 
Scmpcr  in  anguflis  coeunt  dcnhflima  chuflns 
Nubila aicc  folitam  fundunt  incendia  fumo 
Suffocata  dicm.nox&chaosundiq;  tutum 
Claudit  iter  fifhint  prcffis  ucftigia  plantis. 

V ndiq;  lugentum  gemitus  Si  uerbera  longe 
Incertis  audita  locis.crgo  altus  in  armos 
Sublato  feniorpucro/quandoipfe  locorum 
Gnarus  erat  greflu  uada  ptent  arta  citato. 

Dulce  onus  Si  pictas  alacrem  fecere  fenedam.  ' 
Faucibus  crcpn  camuris  ffyga  naribus  haulfam 
Flatibus  cxpirant  longis'&  in  arquor  apertum 
Dcucniunt/ubi  rara  diem  minus  occupat  umbra. 
Tumiuucnismircratusauum  nulla  infula  dixit 
Occurrit  pelago  in  tanto  qua  'mfla  paruper 
Membra  cubent  Cubi  te  tantis  conatibus  hauftum 
Siflcrc.K  inuenta  liceat  rcquicfccrc  terra  C 
T um  feniormon  cft  noffrum  quod  fcindimus  aequor 
Natemee  agxa  nobis  modo  curfus  in  unda. 

Nulla  hic  ichnufacff  nulla  histnnacnamullx 
Cyclades  apparentdiquidum  tenet  omnia  fulfur. 
Sunt  fcopuli/funt  faxa  tamemfed  rara  perundas . 
Fige  pcdem.fiflc  mucnto  uefligta  fundo . 

Nona  rubens  aurora  diem  ducebat  / Si  altus 
CcEpcrat  xthcrcos  abfeondere  lucifer  ignes 
Nodis  apud  fuperos  certas  ubi  tempora  feruant 
Inconfufa  uiccsiubi  qtum  nodi  bus  aufert 


LIBER.  TERTIVS.  .cc.Ixxviii, 
Explicat  in  lucem  mundi  illuffrator  Apollo. 
a.  Mox  procul  aud  ito  fcnior  clamore  per  auram 
SifluunSC  fufpenfo animo uulruqi  Icuato 
Pellit  ab  ore  comam  uocicp  accomodat  aurem. 

Fatffo  iterum  clamore/ fui  tam  nominis  audit 
Principiunvccrta  finem  non  percipit  aure. 

Stant  taetti  uox  plena  fono  tam  cognita  toto  '■ 

Proximat:auditur  flrcpitusucnicntis&unda  A 

Pigra  parum  fugiens  Icntosdifcedit  in  orbes. 

A cilio  pendente  manu  caua  lumina  tendit 
Ad  flrepitu  fcnior.rupitcp  filentia  rauco 
Gutture  proclamans  / quanta  regemo;  feneo; 

Voce  decet,  flygi  a o quifquts  mcquxnsin  unda 
O precor  o felix  uenias  mihi  nucius  / adfum.  V 
Apparet  ucnicns  greflu  fefla  umbra  citato 
Q uantum  lenta  palus  finit  St  uifcofa  lacunx 
Obludantis  aqua/Si  longo  uisfrada  natatu.  > 

Vicinu  interea  quod  furgtt  in  .xquore  faxum 
Sulfurcuquondiucmfqi  liquentibus  ardens 
Pumice  iam  fcabro  fine  fulfurc  / St  ignibus  atrum. 
Confccndcrc  ran  quod  crat/quequam  c(Tc  fuorum. 

] 1 1 a u i d en  s reges  / crebri  s uaga  brach  ta  ta&a  t ’ \ 

Ictibus  elatisq;  tenax  aqua  pendet  ab  ulnis.  > 
Accelerat  ucniens.fcopulo  iam  proxima  clamat 
Regales  falucte  anima:.  faluete  futuri  ; 

Coclicoix.-fimul  hisdicftis  de  gurgite  uaflo 
Scanditiadoratisdemu  fic  regibus  inflt. 

Ciddus . O patrii  Reges  uctcris  fi  nomina  Ciddi 

Audiuiflisapud  fuperos  dum  uita  manebat/  * 

Ille  ego  terrafc  piopulos  aud  ita  per  omnes 
Tempons  illius  fortuna  5C  fata  fuere. 

Me  duce  Ferrantes  pnmum  qui  nomine  tanto 
Claruit/in  mauros  tunc  omnia  bella  gerebat. 
Nomen  id  illius  decus  a uirtutc  fupcrbuin 
Sumpfit  St  omen  habet  fauflum.fignatq;  triumphos. 
Ipfc  ualentinas  arces  amiflaq?  regna 
Q^uacliby* infida: gens  illaudata  pmebat/ 

R cftitui.Bucaicm  Mauru  qui  fortibus  armis 
Hefpcriam  delere  putans  traicccrar  arauor/  } 

Pctdomui  .rabidaq)  animam  fub  tartara  mifi. 


Inachus^ 


ALFONSVS 

Vncfium  ucro  pugna  grauiorc  uolcntem 
Vlcifci  fraternum  obitu  Bucaremq?  peremptum» 
Martegraui  domitum  dedit  hxc  mea  dextera  leto. 
At  quia  non  oritur  uiitus  nifi  culta  / fcelufcp 
Sponte  fubit/fine  labe  folent  cuadetc  pauci. 

Vtq!  falutiferum  tellus  & inunlcgramcn 
Vna  pariti  fic  uirtuti  uiaoqt  miniflrat 
Ars  cadcmilongis  artas  fudata  fub  armis 
Vndc  infignis  eram  populiqi  per  ora  ferebar» 

Hoc  dedit  exilium : quod  adhuc  pofl  quattuor  atfta 
Sicula  perdurat.  Verum  iam  mirius  angor. 

Nec  frigusmee  dama  nocet. mora  fola  molefla  eft. 
Rurfus  ut  eoas  ubi  definit  india  t terras  ■ 
Attigcro/cuflos  crcbimcmirtetad  aflra. 

Litior  occurfu  addi  armipotentis  uterqj 
Venit  in  amplcxusrmcdiaqi  in  fede  locatum 
Compellare  uirum  fhidiiscomunibus  ardent. 
Tum  ficccrpitauus.Dux  infupcrabilis  armis 
Ciddciuaq.  regna  lcuas  tabentia  dextra 
Nouimus  1 8C  laudis  noflras  peruemt  ad  aures 
Ingens  fama  tu*,  pnfeis  annalibus  inter 
Auricomos  Reges  legitur  tua  maxima  uirtus. 

Q uippe  nec  aufonii  r abio/ncc  achaica  tantum 
R egna  T emiflocli  dcbcnt/necp  punica  magno 
Hnnibalitquantum  noflcr  tibi  Bcthis  anafqj. 

T u genens  pater  antiqui.mcndocia  proles 
Heroum  fcrcunda  fuo  te  in  flemate  ptimum 
CollocatiSd  longo  numeraris  in  ordine  princeps. 
Caudice  de  tanto  furgit  fyluailla  nepotum 
Inclyta,  qui  gradiens  tua  per  uefligia  longe 
Crcuit.  & hinc  ucnicns  fauflopucr  Inachus  ortu 
Tcreferet.  na  bellagerct.  bella  ultima  Mau^t 
Ablatura  caputigcnus  euerfura  libyfTum. 

Regius  aufonias  ueniens  orator  ad  urbes 
CcrnctiK  antiqui  fcandct  capitolia  Rom*. 

Mox  reduce'pul  fis  regio  cu  bethyca  mauns 
V cnen t ad  noftros  /domita  Rex  utdor  in  arce 
Ducet  iut  accepto  fedeatcuftodia  regno. 

Q d1  ucro  du  bella  geris'tibi  plurima  Iongu 
Manis  opus  deden  t flygios  abolenda  per  anes» 


LIBER  TERTIVS. 


.ecdxxix. 


Nil  rcor  abfurdumdonga  ert  mortalibusxquor 
V ita  proccllofumtmiiltiq?  in  rebus  acendis 
Sunt  fcopuli.mult.Tcp  uiis  fymplcgades  artis. 

Adde  n.  in  rerum  curiu  fortuna  fecundo 
Formidanda  magis.tranquillo  libera  regno 
V mit  in  aduerfis  ratio.fi  lenibus  auris 
Sors  ad  ucla  ucnit/maior  ratione  libido 
SurgitiK  incautam  placidis  naucm  obruit  undis. 
Plutonem  fugidc  fatis :dc  fludhbus  alris 
In  portum  hunc/frngilcm  fatis  cduxidccarinam. 
Nunc  memoranda  uctor  laudum  monumenta  luaru 
V oluerc.tum  locus  his/cum  larti  habitabimus  artra. 
At  nunc  unum  oro  i quoniam  mihi  (emper  eodem 
Calle  rcucncnti  nodum  bene  cognita  magn® 

Regna  domus  ditis.  Tu  qui  ftagna  omnia  lurtras 
FortionK  remm  maior  cui  cura  nouarumi 
E' are  aliquid  nam  dira  locos  tormenta  per  omnes 
Fama  rcfcitad  magnaettam  lamenta  fatentur 
VndiqrtSi  auditx  tam  uaflo  in  gurgite  uoccs. 

Tum  ciddus  tua  iam  pridem  ucfhgia  fetrtor 
Samftc  Pater  nam  te  notrtem  hanc  flutrtufqt  fcucros 
I ama  pati  fucrattuada  fcd  minus  alta  utamq; 
Pcrfacilcmtutamq;  fcqui : tccuq;  nepotem 
Ire  achcrontaxc  debentem  pauca  lacunar. 

Sed  rtyx  afliduisuentoK  impulfaproccllis 
In  dextram  lamaqt  tulit  / pocnafq;  coegit 
Cernere  quas  mcminiflc  horror.  Bu  ( 1 1 id  is  ars 
Aes  ficulunvDiomcdis  equi  ludibriadun 
Mandata  Euryilhci  nugxiae  puerilia  ludo 
Ac  paftorali  celebranda  palilia  faltu. 

Sed  quid  ego  ex  minimtsimonftrarc  ingentia  pergo  C 
Immanes  squale  nihil  ualuere  tyranni. 

Heu  mifcrandcpueniuucnum  Ii  inore  fuiffcs 
Aulus  opes  pdan  mopum/fcuirc  ucncno ' 

Incertare  thorosigladiishaunrccruorcm' 

Inflamarc  odiis  & fcdiciombusurbcy 
Q_uxlocaqui  manesqux  texrunofa  manebant 
V mculaiquxuc  inter  rtridentes  uerbera  fl.imas  i 
Q uam  bene  florentes  claudis  tyrunculus  aunos 
Ante  ucncnatos  ufu  atq;  libidine  lenius. 

X 


I 

Primus 

locus. 


ALFONSVS 

Dum  rude  pedtus  adhuc'dum  innoxia  uiuitur  artas. 
Felices  qui  ne  in  tantas  dcfccndcre  clades 
Compellantur  adhuc  teneri  infantcfq!  recepti 
M oll  i bus  e cunisigrauidauc  parentis  ab  aluo 
Antedtem  rapti  uitam  cuafcrc  nocentem. 

Ipfe  ego  (non  audita  loquar)  crudelia  uidi 

Flumina  utdi  igncmiK  candentibus  alta  caminis. 
Antratquibus  tantam  cxhallat  caua  lema  mcphiuta 
Vt  procul  olfatu  (tam  dirum  cxpirat  odorem) 

T abifico  perimat  mortaliacorporalongc 
Acriusiac  Itbycx  curtos  baltli  fcus  harenx. 

Lata  fub  cxquiliis  oriens  a colle  quinni 
T senarium  penetrat  fubicr  phlcgethonta  uorago 
Ora  patent  qtum  hcrculcasdiftarccolunas 
Fertur : & a lixo  refugit  tartcfia  calpc . 

Introrfum  ruit  in  prxeeps  immane  barathrum. 

Q uo  maois it pcflum/tanto  latus undiq;  curuum 

V aftms  effundit  fefcifundoqi  capaci 
Circuit  ingentes  maris  ufq;  ad  littora  campos. 

Per  gyrum  fpccusimanis  circum  ordine  dudto 
Sxpiusiad  fumum  roflris  armatur  alienis. 

Hic  fixx  a femore  a lumbiriK  ab  inguine  pendent 
Infignes  animx  quarum  illurtrata  (uperbo 

V ita  magirtratu  fucrat/quibus  infula  rafum 
Vclauit  (aerata  caput  .gens  fordida  fluxu 
Fceminco.gcns  rtupra:nx/8C  adultera  raptu 
Inccrtucp  nocens. fignant  fua  nominaqueqj; 

Et  magnis  incifa  notis  ad  pcdlora  fulgent. 

O qualesquantofq;  oculis  dum  fingula  lurtro 
Perlegi  agnouiqj  utros  quomm  alta  fcpulchris 
Celte  laborans  multoq;  micantibus  auro 
Membra  cubant. qux  fufpicicns  rude  uulgus  adorat, 
Q uicquidapud  (uperos  thalami  fine  tcftchlcntcs 
Dcliqucrc/patct. nec  habent  ucljmina  culpx. 

Cunta  aperit  fccrcta-dicstcx  tempore  ucrum 
NafcitunK  uemens  xtas  abfeondita  pandit. 

Hic  pendebat  adhuc  fexum  mcntitauinlcm 
Foemina'cui  triplici  phrygiam  diademate  mitram 
Extollebat  apex  .8C  pontificalis  adulter. 

Sunt  quxdam  uacua  incuruis  mucronibus  alta 


! 


LIBER.  TERTTVS.  .cc,lxxx. 

Roflra  e tartarco  nuper  tranfl.ita  profundo  / 

Vulcani  crude! is  opus/candcntia  fcmpcr' 

In  medios  abeunt  ignes : ubi  femoneflus. 

Huc  fama  illuRres  animas  a Thybridis  alueo 
Aducntare  crcbo  qux  fint  fpedtacula  toto. 

In  medio  confufa  cohors  iaiflata  per  ignes 
Flanti  bus  S£  arcum  rapientibus  omnia  uentis 
Spargitur  .intorto  glomerata:  in  turbine  flamx 
Dant  fremitumiqualcm  ionio  niger  inatat  eurus' 

Q uom  Rhodon  Si  cretam  pclopifq;  fonantiafaxa 
VerberatiK  fcopulos  ithacasifrontemqt  pachini' 
Lcucadaqj  excclfam/5C  parux  nemora  alia  zasynthi. 
HincfmuscxcuiTcnscampani  ad  Rumina  fami 
Flantibus  interdum  rtphyns agitatur/51  atros 
Flamarum  fumiqj  globos  contorquet  ad  ortum . 
Vndc  fit  ut  totiens  rapidos  uefuutus  ignes 
Euomat/Si  anerem  longe  iaculctur  aauflum. 

Hinc  etiam  cedente  folo  caua  femita  longum 
Flcdlit  itcrucniens  ripas  ad  olentis  aucmi. 

Et  rtygius  uapor  in  latices  expirat  odorem 
Sulfurcumtarcuq;  graui  loca  polluit  aura. 

Mille  uiis  umbrae  a fuperis  examine  magno 
Ccrtanm  crupunt  altx  fuperoracaucrna:. 

Et  (Tmulac  uidcrc  ignes  SC  inane  profundum 
Carccris/hotrefcunt  animisirctroq?  reuerti 
Dum  propcrant/dcnfx  fugiunt  per  nubila  turmas' 
Pcrfimilcs  auium  gregibus,  quas  proxima  bruma 
Colligit  in  cuneos'cum  matutina  pruinis 
Albet  humusimccrcntqi  aquilonibus  arua  niuofis. 

Sed  larui  pdandi  auidx  fugitiua  fcquuntur 
Agmina»8C  in  curuos  digitis  crcfcentibus  ungues 
Attonitam  plarbemiflC  trepidi  rudia  agmina  uulgi 
Compiuntiac  Ramaiy  iaculanturin  undam. 

Ipi  qui  quondam  coitus  fuafere  nefandos» 

Q_ui  fuerant  ftupnq;  duccs'uencruqi  magiftri» 

T urpiter  in  fui  tant  / ueten  icp  opprobria  uitx 
Comcmorant.  curate  cutem  duracp  fhaate 
Scabncicm.rofcoqi  genas  accendite  fuco. 

Di  Icite  librato  plantas  extendere  grciTu. 

At<j  oculis  nutuqj  loqui.caput  mdtcc  uitro 

X u 


alfonsvs, 

Fingitonatqt  manus  gemis  fcinullct  / K auro 
Ite  ciet  chorcasphrygio  caua  tibia  cantu. 
Hiclcxusutriulqi  ardctsfcd  mafcula  longe 
Amplius  in  molles  ucnus  in finuta  medullas. 
Inuigilans  etenim  rebus  natura  creandis 
Concubitus  ftcnlcsiK  prole  carentia  furta 
Odit  8£  idcirco  lodomx  fcclus  acriter  urget. 

Eft  locus  ad  laruam  uobis  qui  quxruis  auftrum 
Calle  falebrofo  labyrinihiacifqi  uiarum 
Flexibus  excelli  penetrans  caua  uifccra  montis. 
Fcruidus  inde  uapor  noftroq;  ardcntior  igne 
Difficiles  habet  cgrcffus.domus  intima  campum 
Explicat  ingentem 'qualis  balearibus  eff  et 
Si  Innui  exdufo  coeant  duo  littora  ponto. 
Fundamenta  fuper  filicum  uaffofqt  molares 
Altius  ac  ualcant  oculi  fpccbarc  uidcntum 
It  latcrutniflcxura  tholo  (ufpenfa  rotundo. 
Exterius  penetrat  nubes  s cclluq;  cacumen 
Dcfmitin  glaciem  nimbos  ubi  frigidus  aer 
A fperanunde  pluunt  nubes  ubi  fulgurat  atris 
Igneus  c nebulis  8£  fulmina  nunciat  ardor. 

Hxc  imcnfa  caui  penetralia  carccris  implet 
Ignis  ,8d  acccnfo  flimx  tonat  impetus  antro. 

Et  per  inane  uaga  (erpens  face  flutff  uat  altum 
V Iq?  tholum  flcxoqt  xffulatcraoroma lambit! 
Expiratqt  parum  Ctanta  eff  uiolcntia)  fadlo 
Inter  laxa  aditu  .ccrloq;  apparet  aucrnus. 

Sidera  (pcdbantcs  nocffu  de  puppibus  altis 
Sufpiciuntca  flama^i  miracula  nauix . 

Actn.tum  cratera  uocant  tyrrhcnidcs  illinc 
Sumus  apex  hinc  Ionias  procul  alpicu  undas. 
Igneus  indufas  imis  fornacibus  ardor 
1 orret  iSC  cxcotff  as  altum  laculatur  harenas: 

Q^ux  pelago  excepta:  fluitantdpumxqj  uidetur. 
Inde  caucmolusgcncratur  in  xquorc  pumex. 

V ldimus  hoc  horrendo  animas  ardere  camino 
Stirpibus  ambulbs  fimilcstdmfqi  miniftros 
Ccnatim  udare  luper  lulfurq;  piccroq;  s 
Et  mifcras  uncis  uerfare  tridentibus  umbras. 
Q_ui  gemitus  cj  dura  foncut  lamenta  per  antrumi 


Theodo/ 

(Ius, 


LIBER  TERTI VS.  .cc.Ixxxi. 

Non  opis  eft  memorare  mex.  qua:  uidimus  ili ic 
Cuntfta  fidem  fuperant.  fi  culmine  liber  aperto 
Igrtiscat/fi  rcmpcflas  ea  rumpar  habenas/ 
Fundamenta  foli  audebit  conuolucrc/SC  aflra. 

V tqi  metu  grauiore  animx  fubigantur/in  imis 
Faucibus  an  nixe  magnoconaminc  larux 
Conuulfodc  monte  rrahunt  imania  faxa. 

Eruraqi  cictfiant.K  ui  per  inania  pellunt. 

Pulfa  graui  firidorc  uolant  illifa  palato 

Mox  ftrepitu  grauiore  ruunt,  fub  pondere  tellus 
Itfta  gemit/faliunt  igncs.imanc  baratrum 
Intonat.SC  longo  mugit  fpclunca  boatu. 

Hic  coquitur  fcclus  ira  ferox.qux  fanguine  SC  armis 
Dclccftata  uiros  furialibus  incitat  aufis. 

Illic  elata  ingenia  SC  fublimiacorda 
Q ux  rexere  acies  SC  qux  duxere  triumphos 

V idimus  inuolui  flimis.Thcodofius  illic 
Inter  uulgus  inops  fine  maiefiate  rclitftus 
Funera  thcftalici  luit  inconfulta  furoris. 

Sic  ftrepitu  ftrepitus.  fic  xftu  eliditur  xftus. 

Incipit  ad  collem  fecit  cui  nomina  lanus 
Ianus  apud  ucteres  tenuit  per  regna  latinos. 

Antrum  ingens  curuis  penetrans  Acheronta  latebris 
T endit  ad  occafum  late/ciminuq?  fubintrat/ 

Sulfucrci  fq;  rigat  uiterbia  fontibus  arua 

Mox  mare  tyirhcnum  uerfus  declinat  in  auftrum 
Et  fpumante  aluo  pyrgos  adit  atqi  grauifas. 

Vi  aimus  hic curuo  rraictftos  guttura  ferro 
Per  fpincta  trahi  nudos/pcruitrca  frufta/ 

Per  filices  duros/per  acuto  marmora  dorfo 
Per  nemoraatq;  humiles  fuccifo  caudice  truncos. 

Et  rigidis  tandem  flagris  ac  ucrbcrccxfos 
Rupibus  ex  altis  fubiccfta  in  ftagna  rotari . 

Educftofaj  ite» ac  montana  per  inuia  tratftos 
Prxcipitcs  uolunac  ladlan  ex  aere  in  undam. 

V ndam  exultantcm/ac  bullas  feruorc  cientem. 
Mirabar  tumidos/ res  ui  fu  horrenda/draconcs 
De  tellure  caua  quofdam'dc  angite  quofdam 
Sanguineo  ntftu  atqj  oculis  ftimantibus  ire 
Impete  cum  tanto/SC  coelo  capita  alta  ferentes 

X iis 


ALFONSVS 

Pellere  Turgentes  fquamofo  pedore  fludus . 

Et  nigra  ingentem  f ignare  per  aequora  fulcum 
Corrcptafq!  uocarc  animasiK  hiatibus  atris 
CondcrctX  excretas  ltc^  abforbere  capaci 
Faucc.famcs  tanta cfi  animarum  ac  tantalibido 
Cxdis/K  egeffx  decies  toticnfq?  uoratx 
J\Jon  facient  uafti  fpaciofa  uolumina  uentris . 
Funereis  non  cft  epulis  modustxquora  donec 
Ingredi  lemures  uul fas  edentibus  umbras 
Per  cautes  iterum  perq:  afpcra  faxa  uolutcnt. 

Per  uada  per  fcopulos  flagrans  rabido  ira  ucneno 
Inuclntur .tortos  ad  tempora  ucntilat  angues 
Trux  ncmcfis.uolat/ut  udo  cita  fulmine  flima, 
Ipa  fuperborum  domitrix  gerit  ipa  choragum 
It  comnes  acuens  furit  agmine  tiliphonax». 

Hx  funt  difficiles  ammx  quas  dura  coegit 
Ambitio  nimium  fapcrc/8C  fibi  fiderc/lcgcs 
Et  dccraa  patrum  nil  pcndcrctfafqt-fidcmqt 
Affe  minus  rigidis  frontem  ccruicibus  altam 
T ollcrc/turgentcs  buccas  iK  grandia  uerba 
Rumpcrc/dc  bellare  parem/ndere  mmorcnu 
Et  ladarcgcnusmulli  parere/ fuuq; 

Excufarc  nefas  non  calbgare:  nocentes 
Cenfura  taxare  grauiucmaqj  negare 
Supphcibus/noua  molin  tormenta  / parare 
Arte  penllxa  fxuo  inffrumenta  dolori. 

V idunus  ingentes  laruas  membrofaqj  monflra 
T nfle  giganteis  ad  opus  fudarc  lacertis  t 

Et  ferram  alterno  jrahere  atep  impellere  nifu: 
Subicdofqt  fecarcartus/Si  dente  cruento 
Frangere  ad  extremas  fupmo  a ucrticc  plantas. 
Corpora  mirabar  pedibusconucrfa  fupints 
A trabe  pendere. Si  rurfum  rcfecata  coire 
Vifcera'  fufpcndi  rurfum'rurfumqj  fccari. 

Hi  quibus  in  uita  licuit  torquere  nocentes 
Crudeli  officio  nimiumcrudclitcr  ufi. 

Q_uiqi  proccllofisin  fedicionibusolim 

V crfati  dolucre  atrox  fcelus  ante  fepulchrum. 
Hic  rota  in  lmmcnfum  radiis  abeunnbus  orbem 
Vertice  fcrrcflum  fupcrarqm  templa  fragolts 


LIBER.  TER.TIVS.  xc.fxxxu. 

Cauti  bus/&  duris  adeundam  anfradhbus  ardem 
Nube  modo  ablcondinmodo  culmine  luridus  albo 
PanditiSC  hifpanis  aperit  fua  mania  nautis. 

Hinc  atqj  inde  premit  montes  adamanrinus  axis: 
Quem  gemini  uerfant  imam  mole  gigantes 
Antiqua  de  flirpe  fati/quom  foemina  laruam 
P afla  laborabat  fub  onurti  pondere  nentris. 

Littora  calce  premunt  arquant  iuga  fronti  bus/ora 
Ignea/flamigerant  oculnpro  crinibus  hydri 
Circu  colla  Icuant  exettis  guttura  1 inguis. 

Amento  coma  frondofis  procerior  ornis 
Dcfinitincrifpanigrum  lanugine  pctflus 
Incumbunt  humeris  opcniuolat  arduus  orbis 
T am  uolucri  curfu'tanta  ucrtiginc  ut  ingens 
Sibilusaudituhorrcnduscaua  tartaraSC  ipas 
Dite  fub  obfcuropofitas  ex  terreat  umbras. 

Curuatur  lacum  roftrata  tridentibus  unas 
Radit.SC  exangues  animas  rapit  < atq?  rotatas 
Circuitu  ingentitrans  alta  cacumina  montis 
laedat  in  oppofitx  ardentem  conuallis  aucrnum. 

Inde  iterum  fimiiis  magno  molimine  raptas 
Machina conuolucns  ualidc  in  uada  prima  retorquete 
Hi  funt  qui  fibi  non  populis  regnare  uolcntes 
Ciuibus  oppreilis  fefc  fecere  tyrannos 
Et  calo  miferantcpriulq  delinat  attas* 

Q^uod  rarum  inucnics/mcntcm  pofucrc  fuperbam. 
Progenies  ha:c  fera  malis  in  fxcula  tantis 
Languet'SC  inueniuntuix  longa  piacula  finem. 

Sunt  quoqt  qui  funda  laculifq;  petantur  Karcu 
SempcriSd  expediant  nudis  noua  uulncra  membris 
C ontradhs  gemebund  i humcns'K  fuppl  ice  uul  tu. 
Defcdli  tremuli,  attoniti  fpirantibus  .xgre 
Faucibus  afpiciunt  fata  impendentia  femper. 

Nam  deus  id  genus  erroris  crudelibus  umbris 
In  grauc  fupplicium  deditiut  mortalia  membra 
Se  non  dum  pofuiffc  putent,  dementia  reddit 
Immemorestqui  fupraalios  faperc  ante  uolcbant . 
Nant  per  inane  manus  uanifq;  laboribus  obdant 
Miflilibusifcncntc  uno  uolat  eccc  per  auras 
T clum  aliud.uadoq;  aliud  tam  mittitur  arcu. 


alfonsvs 

Nec  rcquies/ncc  mors  leuat  cxpcclata  dolorem. 
Stant  qucrno  affixi  clauis  per  petftora  adadtis 
Per  femora  X furas  X per  ucfhgia  trunco. 

Hi  foliti  humanum  gladiis  haurire cruorem 
Q uatiuor/xtnxos  poflq  exegere  per  ignes 
Sxculaifupplicio  tali  exercemur  ad  annum. 

Scilicet  ut  dura  citeciari  ab  imagine  mortis 
Q ux  fecere  ferant. mox  ad  glaciale  trahuntur 
Aequortubi  xquales  pendunt  in  frigore  poenas. 

T al ibus  urgentur  fatis  crudeliter  aufi 
Q ui  fcclus  hoc  animi  latebris  imanc  repoflum 
Abfconderc  diurnccdcterfcrc  fatendoi 
Annua  cum  uerni  rcuocant  ieiunia  menfes. 

Sed  noxam  lenta  in  plures  mora  diftulit  annos. 

LIBER.  Q^VAR.TVS. 

VSONIOS  INTER  CAMPOS 

a littufq?  ficanum 

Subter  aqm  pelagi  fubter  tyrrheids  udas 
Inclinat  qua  prona  uiam  titania  lampas 
T cllurcm  ingenti  cauat  antrum  immane  theatro: 
Abfidibufq;  altis  tantos  fc  attollit  in  arcus 
Pelion  ut  totum  concludere  poffit'&  othrymt 
Ac  iuga  bcbricix  retinent  qux  nomina  ny  mphx. 
Foeta  igni  regio  flamifq?  furentibus  ardet 
Intus.K  in  culmen  fugiens  uagus  ardor  apertum 
Fludhaat  crucians  nigras  in  fidera  nubes. 

V t fama  cft  illuc  proles  touis  Aeolus  olim 
Deucniens  feptem  terras  marisxquorccindlas 
Aeoliam  dixittquarum  celeberrima  nomen 
Regis  habens  primi  liparc  uulcania  tellus 
Attollit  faxofum  apicem  lyciamq;  chimcram 
Igne  imitans  cclfo  undantes  de  culmine  flamas 
Euomit/horrcnda  infolius  fpedlacula  nautis . 
Plunmushic  laris  crepitans  incudibus  umbras 
VrgcnSCafliduo  contundit  malleus  i<3u. 

V ocifcrant  .fonat  inanme.  dixere  pnores 
EHc  fub  ar  ienti  tel  lurc  T yphoca  daufura: 

Atqj  giganteo  flamas  accendere  flatu. 


LIBER.  QVARTVS.  xc.Ixxxiii. 

Hioquibus  incodis  ftmulare  coloribus  aurum 
Et  furum  fignarc  notis  mendacibus  xra 
Suafit auaricix  nunCj  faturata  libido. 

Hic  nodluma  luunt  furta  SC  penuria  / SC omnes 
Diuitias  uiifraudodolis^c  fcenorc  partas. 

V idi  SC  in  obfccnis  ferobibus  tenus  aure  fcpultos: 

Q uos  larux attractis  in  dor  fum  frontibus  ora 
Tollerc/Si  inuitas  fauces  aperire  coanffant. 

Diuiduas  dauisSC  aheno  forcipe  malas 
DifTociantiatq?  argenti  fcmcntis8c  auri 
Ac  (i  uentofum  latices  mittantur  in  utrem' 

Pocula  plena  fuperfundunt  undante  palato. 

T artare* ncxfhs  famuli  plxbsafpcra  flaccis 
Auribus  in  fcapulis  uerfis  ac  uulubus  atris  • 

Accingunt  operi  pars  longa  bidentibus  antra 
Suffodiuntsfuffofla  alii  ccrmcnta  legentes 
V imincos  implent  cophinosioncriqi  ferendo 
Inclinantur  .eunt  greflu  rcdcuntqj  citato. 

Attritofq;  cauis  humeros  fub  corbibus  aptant. 

Aerea  uafa  parant  alii : crateres  ahenos/ 

Ferrea  labra  finum  late  cxtcndcntiaimagno 
Dolia  ucntrc.lacus  maiorcicauofqj  lebetesi 
Sufccptura  auri  fluxum  inflrumcnta  liquentem. 
Laiuarum  genus  indomitum  uulcania  proles 
Expiransmatc/narc/oculisiorciauribusigncm 
Stridentes  faltt  ante  focos  :8d  l.vta  piorum 
Suppliciis  capitale  odium  SC  fcntans  acerbam 
Sxuicicm  exercent : poenx  genus  omne  uiciflim 
Experti  tormenta  iterant  / qux  atrocius  urgent. 

Pars  fatagant  curfus  aperire  uiamq;  metallo 
Expediunt  raftnsiduCtucp  canalibus  aurum 
Excipiunt  gcrulisiSi  pocula  dira  mimflrant. 

Sunt  qui  1 igna  fcccnt  longafq;  fccuribus  omos 
Demoliti  alte  cuneis  in  utlccra  adaefis' 
Dilaniant.undcxternis  alimenta  caminis 
Suppcditcntionus  ineuntis  ccruicibus  ingens 
Subucclant/cumulantqifocosniolnninc  magno. 
Irritant  aln  longis  incendia  contis. 

Ligna  crcpantilcinnllai^  creber  emicat  ardor: 
Humidaiimmiumcaclxmodoroboralylu*  '. 


ALFONSVS 

{ Ignibus  obfiAunt/AipuIis  arrcntibus  inflant: 

1 aurinos  adhibent  follcsicincrcmqi  per  atrum 
Genua  trahuntipronifo?  uomunt  e faucibus  auras 
Solliciu'mora  ne  miferis  ferat  ulla  quietem: 

Sic  torqncturopum  improbitas  turpi  anxia  queflui 
Q^uifitiqi  tcnax:nccno  qui difTipat  aurum 
Prodigus  in  Iuxum'uanocp  fupfluit  ufm 
His  coquitur  flamis:utcxra caloribus  hifdcm 
Liquitur:  HL  durefcit  humus,  fcd  mitior  Orcus 
Hos  pmit:ut  media  minus  a uirtute  recedit 
Id  uicium.partitur.n.non  furripit  aurum. 

Rupe  fub  cxccl  fa  crcfccntis  in  aera  faxi 
Fronte  quod  incurua  fcopulos  & cornua  longe 
Proncicns  caput  cxtcndit.-cafumqj  minaturi 
T erra  hiat late  ardentem  facit  area  circum. 

Hic  di  Aindt a focis  fubter  fl.Imaniibus  altis 
Subnixam  tripodum  fulcris/frixoria  toto 
Ampla  Cedet  campormurmur  flrepit  undiq;  raucum: 
Stridcntiqi  cause  fumant  fartagine  cautes. 
i . Flama  fcquax  lambit  nubem  fcruentisoliui: 

Cxrulcuqj  agili  flexu  dcpafcitur  imbrem 
Huc  tradlos  nigcrcx  magna  fornace  mini  Aer 
V idtiraati&  An  tflo  pauidos  exenterat  enfc: 
Semineccfqj  artus  in  uafa  fonantia  ladat. 
Extendunt  alti  cratere  natantia  magno 
Corporjidentatoq;  premunt  fallentia  ferro. 

Hoc  uiduas  inopes'SC  patris  egentia  cura 
Pignora  praedati  tn  Ac  mucnerc  lauacrum. 

P ars  libyes  abit  in  dextram  i cui  nomina  fecit 
v Mater  AnAabigcminas  ubi  RuCpuma  fyrtes 

Profpicit : 6C  tyria  ueniens  ab  onginc  leptis. 

Hic  latet : SC  ferpit  nigros  ufqt  ad  garamantes 
Traxeps  fub  tellure  (pecus  Arata  ignibus  atris: 
Serpentum  domus  :8£  trucibus  Aabula  alta  ucncnis. 
Omne  quod  xthiopcs  fub  adufli  fidere  cancri 
Omne  quod  xgypti  Nilo  Aagnante  lacuna: 

V lrusalunt.quoa  defertis  habet  Aphnea  campis: 
Aphnea  monflro^gcninx  ubi  lupitcr  hamon: 

Hic  habitat.colubn  magnis  glomerantur  accruis. 
Sedilis  ardenufcinullatluoiinc  Buffo 


r 


LIBER.  Q^VARTVS.  .cc.Ixxxiiii. 
Ventre  boucm  rcfcrcns.K  hiulco  dipfadcs  ore. 
Saruaqi  multifido  cornu  portenta  ccraflcs : 
Hydroruq;  greges' longa  armenta  draconum. 
Amphifibena  biccps/K  formidabilis  icffu 
Afpis.X  inflatis  Prcftcrquifaucibusxftum 
Expuit.  immcnfumq;  trahens  Hxmorrhoys  orbem. 
Pitfta  cutem  fcytalc.turpi  Boa  flexilis  aluo. 

Mole  breuis  fcps/pcftc  ingcnsncc  uifccra  folum 
Sed  fimul  oflauorans.cladcs  famofa  chelydrus. 
Chcncris.K  emonens  infauflo  uipera  partu. 

Et  Natrix  inimicus  aquis,  flaucntis  harenx 
Aemulus  Hammoditcyomncs  fimul  agmine  fatfto 
Corripiunt  inopes  animas.  8d  dente  per  artus 
Pcftifcro  graflantur .agunt In  guttura  ridus. 

Nam  prius  intorto  uerfata  uolummc  cauda 
Membra  ligat. tum  merfo  intrant  pcordia  roflro. 
Difccrpuntalii  defixo  in  uulncra  morfu 
V i fccra/8£  cuulfis  rabies  immergitur  extis. 
Auribusarredhs  aln  flillantia potant 
Vlccra.pafcuntur  fanic'8Cputrcdinc  uiuunt. 
Vidimus  anguftodutftas  a frumine  linguas 
Fune  trahiiprcflifqt  fcqui  ccruicibus  umbras 
More  boum  i ftimulo  cum  terga  fcqucntia  ucrfo 
Prxuius  ad  uacuum  temonem  inuitat  arator. 
Nccnon  S£  frenis  quofdam  fpumarc  eruentis: 

Et  uerfis  in  humum  uohs  reptare  per  ignes. 

Hoc  cft  infelix  hominum  genus  illa  nefandi 
Colluuics  uulgi  flygio  laclata  ucncno: 

Cui  grauis  cft  alienus  honorrquam  gloria  torquet: 

Q uam  laus  offendit  quam  nil  nifi  tnftc  8 i amarum 
Oblaftarcpotcft.qux  lufcitat  armamoucndo 
Infidiatriccs  linguas  8C  noxia  uerba. 

Heu  crudele  ncfasiK  incuitabilc  uirus/ 

Naturae  fcclus  inuifum.  tctcmma  pellis/ 

Dctcftanda  lues  8 L incxcufabilc  crimen : 

I-ongus  ad  xgypti  ftagnata  paludibus  arua 
Limes  8£  intorto  uia  flcdlitur  inuia  greflu.  * 

Plurima  tranliliens  coccis  labcntia  ripis 
Flumina ' SC  ignotisortos  e fontibus  amnes. 

T um  geminas  agit  fauccsiporrcdlaqj  longe 


DigiiizGci.ty 


■ 


•E. 


AI.FONSVS 


Vndiqi  paniceis  fpacium  carbonibus  omne 
Sternitur. hic  duro  rigidi  de  robore  fem 
Multa  fedet  crates  cubitis  fufpenfa  duobus 
A tcHurc.minor  capit  agri  iugera centum. 

I.tcilorcs  crebi  turba  implacabilis  urgent 
Exangues  illuc  animas.ucxantcp  catenis 
Implicitas 'Si  nodofis  complexibus  anant 
In  tergum  cadcreiSC  flagris  dare  petilus  8£  aluum' 
Pollcriora  igni.fl.imifq;  8 C uerbere  pictili. 

Soluitur  alTa  cutis  pingui  pluit  imber  adufto. 
Exhallata  focis  nubes  coit,  atilacp  uento 
Cum  nidore  procul  rapitur,  pcnctratq;  fub  alta 
Tartara ' & cl atis  ucnicntcm  naribus  auram 
Cerberus  olfaciens  lambit  tribus  aera  linguis. 
Vocifcrant/flridcntmlulanttduq?  intima  carpens 
Exta  uorax  etiam  pr.rcord  ia  corripit  ardor  > 
Innixecubitis  certant  extollere  lumbos 
Incaflum  3C  duncstSC  contra  uincula  pugnant. 

Aera  crepant  coli  i fa.gcmunt  fub  pondere  crates. 

Ore  truccsiirauiolcntt  atrocibus  armis 
Stant  circu  uolitantqi  fuper  Arepituep  minaci 
V erbere  compcfcunt  Icmurcs:fudibufq;  rccuruis 
Infultare  uctant:8C  ferre  incendia  cogunt. 

Et  quot  iens  clamare  parantlcmur  ocyus  aura 
Ora  petit  fudibusiprolnbctq?  occludere  fauces. 

Mox  comites  cinere  ardenti  SC  torrente  fauilla 
Vocem  lnhibcnt.pruna  atqj  a-.nbuflos  madere  torres 
Dentibus  tnuitis  niiluqt  urgcnturhiulco. 

Sunt  latu. e quibus  id  cura:  cll'ut  pingue  fuillum 
P refigant  uembusiflutdoq;  in  fomite  flamas 
Accipiant  liquentq?  fuper  fumantia  membra 
Flama  pluit. longx  fltllant  in  corpora  guttae. 

Hic  pmitur  parafytorumilurconum  epulonum 
Colluuicsdoliti  menfis  falianbus  aluum 
Tendcrc.Iaunciamqj  fcqui/mcnfafq:  dapales . 
Immunda:  infamefep  animatnllaudabilc  quondam 
V ulgus.ad  has  cpulas/K  ad  haec  conuiuta  miflum 

\ 


Brachia  complexu  cohcunt  falcata  rotundo. 
Acthiopumuicina  folo  fuppofla  calenti 
Sol  (licio  SC  nimiu  fcrucnri  torrida  cancro. 


LIBER.  QVARTVS.  .cc.fxxxy: 

Ante  iter  ad  fuperos.  hxc  funt  pludiaad  afira 

V nargenus  taceo  (ad  fuperos  nc  forfitan  uncj 
Fatfli  rumor  catiuiuofqi  infamia  tangat) 

V mbra/inter  plxbcm  hanc  olidam  tum  forte  paru  per 
I.ibcra/dum  (ludio reparandi  incendia  lictor 
Comprimit  eoliis  undantem  follibus  aurami 
Vt  me  conucrtcns  acies  agnouit /oborto 
Ingemuit  flctudachry  mifqi  cadentibus  inquit 
O quodam  uicinc  meis  Cidde  inclyte  regnis 
Illecgo  Rex  qui  tantus  cramiqui  tanta  moucbam 
Bella  per  hcfperias  / Alcmanoruqi  per  urbes » 

Sic  crucior.magno  xthcrci  fub  pnneipe  mudi 
Perfonx  nulla  cft  ratio .ualet  unica  uirtus . 

Pauca  licet  fari.ad  fuperos  fi  quando  redibis/ 

Fac  precor  agnofeant  qux  fint  tormenta  fcpultis. 
Nam  plcriq;  omnes  qux  de  Plutone  feruntur/ 

Qux  de  dite  legunt  iftis  comcnta  diebus 
V ana  putant :hos rumores hxc  fomniauitent. 
Ingluuies  habet  has  menfas  poft  fata  fecundas. 
Dixerat. extemplo  luitor  uolat  agmine  magno 

V ultuns  ora  gercnsmcftigia  pnma  leonis' 

VIrima  bellatoris  equi' nigrantibus  alis 

Vcfpcrx  aucm  rcfercnsiK  que  tenet  unguibus  ignem 
Coniicit  in  fauccs/digitifqj  arat  ora  cruentis. 

I5c  fuga  celer  cuafi.  Dum  extera  lufiro 
Scire  locos  omnes  cupiens  auidufqi  uidcndi' 
Littoratran  ficram  fpumante  rubenua  ponto/ 

Q ua  folymi  fugere  patris  Pharaonis  acerbum 
Imperium. fegnes  fruticans  ubi  gleba  colonos 
Reddit  apud  nigros  arabcs/nabathxaq;  regna. 
Continuo  per  fpeluncas  audi  ta  gementis 
V ox  populi  confufa.uclut  fi  multa  uiroty 
Milliaplorantum  carant. ucfiigiaprcffi 
Horrenda  ignotx  tremefactus  imagine  notflis. 
Obftupui  mente amifla. nam  lurida  nubes 
Latnnalis  odor  de  luce  carentibus  antris 
In  faciem  fpirans  animam  condufit  in  imo 
Pedlorc/K  obfefia  ccflauit  anhcllitus  aura. 

Mox  afifueta  ferens  xgre  minus  antra/  fubiui . 
Eccecatctuatim  languens  inexdere  uulgus 


' ALFONSVS  T 

Intueor/ftimulifqs  boum  de  more  p undas 
Acribus  urgcri.noua  me  ad  fpccftacula  (ifto 
Poft  immane  latens  faxum  quod  rima  dchifcenS 
Partit/SC  admittit  uifum  difcrimine  patuoi 
Obfcruabam  oculis»ut  ptcncrcilatcntcr 
A tergo  tacituslcnto  (equor  agminapaflTu. 

In  (lenies  uencrc  agros  & in  a (pera  dorfis 
Iugera  marmoreis  falebrofaqi  cotibus  arua. 

Hic  animas  ad  plauflra  lugant/SC  lora  miniftri 
Ferrea  circudant  mgulo  < mga  ferrea  collo: 
Stridcntc(q;  rotas  oncranttmox  terga  cruento 
Atqj  nates  mucrone  pmunt.pcr  inertia  faxa 
It  per  inxqualcs  fcopulos  uia.fcrrcus  axis 
Pondere  (ub  tanto  ftridcns  acccnditur:orbc 
Scintillat  conuulfa  (ilex,  labor  iflc  quietem 
Ncfcit.SC  afliduum  lenit  mora  nulladoloremi 
Donec  frigentes  animas  ignaua  relinquat 
Segnicics/multoq;  madens  fudorc  fatifeat. 

Hx  refides  umbrx  / quarum  pcordia  torpor 
Occupat  exanguis/  fomniq;  ignauia  mater. 

Sunt  alixplures  dextra  Ixuaqi  laicbrx 

Qqaas  numerare  labor.Calor  liadlcnus.ultima  regna 

Fngida:8C  in  boream  longo  uergentia  flexu : 

Atqj  iterum  auroram  finibus  repetentia curuis. 

V erum  ea  qux  fando  celcn  tranfegimus  orfu 
Non  fcclus  omne  lauant.fcd  quod  radicibus  altis 
Fortius  amplectcns  animas  adigebat  in  omne 
Grande  ncfasconcrctohabitudongoqi  trahebat 
More  catenatam  circum  malagaudia  mentem. 

H is culpx uulgaris onus/ cum  falfa  uoluntas 
Blandimenta  fcqucns  cadit  i 8C  ptefa  rcfurgit' 

Nec  lacct  in  uicio  / fcd  lamentata  ruinam 
Non  fatis/urendum  facinus  poft  fata  relinquit» 
Exandatur  aquis/curfuqi  abftergitur  ifto. 
Extirpanda  mali  icncns  plantaria  in  herbis 
Mortales  adolcre  (inunt  SC  (urgere  in  altum 
Perfimilesxgro/qui  dum  primordia  morbi 
Ncgligit/ ignorans  facit  (medicabile  uulnus. 

Finit  cid'  T alia  narrantem  rofco  fupaftit  1 1 ore 
dus , Spiritus  infanu  fimdisicui  latftca  colla» 


i 


LIBER.  Q_VAR.TVS.  xc.lxxxyi. 

Aurea  cxfaricsgemis  toga  diucsSiauro/ 

Pedtus  8i  os  illuftrouelutcum  nodtc  fcrcna 
Lucifer  afccndcns  flagranti  fidere  potuum 
Vcrberat/K  tremulis  ardens  fcinttllat  in  undis. 

Arcp  lcui  plaufu  alaw  fufpefus  in  aura 
• Sic  ait.O  fegnes  ammxqux  tempora  fando  ) 
PcrdittVK  linguae  fhtdioindulgctis  inani'  . 

Vos  incautus  amor/pictas  improuida  fallit. 

I fla  quies  annis  aliquid  fclicibusaufcrt. 

T anta  uiatori  mora  noxia  i fenus  itur  > 

In  patriam  cum  dulce  aliquid  contatur  euntem. 

Dixit  8i  ambrofix  gutto  caput  ora  lacertos 
Pedtus  Si  albentes  humeros  irrorat  eburno. 

C on  tinuo  uires  odor  excitatnrrigat  omnes 
Lxticia  ncruos  Si  dulci  ardore  medullas  >. 

TaIibuscxcitimonitis8irobore  madti  /7 

Ire  parant.flctu  in  teneris  complexibus  orto 
Ofcula  dant  curfumq?  uix  tenuere  priorem. 

Ite  triumphales  anime  clamabat  eundo 
Ciddus  inelyfiisrcquicsillaultima  campis 
Nos  quoq;  noftra  manct.fupcras  feliciter  arces 
Q u.xritd8iantiquosregesfaIucrciubctei 
Ferrantem  ante  alios,  alios  procul  alTonat  Eccho. 

V entum  erat  ad  cancri  metas/ubi  fignifcr  urfam 
DcferitiSi  T itanis  equos  conucrtit  ad  auftrum 
Acthiopum  fubter  campos  Si  tornda  regna. 

Iam  ftygis  atqi  Acherontis  aqux  poft  terga  relidtx/ 

Et  lxthea  palus.  Cocyticp  ampla  fccabant 
Aequora  fcfli  itcrumlongifq?  natatibus  xgri. 

Iamq;  pruinofus  cybelcia  fclta  noucmber 
Ferix  mo  Egerat/atq?  dies  aderat  faccr  omnibus  umbris, 
tuorum , Eccc  procul  qua  prima  patet  ftygis  ardua  magno 
Pona  aditu  fcabroq;  alte  fufpcnditur  arcu/ 

Lumen  adeft.ctcnim  ucnicns  ex  aahere  diuum 
Sancta  cohors  feptem  radios  accepit  ab  orbe 
Solis/ut  obfcuro  lucem  prxbcret  aucmo. 

Sic  igitur  detedta  crebi  fquallcntia  regna 
T ot3  fcmcl  patucrc.finus  tenebrofaq;  dudum 
Luftradies  apent.  uapor  exhallatus  ab  undis 
Catdit/Si  imiilo  fub  tartara  pellitur  auftro. 

Y ii 


alfonsvs 

Iatn  minus  inferni  mugii  fragor,  occidit  ingens 
Murmur  ut  cxtmdfis  quotiens  aquilonibus  xquor 
Stcmiiur.SC  fremitum  ccffans  pmitunda  fonanicai: 
Tum  fuperi  qui  luas  erant  uclamina  claufi 
Humanos  lncut  uultus:&  mobilis  aer 
Cogitur  in  ucflcs.farrano  intingitur  oftro. 

Ducitur  in  gemastSi  mille  coloribus  omnem 
Accipit  (ut  uifum  cfl  diuis  opus  cllcv  figuram 
Sic  iuperum  natura  potens  elementa  gubernat 
Arbitrio  uertenda  fuo.  caput  aurea  ueilit 
Cefanes  fpargens  dubios  ex  crinibus  orbes 
Sideream  circa  pulchro  curuaminc  frotem. 

NetWare  Si  armenio  uertex  perfufus  amomo 
E lcctri  fplcndorc  nitct.coma  prefla  coronis 
Aurctcnus  torti fcp  fluens  undofa  per  armos 
Vorticibus  i fenut  fpirantem  lenncrauram: 

Motaq;  nunc  ccruici  hxrctinunc  mollibus  undis 
Fludluat  1 8 i collo  rediens  applaudit  eburno. 

It  chorus  alternis  modulans.abicbdita  longe 
Antra  fubit  «rlcilc  mclos.iam  uerbera  ccilant: 

Iam  Icmurumlaguefcitopus.  lenita uidctur 
Ira  parum,  ucluti  quando  mh  fabula  mendaxi 
Orpheus umbroh  pctntuada  liuida mundi 
Carmen  erant  pul  fi  lemures  i longca;  fugati 
Per  maria  8i  montes  per  inancip  muia  terrae 
V ifccra.  compofitx pnmxua  ab ongmc  fraudes 
In  mortale  genus,  prcfliqt  tyrannidi  longa 
Terrigenx diuorum  irx.indignaia  tonantis 
Numina . Si  cgrcflus  pro  liocrratc  iuorum 
Rex  in  bella  nouus  .proaui  phlcgethontis  ab  alta 
Nodlc  rcucrtcntcs . rcnouataqt  ixculapulfo 
More  uctullans  folymx  noua  tepla  nouiq; 
Pontifices,  mablanda  alias  noua  ucdimaadaraSs 
Purgandis  uiafadla  animis  / fancita  piando 
Lex  Icclcri.Si  cenis  requies  concciiadicbus. 
Catibushis  lcnitx  animxibclialibus  umbris 
Hxc  inuifa  quics.audent  culpare  tonantem/ 

Q d1  fibi  non  conlfct  .q,nuncdcfxuiatirx 
Impatiens  ' nunc  fceminca  pietate  fatifeat. 

Sed  leuc  mdicium  liguas  ac  murmura  uulgi  . • 


LIBER.  Q VARTVS.  IccJxxxyfu 

Et  ridere  bonus  fo!ct&  contemnere  princeps 
V erfa  crebi  natura. pnus  uada  lubrica  tergo 
Duriciem  traxere  foli.iam  puia  l.cthe 
Fert  iter : SC  (olido  portat  ueftigia  campo 
Concretis  cocytus  aquis,  achctonticacurfus 
Flumina  fufpendunt.tacitoq;  induruit  amne 
Vnda  ftygis  prxeeps  phlcgcthon  filet  xquorc  furdo. 
Amphitheatralem  circum  facit  arca  uafto 
Circuitu.medium  dirimit  uia  limite  rctffo. 

Hinc  cauca  SC  ftatio  uulgi  promifcuatpatrum 
Hinc  locus  :8£  fandtl  fedes  orchcflra  (enatus. 
Sordidus  aulxis/non  qua:  fecere  britanni 
Tcxnlibus  lamsmcqi  teutoms  accola  Rheni/ 

Sed  melior  diuum  manus  aera  pingere  formis 
Dotfla  coloratisiparics  operitur  / SC  auro. 

Abfconditq?  litum  fcabn  fub  murice  faxi: 

Longa  quoq;  attalico  ucftita  ledilia  cultu 
Horrorem  rfygis  amittunt. Curuatus  in  arcum 
Altius  affudit  tufbamqj  Icuatur  in  omnem 
Diuorum . ccubitus  qui  cum  rcdfonbus  orci 
Ad  fcflam  ucncrcdicm  nam  magna  quotannis 
Hxc  ad  fcfta  cohors  fupum  dcfccndit  olympo 
Solatura  Tuos  ac dcfenlura clientes : 

Prima  magi  (Iratus  fcdcs.diui  ordine  longo 
Hincarqjiinc  federe  locis  in  (ignibus  omnes. 

Mox  antns  uulgata  quies/  tormenta  malofq; 

Prarco  abigit  mancs.perq;  omnia  compita  pacem 
Ere  iubet : magnoqi  tonans  facit  ocia  cantu 
Q uo  infonucrc  procul  ditiscaua  regna  profundi. 
Extemplo  attoniti  Icmures fugere  fub  alta 
Tartara  pcrfimilcscoruis/qui  Iparfa  per  agros 
Mars  ubi  crudeles  bellando  exercuit  iras 
Corpora  pafccntcs/hominum  fi  turba  repente 
Ingrucnt/confcftim  alis  tolluntur  apertis: 

Et  nemorum  denfas  craci tans  natat  agme  ad  umbras. 
Oblit.v  pernarum  animx  lidforc  fugato 
Exilium  clau(iris:8d  quo  muat  irc/fcruntur. 

In  uoccs  fcintillat amortgcfhrc  uoluptas 
Incipit:&  Ixtasuegaant  noua  gaudia  mentes. 

V t quotiens  hymenxa  epulis  conuiuia  lautis 


in 


. ALFONSVS 

Accendere  animosprimoq;  prooemia  cantu 
Iam  fonat  inflato  bcrecyntia  tibia  buxo. 

Murmur  inxquali  ftrcpuu  fremit,  alnus  illic. 
Prefliushic  ineunt  larti  comcrtia  manes. 

Vndiqi  odoratis  fpirant  afflatibus  aurx: 

Ceu  cum  uerc  nouo  pcftana  rolaria  cultu 
Puniceo  rutilant  iucI  cum  florentis  himeti 
Per  luga  flant  zephyri  ucl  per  mga  fertilis  byblx 
Nefeio  quid  coeli  tellus  habet  omnia  rident 
Concentus  chorcxq;  fonant.  numxrofa  choraules 
Carmina  uocccanitidigitiscaua  tympana  pullant: 
Talibus  officiisdiui  fua  gaudia  cenant 
In  manes  tranfferre  pios.dolor  omnis  in  alta 
Tartara  contradus  milcras  pmit  acrius  umjras; 
Conucniunt  animx  fradis  ad  compita  uinclisi 
Velfigantcp  oculis  fi  quem  fonalTe  fuomrn 
Confpiciant  populo  m tanto.  Dare  brachiacollo 
Scqilalutantumpaffim  gclftrc  catcruas 
Afpiciasammoqj  affectum  offendere  blandis 
Alloquiis' alacri  uultu  i mambufa;  Icuatis. 
Enfubitopatcr  Alfonfidc  millibus  ardens 
Emicat.  8£  tcnfis  natuqi  patremqj  lacertis 
Stringit.8£  o tandem  clamat'  mihi  candida  luxit 
Vna  aics.T u fande  Pater/tu  chara  propago 
Tu  ne  ades  Chi  ucri  uultus  an  imagine  fallor  ( 
Vitro  illi  in  dulces  lachrymas  SC  ai  ofculaucrfi 
Adfumus.hi  ucriuultusincc  falleris  aiunt. 


T e toto  quxfitum  orco  magnifqj  uocatum 
V ocibus  in  callum  totiens  per  itagna  per  ignes 
Hic  tandem  Paicr  afpicio.tua  fanda  tueri 
Ora  licet  tandemiSC  ucncrandam  agnolccrc  frontem. 
T u ucro  d ilede  puer  quem  ducere  uitam 
R cbar  adhuc-  qq  dulces  ami  fen  s an  nos  / 

Id  tamen  utiliter  fadum.  Prolixior  actas 
Peior  5C  humanx  crelcuntcum  tempore  culpx. 

Sed  tua  Callaico  genitrix  fata  fanguincquondam 
Oh  coniunx  dilecta  mihi  / quo  pedore  tantas 


V tqi  peregrinis  amor  clf  fuauilf  imus  oris 
Fronte  oculis  gcftu  uerbis  erumpere  certat 
Iunda  trium  pictas.tandcm  fic  incipit  hof 


LIBER.  Q^VAILTVS.  .cc.Ixxxviii. 

Fortunx  fatiq?  trices  / tot  triflia  bella 
Qux  noftras  ut  fama  rcfcrt/arfcrc  per  urbes/ 

Q uouc animo  tua  fata  tulit  f fuperat  ne  ( uel  iftis 
I^>fj  cjuoq;  cft  quxrcnda  locis  lam  corpore  fundta: 
b\c  Parer  Alfonfusdedit h.xc  rcfponfa  parenti 
O genitor  maiora  bonus  regnator  olympi 
Gaud ia  qux  in  ftygio  nobis  dare  deb  ui  t orco  i 
Ifta  trium  pictas  coitu  renouata  fecundo 
Aequiperat corliq;  dapcs'&  gaudia  diuum. 

O Audenn  q ucridico  mihi  pcinis  ore 

Cum  fore  dulce  aliquid  quoqj  fubtellurc  monebas. 

Eft  fub  dite  quies,  cft  in  phlcgethontc  uoluptas. 

Q_cF  uita  SC  regno  teneris  excludor  in  annis/ 
Nccgrauenccmifcrum  nec  lamentabile  duco. 

T ali  bus  orantem  crebris  lingultibus  ardor 
Occupat  8C  claufo  longum  fermone  filcntem 
Comiferans  ita  fufccptis  auus  incohat  orfis. 

Charc  nepos  telluris. ad  huc  contagia  fentis. 

Hanc  opus  cft  animo  nubem  depellere  fando 
Hxc  duo  mortales  memorant  bona  maxima  regnum 
Et  uitam  illam  inopem  morituro  in  corpore  claufam. 
Sed  mihi  fert  aliam  melior  fentem ia  mentem. 

Namqj  quid  imperii  moles  & publica  rerum 
Curaquidiobfcurisnifi  tcmpeftanbus  acflum 
Scmpcr.K  aftiduis  lactatum  fludtibus  xquor  ( 

Nulla  quies  regnis.ctcnim  uel  opta  tumefeunt 
Bella  fub  infidns/ucl  martegeruntur  apto. 

Sunt  reges  tuga  qux  inuita ccruicc  feruntur. 

Liuor  Si  ambitio  primatum  /infidaqj  uulgi 
Mobilitas  rerum  femper  ftudiofanouarum 
Sollicitant  regnantum  animos.&  pedtora  rodunt. 

Ha cc  funt  illa  quibus  regum  excellentia  fortem 
PraxcIIitcomunem  hominum,  mortalibus  autem 
Omnibus  alachrymisa  follicitudinc  fumens 
V ita  aditum/grauc  uenturos  facit  omen  in  annos 
Scit  Priamus  Priamiqj domus. fen Roma  fuorum 
Caede  madens  rcgum.poft  longa  atq?  afpcra  bella 
Ille  fuo  nil  tale  merens  in  fanguinc  ad  aras 
Palpitat. hos  fato  maion  ex  pane  cruento 
Dcpul  fas  ex  orbe  uorax  abforbuu  orcus. 


ALFONSVS 

Propterca  memori  quotiens  ea  mente  reuoluoi 
Nec  regni  iaduragrauai'ncq;  labilis  arui. 

Hxcquoqi  ni  fallor'quis  (ub  notfte  profunda 
In  ltygiis  ucrlcmur  aquisiodiofa  putanda  c(t 
Sors  minus.hic  dolor  c(t  pro  mille  doloribus  unus. 
Formido  hinc  exclufa  ncctsiquar  gaudia  certe 
Omnia  mortalis  potis  cfl  rcltnngcrc  unae. 

Hic  iter  ad  fuperos  cenumtmottalibus  anceps. 

Hic  (celeri  locus c(Tc  nequit. mortalibusautcm 
Omne  ncfas.nam  terra  capax  fcnttna  malorum  cft. 
Omniaquxquondam te  follicitarc  (olebant 
Confilia  X curas  (ludia  in  contraria  oportet 
Vertere ex  animo  labi  ucftigia  rerum 
Terrenarum toculofq;  lcuarc ad  olympica  regna. 

I5c  quoq;  in  primis  olim  poft  fata  diebus 
oie  affedtus  eram,  menti  occurfabat  imago 
Importuna  domus  inter  lamenta  rclidtac. 

Et  regni  memor  amirti  (u fpiria  X altos 
Ducebam  gcmitusttabcfcebaq;  dolendo 
Nunc  autem  illecebras  X opes  X extera  regum 
Blandimenta  minus  pcndoiq  littora  fluctus 
Q_ ui  mare  tranquillum  uenii  q fulmina  montes. 
Sic  pueri  affectum  fenior  premit,  ille  recepto 
Robore  Kabflcrfo  redit  ad  primordia  ludtu. 
Profequiturq;  dolens  afflictx  inebmoda  matris. 

Flet  genitrix. miferam  dolor  implacabilis  haurit. 
Liquitur  in  lachrymas^rcnuit  (olatia  mortem 
Inuocat.SC  tarde  fugienti  irafcitur  xuo. 

Hoc  (upcrcft  in  uita  animum  quod  mulceat  aegrum. 
Hoc  folamen  adc(t:in  quo  inclinata  rccubit 
Tota  domus. foror  hifpanis  magna  indole  regnis 
Omnia promittens/qux  Pantclilcafub armis 
ux  tomyris>quxuc  affyrix  regina  gerendo 
Imperio  exhibuit  fexum  mentita  uinlcrn. 
Omniagcrmanusiamfollicuudinctandctn 
Liber  habct/fclixq;  habeat. me  regna  (cpulto 
lam  pacata  (ilent.SC  trifha  bella  quicfcunt. 

T alia  narrantem  conteplabaturiSC  uno 
Comugis  effigie  pater  X fc  agnofen  in  ore. 

Dum  tranquilla  aics  abit  iSC  eu  talibus  aufat 


I 


LIBER.  QVAR.TVS.  .cc.Ixxxix. 
Tcmpbracolloqmisifublimi  a fcdc  loqucntcs. 

De  fupcris  unus  procul  obfcruabati&ora 
V t uifum  cft  nouiflc/lcucs  fc  attollit  in  alas 
Impiger  1 6C  tali  affatur  lam  proximus  orfu 
HcfpcniKmundi  Reges faluctc  fupremir 
Progenicsdilcdadcotdum  fanda  fubcflct 
Roma  mihi/Calliflus  eram  pia  bella  parantem 

In  genus  inuifum  fuperis  ad  olympica  traxit 
Regna  dcus.fupercll  cui  nos  donauimus  olim 
Puniceum  d ladcma  nepos  / obiturus  eundem 
Sorte  magillratum  uariatrcdurus  in  altis 
Fluctibus  errantem  fcopulofapcrarquora  cymbam 
Paffurus  gallorum  iras  icampanaqjbellai 
Diffidiuq;  patrummucj  poft  funera  ab  undis 
Eruta  tranquilo  uifutus  flumina  uultu. 

Auxilio  uent  exulibus  de  morciparcntcs 
Cum  quibus  in  fumo  dudum  uerfamur  olvmpo/ 

V os  Pnfei  falucrc  lubent : Si  tempora  uertri 
Aduentus  cupid i uobis  occurrere  (eruant. 

Sic  ait:8d  dextram  Ixtodat  SC  accipit  ore. 

Continuo  Reges/ut  cognoucrc  loquentem 
Affurgunt  proniqj  patrem  rcucrcnter  adorant 
Mox  alacres  fermonem  incut : ultroq;  citroqj 

Multa  rcccnfcntes  placidis  congreflibus  illam 
Confumpfcre  diem.fadunt  breue  gaudia  tempus. 
Sermo  erat  Hcfpcria:  pnfcum  decus : atq;  gigantcv 
Q_uos  tarrcfiacosfamaeftbcllartcpcragros 
Cum  fupcnsgcnusacrcuirum.mauortia  corda. 
Adnciunt  Abidis  IcgcsiSi  Gorgoris  arma. 

Genona:  triplicis  caulas  armentacancmqj 
Gargitium  libyds  certare  Iconibus  aufum 
Et  uctcrcs  Bacchi  comites  ea  regna  fcquutost 
Equibuscxtremodomir.umcomitatus  abortu 
Lutus  inhcfpcnispofuitfua  nominacampis. 
Additur  his  locuples  animi  paupcnmus  auri 
Par  uctcrt  Cunoidccimum  V matus  in  annum 
Fortiter  aufonio  patriam  tntatus  ab  horte. 

Ora  fubitGothus  armipotens  Sd  Vandalus  audax 
Hunnoruq;  ferox  rabics.truculcnta  fucuum 
Progeni cs/curfuq;  lcucs  recitantur  Alam.  . J 


alfonsvs 

H as  patriis  quodam  gentes  de  finibus  ardens 
Bellandi  procul  egit  amor.longcq?  uagantes 
Ac  ucjutt  quxdam  terraft:  incendia  claras 
Dcmolitx  urbes  rapidifqi  per  omnia  Hamis 
Obuia  bacchatx/fincs  tenuere  fupremos 
Hcfpcnx'  fcythicum  oceano  cohibente  furorem; 

Et  iam  fcfta  dies  ucrfo  fugiebat  olympoi 
Cum  repetens  crcbi  dominos  breuiora  faccrdoS 
ExiljaiK  facilem  paradifi  ad  limina  curfum. 

R cgibus  exorat. precibus  chorus  annuit  xquis: 

Et  ucniunt  animis  in  uota  faucntibus  omnes. 

Grata  Magiftratus  crcbi  confulta  reportans 
Partor  adhuc  Romanus  adcft'ac  talia  fatur. 

Vos  pater  aflumptosprorclligionc  tumultus 
Artertumqi  decus  fidei  meditatus  ab  orco 
Eximit  ante  diem,  curfu  fimul  ite  fecundo. 

Cxtcra  in  clyfiis  domibus  memoranda  relinquo. 
Dixit  .SC  cxtcnfo  porrcdhis  ad  ofcula  uultu 
Finitdics  Collachrymat  regefq?  piis  comploditur  ulnis. 
tnoiuoK.  Iam  tenebris  adopertadies  i iam  gaudiadaufis 
Difccdunt  hcftcmaiocis.rcdicre  miniftri 
T anarex  de  fauce  domus  .animxqi  redadx 
In  fuadaurtra  malis  rurfum  exercentur  cifdctn. 

Ire  parant  reges  numcrocp  & uinbus  audi 

Cum  plxbe  umbrarum  innumera  i qux  libera  fando 

Fada  dic  turmatim  ibat  Titanis  ad  ortum. 

Tum  fenior  dextra  natum  lcuaqi  nepotem 
Lxtus  agens  graditurTanduq;  ita  numen  adorat. 
Oratio  Magne  Pater  qui  fic  altum  regis  xthens  axem 
aui.  V t bene  confuhum  pofitij  procul  undiq;  reginis 

Ertcuclis  nec  enim  curacrt  tibi  maior  olympt 
Q_uaftygisimenfumrtudtis  xqualibus  orbem 
Sufripis.hinc  fcimus  quod  nos  docuere  parentes 
Omne  quod  ert  opus  cire  tuum,  uigilantia  rebus 
T anta  gubcrnandisai  t nil  fine  legibus  ufq 
In  tanta  fit  molc/pium  te  iudicat orbis 
Terrarummaris  aurai  caliqi  parentem. 

T u pater  & curtos  rcrum.tua  fola  poteftas 
Fine  caret  tua  terrigenas  inuida  gigantes 
Demolita  manus  congcrta  bitumine  faxa 


LIBER.  QVARTVS.  .cc.Ixxxx. 
Strautncrythrcos  fludlus  diuifit.olympum 
FixitiflC  ardcnri  curru  nrana  uolantcm. 

Cunila  potes.  Sed  amor  nihil  attentare  proteruutn 
T e finit. efl  pictas  operum  menfura  tuorum. 

Hxc  faciles  iras  facitiSi  placabile  numen. 

T u nos  aflyrio  trailos  de  pulucrc  i membra 
Q uos  imunda  grauant  / quos  intcflina  libido 
Vrit.ab  obfcura  pecudum  ratione  carcntum 
Sone  parum  procul  amotos  milWatusab  orco 
SoluisiK  ad  fuperos  fobolcm  reuocarc  caducam 
Nitcris.his  tibi  pro  meritis  cxfolucrc  grates 
Non  ego  non  centum  noflro  de  fangumc  R eges 
Sat  fuerint. minor  efl  animis  humana  facultas. 

Nos  igitur  partem  imcnfi  Rex  maxime  regni 
Exiguam  rege.  & inferni  per  inhofpita  mundi 
Stagna  uchas.feiTbfq?  breui  fer  ad  aahera  curfu, 

H.rc  ubi  diila  leui  canum  caput  aura  fufutro 
Implicuit  lun.e  fimiliycum  fera  patentes 
Ingreditur  thalamos  frigenti  pallida  uultu. 

Et  fimul  a cutuiprohpfa  crepidine  faxi 
V ox  in  luce  fonans.T uta  efl  uu  carpite  grefTum 
Iatn  gelidis  loca  foeta  uad  is : lam  flagna  propinquant 
Vltimaqaxlcihcglacialibus  afpcrat  undis. 
Iamflyga  tranfiflis  phlcgcthonteafq!  lacunas:  ■ 

Et  uada  cocyti  magno  retonantia  luctu. 
Nuncfuperefl  achcrontcx  pars  una  paludis: 

<^ux  ripis  indufa  fuis  agitataq?  curfu 
Prxcipiti  falit  in  fluiluiifrctnituq:  fuperbo 
In  cautes  irata  furit.grauis  alueus  alto 
Gurgite  ppetuum  trahit  ima  in  tartara  murmur. 
Amnis  ubi  tranfmiiTus  ent  qui  terminat  ignes: 
Frigida  fete  apit  regioaracflufq;  per  amplos 
Pigra  gelu  uada  concreto  tegit  xquora  campus. 

Hax  totidem  numero  poenas  totideq;  latentes 
Ad  dextram  Ixuaqt  finus  habet  oraiprofundis 
Fracfta  uoraginibusiquibus  excruciantur  acerbis 
Luiflibusalgetes  animxirurfumq!  p ignes 
A glacicirurlum  ad  glacie  rcuocantur  ab  igne. 

Donec  circuitu  labes  abrafapatflo 
Diffluat  :8i  fimplex  ammx  natura  fupfit. 


! . ALFONSVS 

ScJ  lios  qux  moneo  uigilanti  aduertite  fenfu. 

Pons  ttemulus  longa  & gracili  trabe  coiugat  amnem 
Sub  quo  praecipites  achcron  pice  nignor  uncias 
VoluitiSCcffufo  late  patet  alucus  xrtu. 

Hac  ltcrcfl  comune.uado  uia  nulla,  natatum 
Non  fert  unda  rapax  nccp  tali  htreana  uolatu 
Raptorem  infequitur  1 igns.necp  panica  tanto 
Agmine  per  coeli  nubem  feabfcondit  arundo. 

Q ui  pontem  ambiguo  ritubans  pede  calcat/in  altum 

Flumen  abit.rapiturqi  inferni  ad  1 imina  diris/ 

T artareuq?  chaos  rapido  uada  uonicc  merfum 
Inuoluunt  fundo  .&  fluuio  uox  clauditur  haufto. 
Nec  remeare  datur  donec  de  regibus  unus 
Iuflcrit  a luflorc  trahi  quod  uidimus  ipi 
S.xpius.in  natos  haec  crt  inuenta  rebelles 
Pcenaiquibus  patrum  grauis  atq?  odiofa  fenetrtus. 
Sed  deus  infolita  uertrum  pietate  laborem 
Adiuuat.K  breuis  crt  uobisconccffa  p auras 
ScmitaiSC  eccc  lcues  fuperi  quibus  utimur  alas 
T radimus.a  tergo  in  petrtus  ucnientia  fenc 
l.ora  fubaxillasrtnplicicp  aflringite  nodo. 

His  nedum  fluuialcuadum  fcdK  omnia  regna 
Aeterno  damnata  gelu  tranfmittcrc  fas  cft. 

Q ui  pcdibusglacicmatq;  rigentia  faxapagrant 
Oblici bus  crebris  fcopuloK/  8i  gurgite  multo 
Tardati/longo  in  poenis  mcerrore  (cncfcunt. 

His  fauor  i(lc  datur  > qui  fc  dum  uita  manebat» 
Subfidiis  inopum  gratos  fecere  tonanrit 
V cl  quibus  id  pia  portentas  poft  funera  foluit . 

Sed  quibus  ingrati  auxilia  cxpeilata  nepotes 
Nulla  ferunt  dongos  crebi  fine  fine  rccurfus 
Cu  lachrymisgcmituqi  iterant.  Patrimonia  nati 
Dilacerant  patrum  imemores.  ut  terra  fcpultos 
Ertcomplcxa/piasabolcntobliuia  curas  t 
Attufantrte  Paterne  uos  de  limitercdlo 
Pellat  in  extremas  borex  uiolcria  cautes  / 

Semp  enim  gcticis  ora  hxc  aquilonibus  alget» 
Riphcoq;  gelu  femp  grauc  fpirat  ab  axe: 
Q^uafititerfcrua.lameta  auditapauras 
Q_ux  media  eft  regiotqux  fint  cxtrcmaidoccbunt. 


LIBER.  QVARTVS.  .cc.hxxxi. 

Nam  uoccs  urrinq;  fonant.frcmit  undiqj  findor 
Horribilis.crcdas  addutfhs  faucibus  urfos 
Frcndcrc/8£  xgrotos  trcmcrciac  rugire  Icones 
AnxioK  extremo  tauros  mugire  fub  lcflu. 

Auribus  h ic  opus  e (Loculos  ubi  nubila  umcunt. 

Cum  ftrepitus  Icuam  ucniet  man  ifcflus  ad  aurem' 

In  dextram  fugc.cum  dextra  lamenta  fonabunt' 

In  Icuam  preme. cum  Icmurcs  profpcxeris  atros 
Scintillare  ocu!is'8C  rcfpirarc  fauillas/ 

Duc  fignum  luflrale  manu  / dic  nomina  magni 
Rcgis.crituobiscuntosuia  tuta  pcrhoflcs. 

Laruaw  natura  fugXKtficxpaucns/audcnti 
Si  contemnis  cuntimaicfbtcq;  tuentur 
Arte  fuam'  Ii  quid  ncqucunt/fimulanicr/3£  aflu 
Praetcrcunt.fidloq;  tegunt  odia  irrita  uultu. 

Cum  tumidi  liuoregraui  tardare  fecundum 
Annuentur  itcnmous  tum  fortius  alis 
Carpe  uiam  intrcpidus/totocp  clabcrc  nifu. 

DixitiSC  in  notdem  lumen  cum  uocc  recedit 
lama;  datis  freti  pennis  acheronte  rcliclo 
Aera  tranabant  lxti  (bidentibus  alis/ 

Pcrfimilcs  cygnis/uiridi  quos  Mintlus  Alga 
Q uosMcandcralitrquoshumida prata  cayftri. 

V ndiqi  lugentes  anim  e / f.vuiq;  dolores/ 

E puteis  lamenta  cauis  fufpinaSd  heu/heu/ 

T um  iuurnis  Pater  inquit  ades : confinia  noflris 
Verba  fonant.uidcor  uoccs  audire  latinas 
Sub  glacie.hic  aliquis  Romano  a (anguine  (urgens 
Sub  pallente  lacu  poenas  in  frigore  pendit. 

Dixit.  X in  dextrampaulum  pendente  uolatu 
Vicinam  apprehendunt  cotem  niuis  imbribus  albam 
Et  taciti  arretflis  inclinant  auribus  ora. 

Continuo  audita:  rixantum  in  gurgite  uoces 
Obtufutmpfonansduro  fub  flumine  murmur. 
Prima  fonouox  langucntnmifcrcrcdolcntum 
Papa.P.  Et  fi  ne  clamabat  feflos  fpirarc  parumper. 

Altera  crudelem  referens  Eunllca  tomo 
Intonatorc  fuper.  fiqur  puerilia  flagra 
Hadlcnus  inflixi  tergo  impaticntcrccufas' 
Q_uopacfto  nodofa  feres  atqj  afpcra  ferri 


ALFONSVS 

Pondera  intorto  findentes  xrc  catenas  i 

Hxc  funt  qux  noflns  cpulaw  exordia  menfis 
Ponimus.in  melius  crcfccnt  conuiuia.Rurfum 
Prima  exclamat. apud  fuperos  ego  templa  tenebam 
Vaticana.dabant  Reges  his  ofcula  plantis. 

Cerne  mifcr  quibus  infultcs.rcuercntia  tanti 
Nulla  magiftratus  crcbo  (Num  regna  tonantis 
Hxc  quoqj  < Num  ftygio  Chnilus  dominatur  i orco 
Pontifices  hac  mole  premi  (lcuiora  fub  ipo 
T artarco  Plutone  dan  tormenta  feruntur. 

Altera  mugitu  fonat  implacata  minaci . 

Non  animaduerfo  iura  his  damus  ordi  nctq,  fi 
Ordo  animaducm  debet  faccr/ordinc  functus 
Maicflaris  inopsiexautoratus  ad  umbras 
Mitteris  has  gemis  > oftro  exarmatu  s^Sl  auro. 
Praeteriti  nota  fola  manetteui  fidere  uanum. 

Ille  tuus  quondam  fplcndor  tua  tanta  potcflas 
Illa  fuper  terram  cum  uita  cxcedittad  orcum 
V cnifh  mifer/obfcenus/  fquarrofusjX  aud  es 
HifcereiSC  antiquos  iouis  irritare  nepotes 
Futilibus  nugis.SC  te  ladfare/q,  olim 
Inter  oues  fortints  cras  primatis  honoremf 
O ftolidimt  noxam  fic  Si  tormenta  coronx 
Atq;  magirtratusCfruftra  hec  prctcnditis)augcnO 
Difcitc  fcd  fero/  quando  cfl  refipifcecc  uanumi 
Difeite  fonunx  non  fidcrc'difcitc  fatum 
Ponerc.fola  potcfl  hominem  defendere  uirtus. 

O ubi  nunc  iautxillxcpulxmidorq;  faliuam 
Elicicnsfubi  procedens  in  fercula  feptem 
Id  fal lare  cpul um:  flauoqj  onerofa  falcmo 
PoculafSC  afliffens  lcuis  &C  corrupta  iuucntus£ 

O ubi  olorinx  fubter  uelamina  plummx 
Scrica/odoratx  chlamydesfafiatica  gaxa  ( 

Aulxata  domusffl  ratis  afarota  fudcrbis  i 
Debuit  illa  xtas  reprimi  / 8i  prxfaga  futuri 
Diccrc'forfan  SC  hxc  oli  mcminifTc  pigebit 
Prima  itcrunVmcrui  (fateor)  grauioratfcramq; 
Aequo  animotfed  danda  al  iqua  lntcrualladolori 
Te  quoq;  dum  crucias  miferos/laboriraq;  torquet. 
Si  nos  hx  ucnia  indigni/tibi  confulc  faltetn. 


F.P.or. 

minoie. 


LIBER  QVARTVS.  .oc.Ixxxxn. 
Altera  fupplicibus  magis  irritata  querellis 
O ratum  plxbs  undtacapui-ucftigia  tandem 
Mittis  in  hos  catlcs.humilcm  ucftirc  figuram 
Debueras  cum  tento  ibas  per  compita  collo. 

Nunc  fera  efl  probitas. pruritu  ardentia  terga 
Santfte  Pater  fcalpcnda  manu  hac.Tuusatq;  tuorum 
Efl  nobis  labor  ifterquicsidolor  lflciuoluptas. 

Prima  iterum. Poftq  tua  tam  implacabilis  ira 
Peigc fcnueftiga  oculis  ubi  uulncradctmr. 

O Erebi  Durum  lmpcriumlcgcmq;  fcucram. 

O uacuas  pietate  domos/o  immania  regna. 

Altera  nil  mollita  animo  rcfpondct  amaro. 

Perditis  hos  fletus .noftra  non  regnat  in  aula 
Foemmeum  pictas  caput  inclmataincc  amplum 
Nuda  fmum  mainmola  nurus/qux  pignora  ladat. 
Non  elumbe  fonansuerfis  elemenna  lurtum 
Luminibus. non  Rclligio  tnlh  afpcra  cultu: 

Q ux  filo  infertis  numerat  tua  munnura  bacas. 
Nonfunt  hictiloc  laxiccsmon  (almacisundx. 

Non  pi fcina  lauans  pecudes  iud:ca  litandas. 

Hicrcdh  ccnfura  tenax  .hic  matcula  lura. 

Non  ut  apud  fuperosxgns  blandimur  inerti 
AuxiIio/caufastcrutamur/Si  ulcera  ferro 
Scindimus  ancipitimorboq;  medemur  aperto. 

Hic  lutlx  fandxqi  animx  Rhadamanthus  SC  autor 
Legum  habitat  Minosiatq;  Eacustomncfubiftis 
Iud  ncium/qui  mflicix  dum  regna  tenebant 
Orbe  alioicultu  intigncs  hic  lura  miniflrant 
Hi  faltem  neq;  cuncutiunt  nec  amore* feruntur 
Aut  odio. mentis  xquadanrprcmia  lance. 

Nos  quoq;  tenarcis  quibus  ora  infccfacaminis  / 

Q uamq  noftra  brcuis  fuerit  fortuna/tonantem 
VidimusiSC  coeli  tummo  rcgnauimusaxc. 

Nunequoq?  rcgnamus.ncc  enim  finedite  nocentes 
Multan  atqj  obteura  trahi  fub  tartara  fas  cft. 

At  tu  implummc  caput  cui  tanta  licentia  quondam 
Fcemmeos  fuit  in  coitus. tua  furta  putabas 
Hic  quoq;  pretentu  Mitrx  impunita  relinqui  ( 

Sic  meruit  tua  foeda  ucnusi  fic  prodiga  inomnem 
Ncquicianvad  uittutis  opus  tua  auara  libido. 

22  ii 


i 


ALFONSVS 

Illa  dionxx  cithcreta  munera  conchre 1 
Illa  pudiciciam  quibus  impugnare  folebasi 
Et  nodtes  emere ' Si  nudxindulgcre  palcflne/ 
Scimus:  Si  in  (criptis  tua  lanfta  redigimus  adfa, 
Atnifi  fceminca  tandem  prece  motus  olympi 
Rex  afferret  opem  > cum  lam  fufpiria  raucus 
Vltima  uix  trahcres/8i  mors  icubcrct  ori' 

Nofter  eras.cgo  lam  ftratu  tibi  molle  paraba 
Largaubi  tanarcas intrat  fcntinadoacas 
Par  meritis  locus  ille  tuusiDeus  lftc  malorum 
Fautor  ut  antiquis  uiduatam  ciuibus  aulam 
Et  noftro  moefhm  exilio  repararetnn  aflra 
Colluuicm  uulgi  humani  paiTimq;  uolcntes 
Ire  Icuat. nolentem  etiam  prece  palpat/Si  urget 
Ciuium  inops.ccelum  meretrix' cadum  intrat  adultcrs 
Sidera  Ixnoncs  habitant. mihi  debita  fures 
Regna  tenent. bis  iamcoelo  femcliK  fcmclipfis 
Pellimur  e tcrris.atuos  habitabitis  aftra 
Sacnlcgirinflatiunccftitrabidhatcpciucntid 
Sicilit  placct.SC placcat.mihiforlitanolim. 

Non  impune  feres. Si  non  fine  uulnerc  multo 
In  loca  peruenies  quondam  mea:  pedtora  terga 
Et  femora  8i  clunes  arma  experientur  auerni. 

Talia  mordaci  latrabat  lupitcr  ore 
At  reges  probra  xgro  animo  tam  indigna  ferentes 
Diffiliunt  fcopulo  phoebiq;  feruntur  ad  ortum 
Obnixi  in  borcam:p!cno  namqt  ore  fimftrum 
Ad  latus  infultans  boreas  uigcbat  in  auflrum. 
Proptcrca  in  leuam  redto  de  tramite  paulum 
Inclinatur  iteriucntofqj  8i  frigora  utneunt 
V iribus1 8i  rapido  latera  exercente  uolatu. 

Sicut  ubi  fluuium  certant  tranfmittcrc  nautx/ 

Prora  per  aduerfum  fcalmis  findentibus  amnem 
V ix  agitur:qtumqj  manus  fuperantur  ab  undis/ 
Tanto  nauta/graucm  portu  fccat  altius  xftum 
Ad  redium  rediturus  iter  / cum  flumine  uidto 
In  portum  defeendet  aquis  iam  cymba  fecundis. 


LIBER.  Q VINTVS.  .cc.Ixxxxiii, 
AM  MEDIVM  BOREALE  gdu 

i torpentiaqj  arua 

Difficiles  faciente  uias  aquilone  fccabat/ 
Cu  pcul  obfcuft  murmur grauc  mugit  ab 
Q ua!c  in  coccptunimbiglacialis  olympus  (axei 

R uglt  agens  tempe flatem  per  nubila  nigram, 
lam  crepitu  maiore  tonati  iam  fortius  aurem 
PulfatnterflcdfuntiSCfpontc  aquilonibus  alas 
Danrpauidi/ac  boreae  arbitrio  per  inane  fciuntur. 
Haud  procul  occumt  moles1  ubi  forte  repertam 
Dum  circum  fcabn  reptant  latera  ardua  faxi 
Montis  in  anfradhnrupcm  fubicrc  cauatam. 

Dumq?  filcntidum  uix  audent  fpirarc  fub  antro/ 

Dum  incumbunt  oculis  arqj  aunbus/eccc  repente 
Agmen  adcfl  ,5C  turba  obfcura  abfeondita  nocte. 

Et  quoniam  crebro  nubes  caua  fulgurat  ignei 
In  tenebris  modo  claufalatentimodo  aperta  uiciflim 
Ora  patent  ut  nox  alternat  BC  igneus  ardor. 
Tempeflasuentofa  tonat  iaciuntq;  fragorem 
Fulmina tcmficum.conuulfaqt  fulmine  faxa 
Diffiliunt.tcfludocrcbitrcmitantrareclamanr. 
Murmure  confufo  tuba  cornua  tympana  raucum 
Aes  animant .phario  rudit  uox  barbara  fiftro 
Latratus  lituorum  ululant.urni  t ordine  longo 
Pnfcadcum  fobolcs formis  adoperta feramm. 

In  curuo  delphine  pater  neptunus  aquarum. 

In  Ceto  grauis  srgxon . in  hirundine  I cthvs. 

Nereus  lnuitulo.Rombi  fub  imagine  dons: 

Polypus  cfl  Prothcus.Rcmoram  Melicerta  ferebat/ 
Nautiluscft  mater  .latet  m rorpcdinc  Tnton. 
Getcracp  xquorc.t  uclant  fua  numina  formx. 

Falcifer  cfl  Elephas,  fphinx  cfl  faturma  Tuno. 

In  cane  Mcrcunus.Pallas  fubit  ora  Mcdufx 
Sub  boucclaufa  Venus  fubolcnti  Mulciber  hirco. 

In  fctpcntc  Ceres  / lupus  cfl  T innthius.  Euan 
Lyncis  habet  maculas.  Latona:  filia  Pheebe 
Callida  3C  ut  pcnbcnt  noflra  xmula  uocis  Hycna/ 
Mirty animal. modo  mas. ucrfo  modo  foemina  fexu. 
Phoebus  equi  caput  atq;  lubas  ccruicc  comantes 
V ibrat. habet  Lamiae  mater  Latona  figuram . 


alfonsvs 

Hi  proceres  inferni  crcbi. grege  prcfTa  coaerto 
Turba  ruit:Ccruus  crcfccns  in  cornua. paruus 
Ichneumon  eure  limofa.pannolus  X afpcr 
Vrfus.Oryxicui  terga  pilo  contraria  uerfo.  , 
Lutraaj  pifcatnx  .terKcqt  habitator  8iund* 

FiberK  inuadens  iaculis  bicolonbus  iftrix. 

Trux  Ico.dentc  minax  apcr.SC  Icuis  ilia  pardus. 
Lunatis  panthera  humcns.pcdc  ftrenua  tigns> 

Et  cui  cornutis  nomen  de  naribus  ortum. 

Et  cui  dcfcnfa  crt  uno  frons  ardua  cornu. 

Indi  uricp  boucsiK  fcmiferi  ccntauri. 

Cactcra  pretereauariis  animantia  formis/  _ 
Q^ux  xthiopum  deferta  colunt.ubi  folis  iniqui 

Impatiens  tellus  parit  indignata  ucncnum. 

Ifla  ingens  flipante  Aries  legione  per  Orcum 
It  caput  elatum  uibranstfucccnfa  corufeant 
Lumina  fub  trucibus  ciliismodofa  leuantur 
Cornua.SC  a fronte  in  dorfum  contorta  recurrunt 
In  faciem  .mucroq)  minax  falcatus  utnnqj 
Prominet  hirfutxqi  cadunt  de  comibus  aures. 
Nigra  cutis/nigrum  uellus.fuccumbit  afellus 
Caudx oneri  ne uerrat  humum. fylueftria  panes 
Numina  X agrertes  fatyri  monumenta  ferebant 
Bellica  loricasidypeosiK  extera  martis 
Arma  triumphali  ntu  fiflcnda  fub  altis 
Portibus  exanimes  ubi  morscubat  inter  acetuos» 
Mars  erat  e bello  rediens:  quod  geflerat  illa 
T empertate  graui  tureorum  opprerta  tumultu 
Chalcidis  cuboicx  tcllustubi  concita  femper 
Aequoris  alterno  fluit  unda  reciproca  curfu. 

Tum  R hodus  alatum  laccdxmona  puppe  leonem 
T ondcrciK  adu  crfo  remis  infutgere  ponto 
V ldit/SC  ingemuit  cladis  prxfaga  futurx. 

Nam  porteuboici  uicina  incendia  belli 
Ipfa  (ibi  ingcniem  uidct  impendere  tuinam. 
Thraicias  igitur  mars  implacabilis  umbras 
Ducit  ouans'8C  multa  uimm  grege  millia  longo. 
Bofphoridx  obuerfis  in  terram  uultibus  ibant  < 
Vana  exeerantes  Machometi  infomnia  fero 
Intcllcda/dolcntpanchaas  fraudibus  orbem 


LIBER.  QVINTVS.  .cc.hxxxm. 

T urpitcr  illufum. generis  pudet. ore  protcruo 
Infimulant  coelorum  iras/&  fatadeumq* 

Agmine  in  extremo  Eumcnides  ' qua:  nodlc  feruntur 
A tep  Acheronte  fatae'  contorto  uerbere  turmam 
Sollicitant. ut  pafloroues  cum  e montibus  altis 
Autumno  in  campos  redeunt  armenta  reuerfo. 
Eumenidum  comes  impatiens  furor  intonat  ore 
Stcntorcoifii  turba:  infultansnta  faucibus  amplis 
V ocifcrat.Q  ux  uos  trtinct  mora'  T arta  rus  omnis 
Confluit  adportas  predam  ui  (urus,  ab  antro 
Ccrberuscttufamgradiensuix  baiulat  aluum. 
Itcciti.longum  fuperefl  iter:  Ite.nec  iftis 
Expedtate  locis rcquiem.finus iftc  negatur 
Crinibus  illotis. fundo  inuoluuntur  Apcllx/ 

Gens damnata/priufq  nata.uidcbitur illic 
T ota  patrum  fcrics.bellax  Otomanus/&  ambo 
Orchancs  affucti  bellis.  Amuratus  uterqj 
Solmanus.fraterq)  minor.  CalapinusiK  omne 
Vulgus/hypcrborcis  quod  nos  ex  montibus  olim 
Caucafcas  cura  fauces  SC  cafpia  clauftra 
Mifimusut  noftrum  genus  ulcifcatunSC  ultra 
Sxculaiam  feptem ualidis Chnflo  imminet  armis. 
Hic  etiam  uidto  gaudens  Imilinus  ibero. 

Et  ferus  aflyrix  domitor  Saladinus.St  atrox 
Bendcgar.hic  omnes  arabi  / thracefq;  tyranni 
V'na  habitant  primo  generis  cum  patre  lepulti. 

Cum  quibus  SC  uobis  lautam  Proferpina  cernam 
In  phlcgctontxis  pidto  fub  fornice  ripis 
Laetabunda  parat. flratifq;  tapetibus  omnem 
Vcftithumum.lataornan  lubci  atria  Pluto. 

Ite  ad  gentiles  epuIas.Chnfh  arua  nepotes 
Ifta  colunt.cclcrcs  inimica  abfceditc  terra. 


Altera  uos  ora  anguflis  ampliflima  campis* 
Lucida  perpetuis  tenebris' fuligine  fempet 
Candida  fufcipict.q,  fi  fudorc  madebunt 
Cotpora/bifloniis  uos  tartarus  abluet  undis. 

T alibus  infultat  didhs.&  amarus  aheno 
V erberat  haftili/furcifq?  bicornibus  urget. 
Exangues  animx  properant . odiofaqi  monftri 
V erba  ferunt  grauius/cj  dun  uci  bens  idtutn 


ALFONSVS 

Prsrapido  eurfu  acccIcrant/Si  ucrticc  preflo 
Sub  rigido  intorquent  liuentia  terga  flagello. 

Iam  flrcpitu  regio  frigens  abeunte  filcbat. 
Murmuracp  occiderant  flexu  intercepta  uiarum. 

E latebris  reges  utaucsiamfolcrcucrfoi 
Pofl  nimbos  illate  uolantialifq)  feruntur 
Pnpetibus  borea  iam  dccrcfcente  i gcluqj 
Mitcfccntmclut  gelidi  cum  fidus  aquari 
Sol  fugiens  aperit  Zcphiros:8i  dulcia  ucris 
T empora  floriferi  .glebis  cum  terra  folutis 
E uocat  e latebris  uirides  in  aprica  lacertos. 

Incipit  Eccc  procul  cernunt  incertum  lumcmK  albae 
Lux.  Ncfcio  quid  fimilc  auroncmodhfqt  tenebras 
Luce  fati  fccntcs  tcnui.pcrnicibus  ergo 
Fortius  incumbunt  pennis. agiliq:  per  auras 
Remigio  tranant:  8c  lucis  amore  feruntur. 

I amat  d ics  uicina  iubar  fpcdtabilc  longis 
Faucibus cxtcndcnshumcntemdifcutit  umbram. 
Mitior  Si  radiis  manfucta  calentibus  herbas 
Fert  humus.atqtfitu  fcnfim  exoneratur  opaco. 

Iam  ucniunt  ebuli. iam  circum  marmora  ferpunt 
Flexipedes  edcra:.Vcncriscomaccfpitc  raro 
Humenti  de  rupe  cadit.fc  gramine  ucfbt 
Cui  dedit  Si  nomen  paries. Chelidonia  pallim 
Surgit:X  ambrofix  femper  uiuentia  pingui 
Fronde  fedent  in  mufcofisconchtlia  faxis. 
Supremum  iam  limen  adcfl.hypcrionis  ardor 
Ora  lubit.phcebiqt  acicsimmifTa  per  antrum 
Fert  athomos.in  luce  natant  luduntq?  per  auras, 
Iam  ccrlosiipfumqt  uidcnt  alccndcrc  folcm 
Crine corufcantcm aurato-qui nuper  abundis 
Extollens  illuflrc caput  proiccerat  umbram 
Nodis  ad  ardentem  hbyx  fupcrxquora  libram. 

Et  foror  obucrfis  in  tergum  cornibus  onu 
Lucida  iam  quarto  graditur. formofa  fcquuntur 
Monftra  marisidommam  pclagiiNcrcidcsolim 
Dicfta  pairis  Ncra  fobolcs  ex  coniugc  Don. 
Cymodocc.Thoa.Cymothoc.Limnoria.Proto 
Callianira.Aganc.Mclitc.Galathca.lannafra. 
Elcdlra.SC  Gtaucc.Climcnc.Doto.Amphinomeqj. 


LIBER  QVINTVS.  .ec.Ixxxxy. 

Atq;  ali*  quibus  eft  nomen  commenta  uctuftas. 

Sic  rudis  illa  actas  eranut  maris  efle  putaret 
Numina  quxfalfos  habitant  animantia  flutfhis. 

At  non  cuntfta  tamen. fcd  qua:  formata  uidebant 
Mollius' atep  magis  noftros  imitantia  uultus. 

Namq;  opifex  ac  fi  plurcs  effingere  formas 
Nefeiat/in  terris  qualcsK  inacrc  fecit: 

Sideribus  tales  tales  dedit  iquons  undis. 

Nant  igitur  fpumante  falodunamq;  fcqucntcs 
Arte  moucnt  ulnas  dutfhfq;  per  aequora  furis 
Nunccapita  cxtolluntimadidofqi  ad  tempora  crines 
V irgineo  inuoluunt  fhidio.nunc  ore  fupino 
In  fummo  fluitant  pelago  nunc  pctftorc  prono 
Per  uitreas  labuntur  aquas.ad  ladca  plaudit 
VbcraiK  a iugulo  niucos  excurrit  in  armos 
Pontus.8i  albentes  gaudens  amplctfhtur  artus. 
Carems  infernipoft  longa  crgaftula  tandem 
Iam  penitus  fccuri  umbrarum  SC  olentis  aucmi 
Sideribus  reges  cocloqi  fruuntur  aperto. 

C.laufa  diu  frigente  metu  fyncacra  uoluptas 
Corda  apcrit.blandoq;  mouct  pnccordia  plaufu. 
Dulcibus  exultant  cuns.iuuat  ire  per  herbas: 

Et  pede  non  pennis  uti.de  mote  uolucrumi 
Q ux  fimulac  mcnfx  longo  uada  magna  uolatu 
Inucnerc  agros  alis  uenigiaclaufis 
Expediunt  laaifqt  petunt  garritibus  efcam. 

Nec  fatis  eft  fpecftare  oculis:fcd  petftore  prono 
Purpureos  humili  carpunt  de  ccipitc  flores. 

Summa  ferunt  per  prata  manus.hallantia  palpant 
Gramina'8d  abforbent  redolentia  naribus  arua 
Ver  erat  .Si  fegnes  aperire  fauonius  agros 
Coeperat. K miti  campis  alludere  uento. 

A coelo  in  fruges  humus  inuitata  creandas 
In  frondes  formabat  aquas.pmgcbat  aperto 


Magnus K afceniu  longus.propc  limen  aucmi 
Mons  fcdcttaCcclfum  lcuat  ufq;  ad  fidera  culme. 
Alccnfumuia  nulla  docet. tamen  ardua  moles 


r lore  comam  utndcm.pulchro  neu  grana  d 
Vllaoperi/uarios  fupcnnfundebat  odores 
Dcdalarfccrctas  fpirans in grammauires. 


alfonsvs 

Spondet  iter  litum  ni  cotibus  afpera  nullis 
T ota  uirct . fipc  iquato  plana  area  tergo 
Praibct  anhclbnn  rcquicm  de  rupibus  altis 
Soliuagi  pendere  fera  per  prata  uidcntur 
Nuc  hcrbofa  uidcs  molli  luga  furgere  diuo: 
Nuc  fyluis  umbrofa  comas  attollere  in  altu. 
Ergo  auidi  ignotu  fpcculidi  c ucrtice  mudu 
Cofcedut  paribus  ftudns-K  partibus  aequis. 
Gcrtit  auus  graditurqi  nihil  tardate  feneda 
Par  iuueni.magif  excelfis  magif  aurauigore 
Ingerit  auhereu  iam  frons  exuta  unemum 
Tedit  iK  uiridisrediti  fua  mebraiuucntus. 
Frigida  canicies  capiti  fluit . uuida  tugas 
Explicat  Kuiuu  cutis  induit  alba  colorem. 
Corda  calcntmcrui  cuigilatucnicp  redudat 
Labra  rubet  effecta  pnusxaua  tpra  furgunt. 
Lene  fluens  in  uocclcpor.toruuq?  reucllcns 
Ex  oculis  fenium  dulces  noua  fufeitat  anos 
Gratia  primiuus  tenero  gelafinus  in  ore . 
Alba  rubet  facicsicnnis  nuet  imulus  auro  t 
Et  flauete  humeros  umbra  tegit  oia  rident. 
Mirantur  fefe  / & hftunt  ueftigia  uerfi 
Alter  in  alterius  uultum.rcduceqt  mucntam 
Contemplat’’ uti  quando  iam  fera  nepotum 
Portentas  feptem  comites  poft  ficula  uidit 
Ia  duo  de  longo  fua  quircre  limina  fomno. 
Oibuscftplufcj  humani  decus  idolis  unu. 
Nec  matura  patretncc  auu  grauis  idicat  itas 
Credere  germanos:8C  eodem  pignora  partu 
Nata  licet : ftygio  fandi  de  gurgite  manes 
Dimifli  ad  fuperos  orbi  dominant  :8C  auras 
In  quafcuqi  uolut  fpccies  elemetaqt  portunt 
Fcrrctuoluntarcs  animuq?  fecundat  imago. 
Ia  fuperat  monte.iam  fummo  i uerticelogos 
Profpiciut  tradus.ncc  ia  montana  putatur 
Oratfcd  imenfislatc  patet  undiqt campis. 
Sunt  tamen  in  capis  tumulitcollefqt  fupini: 
Vcfithumilcsifola  fragifcnsubcrriaglcbis. 
Surgitadoceafum  regio  declinat  adonum 
LenitcriSC  folcm  totis  aprica  diebus 


LIBER  QVrNTVS.  cc.lxxxxyf. 
Accipit. humet  aquis.uirrci  per  gramina  fontes 
Dcnuanturcunt  riui  fallentibus  undis 
R ura  perifli  uarns  fragrantia  odonbus  atua. 

Vndiq;  flat  panchaaisodonfonatundiq;  cantu 
Orphxo  fylucftrc  mclos.tcrra  armula  ccrlo 
Grata  colorans  fpccff acula  collibus  offert. 

Totus  in  arboreis  annus  fine  frigore  brumma: 
frugibus  appara : florent/&  adulta  uirclcum 
Ei  matura  rubent  una  fuper  arbore  poma. 

Hoc  in  une  uidcnt  iffud  mirantur  in  herbis. 

Et  quafi  lenta  feraz  fadidiat  ocia/tcllus 
Orditur texua;  fimuhqua: texuit  offert 
Prodiga.gaudct  opus  fpedawX  ab  hofpitccarpi. 
out  quae  hodiana  dies  funi  que  quoq;  craffina  lemp 
Haunat.Ipfc  aga  cft  ipfi  funt  honca  rami 
ISiI  Ictuare  opus  eft.campis  penus  unica  totis 
Publicai&appofnis  dapibus  conuiuiapaffim. 

O qui  nos  tandem  accipiunt  poftfulfura  aucmi 

Poftftygios  ignes  Ictharacp  frigora  campi 
Exultans  exclamat  auus.fclicia  certe 
Iugcra/fclices  habitant  quicunq;  coloni. 

Ore  hiat/SC  tenfis  oculis  circum  omnia  luffrat 
Vultq;  loqui  Alfonfusifed  mens  dulci  ebna  uifti 
Senfibus  ex  aliis  fugiens  in  lumina  fefe 
Colligit:#  muto  uircs  non  influit  ori. 

Et  pater  admirans  alto  legit  omnia  uultu: 

Atqj  aitio  Ixtis  qua:  tam  indulgcniiacampis 
SidciaCrium  hefpendu  nemus  hoc.nu  theffala  tepef 
Aut  humus  illa  arabum  fclixfucl  forfitan  illud 
Nobile  pharacum  regis  ncmusfElyfiumue? 

Vel  quas  mobilibus  placidum  marediuidit  undis 
Infula:  in  occcano  prope  littora  atlantica  mauroC1 
Hic  fuperos  miffo  folitos  diucrtcrc caelo 
Crediderim  fi  quando  uacant  curafq;  remittunt. 

Nam  8C  fupcri  qui  coelorum  conucxa  gubernant 
Corpora:#  huncorbcm:ccffanr:uicibufcp  laborant! 
Nona,  opus  uirtsonera:fcd  ut  ordine  regnent. 

Huc  defundi  operis  u emunt. hic  ocia  ducunt. 

Q_uis  decor  arbonbus.quis  odor  uernantibus  agris 
Q_uanta  fufurrantes  deducit  gratia  rmos. 


ALFONSVS 

Q ux  luga/qtlx  ua!lcs/K  q fcrcunda  fupmiS 
Collitus  uligo.nudum  nihil,  omnia  ueftit 
Sponte  ferax  tcllus.uiridis  color  omnibus  agrisj 
Non  tamen  cft  idem  uirtdis  color  omnibus  agns. 
Dumqt  ita  per  tradlus  fando  fpaciantur  amoenos/ 
Audeti?.  Eccc  procul  contra  ucnicns  Audentius  auro 
Flamigcrat.diuifus  apex  in  ucrticc  gemis 
Ardct:8£  extantes  humeros  8C  extera  membra 
Longa  fub albenti  uelabat  purpura biflo. 
Candida  barba  uiro/coma  candida  candida  ucftis/ 
Candidus  ore  rubordxta  Si  robufta  fenedtus. 
Pontificem  dextra  focii  Iiuaq;  fcquuntur 
Coelicolx  multi  quos  inter  candida  pc&us 
Flaua  comas/albaora  rubcnsiaurata  lacertos 
Eufalia . Eulalia  / S i confors  certaminis  atq;  triumphi 
Leucadia  Lcucadiacxanimatamctu.  Lucilia  gentis 
Lucilia.  Fama  fyracufix/pulchrx  pulcherrimus  urbis 
Partus.odoratis  caput  infignita  coronis 
Agathe.  Diua  Agatholongoq?  agnes  ucfhta  capillo. 
Agnes.  Et  quam  patre  fyro  genuit  longinquus  horontes 
Marga'  Margans  attollens  oculos  formofa  nitentes, 
rita.  Omnibushisduplcx  florum  dccus.alba  pudoris 

Lilia  i Si  cflufi  rofa  rubra  infignccruoris. 

Vt  ducis  os  puer  agnouibucll  igiaprofcrt 
ImpigcT'impaticn(qi  morx  prxucttitur  agmen, 
Pafloremq?  finu  accipiens  in  gaudia  totus 
Effluit  ons  mopsdinguxa;  oblinis  adorat 
Pronus  humidcuataccliucm  patertatqj  receptum 
Comiter  alloquitur  memorans  iter  illud  opacum 
Taediaqj /Si  primo  lachrymas  in  limine  aucmi: 
Scruatamq;  fidem.  Reges  lam  proximus  alto 
Acapit affatu. tcnfifo;  amplcdlitur ulnis. 
Atqtait.o  longo  uitx  mortalis  Si  orci 
Dcfuntfh  exilio  tandem  ucniffis  ad  auras 
Acthcris.ipc  auoqj  Alfonfi  non  imemor  ad fumi 
V os  patres  falucrc  lubcnt.uos  fidera  dues 
Dccrtucrc  fuos.iam  uos  expediat  olympus. 

Sic  paftor.R  egalc  fonans  auus  ore  decoro 
Vt  paucis  rcfponfadcdirrogat  arua  doceri 
Tam  claris  opulenta  bonis/ tam  dulcia  uifu. 


LIBER  QVrNTVS.  .aWytY. 

Annuit. 8C  du<3is  per  amoena  uirentia  pallor 
Luminibus  Iocacp  offendens  mota  undiqj  dextra 
Incipit. 8C  pedibus  Icn risita  fatur  eundo. 

Haec  ea  qua:  noftri  generis  pater  arua  tenebat 
Ante  ncphasihic  fonyqui  flumina  quattuor  implet. 
Hic  arboruitalisadhuc.SC  noxia  poma/ 

Et  rami  autores  moms.fedct  cccc  lub  umbra 
Iunipcn  ut  regale  odium  cum  cuadcrct  olim 
Helias.  Candidus  Hclias  Thefbaxi  a fanguinc  Cretus 
Magnus  arabs'cui  iordanes  fua  flumina  fecit 
Pcruia.8C  effufo  uatem  tulit  alucus  amne. 

Progenie  felix/8C  longa  ftirpe  nepotum/ 

Q_uos  nutrit  Carmelus  adhuc.Carmelus ab  alto 
Vertice  profpiciens  cypriam  paphonddaliumqi. 
Vnde  fluens  belus  torrens  brcutsxquor  in  altum. 
Labirur/8C  fecum  uitreas  conuoluit  harenas. 
Infignispiaate  fenex  Hiericontis  ad  undam 
Flammiferis  occurrit  rquisiSC  raptus  in  altum 
Acthcrarpanchxi  currum  uiderc  uolamcm) 

Venit  in  hos  camposiubi  nondum  debilis  xuo 
Sed  mortalis  adhuc  uiuit  rediturus  in  orbem. 

Ecce  racemifero  fubit  aurea  mala  caniflro. 

A fpicc  quis  canis  uigor/Si  q firma  fenetff  us. 

Hoc  coelum  hi  latices  prohibent  haec  poma  fcnetffam. 
Altitudo  Hic  telluris  apex  conuexo  in  fidera  (urgit 
paradifi  Vcrticc.terrcnipars  hxcaltiflima  mundi, 
onetalis.  Orta  dies  nobis  tam  tres  adoleuit  in  horas. 

SpcCfacu  Prima  indos  aurora  uidet.modo  lucifer  illic 
lumequa  ScanditiK  exiles  prima  face  pomgi  t umbras, 
liumdicy  Nam necp terrigenis  fictiorum  elf  omnibus idem 
Ortus  K occafus.nox  intempefla  lannis. 

At  gallis  nunc  prima  quics.Gctulia  nondum 
Efl  fopitadedet  pofitis  hifpania  menfis 
Coenatura.uchitpnmam  lam  uefpcra  nodtem. 

Q uando  ornurinobis  anes/  athlantica  tellus 
A fpicit  ardentes  chelas  6C  brachia  librx. 

Terra  rudi  tornata  globo  fi  plana  rotundam 
Poneret  effigiem  tantum  locus  eminet  ultra 
Nubilaaota  oculis  effer  fpcCYabilisufq? 

Littus  ad  hdpanutn  quod  luhdcuapulatunda.  i 

AA 


i 


StiJ 


tu  it.Oii 
•J8BVI- 


ALFONSVS 

TcpcricS  Hic  neqj  brumma  gelu  torpcttncc  aduritur  aiftasi 
Nccpluuiamuapor  exhalat  picea  uefonantem 
Tempcftatc  notunvncc  ituram  in  fulmina  flammam: 
Sed  cohit  in  gelidum  rorem -quo  gramina  fempef 
Collachrymintiauraqj  Icucmiqux  frondibus  altis 
Murmurat  inclinans  undantem  leniter  herbam. 
ZodiacP  Maximus  ingentem  coelo  curuatus  in  arcum 
Aequali/  Circus  & a duplici  fugiens  xqualiter  axe 
us  dieru . Cui  motrix  anima  incumbit  qua:  fidera  torquet/ 

Hic  tenebras  luceqi  parcsdifpenfarin  horas: 
Oftenditqi  polos  nobis  aquilonis  8C  auflri. 

S Nec  geminos  tantum  effe  polos  fcd  quattuor  axej 

Quos  duo  porredis  ad  mundi  extrema  lacertis 
Signauerc  fuo  ex  curfu  declarat  olympus. 

Nam  licet  errones  feptem  maiora  (cquuti 
Corpora  in  occafum  primo  rapiantur  ab  ortui 
Non  tam  en  ire  fua  ccflant  ucmginc  contra  i 
Et  proprium  lcnriscircudare  motibus  axem. 

S ignifer  a medio  quantum  difiungitur  orbe 
Ad  tropicos  itanto  uertex  mundanus  ad  auftrum 
Prcffioriad  boream  ucro  fubl  imius  ipfo  . 

T ollitur  errones  feptem  qui  fuftmct  axe. 

T am  mirisdeus  ire  modis  aftra  ignea  fecit. 

Eccc  quod  ad  Icuam  raris  micat  ignibus  afttums 
Magnum  ancile  putcs/fidusq;  imobilciuerum 
Semper  it/SC  currens  nuncj  ueftigia  mutat. 

Et  uicina  breui  circufcrr  fidera  gyro. 

Id  tellus  ignorat  adhuc  habitata  fub  ardo/ 

T rans  mare  litroribusclaufum.fcd  ibericauirtus 
Naueper  auflralcs  paruopofl  tempore  fludus 
In  noua  regna  legens  axem  deprehendet. 8C  tfto 
Cardine  ad  heoos  ucmct  duce  nauita  portus  • 

Sicut  ab  hcois  ad  hypcrboreosiK  ab  indis 
Per  boream  in  fines  eurus  fert  garbafa  noflros. 
Spedacu  Peruia  funt  hominum  generi  maria  oiaiad  ipfos 
Ium  ma/  Si  tcntareuclitifi  magno  induftria  corde 
(ispcruii.  Audeat/anripodes ucnictiproramq; ligabit 

Littus  ad  ignotum/medias  ubi  porrigit  umbras 
Noxeum  fumma  dies  marcotica  uerberat  arua. 
lufulc  m occano  paiLm'  terra  unditj  profert 


LIBER.  Q^VTNTVS.  cclxxxxviii. 
Extra  undas  fua  membra  uolcns  animantibus  ufum 
Ferre  redundantcmtrcbufqj  uacatc  creandis 
Afliduc.nuncj  fcgnis.cum  torpet  ab  ortu 
Gignit  ab  occafu.cum  languidaceiTar  ab  auflro/ 
Exercetur  apud  fcythiam.cu  lenta  fupeme 
Nil  molitur  apud  populos  ubi  merfa  fub  undis 
Cunta  putant  homincs/profert  animalia : 6C  omne 
Herbam  fruguep  genus  pertefa  uctcmum . 

Sidereos  ideo  curfus  deus  atqj  recurfus 
Fecit 'Ut  io  frugem  politas  agat  unditp  terras. 

Hax  ea  qua:  mfi  Icthxis  obliuia  ab  undis 
Obrcpfcreitibi  ueniens  Alfonfe  loquebar/ 

Dum  Aygiu  graderemur  iter  per  inhofpita  faxa. 

Et  nunc  ipfcuidcsifcd  mox  magis  omnia  certo 
Percipies uifuicu  fumam  elatus  in  arcem 
Arbitrio  ingentem  circulaberis  olympum 
Ipfctuo/&:  magni  cernes  regna  omnia  mundi. 

Ecce  procul  ferpens  flarnis  terquinqj  fuperous 
Labitur/fiC  fc  fe  finuas  lucente  minorem 

quondam 

EA  fua  fideras  comcnta  uocabula  Hamis . 

Signa  dracoafpiciens  gelidis  antartfhca  Hamis 
Immcnfis  lmmcnfa  ligat  complexibus  aAra . 
AAragclu  famofa  fcythis  infclladicambris 
Afperai8i  antiqua  no  Aris  ab  origine  ibens. 

Circulus  alibra(8£  libram  mon  Arabat  in  a Aris) 

Vellus  ad  helbcum  magno  per  fidera  flexu 
Se  attollens  fub  fepofitis  mortalibus  auras 
Porrigit  innocuas,  lucis  diuifor  8£  umbrx 
Partibus  xquatisma  frigora  partit  8C  xAus/ 

* T epenemqj  facit:neqj  (olibus  ardet  iniquis. 
Humidus  arcad  icx  cancer  uctus  incola  lcrnxi 
Signifen  uerfus  boream  pars  ultima 'circum 
Deprimit  obliquo  uifum  qui  terminat  arcu: 
AcAiuamq;  diem  maioribus  ampliat  horis/ 

Maiori  premit  igne  foIum.raagisxAuatcrgo 
Extremis  hax  2x>na  locis:roeclioqj  tepefeit 
Limite,  ubi  longe  produdto  frigore  noctes 
V un  pheebi  8 i tadios  cohibent/ 3C  idonea  uitx 

AA  ii 


PciAore/maiorem  cauda  arcui  igat  ur  (am 
Sic  homines  haxaArauocant  fic  grxeia 


ALFONSVS 

Tcmperiesxflu  furgtt  cum  fngorc  mixto. 

Sed  deus  hinc  mortale  gelus  procul  arcet :K  ultra 
CaftorisSe  Polluas  iter  depellit  adarftum 
Gangis:ad  cthiopum  capos/ad  littora  rubra 
Ad  fcythicos  imbres' ad  Hyperboreos  aquilones» 
Sarmaricos  ultra  montes  rubi  non  lcuat  undas 
Pontus  inersrflrufHjcj)  uadisgladalibusaiquor . 
Illic  tantauiru  fobolcs  inolcuit  /ut  ipfc 
Infula:  in  oceano'rupefqi  in  montibufaltis 
Luxuriet  hominefep  ferant. ex  agmine  tanto 
Aftra  petunt  pauci  .paucis/  heu  flebile  didu/ 
Diuoru  domus  alta  patct.uorat  omnia  pluto  < 
Eccc  quot  otflauus  rad  lat  fpledoribuf  orbis/ 

Sed  magis  in  borea  qua  fc  uia  la<Aca  curuat. 
Plura  q>  artfloo  fpirant  animantia  coelo . 
Nobilior  pars  i fla  poltrquod  figna  fatentur 
Ipfa  fitu  biflena  fuo  ucftigia  ad  auftru 
Et  capita  ad  fcythici  latus  extedetia  mundi . 
Omnia  quxphcebi  facies  in  luce  diurna 
Terrigenis  aufert/animis  ia  corpore  fundlis 
Aftra  micant  fcmpcr.lux  Imortalis  olympo  cft. 
Sed  terra:  pars  una  die  pars  altera  nodlcm 
Semper  habctrnunq  titan  coplcditur  omne  : 

Et  luci  oppofitas  coelo  tenus  erigit  umbras : 

Q uas  cum  luna  fubit/trifli  fit  pallida  uultu. 

At  fubit  aduerfum  quotiens  contrana  fole 
Non  uida.SC  cocco  contriftat  fidae  mundu. 

Sol  quocn  fi  quando  lunam  fupcrambulat  / orbe 
Abfcondit  non  lucis  inops/fed  lumine  daufo. 
Cernite  noflratcs  animaequa:  nupa  ab  orco 
Aducmflis  opcscultuqj  ardetis  olympi . 

Q uot  coeli  pars  orta  rapit  tot  fidera  furges 
A Itaa  fert,  toto  lucent  miracula  mundo. 

Cernite  mauone  qui  1 utheus  ore  minaci 
Nafcitur.Se  fupra  pelagi  fe  porrigit  unda  / 
Quanta  ucnus  decus  aftrop/onrnuncta  phoebi. 
Q uanta  Ioui  faacs.Se  qua:  fua  fidaa  raro 
Oftcnd it  terris  proles  atlantica/phcebi 
Affccla.Se  afpcdfu  fplendor  fatumius  argro 
Q_uam  maior  q terra  puta'cj  credere  uulgus 


Sixt usi1 


Cricufas, 
Leander. 
Paulus  o 
' rofius 
Hidorus 
Fulgetius 

Eutropi? 

Laureti? 

&Vket>9 

Verus 

Valerius 

Damafus 

Arator 

Prudeti? 

Sedulius 


LIBER  Q.VINTVS<  eclxxxxix.' 

Poriit/K  immtnfo  coeli  quantum  occupet  orbe. 
Circulus  a cancro  ucniens  ad  frigida  capri  , 

Cornua  fignifereftubiquis  mortalibus  unqua 
Sulpicicns  oculis  tantos  exiftimet  ignes  ( 

O miferi  loca  terrigene  qui  obfcura  tenetis: 

Nec  coeli  nouiftisopesifi  cernere  fas  fit 
Hoc  mbarulla  fugax  male  medicata  uoluptas 
Rebus  ab  obfccnts  frado  feextingueretaeriu. 
Illromncs  tertae  affedus  qui  regna  gubernant 

paccm/qui  bella  regunt/qui  pedora  torquent' 
Se  premerent. curas  huc  mens  extenderet  omnes. 
Huc  anima:  poftq  uctus  in  luibalibus  undis 
Delcucrc  nefas /ia  coeli  ad  limen  iturx 
Conueniunt.coetuqt  uolant  ad  fidera  fado. 
Omnibus  hac  iter  cfttquado  phlcgetoma  relinquunt 
Panditur  hxc  ftatio.diuis  haec  pnma  uoluptas. 
Proptcreadu  fpirituueonfluxeritagmen 
Iuriiusrin  nodem  ludrare  uirentia  tura 
Primruafqj  domos  licet  explorare  parentum. 

Sic  ait.SC  lento  graditur  per  gramina  paflu 
V erfus  ad  auroraifequitur  chorus  omnis  euntem . 
Sixtus  ab  aegro  ia  non  cerealia  curru 
Triptolemi  de  more  uchens/fed  diuite  portans 
Ore  per  hifpanos  cccleftia  femina  campos. 
Contcmptorqj  necis  cucufasi8£  turbinis  inriar 
Arriadas  Icandcr  agens.Si  tepora  Paulus 
Omnia  Turgentis  memorans  ab  origine  mundi1. 

Artis  SC  ingenii  locuples  I fidorus 1 utraqj 
Inclytus  hefpcria.clara  haec  ortunlla  fcpulchro. 

Hic  fublime  decus  libix  fulgcntius^olim 
ExuhSC  ablato  fulcans  mana  alta  magiftro . 

Hic  ccnfor  moru  Eutropius/cui  Ixta  fenedus 
Mixta  iuuenturi  uultu  ucncrabilis  alto. 

At®  ualenrinis  fratres  in  collibus  orti: 

Padus  uter®  ignes  18C  fanguinc  tindtis  utcrcp. 

Hic  ueri  ualeriq;  fides  par  roboreidifpar 
Eloquio.hic  fermonis  inops  ulle  ore  ai  fertus . 
Romanufqt  pater  Damafusecui  clarus  arator 
It  comcs.SC  multo  radians  prudentius  auro , 
Scduliufqj  graui  refoaans  myrieria  cantu. 

AA  tu 


jm 


ALFONSVS 


Iuuenctis  Atqt  nouam  tetrica  legem  grauitatc  mueticua 
Aufus  8C  heroo  chnftum  celebrare  cothurno. 
Sidonius  Tuquoqj  fidoni  proles  aquiranica/quonda 
Apollina  Paflor  apud  iigcrttn.Tuq;  o pietate  refulgens 
rS-  Eximia  paulinc  pater  .qui  barbara  uinda 
Paulinus  Forti  animo  perfers. & tu  numerofe  Boeti» 

Boetius  Q ui  femare  doces  uocum  interualla  :lyracp  , 

T endere  8C  inflari  uocalibus  organa  uentisi 
Aufoniuf  Aufonio  coiunctus  ades.uos  gloria  tanti 

Magna  chon.uos  auratis  fcrranticaplectns ' 

Carmina  pangentes  edens  lauroqj  decori 
Iris  > tC  in  numerum  uoces  inflectitis  omnem.' 
Carmen  erat  potitura  lugum  granata  fuperbae 
GennstK  ad  chnftum  magno  redi  tura  triumpho* 

Nec  tamen  auctorem  belli  neqj  bella  canebant : 

Sed  fore  felici  iam  proxima  tempora  curfu. 
Finieratcantuspofito  lyra  eburnea  plectro: 

T cnfaq?  difparibus  fambuca  triangula  netuis  f 
(Quando  iterum  facunda  moucns  audentius  ora 
Profcquitur  mentis  felicem  laudibus  oram. 

O regum  cognata:  anima:  quxcuq?  per  orbem  > 

Longinquis  diuifa  locis  maris  aequora  portant» 

Hic  habet  unus  ager  .nec  decolor  india  tantum 
Parturit  enodes  cbcnos.ncc  media  folum 
Fert  illud  nemus  egregium  laudataqt  poma1. 

Poma  quibus  fanan  animi  dicuntur  olentes. 

Nec  thuris  faba  fola  ferax,  neqi  balfama  foli 
Dant  hiencontini  colles.huc  omnia  in  unum 
Conucncrc  locum:ncc  follicitare  profundum 
Nauc  opus  cft.Euns:Zcphyris:Aquilonibusa>uflril 
Hoc  omnis  congcfla  finuterrena  uoluptas 
Exdufis  lyncxra  malis:opulcntia  rerum 
T anta  fidc/quia  finecarct.facundia  glxbx 
V bertate  minor.Iaus  cft  proucn  tibus  impar. 

V ita  ante  Hsec  domus  humani  generis  fi  fcemina  fraudem 
peccatum  Cognouiflct  » erattfraudcm  nullo  xuo  abolendam. 

Nam  lemures  qui  bus  ingenium  penetrabile/  uafrun» 
Infidum/uerfutu  /audax»  auiduqi  nocendi 
Hincnoftroscgcrepatres.hic  fanctafuiflct 
Et  fine  labe  ucoustfan&i  fine  crimine  nari  t 


LIBER.  Q^VINTVS  ccc. 

Vita  in  fons  tranquilla  quies. sterna  iuuentus/ 

T uta  falus.hofhlc  nihil. poft  dulcia  fxda 
In  caelum  fine  morte  aditus.fua  Lucifer  arma 
Proliciens  cum  plxbc  fua  latuifTet  opaco 
Laguidus  / ater  inops  animarum . inglorius  antro. 
Etuirofafuo  rabies  fraudata  ucneno 
Conatus  memor  inualidi  ploraftet  inanem 
Inuidiam  nec  tot  fpolns  aitcfccrct  orcus. 

Ifta  per  clyfium  memorans  Audentius  ibat 
Cum  uolucrem  procul  egregiam  fpcculatus  in  alto 
Culmine  fyluarum  prcflisucftigia  plantis 
Fixit:&  extenta  monftrans  nemora  ardua  dextra 
SiftcaitoAlfonfc  gradus :ac  lumina  tollens 
Ignotum  cognofcc  tuo  genus  alnis  orbe . 

Cclfa  uidcsubi  pendentes  diffundit  in  arcum 
V ndiqs  palma  comasfauis  illa  in  uettice  fummo 
V meus  eft  phcenix.uiden  ut  torquata  cotufco 
Punica  colla  micent  aurof  ftcnr  ucrticc  plumx 
ConiferoCcrinalc decus  uibretur  ab  auraf 
Regia  farrano  totam  chlamys  induat  oftro  £ 

In  facie chnftx  duplices,  fidonia  uirget 
Purpura  ceruleam  rofcodifcnminc  caudamc 
Sola  inter  uolucres/nec  mas  nec  fermina . lexu 
Sola  caret. ucncns  (olaatierfatur  amores. 

Saxula  fex  uiuit.neuc  his  moriatur  in  aruis 
Cuuenit  fuprcmadies/panchaia  rura 
InuolarK  thuris  frutices  & cinama  roftro 
Congent/K  cafias.alifq?  incendia  motis 
Sufcitat  impendens  tumulo.phoebca  coatftis 
Flama  muat  radiis,  fubitoqj  tllabitur  igne . 

Ipfc  rogo  incumbes  dulci  fua  funera  cantu 
Aduocat.Eft  felix  fatum  atq;  optabile  /quando 
Poft  fatum  noua  uita  redit  mcliorq;  iuuentus. 

V t pyra  cofumptis  cuanuit  amda  flamis  / 

Prodit  ab  extindf  is  paruo  poft  tempore  mancum 
Rclliquiis  animal/cui  forma  fimilima  campe. 

Et  fcnfim  in  pnmam  coelo  afpirante  uolucrem 
Surgu/8£  antiquo  crcfccns  plumcfcit  amitftu. 
Atpoftq  Icuibus  fc  attollit  inacta  pennis 
Fotuori  & membris  aquilam  maioribus  xquau 


ALFONSVS 

Hticredit.inmedio  rceubansTaprobana  ponto 
T cmpora  cognofcit  rcditus.T  um  rulbcus  ergo 
Sufpicitobfctuansuolucremtnam  creditur  anus 
EnoS,  Ille  falutans.pccoriqj  & frugibusa:quus. 

Eccc  procul  longcuus  Enos/iarcdica  proles  i 
Rclhquia:  antiqui  gcncris.diflufa  pnufq 
Aequora  tellure  late  populata  tulilfcnt 
In  tugaqux  miratur  adhuc  conchylia  uulguS. 
Sedulus  ingenit*  ftudio  pietatis  ad  aram 
StabanK  e gregibus  fcmper  meliora  litabat. 

Q uod  deus  attendens  meliora  in  regna  udeatum 
T ranftulit  huc.ubi  fecurus  modo  lilia  carpiu 
Ceruleo  modo  fila  croci  de  ccfpitc  uellit . 

V mus  adhuc' robuftus  adhuc.non  afpcrat  artus 
Duracutis.non  cft  annis  curuau  lenedhis. 

Integer  expediat  fuptemi  fecula  mundi 
Chnfligcnis  laturus  opem  /quando  ulrima  fandi am 
Bcllua  progenie  chrifli  oppugnabit  :&  orbe 
Cxdc  cruentatum  molita  extinguere  tandem 
Dura/fcrox/imaniVatrox/inflarcp  gigantura 
Impia  SC  elato  fuperans  falmonea  rami 
Corruet  mt  Phaetonta  ferunt  cecidiflc  nefandis 
Aufibus.ac  flygio  domitum  caput  obruet  orco, 

T am  florens  um  I seta  cohors  per  amoena  uagatur 
Arua  Icui  inccflutpcr  mollibus  adita  diuis 
I ugera  .per  riguis  humentia  pafcua  riuis . 

Aauitrcum  uenere  amncm.pauluq;  moratos 
Spedlacu  Squamigeri  tenuercgrcges.na  gurgite  in  alto 
lupifciu.  Nunc  cborcas/nunc  bella  ineunt.liquidam  palcflia 
Mille  modis  ludunt.modo  nititur  obuia  lymphis 
T urba  lcuis/lafciua  • fugax'uaga'pcndula'  pcrnixi 
Lucentes  cathaphratta  humeros/tnodo  prona  fccudis 
Fertur  aquis/modo  tranuerfos  obliqua  natatus 
Dirigit  in  npasiagili  modo  flrenua  faltu 
Emicat  in  folemtfquamifq?  intentibus  auram 
Pullat .8C  aereos  audet  tentare  uolatus. 

Nunc  in  bella  cohittnunc  miro  clabitur  aflu 
Ex  acieiSt  rediens  uerfo  uada  luada  curfu 
RaditiSC  incauto  improuifa  fuperuenit  hofti . 

Purna  facit  remos, caudarum  indultna  dauum 


w 


CCCI. 


LIBER.  Q^VrNTVS 

ExhibcrK  per  aquas  ut  aucs  per  inane  ferunC 
Dulce  uoluptaus  genus  ld.lcd  rarius  illud 
Cernere  quo  patfio  ucnicntcs  colligat  auflros 
Nautilus  elabes  pleno  fuper  aequora  uclo . 

Na  neqj  in  emonia  nphys  prudetior  Argo 
Nauta  nec  lonus  melior  Palinurus  in  undis . 

Pro  ripis  crinita  abics/K  acuta  cypreflus 
In  meta  collcdta  comas.K  punica  malus 
Aemula  flore  rofx'  foliis  & uimmc  Myno. 

Syrtigcne  lothi.maurxq;  atlantica  fylux 
Progenies  eurus. tineifqj  impuia  cedrus . 

Nec  Piatam  Picexuc  abfunt .&  opaca  reda&is 
In  feriem  arboribus  xyfto  fit  pergula  longo. 
Spctflacu  Ganula  plebs  auiu  uernis  exercita  curis 
luauium.  Pcrftrcpit.hxc  natis  efcam  uchit.altera  longe 
Nauigatinprxdatuorattlla  legumina  rofho 
Q ux  uomat  in  natos. (alit  hxc. illa  incubat. omnes 
Almaucnus tnouet  in  fobolc.  ftudiuq?  diurnu 
Eftuenusfit  thalami  .thalami  funt  fomma  nodte  . 
Carmimbuf  thalamos  cclebrant.in  frondibus  altis 
Connubio  indulgcnt.hymcnxaq;  fefla  frequentant. 
Suntquocpqux  foboleabla<3cnt:&  prolis  adultae 
Per  laurcta  nouos/SC  per  myncta  uolatus 
Dulcibus  exercent  ftudiis.non  prxlia  uultur 
Non  mouctinfidias  auceps  'non  fiftula  fraudem 
Non  cygnis  infefkaquilx.difcordia  nullacft 
Cu  T rochilo. licet  hic  faflus  nomeq;  fuperbu 
RcgiS'&  immeritos  aquilx  indignentur  honores. 
Concors  Nydhmene  cornix. cu  coniugc  Progne 
Nullum  illic  certamen  habct.neq;  filia  patre. 

Scylla  fugitincc  apis  meropcm.nec  utroq;  parete 
M aior  itys  matrem  .nec  dedal  tona  colubx. 

Prole  noua  exultans  galcaq;  infignis  allauda 
CaiauKafccndit  ducioqi  per  aera  gyro 
Se  Icuat  in  nubcs.Sd  carmine  fidera  mulcet . 
Mcmnom.x-d  lomedxx/  mcl  cagrid  cs>  audax 
Picus  in  aufpiciis  auis  obferuata  latinisi 
Per  dumentafonant. miratur  acantyda  picfla  ’ » 
Pfitacus  exiguo  modulamina  fragere  cornu. 
Germanae  qux  noftra  fenint  Acheloidcs  ora 


rnr.ol 

hg&u 

pritl 


/ 


ALFONSVS 

Mirantur  pauonis  opcs/K  lumina  centum . 

Cum  (obolis  parux  longo  grege  Dardala  Perdi* 
Deciduam  frugem  Icgit.SC  matertera  pheebi 
Herculeo  nunqua  morbo  afficicndacotumixr 
Jnnumerxqj  aliae  uolueres.  nec  frigore  pulfx 
Vere reucnuntur.fcd tota  axate  perennant. 
Sponte  homines  adcunt.atq?  applaudentibus  alis 
Elatx  in  digitos  noftris  fua  pedtora  mngunt 
Pctffonbusdicasfludiogeftirc  loquendi. 

Iam  uicina  cohors  fonti  qui  parturit  anem 
Ioancs  e--  Eccc  uiru  uidct  umbrofa  fub  rupe  (edentem 

uagclifta.  Molle  (upcrgramcn.ucrnanshumus  alta  (edile 

Spcdacu  Ellcuat.in  uindcs  ucftigia  porrigit  herbas, 
luherbagt  Alludunt  pedibus  uiolana  .amaracus ungues 
Ingreditur. flexa  mucos  noua  lilia  flores 
V ix  ccruice  ferunt.proles  ccphifia  fundit 
A radice  comas .denfis  (aliunca  maniplis 
Luxuriat,  fic  molle  Thymum.fic  concolor  iris 
Nubibus/xfhuu  cum  fol  contrarius  imbrem 
Pingit/SC  in  nebulis  taumanuas  engit  arcum. 
Spedlacu  Omnis  ager  fluit  in  fobolcmtnatura  (llcnti 
Iu  nature.  Modie  adit  xthereas  animastqux  fidera  uoluunt. 
Illx  artisdocumcntafcrunt.ilix omnia  mins 
Producenda  modis  folerti  indagine  monftrant. 
Dodla  redit  cceliqj  ignes  almuqt  calore 
Solis  Kaflrorum  rcfcrcns/illabitur  undis: 

Intrat  humui  fparfas  elemeta  p omnia  caulas 
Vi(it:Si  xterno  lubct  indulgcre  labori. 

Illx  opera  ut  ualuis  aurora  patenribus  albett 
Adfuaconfurgunt  tepidis  haec  femina  lymphis 
Mollit  Si  igne  foues  teneras  extendit  in  herbas . 
Hxcuolucrum  factus  dudbs  per  uifcera  neruis 
T exitifiC  in  uarios  aptat  caua  guttura  cantus ; 
Ludit  Si  in  plumif.SC  pidhtrata  figurat 
Tergoratnunc  auropennaf  nunc  murice  tangit. 
Hxc  docili  ingenio  parat  lndrumeta  / uiafqj 
Scfibufarguuihabilcftquibufomniadifcant 
CarminaiSe  auditaf  imitari  ac  reddere  uocef. 
Aftraetianj  pluuiafqj  doccnttK  certa  dierum 
Tempor a/Si  annorum.fic  ucr  cognofcit  hirundo; 


LIBER.  QVINTVS  acti. 

Halcyones  hycmcm.ucntos  8d  fulmina  cudunt 
Et  tcmpcfhuos  campis  fluentibus  imbres . 

Et  quotiens  opus  efbopcram  famulantur  ad  omnem. 
Sic  hom  fic  rura  uirent. opulenta  fuperbit 
T erra  fub  ornatu  uario.gaudctci;  uidcn: 

Et  proprias  oftentar  opcs.aurata  conmbos 
Chry heome  padim  pallim  ucniant  olochryfi . 
Autumnale  crocum'rofa  gloria  uens  adulti/ 

Calta  rubcnsJiiaanthus  adhuc  antiqua  doloris 
In  foliis  monumenta  gerensi&  nomina  regum . 

Ipfc  quoq;  cxhallans  nullos  amaranthus  odores, 
rlosan  fpica  magis/dubiumiucftita  eoiorem 
Puniceum/molles  hyemi  fadtura  coronas. 

Nam  poftq  hyberna  boreas  niuc  fuftulit  hortos' 
Infperfis  rediuiuus  aquis  animatur  i&  ardet . 

T alia  per  campos  gignens  Ganaeden  apricos 
Ornamenta/  (enem  cingit  florentibus  herbis. 

Im  met  a tergo  rupes  fruticofaxomantcm 
Inclinans  de  rupe  tubam  munime  ad  xdum 
Svlua  facit . fyluxqj  incumbens  undiq;  lapfu 
V inca  pampineo  longis  tentona  ramis 
Spargit:&  ex  uindi  pendet  uindcmia  tcdlo. 

Lxna  utro  diffufa  pedes  uclabat  eburnos 
Vngue  tenusdate  radians  fplcndorc  niuali/ 

V t (plcndcrc  gelu  fupenncrullata  fereno 
Nodte/folct  nix  ftrata  mgis/cum  manerefurgens 
Sol  uida  al  bicomos  radianti  fidere  montes. 

Candida  cxfaries/capitijcoma candida  mento. 

Et  grauis  in  rofco  lcpor'3Crcuerentia  uultu. 

Continet  cxplicito  rcuoluta  uolumina  libro 
In  genibus. patinxa  legit  miracula  mundi 
Signa  fcncfcentis/nullt  intcllcda  nepotum. 
Extemplo  ftrcpitumqj  pedum  murmurq;  loquetum 
Scnftt'8C  adurgens  politis  in  gramine  chartis 
Occurrit  blando  alloquio  uultuqj  fereno. 

Et  podq  d i d ici tqj  moras  caufamqj  morandi/ 

Non  ad  tcrrcftrcs  epulas  nec  ad  ocia  diuos 
Allici  t:auxiln  nec  enim  mortalis  egent  dii. 

Sed  longe  meliora  animo  conuiuia  uoluens 
Per  loca  cadcdcm  ducit  tempxa  cateruam. 


■ •■IA 


D 


boD 

1 iVl I 


,ar 


ALFONSVS 

Saxum  ingcns/fpecularcuocant'  leuorc  corufco 
Funditur  in  latum  cruflis  glacialibus  orbem/ 

Et  collis  iuga  fumma  tenet.qua  rcfptcit  auftrum' 
Palmarum  iuga  perpetuis  frondentia  fyluts. 

Hic quoticnsprxfcirc  fenex arcana  futuri 
T emporis  optaffet  folus  rcfidcbattOlympi 
V ota  fenis  Regina  fcqucns  in  marmore  formis 
Mobilibns  rerum  cuentus  monftrabat  / SC  omnem 
Rem  fieri  cernebat  uti  qui  (omnia  nodhi 
Vera  uidcnr. adeo  indulgens  8£  prona  Nepoti  eft. 
Huc  ubi  ueifta  cohors/ (emor  conuerfus  ad  agmen 
O fupen  cuius  gentis  cognofccrccalus 
Vultis  ait'cui  qux  immineant  di  fcrtmina  regi»/ 

C ui  qux  fit  fortuna  loco  uentura  diebus/ 

Quos  xtas  longinqua  trahit/dignofeere  ueffrum  efl, 
Hoc  mins  optata  modisdabit  omnia  faxum 
R eginx  diuum  officiis  ac  munere  magno. 

Has  ego  lampridcm  metuens  ne  Daunia  rurfum 
Arua  lugum  libyx  premcrctinam  lora  tenebat 
Focmina  Parthcnopcsndcoqs  ea  regna  lababant; 
Alfonfus  Acceffiad  fortcs:8£  ad  hxc  oracula  uem. 

Rex  Nca  Continuo  a ucftrts  uidco  fuper  xquora  claffcm 
polis.  Littoribus  foluiifummaq;  in  puppe  tenentem 
Cum  conlanguincis  Alfonfum  regibus  arma 
Bcllica/in  Italiam  uentis  dare  ucla  (ccundts. 

Et  comes  Alfonfo  fidum  qui  poflet  Achatem 
Vincere  confilns  & dulci  Ncftoralingua 
Codiffal  Condifaluuscrat/fobolcshcrcdiaimagno 
uus.  Dux  animotcui  maiorum  celebrata  per  omnem 
Hefpcnam  uirtus  erat  in  fadt a ardua  calcar 
Quattuor  ipfc  rates  excelfa  mole  fuperbas 
Aufonium  in  manem  patnis  ducebat  ab  oris. 
Stgnaduci  multx  magnis  cum  tumbus  arces. 

Nam  foliti  expugnare  artes  pro  infigmbus arces 
Accepere  ataui'fignatxqi  arcibus  arces. 

Poftea  magnanimos  aufus  imitata  parentum 
Poffcritas gcncrofa  fuis  fub  regibus  inter 
Codi  (Tai  Hefperix  pri  mos  proceres  extendere  famam 
uus  Archi  Et  claris  augere  decus  uoluere  fub  armis, 
epi  fcopus  Hinc  alius  (oboles  noua  Condiflaluus  auitum 
Tarraco  n 


ecc.m . 


LIBER.  Q^VINTVS. 

Nome  habens  fcd  adhuc  lacflcnti  infantulus  teuo. 
\ Ipfc  facras  ad  dura  manus  non  pomget  arma. 

Kclligio  iuuenem  pietafcp  innata  deorum. 
Prxficict  facris.illum  Romana  uidcbic 
•Tan-aco  folemni  pompa  confccndcread  aras: 
Stipatimq?  graui  patrum  darciura  fenatu. 

Ipfc  gubernator  Romam  moderabitur,  ipfe 
Panhenopem  milTus  bella  inter  gallica  regum. 
Reliquias  uehet  ad ficulosiK  fidcrauincct 
Conhlio.fataliodio  prudentia  maior 
T um  demum  uinutc  minor  fortuna  minari 
Dcfmct:&  flabit  urntis  ad  ucla  fecundis. 

Ipfc  fuos  tandem  pul fis  iliberica  mauris 
Afpiciet  gaudens  reges  in  regna  rcuerti . 

Et  laudi  xirrnnm  meditans  dccusoaa  rumpet 
P icridumtmultoq?  auro  uatum  ora  moucbitt 
Magnificus  contemptor  opum/dc  fanguine  regum 
Et  bene  de  patna  mcritusifub  murias  umbra 
Dignus  honoratos  inter  confifterc  patres . 
Mirabarquo  fatauiru ' qux  numina  regem. 
Omnibus  mfignem  officiis  in  regna  uocarenr. 
Eccc  fretum  genui  claiTisnoua  fulcarSC  altis 
Nauigat  antenistfcquiturq?  per  xquora  regem . 
lam  lygurhcfpcno : clafli  lam  proxima  claffis. 

R oftra  premunt  roftris  tbcllu  grauc  furgit  i undis. 
Tclauolant.lygurinualuittfpoliatur  Arago. 
Hcfpenos  inter  proceres  quos  inuida  laudi 
In  pndam  fortuna  dedit  i tum  prima  ferebat 
Anroniuf  Alfonfo  fub  rege  merens  Antonius  arma/ 
autor  fa  - Cui  genus 8C  patrium  dederat  fua  corduba  nomen, 
tnilnhif'  Pnfla  fulgetis  fignode  flamine  ferum 
panorum  It  iuueni  fuper  arma  chlamys:dcxtroq?  Iconis 
Mantui.  Ex humcrocaputosapchttdc  poplite  Imo 
Os  aliud  contra  fauces  oflcndit:8C  inter 
T rabs  uirgata  fluens  i morem  fluminis  undatn 
Accipit  a rugiss&C  hiantia  comugat  ora. 
Albachlamys.ducfli  in  rctflum  pcrpctflorauirgx 
Q uinq?. color cceli  mcdixqux8t  latior,  ambas 
Inficit  extremas  farranx  purpura  conchi.  , 
Indufasutnnqi  duas/ut &osa  Iconom/ 

BB 


I 


WL 


i 


>n 


'ALFONSVS. 

Fuliiaerocotcxruraparumflaucntecolorat:  r>'  ■ '1 

Ipfc  piu  cafus  dominu  comitatus  in  omnes 
V cmt  ad  infubrcs.ubt  poflquincula  paiTo 
Affuit  Alfonfo  melior  fortuna  / relidus  I 

Seu  fuent  cafusi  (eu  coeli  imobilc  fatum' 

Egregiu  dccusiK  nomen  fibi  fecit  in  armis . 

Hinc  noua  progenies  ucnicns  a fanguinc  prifeo 
Nafcitunocnxos  ubi  Circuit  unda  nepotes. 

Petrus  enim  fenis  Antoni  gcncrofa  propago 
Mintiadas  adiit  populos  i ubi  Gonzagarum 
RcgiaiK  infigne  claro  fubpnncipcnadus 
Eximia  uirtutc  locum  / primordia  geri 
Condit:SC  annofo  cadet  ia  frigidus  asuo. 

Praetereo  cuetus  uarios  i aductfa  fecundis 
Intcricda.tulittande  fua  pnemiauinus. 

Parthenopen  fubit  Alfonius.campania  Rege 
Accipinatqi  nouo  ucnit  in  noua  regna  triumpho. 

Sic  lenior  med nata  cohors  promiilauolutat 
Iam  dudu  qu*  fint  potius  fcitandaarcc  ultra 
Alfonfus  differre  uaiens  ardetia  uota : . < 

Sancte  pater  dixit  cui  fare  latetia  femper 
Atqj  alus  ignota  dedit  regnator  olympi' 

Scis  mauris  parte  hcfpcrix  parere  tyrannis. 

Scis  quantum  fudatu  armis. fas  fanguinc  quanta 
Et  quibus  cfl  certatum  odiis  iam  faecula  (eptem. 

Da  qux  fors  hxc  regna  manet  .quas  fata  fequantut 
Hefpenam  .In  noftra  quod  pofleritatc  fututu  eft 
Dulce  uclut  quadam  ex  fpecula  procul  ane  tueri. 

Ore  luuat  fludulqr  omnes  ardetibus  orant 

Id  comites  nccquxn  aliud  potuiffe  fatetur  < -. 

Gratius.  Ergo  amniis  omnes  concordibus  aflant 

In  lapide  conucrh  acies. Mora  nulla  aheatrum 

Nafcitur.K  fublimc  finu  diffunditur  amplo.  j ■ 

Apparet  cum  plarbc  paires.dcus  Inde  daufus 

Excello  leda  in  (oliotDucetc  lacobo 

Hcfpenx  cuftodc  nouis  animofus  in  armis 

Rex  hifpanus  adcft.gemilqi  opulcta  uirago. 

Dcmillis  formofa  oculis  ante  ora  fenatus 
Fcrranti  coni  unda  ucmticui  corduba  SC  altrix 
Regnorum  cafklla  fubcfl.  decor  indolis  alte 


•"  * 


HiTpatx 

ddcnptio 

Pyrenei 

montes 

Arago. 

Tarraco. 

Carthago 

Valentia. 

Nauara 

Anas. 


o/Tonoba 
Olyfpo. 
Metallo' 
iu  fodmx 
prope  ta^ 
gum 

■baguntu 
Pallat  ia 
Numina 
Ilerda/ 
Sicani 


LIBER.  QVINTVS  ccc.mi. 

Indicat  ingenium  cum  rell igione  • pudorem 
Cum  pietate  i uinleanimum'clemcntiacorda. 

Omnia  difcemunt.&cnim  quxeua?  uidcn 
Diua  dabat  dabat  agnofci.Tccucp  ferebant 
NominaiK  indicium  rcru  (imulachra  hiatu. 

Ipfc  alto  pater  a folio  mouct  oraimanumqi: 

Connubiuqj  lubetimagnis  applaulibus  ad funt  . r.itnr iD  ~ 

Diui  alacrcs.ad  fcfta  omnes  hymenxa  mmidrit. 

Circus  abit.  Reges  abeunt  .cu  regibus  agmen 
Spintuu  duitis  abiere  per  aera  pennis.  A O'^r.0 

Moxoculisomncmhcfpcriam  fubiccit  imago 
A!tcra.Pyrcnesfurguntiuga:furgitarago.  :J 

T arraco.Carthago.cultifq?  ualcntia  campis. 

Et  nauara  magis  boreali  obnoxia  plauftro . , d 

Hcfpcnxpars  ifta  prior.  magisartaduobus  A 

Anguftata  freris.hinc  occanitides  unde  / 

Hcfpcrius  pmit  inde  finus.Pars  altera  longe 
VarfiorS  carrmis  diflufa  patentibusorbcm 
Porrigit  imenlum  triplici  circundata  ponto. 

Hanc  partitur  Anas/fimbus  modo  latior  amplis) 

Nunc  flrucfhs  colledus  aquis  i nunc  flumine  mcnfo 

Sub  tellure  latet  reduci  modo  nafeit  amne.  i-.':;!  ) 

Et  tandem  mare  quod  magnus  cognominat  Athlas  . fc  / 

Intrat  ad  occafumucnicnstitanis  ab  ortu  . un r.  J 

Apparent  uadalongatagufugitunda  citato  ,L) 

Flumine  rolletu  properans.  Apparet  Iberus  a ■, 

Cantabcr  .ingreditur  celfamia  moenia  radit  A .nxltilx) 

Cxfaris i abforbens cingam ficonncp fuperbus  iib;>B  i' 

Ambulat.apparetlongamfinuatus  in  amnem  .h&IkD 

Bcthys.K  in  ripis  Bctiiys  celeberrima  fama 
CordubaiSC  alcidc  pelago  uicinior  hifpal . 

Ecccprocul  pheebo  tellus uicina  cadenti 

Concolor  cfl  coelo  .dicas  haflilia  turres  , 

OfTonobar.penc  ex  oculis  aufertur  Olyfpo. 

Ecce metalliferi traclus/ccce alta  faguntt 
Tccfta/flC  tergemini  ut  fama  eri'  Pallantia  quondam 
Regia  Gcnonac.uctenfq?  Numantia  belli 
ConfciaiK  apricae  cum  flumine  collis  Ilerdx» 

Vndcfcrunt ortum uctercshabuiflc  ficanos. 

Ora  uircns  fparto  laus  longiflima  campis 

BB  ii 


ALFONSVS. 

Panditur  :S£  regio  Zephyris  ubi  flanribus  aura 
Gignit  cquostSC  purpureo  terra  inclyta  coco 
Sic  oculos  pidturamouet/fimulachraq)  mentem 
Sic  rapiuntriiceftuens  forma  xmula  rebus/ 

V t lapide  fepe  obliti  prxfcntia  credant 
Cunta : nec  ortendi  (ignis  Si  imagine  fiida . 
Granata.  Alta oretanis Granata inmonribus auflrum 

Rcfpicittatcp  oculisalbas  procul  exhibet  urbes 
EUcuat  in  lybiam  faxofx  cornua  frontis  / 

. Calpe  Auguftafcp  freti  fauces  premit  ardua  calpe. 

Etuaftam  undarum  uidet'alta  per  hoftia  molem 
Lucari  :ac  uindem  ruere atq;  infulgere  pontum. 
Huc  diui  ingrcffi  totis  noua  gaudia  tetitis 
Ingeflcrc  .micant  alrisin  turribus  ignes . 

Aera  fonant.iam  (igna  uno  duo  regia  areo 
Auratis  coheunt  limbismoua  foedera  Regum 
Attcftata.domos  uclant . iam  fronde  columnae 
Fronde  coronantur  poftes.Si  li  mina  tSi  arx. 

T cmpla  uirent.  Paflim  chorcx . conuiuia  paffim . 
Et  iam  fublatis populos  in  plia  men fis 
Sollicitant. ad  bellum  omnes  animantur  Ibcri. 
Celtici  Celticus  /Kgallisuafco  conterminusons. 

V alconcf  Cantabri  grauiiq;  ruunt  .ruit  impiger  afhu 
Cantabri  Celtiberi  fero  infigncs.T artefia  pubes. 

Grauii.  Gallaici.Siquicquid  populoruhifpania pugnax 
A (dures  Contmct/hinc  regina  mouet/Rcx  belliger  illinc  . 
Cclnberi.  Arma  (friant  enlcsaccuunt.hafhlia  radunt. 

1 artefii  Acris  equi  tergo  infultant.leuis  arma  iuuentus 
Gallaici . TentattSi  ad  duram  manis  fe  accomodat  anem. 
Eccc  fretum  libyxcampifq;  liquentibus  xquor. 
Cladis  adeftimarc  ueliuolis  iam  nauibusalbet. 
Hx  Zephyro  fpiranteuolant  hx  flantibus  curis. 
Iam  cohicre  .putes  altis  in  fluihbus  arces 
Nare.Iaccnt  aliquxiSi  remis  gradiuntur  Si  aura. 
Sunt  nullis  habiles  rcmis.Si  in  aera  furgunt 
Puppibus  armatis. malorum  in  ucnice  grandi 
Accipiunt  cratere  uiros  :8i  midille  ferrum. 

Per  campos  arratx  acies  glomeranturtSi  haftas 
Et  tormenta uchunt  plauftristquibus  ardua  pullent 
Munia  / Si  aereas  turrcs;8i  ahenea  claudra 


LIBER.  qVINTVS. 

In  mediis  R ex  altus  equo  cathaphrattus  aheno 
Caflra  moucMurmafq?  rcgit.Ioca  preripit  horti 
Opportuna  uelut  tumulo  fpcculator  ab  alto 
Cunta  oculis  animoq?  uidct  Granata  tumultum 
Audit/St  xgra  metu  magno  rufpina  ducit. 

V t cum  indignantem  nigris  in  rtutfhbus  iram 
Neptuni  coeiiqj  uidcnt  incubcre  nautx 
Et  procul  a terris  aquilone  agitantur  opaco. 
Exicium  mauro  incubittfuper  ardua  curfant 
McrniatSt  inucdhs  onerant  pinnacula  faxis 
Soli iciti  munire  aditus/St  cingere  fortis 
Oppida/St  armato  portas  curtodc  tueri. 

Dn  uero  quibus  cft  maurum  tutela  relitrto 
Pracfidio  gentis  libyca^magno  agmine  migrant 
In  nebulas  gruibus  fimilcs/quas  bruma  coegit 
Q uxrcrclutonbus  uicin.a  tepentibus  arua. 
Iudicium  fenfcredei.fcnfcre  tonantem 
Annuere  inceptis:8t  ab  alto  incendia  belli 
Mirta/K  ad  hifpanos  reges  fua  regna  reuerti. 

Iam  in  foribus  furor  arma  fonat.iam  clartica  maurus 
Audit:8i  ad  pugnam  properans  agarena  iuuentus 
Erumpit  porris  campocp  infufa  patenti 
Cogitur  in  cuneos  longilcp  minaciter  hartis 
Diro  animo  trucibufq;  oculis  in  plia  fenur. 

Aduerfo  Iole  arma  micant  .mucronibus  ardor 
Fulgurat/hartatumqt  feges  procul  alta  refulget. 

Eccc  eques  undarim  aduerfa  bellator  ab  urbe 
Fundirunac  fi  omnes  una  intra  mernia  mauri 
Se  abdidcrintitotuqt  mat  genus  arce  libyrtum. 
Contra  animis  armifq;  potens  hifpania  turmas 
ExplicanSC  duplici  comu  circuucnit  hoftem 
Iam  tuba  tcmfico  bellandi  exordia  cantu 
Nunciat  .St  pugna:  imirtis  pluditur  haftis. 

Mox  acies  utnnq;  ruunt  .extollitur  umbra 
Pulucris  obfcuro  conuoluens  omnia  nimbo 
Per  galcas/pcr  thoraces  falit  afpcra  grando 
Mirtiliumitonat  elato  pila  plubca  fumo. 

V ifa  acies  hifpana  parum  fuccubcrc  primo 
Agmine  18C  acomu  fugere  inclinata  finiftro. 

Nec  mora/rex  animaduerfo  fc  in  bella  penclo 

BB  iii 


alfonsvs 

» ^ - 

Proripitiagmen  agens  equitumtmauroqj  repente 

Se  obiiciens  uolat  in  mcdiosiubi  dcnfior  hoftis. 

Et  penetrans  cuneum  trabe  fulminis  inflar  cunte 
Prxtent.ac  ftndlo  rediens  fodit  undtcp  ferro. 

Saruit  ut  inter  oues  atrox  lupus  ore  cruento: 

Et  claudit  fibi  coede  uiam.  fera  pcdlora  maurt 
Obiiciunt  morti pro  libertate  ruentes. 

T eia  madent  irigat  arma  cruorirubct  aequore  fanguis. 
Et  tandem  ardentis  pugnae  fub  pondere  Maurus 
Deficiens  iter  ad  muros  fcfhnat  in  urbem 
T urbatis  ruit  ordinibus  T artcfta  pubes 
Terga  premit  iaculis.K  proni  in  uulneraiben 
Infodiunt  profugis  fcrrum.ftragcm  atqj  rapinam 
Q uis  referat  ( totis  proftrata  caaaucra  campis 
Fine  carent,  terra  ingenti  fub  caede  fcpulta 
Horret  onus  grandefqi  uirum  formidat  acernos. 
Obfefli  ueniam  ciues  ac  mcenibus  orant: 

Adiiciunt  precibus  lachrymas.K  brachia  tendunt 
Suppliciter/uidlam  ingredtens  Rex  accipit  urbemj 
Atq;  fupcrfhtibus  parci  lubct'  altera  turres 
Signa  ferunt/danturep  nouis  cuflodibus  arces. 
Mauri  ro  Rex  legit  ex  bello  captis  quos  munera  mittat 
ma  miffi.  Italix.  fedet  armatus/plxbcmcp  reccnfet. 

Iam  iubet  imponi  ratibustiam  ucla  fecundis 
Inflantur  zephyristuerrunt  mare  < profpiat  ortum 
Prora.uoUnt  alacres  fertur  fine  remige puppis 
In  nullum  depreffa  latus  balcarica  faxa 
Praetcreuntqjrocul  oftendit  fualittora  Narbo. 

Iam  tellus  fardoa  procul  cirnaaq?  longe 
Dctcgitur/lygurucp  uidcnt  nigrefcere  montes . 

Iam  genux freta  lata  tcnenntyrrhenaqj  fulcant 
Acquoraifaxofx  radunt  uada  proxima  Macrx 
Pifarumpoft  terga  lares  linquuntur  <8£Arni 
Hofhai&efloflodiues  Populonia  ferro. 

Et  iam  ucla  !cgunt:pre(Ioqj  ad  lntora  clauo 
Succedunt  terni  zephyris:  f ybcnmqt  fubintrant. 


LIBER.  SEXTVS. 


cee.vu 


NTEREA  HISPANI  MOTIS 

■ certamina  caflns 

Innouafurgetes  cunus  & ierriaplauflra 
Exoncrantralnfqi  locat  tentoria  campis 
SoIltciti:&  circuduclo  fefe  aggere  cingut 
Belligeri  erumpunt  numidx : tclifcp  laccllunt 
Hefpcnosioniur  fumpto  pugna  afpera  ferro 
R ex  alto  fublimis  equo  locat  ordine  turmas* 
Partiturqj  uiccs  / doclus  fine  cede  Tuorum 
V inccrciK  ingenio  uires  anteire  fagact 
Mars  utrincp  funt.  pubes  h ripam  (uperbam 
Progeniem  maiore  animo  melioribus  armis 
Opprimit.  Fcceaflur  fcalisad  moenia  motis 
Alama  l Conuerfi  ad  muros  dypci  fub  tegmine  claufus 

Scandit  / 8C  irrumpens  captam  populator  Alamam. 

Si  referam  pugnas  omnes  Ii  prceliadicam 
Omnia/fattdtcis  quae  funt  oflcnfa  figuris» 

Ante  ruens  cufolc  dies  extrema  fub  undas 
Ibit/K  accendet  nodumoshcfpcrus  ignes.  . .'-3 
Plurima  fortilegi  reticentem  oracula  laxi  ■ • A 

Cattha / Sit  faris  euentus  belli  recitare  fecundos, 
ma.  Canhama  diripitur : fummis  in  collibusarrem 

Halora.  Pandit  8C  hifpanos  bipatentibus  Halora  portis 
Rhonda.  Accipit  rexcclfx  montana  cacumina  Rhondx 
Loxa.  Occupat  infidiis  miles.Iam  porrigit  arma 

Malaca.  Loxa.labant  Malacx  uires.  T ot  exdibus  impar 
Abdera . Dat  uidas  in  uincla  manus  / Abdera  tumultu 
Almyrta.  Efl  opprcfla  graui  magnos  Almyna  piandus 
Audit:8£  attoniti  clamant  ad  fidcraciucs. 

Lugent  hcrculci  circu  maris  xquora  paffim 
Sedibus  cxpulfi  patriis/K  punica  fiuflra 
Littora  prolpcdant  Maun/uia  nulla  per  undas. 

A tergo  ferrum  SC  flamx.  fremit  undiqi  mauors. 

V t mare  cum  ucnris  8C  tempe flate  furorem 
Albunc*  TollicX  in  ccclum  fallentibus  albicatundis. 
car . Albunccar  proflrata  iacct.  Iacct  inclyta  quondam 
Cartalo.  Cartalo.Iam  Marbellacaput/iam  Munda  (uperbum 
Marbdla  Submiferc  lugorcampos  incendia  uaflant. 

Munda.  In  iugaproferpunt  ignes  procul  ardua  fumant 


ALFONSVS 

Mcrnfapcf  montes. dant  faxa  ruentia  faltus 
Aereos  fecuq;  trahunt  de  rupibus  ornos. 

Q^uod  fupcrcft  flamis/ferrum  rapit.o  metuendas 
Coclo^t  diuuqi  minas.o  fplcndida  uulgi 
Regna  oculisintus  fquallcnri  horrentia  nodle 
Semper/K  aeternum  cereo  jegrotanna  morbo. 
Itur  ad  extremu  belli  decus. Itur  ad  altae 
Excidium  fatale  urbis.maiora  parantur 
Caflra.nouos  cum  rege  fubit  regina  tumultus. 
Inmontana  equitant  acics.pedcs  ordine  longo 
Per  deuexa  meat  montis  luga.clartica  uallcs 
Claflica  montanos  apices  8 C tympana  campos 
T ernfico  abfterrent  fonitu. tenet  omnia  mauors. 


Ante  ipos Granatae  oculos  noua  moenia  furgunt' 
Sanfla  Et  fidei  cognomen  habcnt.iamqj  ardua  moles 
fides.  Aemula  Granatae  celfas  ad  fidera  turres 

Ellcuat.K  magno  hifpani  molimine  fudant. 

Ipfc  operi  Rex  primus  adcrt'8C  Regia  coniunx 
Pracfcdh  de  more/operas  honatur/K  urget. 

Eccc  procul  fenior  longinquae  a limine  portx 
Attonito  (inulis  paucis  comitantibus)  ore 
Squallidus  hirfuto  dubitat  quo  tramite  gregum 
Dingatumbiguufq;  d iu  modo  lumine  ponrii 
T urbidus  obfcuroimontes  modo  rcfpicit  altosj 
Abdalis.  Abdalis  eft.in  cartra  uenit.Rcx  fplcndidus  alto 
Cuconfortc  fedet  folio.cadit  Abdalis  ore 
Fcnantis  prono  ante  pedes/miferantibus  ipis 
Hoflibus  1 6i  reges  caput  inclinatus  adorat 
Vertice  nudatoimanibufq;  ad  pecflora  uindis. 
Dant  ucniam  unito  Reges.mirantur  iberi 
Fortunavi  fata  uiru : q proximus  omni 
Interitus  regno/quotiens  deus  ire  ruina 
Iuflitiut  inconflans  rebus  natura  fecundis. 

T inda  fitu  armoru  8C  longi  robigine  belli 
T urbacohit  caftris  ex  omnibus  ama  citcu 
Regia  connutant  capitc.K  gcftirc  uidentur. 

En  nouus  obfeffa  ueniens  orator  ab  urbe 
Q ua  uetereselibcn  habitantiqua  mille  coronant 
Oppida  qux  regni  caput  eft  fublimc  ntcnris . 
Regi  artat  rege  alloquitur,  gauifa  repente 


V 


-U-  'I 


Granatx 

receptio. 


LIBER;  SEXTVS.  ccc.vii, 

Cartrafremunt/Ixtiq;  manus  ad  fidcra  tolium. 

Grata  oraton  reges  rcfponfa  uidcntur 
Redderet  acceptis  firmant  noua  foedera  dextris. 
Taurus in  aurorx  thalamis  cum  folc  refulgens 
• Atq;  dioneasrcfcrans  athlantides-  almam 

Lucem  aperit. maixcclebrant  noua  ferta  calcndx  . 
Milesadit  fyluas'nemoruqi uircntia  portant 
Brachia  .tolluntur  plaufusperibcricacaftra. 

Cunta  uircnt.cinguntq;  noua  tentoria  fronde. 
Deledas  peditum  turmas  equitumcp  phalages 
Ordine  quo  in  certamen  eunt  in  moenia  mittunt 
Clari  armis  ortrotp  duces  :urbecp  receptam 
Prxfidus  munire  parant  iSC  milite  complent. 

V ida  triumphali  pompx  ftndenria  daurtra 
Portarum  Granata apcntifua  uifccra  pandit 
Hoftibus.ocdufis  excclfa  palatia  ualuis 
Muta  filcntiuacuxqj  uix.fora  curibus  orba 
Arx  omni  cuftodecaretifubit  ardua  miles 
LiminasK  ex  populo  tantx  nemo  obuiat  urbis. 
Publicus  exundo  moeror  fpcdacula  regno 
Lxta  fugit.pudor  occultis  fincuoce  latcbtis 
FebrinSi  elinguis  trirti  pauor  alget  in  umbra 
In  cartris  proceres  uclati  murice  BC  auro 
Regem  adcunt.rtant  quadrupedes  tentoria  circum 
Regia  pedoribus  latis' ac  fronte  fuperba/ 
Magnanimnpugnacq?  auidi.uix  dura  feroces 
Frena  domant/uix  afluetas  patiuntur  habenas: 

Aure  micant  .foflufq;  fonat  pede  campus  aheno  . 
Innumere  coheunt  acics.tam  mille  phalanges 
Frenatis  gradiuntur  cquis.radiantia  phoebo 
Arma  rcpercurto  flammas  iaculantur:&  umbram 
Pomgit  haftarum  denfum  ncmus.agmina  regem 
iufcipiunt  medium . cultu qj  omata  nitenti 
Circucquitant.Ipfe  auratus  coetu  alnor'albo 
Fertur  equo 'cui  gemmarum  rtcllata  corymbis 
Velamenta  rubent  baccato  olofcnca  limbo. 

Ipfaquocj  infigncmuenicns  Regina  triumphum 
Auget  iBL  ingenti  nuruum  rtipante  corona 
Cmda  faccrdotum  cuneo  > phalerata  lugales 
6’candi  t 1 SC  aurato  multa  inta  millia  curru 


'-ocxol 


alfonsvs; 

Vadit  ouans.facn  rcfonant  per  nubila  longe 
Q uos  oculis  / quando  adduclo  ora  hifccre  mento 
Profpicias/non  aure  licet  deprehedere  / cantus. 
Moribus  infctftum  Mauris  ac  uocibus  aphris 
Aera  fumi  arabes  luftranufyriacqj  uapores  . 

Omnia  quae  noftro  famulantur  ad  orgia  ritu 
Plauftra  uehunt'chlamydes  facras  / argentea  uafai 
Aurcaq;  :&  grandes  imania  pondera  nolas 
Sortitas  ideo  campanae  nomina  nolae/ 

Qd  nola  inucntnx  operis  fuit. orgia  8d  horas 
Voce  notant  .plebeqr  monent  ctumbus  alus. 

Eccc  procul  cclfts  uexillaex  arcibus  aura 
Venulat:8C  caudas  fmuant  agitata  uolantes. 

Iamq;  tenent  reges  urbis  penetralia  magnae. 

Iamlatc  mgreflus loca poflidet  omnia  miles. 
Baudclis.  Baudclis  bis  captus  adeftiueftigia  regum 
LambiuK  infelix  muenis  uidtonbus  offert 

Se ' fceptru  gentemqt  fuam<ui<ffofqj  penates. 

Taliadum  dulci  ftudio  fpetffacula  cernunt 
Coelicola: ' funt  haec  Maura:  fata  ultima  tandem 
Gentis  ait  Senior.Granatam  hic  exitus  urbem 
Haec  fortuna  manet  / reges  hxc  gloria  noftros . 

Et  uix  finierat/cum  parua  Bcotius  inflat 
Organa: Sidonius  refpondet  ad  organa  cantu. 
Fcftinate  horx ' rapidiq?  recedite  foles  ' 

V oluitc  praecipiti  menles  ucrtiginc  Iunx. 

Ite  anni  ccleres/agitatc  uolubilc  coelum. 

Labere  ab  xthereis  perniciter  orbibus  aetas 
Laeta.fcr  hefperiae  felicia  faeculagenti. 

Forantes  Madae  Puer  magnis  animis  ad  tanta  lacertos 

Bella  para.Saba  lam  trepidat. iam  barbara  mephis 
Virtutis  rumore  tux  pcrculfa  dolorem 
Concipit:8£  uetetu  uoluens  oracula  uatum 
Omnia  quae  maurae  repent  cotrana  genti' 

Dat  tibi.fufpcdum  libycis  tua  maxima  uirtus 
Tefacit.os  regale  pauenttfoncmqs  mucntam : 

Non  fecus  ac  paruum  quotiens  uidcre  leonem 
' Dorcades.1  innocuum  qq  fatis  indicat  xtas/ 

Attamen  horrefeunt  digitos  cum  furgerein  unguem 
V ulnificos/atqj  ora  uident  armata  paternis 


l 


LIBER  QVINTVS.  'crcvfii. 
Dmtibus'Sd  tomoimperiofum  in  lumine  faftum. 
Cum  pnmum  a Libycis  erupit  Vandalus  onsi 
Nam  maun  qui  regna  tenent  modo  bcthica  /genscft 
V andala/quam  regione  Gothi  pepulere  fubadba 
A rmipotensfumptis  audere  pelagius  armis 
Dum  ladfura  rccens/SC  adhuc  in  uulncrc  ferrum/ 
Cocpit/K  a patrio  lybiam  depellere  regno. 

Sed  modo  contradlam  pe  flem  pcnitufq?  receptum 
V itus  in  alta  fur  gentis  prxcordia  nondum 
Pellcrc/ncc  tantos  potuit  compeicerc  fiudhxs. 

Iftud  idem  reges  alii  uolucretncc  omnem 
Amifcre  operam. tuus  cft  labor  ultimus . omne 
Tu  genus  euertes.  tu  bcthica  regna  tenebis . 

Nec  minus  id  clarum  facinus/ncqj  gloria  gentem 
Hanc  uiciftc  minor/q  debellaiTc  chimcram: 
Scmiuirucji  boucm  creta»  in  carcercdaufum. 
Euertiftc  phrygcs.CTinita  tot  anguibus  ora 
Phorcidos  ac  multis  rediuiua  mortibus  hydram. 
Colchoru  domui/Tc  boues . fcruafTc  perempto 
Andromedam  monftro.fortemcxpugnaflc  Miccna. 
Et  fcrpcntigcnas  acies' SC  nata  repente 
Agmina  8iacccnfos  in  mutua  uulnera  fratres. 

Ergo  tibi  decus  xternum  .numeraberis  inter 
In  (ignes  heroas  apud  genus  omne:  nec  uncj 
Occidet  hacc  mundo  fama  (mortalis  utroq;. 

Finierant  uatcs<cum  fic  Fulgentius  orfus. 

O pater  ut  uiuis  cura  cft  ita  corpore  fundhs 
Scire  quid  in  rcrucaufisnaiurarccondat: 

Q^uiduc  deus  caularum  autor  quem  fata  uocamus/ 
Cogi tctiSC quid  fit  tandem  quandoq;'futurum. 

Ex  his  multa  quidem  fcd  non  tamen  omnia  nobis 
Sare  datum  .uclut  hxc  qux  nouimus  indice  faxo. 

Sed  diuumprxfedfa  choris  hxc  omnia  uirgo 
Confcia  diuin.t  mentis  / neqt  confcia  tantum 
Sed  conforsuidetiatqj  ammasdocct  ipfa  minores. 
Hax  igitur  monftrata  modis  nunc  omnia  miris 
Afficiunt  tanta  noftras  dulcedine  mentes 
Q uanta poteft ullo rcru contingere  cafu. 

Sed  tum  noftra  fluent  plenis  uberrima  ripis 
Gaudiaitumnobiscntaccumulatauoluptas/  • j 


I 


ALFONSVS. 

Si  adiungas  ut  cum  membris  mortalibus  orbem 
Nunc  fubcas  tam  felicem  tanto  ubere  lactum . 

Tum  fcnior.fi  tantus  amor  cognofccre  curfus 
Hax  in  regna  mcos/uctcreq;  ex  orbe  rcceffumi 
FabortK  antiqui  repetam  primordia  cafus. 

Paulus  ut  ad  graios  bimanfq?ad  faxa  corinthi 
Petrus  ad  Aufonios  <8 C ad  altx  moenia  R-omx' 

Sic  ego  ad  Ionios  mifTuslocabarbaraquondam 
Ionio  prxtcnta  mari/qua  graecia  pheebo 
Egregias  authore  urbes  conftruxit  /ab  ipfa 
Hellade  tranfmiflis  afiatica  ad  arua  colonis. 

Tum  lycias  ciliccfqi  domos  ad  fandta  uocaui 
Flumina' innatum  reflringerc  fontibus  ignem 
Edocui : fcrncp  pios  noua  pignora  ad  amnes . 

T cmpla/  faccrdotum  ntus'atq?  arima  liba 
Inftiiui : cantufqi  nouos  altanacircum. 

Tum  pn  mu  refponfa  deum  me  uindice  claufis 
Conticuere  adytis. K quaccclcbcmma  toto 
Orbe  claros  fucrat/tepidis  obmutuit  aris. 

Phoebades  expulfc  tcmplis.oracula  Delos 
Perdidit  .5:  lycii  tenuere  filcnua  fortes. 

Ionia:  locus  cft/Clanum  dixere  pnores. 

Hic  famacfl  antiqua  louem  cum  fratribus  olim 
Diuifo  mundi  imperio  fibi  fidera  & altos 
Caelorum  fcruaflcpolos/tcrrcftna  Diti 
Regna  tridentifero ccffiflc  liquentia  fratri. 

Has  ego  dctcftans  nugas  K inania  uulgi 
Somnia' dcftruxi  uctcrum  documenta  deorum. 

Hic  moles  illaOrtygix  (aerata  Diana:/ 

Q uam  cares  pofl  prima  nurus  incendia  rurfum 
Collatispofucrcopibus/fme  numine  manfit 
Autpice  me/prifca  fine  maieftatc  rchdfa  cft. 

Pythia  ccflarunt.ccfTauit  Iupitcr  hammon. 

Delphica  Keuxinx  crudelia  facra  Diana! : 
Solemncfqt  Iouis ludi  quibus Ifthima nomen. 
Sacradeon.cx  NemccsJK  olympica  fcftas 
Et  quibus  Archemori  manes  langia  colebat . 

Chrifli  urbcs.chnfli  omnis  agcr.iura.orgia.  templa: 
Dns  tandem  expulfis  erat  omnibus  omnia  ChriftuS. 
Sed  noua  mox  uerfis  f ubicrunt  faecula  fatis. 


1 


CCC.1X. 


LIBER  SEXTVS. '. 

Portentas  morum  cclipfi  uiciata  rcctrptt 
Crudeles  Otomanigcnas/imanius  atro 
Dite  gcnusilcgum  ignaros/fola  arma  factites/ 
Colluuicm  plxbis  fcythicxiuulgufqi  nefandum. 
Tum  uerfum  cft  opus  omne  meum  .facrana  miles 
Conculcauit.  equi  in  templis  rtabulantur  ad  aras. 
Infandum  rtatuxcucrfx  patrum  orta  fcpulchris 
Eruta. nec  aneri  rabies  hircana  pepercit. 

Tum  demu  infernis  uartanda  fatantbus  ora 
Indefcnfa/gcmcns/Sedcfolata  remanfit 
V t ratis  in  medio  fine  clauo  Se  remige  ponto. 

Sic  fuit  illa  nocens  xtasiingrataq;  calo . 

Sic  infirma  fides.Heu  tantum  innoxia  ferrent 
Hxc  mea  membra  nefas idiuu  regina  caduco 
Confcdu  fcnio  uctuit  me  finibus  illis 
Exuere  hanc  ui  tam . fed  eu  iam  tcedta  longi 
Exilii  fcnnqj  mcisiamcorporefundhs 
Frarnbusixgro  animo  fenem  / matertera  notrte 
Aftitir/Se  dixit  forto  te  conde  fepulchro 
Viuusadhuc.tuaconfcftim  rcnouabitur  xtas. 
Extemplo  fcquorhos  monitus,  fodioqj  fcpulchrum. 
Etfpcdantcomm  populo  ac  mea  fata  dolente 
C ompofitts  rebus  iam  iam  moriturus  hiatum 
Subgrcdiorttellurc  tegor : laccoqj  fcpultus. 

Et  monem  oppenens  animos  ad  fidera  tendo. 
Scruauit  Regina  fidem,  mifcrata  jacentem 
Ante  obitum  dum  guttur  adhuc  fpiraret  anhelum 
Affuit.  SC  furtim  noclu  de  pulucrc  t radium 
T ranrtulit huc.uidi  ucniens  regna  indica  lxua. 
Aethiopes  dcxtraitcrrafq;  per  xquora  multas 
Vndiquc.K  hasdixit  terras  quas  cernis  in  undis/ 
Hcfpenx  Reges  poft  bis  feptena  tenebunt 
Sxcula.tam  lata  redditione  potiri 
Fata  dabunt . eri  thifpanis  haec  gloria  regnis. 

Hxc  ea  Fulgenti  quxeomemoranda  rogabas. 

Ipfe  quoque  unu  oro  i eu  cali  innantis  arcera 
Petrum  orate  fuu  Lauu  cuftodiat  / urbem 
Pontificum/magniqj  caput  ne  deferat  orbis. 

Naqj  meas  pndem  obfccnus  perucnit  ab  aures 
RumoriSe  hombilis  fcclaatx  infamia  Rotnx. 

CC 


ALFONSVS 

Et  quanta  flygis  alluuic  inceftata  nitorem 
Pol  luent  romana  fides/quo  uerbere  ditis 
Sp  es  hominum  luxata  cadat  .q  debilis  acftu 
Fngeat  cxtincflo  pictas  .qua:  grandia  cete 
Pilcari/praedaq?  hominum  grauis  ire  (olebat* 
Syrtibus  in  ftygiis  harret  fine  rcmigc  cymba. 
Heu  (cclus  infandumiplurcs  in  puppe  magiftri 
De  clauo  certamen  habent  .marcore  paluftn 
Sordet  inopsdimo  infixam  turpiqi  latentem 
Gurgite  caeci  onerant  omni  farragine  nauta:. 
Paftorcs  odere  pccusinec  pafccre  curant 
Sed  tondere  gregcsspeconq;  illudere  tonfo. 

T alibus  admoniti  uerbis  ubi  gratia  fantfto 
Aeffa  feni  pedibus  uerfis  abiere  per  umbras 
Frondis  odonferaedauros  ubi  fylua  comantes 
Erigit  SC  ramos  teftudmc  lungit  opaca. 

Stipitibus  rctflis  uindes  imitata  columnas 
Ora  uias  aperit  quorfum  libet  ire  patentes. 

Non  fera  non  (crpcns.nec  iterdumenta  nec  ulli 
Praepediunt  frutices. iacct  aequore  campus  aperto. 
Prataqi  fub  fyluis  longe  porrecto  ngantur 
Fontibus  Si  nuis. circu  mediofq;  per  agros 
MurmuratiSe  uitrcis  fallens  fugit  amnibus  unda. 
Sol  terrx  uicinus  adhuc  eu  mane  refurgit 
Et  eu  ferus  obitiradios  extendit  in  herbas. 

Et  bibit  imiilo  nexfturnu  lumine  rorem. 

Cu  fublimisabit/mcdioq;  incanduit  axe* 
Caedit/Se  intextu  r amote  excluditur  alto. 

Hic  fpaciantur  apcsitcnuiqi  per  arua  fufurro 
Purpureos  ineunt  florcySe  pafcua  lambunt. 
Occurrit  nemus  egrdlis  genus  arbons  omne. 
Nec  nemus  cfl.ctcnim  patulo  apricantia  tute 
Spetoeu  Arbonbus  rans  ager  intcrualla  relinquit. 

Iu  arbo^j.  Hic  obliqua  uidcnt  filiquas  in  cornua  flexas. 
Hic  maculis  acer  undofis.Pice  Taeda  fluenti 
V tilis  hic  Piceae  pmgues.odiofa  colubris 
Fraxinus  hic  riguis  quae  cretica  mifit  ab  horris 
Poma  Cydon  tenui  faciem  circudata  pube. 
Caflaneae  rident.  8C  cchinu  exuta  tndentem 
Pendet  ab  hirfuto  fobolcs  lapfura  cubili. 


CCC.X, 


LIBER  SEXTVS. 

In  fiurices  declinat  ltcr.ncmo^cp  minorum 
Alludunt  niucis  frondcnria  uimma  furis. 

Ad  piper  ad  calamos  ad  odora  cacumina  Nardi 
Extcnduntdigitos.cauIcs  carpuntur  Amomi. 
Thura  premunt  1 1 bro.  tenui  decerpitur  ungue 
Iuncus.K  incerto  fudans  de  cortice  myrrha. 

V irginibus  fimiles  Cereris  quas  filia  fecum 
Duxit  ad  hyblxos  flores/Cyaneaq?  prata 
Huc  illuccp  meant/ut  agit  fua  quemq;  uoluptas. 

Et  iam  delinas  fruticum  fpaciata  per  omnes 
T urbacohit  / fcquiturq;  ducem  .pede  campus  eburno 
Prertus  olct.qui  in  flore  latet  qui  dormit  in  herbis 
Sutgit  odor  lenicp  uolans  attollitur  aura. 

Duq?  uiam  carpunuecce  inter  cinnama  ad  aurtrum 
Et  per  longa  uidcnt  roris  uitgulta  manni 
Inccffu  lento  ire  fencmicui  pitrta  amarantho 
Radit  humum  toga,  barbarica  coma  pfla  T tara 
Canicicm  in  latos  humeros  diffundit  e burnam : 
Barbaq;  in  extremum  mento  cadit  aurea  pedtus. 
Lucet  in  afpedtu  pictas.intnnfcca  uirtus 
Scnbitur  in  uultu  probitas  in  imagine  fulget* 

It  recolens  annos  uctercs  primordia  rerum 
Cogitat/&uariis  diuifum  moribus  orbem. 

Ex  uno  diuerfa  luto  fluxifle  uirotum 
T ot  gcneraifli  gentem  populis  ex  omnibus  unam 
Iudaeam  fauirtedeum.fubtartara  mitti 
T antum  homium  pelagus  uultu  admiratur  opaco, 

T ot  magnis  claudi  ingcniis/8i  inertibus  ultro 
Artradari.Iouis  imperium  tot  faccula/tantum 
T erraK  ufurparte  dcos.Secuq;  ita  fatur 
Raptus  in  exceflum  mentis.fi  rcdlor  olympi 
Id  uoluit  cur  damnatu  (Si  noluit  /unde 
Exiit  finuito  cui  tanta  licentia  coelo  i 
Dirtimulartc  dcuincc  rem  aucrtiilc  nefandam 
Res  indigna  d coirem  quem  fumma  fuay  i 

Curadccetiqucm  iurc  falus aliena  remordet. 

T alibus  intentus  curis  dum  flutrtuat  inter 
Hos  animi  fcopulostdiuumchorasecce  repente 
Ingruit.ille  premens  fixis  uertigia  plantis 
SubftmtiK  gaudens  alacri  uemt  obuius  oret 

CC  ii 


alfonsvs 


Attollens  tunc  ora  graui  Prudentius  orfu 
Eloquitur f aero  comitum  (pctflanic  (enatu. 
Maxime  diuo^t  mtcrpres.lcgu  anie  Solonem 
Conditor  ante  Numa/Lacedxmoniuqi  lycurgum 
Et  Minoa  fcncm.ncc  opaca  in  uallc  (ilcntcs 
Confulis  Aegerix  lucus  ncc  Apollinis  antra 
Delphica. fcd  (urnis  araboiy  in  montibus  audis 
Panchxade  nube  deu  mandata  ferentem. 


Dux  populi  ludcxqi  tui/qui  caedibus  arua 
If.dis  SC  libycam  Tritonida  fanguinc  ungis 
Cuius  ad  impcnu  I riton  perterritus  undas 
T raxit:8C  exhaufto  (ccuit  maris  xquora  fundo. 

Poftq  te  fubito  Phafgx  de  ucrtice  raptum 
T ranftulit  hos  deus  in  campos : genus  omne  tuorum 
Comum  te  morte  putans  abnfc  (ub  umbrasi 
Credidit  ignoto  condi  tua  membra  (cpulchro. 

T u tamen  hic  fupcrcsmcc  te  damnola  lenctftx 
T empora  muiamnt  longo  neq;  frangcnsxuo 
Robur  idem,  facies  eadem/  qua  flumina  quondam 
Elicis  c (axo.ueru  tranflata  paruper 
In  melius. poflq  magni  tibi  uifatonantis 
Ora  T aborxi  (uper  alta  cacumina  montis. 

Sed  tamen  his  modo  poft  habitis  fantfliffimc  uatutn 
Haec  tibi  tota  cohors  (iygio  qux  carccre  fundtos 
Hcfpcnx  reges  mccu  comitatur  ad  aftra/ 

Supplicat  offendas  primos  qux  poma  parentes 
Ex  iftis  pepulere  locis : ramofqt  noccntesi 
Q_uos  mifens  inuifa  tulit  mortalibus  arbor. 

Non  potes  hoc  nefcire/dcuscui  cognita  fecit 
Omnia  nafccntis  prima  incunabila  mundi 
Dum  fugeres  Nilu  ncbulofx  in  ucrtice  finx. 

Ligna  quocp  altricem  fcuarc  potentia  uitam 
Muncns  inflarent  magni/ (cire  indice  tanto. 

T u quocp/fi  quando  cafu  tibi  forfitan  ullo 
Eft  opus'obfequits  fidens  Cprecor)  utere  noftns. 
Talibus  effatum  Mofcs  complexus  ad  omnem 
Coelituum  turbam  plaadis  ita  uocibus  or(us. 

Faufla  dies  cui  longa  parem  non  attulit  atas 
Ifla  mihi,  uidcor  coeli  (ublatus  in  arcem: 

Et  calcarcpolos/8C  ferre  per  ignea  greflum 


LIBER  SEXTVS.  «eoa 

Sidera.ftiparicp  patrum  coctu  atq;  nepotum. 

T alibus  officiis  referat  fua  premia  rc^t 
Conditor  8£  grares  meritis  ingentibus  atquas. 
Contra  Si  dclufa  tnco  mea  gens  in  funere  nugas 
iudeos,  Circufert  de  morte  Icuesmil  pendimus  atto 

Gcnsanimo.gcnusinfidum.illaudabilcuulgus 
Ad  uentrem  ad  ucncres  8 i ad  omnia  fordida  natum 
N ii  caelcrtc  poteft  nihil  immortale  doceri. 

Nec  tamen  cuafi  qua:  terminat  omnia  mortem. 

Sed  deus  extorrem  membra  in  fua  rettulit  umbram. 
Atep  huc  impulfum  flatu  me  tranftulit  uno 
V enturum  auxilio  tcrris/cu  fluxerit  artas 
VItima  poflremis  conflagratura  diebus. 

Q^uod  luper  arboribus  uctcruqj  errore  parentum 
Q^uentis  id  uobis&fi  fatis  indice  nullo 
Sere  Iicct'quia  luffa  tamen  contemnere  diuum 
Impietas  prarflo  quocuq;  uocaniisiadfum. 

Sic  ait.K  Ibpantc  choro  ucftigia  mouit 
Lenta  per  herbofos  in  margine  fluminis  agros. 
Spectacu  Eccc  uagis  arcu  dumeta  rccurfibus  errant 
luferaru.  Dulciaq;  inter  fc mifccnt certamina dumx: 

Et  coribanthiaci  lepores ftrenua  dorcas. 

Aedi  ai  aeres /K  ceruoK  Iafciua  muentus. 

Comibus  obludant  & onufbc  pondere  frontis  ; 
Dulcia  bella  cient. curfu  lcuis  ille  citato 
Proripitur/fimulatqj  fugam  / pernicibus  alter 
Infequiturplantisrcclcriqj  uoluminc crurum 
Pone  uolat  .dudo  primus  per  gramina  gyro 
Vertitur  iratum  hmulanstagiliq;  fcqucntcm 
Impetit  aflultu.fubitoq;  in  terga  uolutus 
V erberat  elatis  aduerfum  calcibus  hoflem. 

• Ventum  erat  in  tumulum  molli  cui  balfama  luco 
Circufufauircnt  primos  qua  rcrpicit  ortusi 
Qua  uidct  occafus  K qua  latus  explicat  auftro. 
Debalfa'  Syluabrcuisfruticofa.putesuincta.nccunum 
mo.  Omnibusos.fimplexucgcnus.decorticcficco 
Caudicis  emungit  radiis  opobal  fama  T itan. 
Frondibus  increpitant  =cphyri:fyluiq;  comantem 
Ventilat  ac  blandis  occurrit  odoribus  aura. 

E tumulo  patet  ora  lacensdiffufa  peramplos 

CC  iit’ 


•eu,  i 


•u..a 


ltnx3 

•trjJis 


alfonsvs 

Pinguis  humi  tratfhis.ftcllanria  floribus  arua 
Vnaicp  quantu  acies  tendunt. Pomaria  longo 
Permeat  inflexu  uindantibus  undiqi  ripis 
Euphra'  Euphrates  Babylona  petens/non  gurgite  tanto 

Q^uantus  ab  armeniis  rubrum  dcfccndit  in  xquor. 
Nec  procul  in  Boream  uergens  uada  lucida  uoluit 
Tigris.  T igris/K  clabcns  maiori  flumine  Ganges. 

G mges.  [ple  quocp  intorto  Nilus  per  pafcua  curiu 
Nilus . Fertur  ad  cthiopum  populos/3i  Candacis  arua. 

(Quattuor  haec  paruis  ut  extera  flumina  furgunt 
Pnncipiis.alios  fontes  uia  longa  mimflrat. 

Hic  uariam  multa  ucmans  humus  arbore  frugem 
Spetfhcu  ParturuiX  pomis  agri  difformibus  ballant . 

Iu  pomo'  Hxcuindi  fplcndorc  nucnt/hxc  cortice  rubro/ 
mm.  Hxc  croceo,  funt  alba  genas /funt  aurea  uultum. 

Sunt  modico collctfta  linu.  funt  orbibus  amplis/ 
Sunt  oblonga  fuasin  humum  inclinantia  matres 
Ex  humili  lam  turba  lugodigreffauircntcs 
lucrat  in  campos/cu  dudfor  harundinc  mota 
Namqj  manu  modo  decerptam  fynnga  ferebat! 
Arbo  pcc  Ecce  ait  illa  mali  labes  antiqua/parentum 
cau.  Dedecus  xtcrnunvprimiqj  infamia  fxcli. 

Ecce  hominum  cafus.milcrxq;  cxordiauitx. 

Hanc  frugem  cui  nceffar  incfl  dape  dulcius  omni 
Sufpicicnshominu  genitrix  heu  credula  plulq 
Fas  erat'incautc  rapuit,  raptamqi  momordit. 

Nec  fatis  id.dcccptauirum  decepit  amantem. 

Heu  amor  infelix /infortunata  uoluptas. 

Excufac  Q uid  faceret  tamen  Adam9.'prcmit  undiq;  bellum 
adatn.  Hinc  deus/hinc  fcrpcnst&pro  ferpente  uirago. 

Hinc  amor  inde  timor  mens  oppugnata  laborati 
Vt  ratis  hinc  auftns/illinc  aquilonibus  atfto. 

Vicit  amor  grauis  affectus,  uiolenta  libido. 

Ergo  thon  (ociam  fua  blandimenta  lualcp 
Delicias  amens  nccontriffaret.eodcm 
Naufragio  ut  mercem  amifit  puppeqt  reliquit' 

V ix  tabulx  innuens  rapidiscualit  ab  undis. 
Artibus  hisdcicdta  uiri  confbnna  / mortem 
Incidit. at qj  fuo  eiedtus  cum  coniugc  regno 
Venit  ad  ineuntis  fodienda  ligonibus  arua' 


Ficus. 


Craflus. 


Galli. 


•xi 


LIBER.  SEXTVS.  JA  ccc.xii, 

Q. ar  fcntcs  rnbulofcp  ferunt. qua: reddere uidhim 
Cultori  nifi  uitfto  ncgant.qu*  fundere  frugem 
Agricolae  nifi  ui  ferroqt  coadta  recufant . 

Hax  igitur  laris  arbor  qua:  frondibus  umbram 
Pomgu/K  libro  pingues  latftentc  manicas 
Scmpcralit/nccisK  morbi  laetalis  origo  cft. 

Na  ncqi  caucafco  tecubans  in  monte  Prometheus 
Coelcfti  ut  perhibent  Ixfitfua  fecula  furto:  . i 

V na  fcd  hxc  nobis  tanti  rea  criminis  arbor. 

Haxca  qua:  infauftu  Craifo  dedit  omen  eunti  ;l 

Q_ua:fitum  procul  ignota  tellure  fepulchrum.  \ 

Hxc  eadem  tyrias  olim  Carthaginis  arces 
Prodidit.  Aufonixpopulos  genus  omne  latinum 
Rettulit  in  uctcrcs  iras.refidcqi  iuuentam 
Mouit  ad  arma  / nouam  claiTcmmoua  mifit  in  axjuor 
CIa(Tica.8£  impleuit  uelis  mare/militccampos.  . 

Sic  T rcbix  lamenta  Cato  & trafimenia  bella  . !i  I 

Vltus/K  infignes  romano  fanguinc  cannas.  ' 

Suntquoq;  qui  bclgas  huius  dulcedine  captos  iHioJrA 

Arbons  cxceifis  referant  ex  alpibus  olim 
Ad  npam  ucniilc  Paditc&m  gente  latina  i A 

Dcccrtailc  armis,  graios  uaftailc  colonos.  IA 

T raicciilc  fretum  lucxaile  afiarica  regna.  i V 

Et  gentem  feciiTe  nouamigalatafcp  uocari/  /{ 

Q uos  Paulus  tuba  ccclow  dum  clangeret  orbi/  i 

Vociferans  raxar/magnoq;  redarguit  ore.  kI 

Arbor  in  aduerfis  igitur  famofa  parentes  -V 

LuiitiSi  in  primis pambus  genus  omne  futurum 
Nec  moucatq.cnfpacutcm;q,  flebile  unila 
Deponat  ceruicc  caput/cy  languida  ftuges 
Sordeat  afpcdlu  cum  iam  maturui  tiatro. 

Efl  fcclus  in  caufaimucro  cfl  ebetatus  ab  idtu. 

Illa  decens  pomi  facies  illa  ora  uidcntum 
Infidiofa  oculis  (uoluitdcus)  orba  nitenti 
Fronte  uctemofam  canem  traxcrctfuuq; 

Ammifere  decus  uultu  obfcurata  fenili. 

Hanc  deus  obeaufam  circudcdit  inguina  patrum 
Frondibus his/manifcfladapis  monumeta  nefanda:. 

Ipfc  quoqj  antiquae  longarua  piacula  fraudis 
Ablaturus/itcr  lolyma  dum  tendit  ad  urbem/ 

Chriflus  in  hos  odio  ramos  exarfit  acerbo. 

CC  iiii 


Qq. 

rvfj 


hy.3. 


" ALFONSVS 

Scilicet  oflendcns  fcelus  exicialc  parentum 
Cum  matre  aufcrmfli  mortem  cum  autorc  nccudam. 
Mox  igitur  uerbis  uiolata  potentibus  arbor 
Non  fccus  ac  fubito  correptum  fulmine  gramen 
Arruit.K  lapfa  riguerunt  uifccra  fronde. 

Hsec  ubi  didtaifcncx  motis  uedigia  plantis 
Fledht  ad  auroratfcquitur  chorus  omnis  euntem. 

Iam  mediu  prouccfta  dies  confcenderat  axem  , 

• Solqi  recidentis  iuga  (uma  tenebat  olympi 

Proximus  rrdatimodcr  fcmel  afluat  annus. 

Aeflates  habet  ille  duas'duo  tempora  bruma:. 

Bis  uidet  autumnuibis  uerbis  fertilis  anus. 

Cu  nobis  niuc  torpet  humusicu  fliria  pendet' 

Etcu  flauaCcresullic  mitiffima  bruma. 

Cu  tepet  autunus  nobisrfiC  brachia  libre 
Sol  tcnct'8£  cu  ucr  peregrina  reportat  hirundo  / 

Illic  mede  calent  xquis  tamen  arua  diebus. 

Sed  iam  fefcoffcrtoculiscaput  arboris  altum. 

Arbor  ui'  Iam  uicina  cohors  iter  intermittit  :Si  ora 
ese,  Suppredo  fermone  leuant'3C  ab  arbore  pendent. 

Arbor  erat  procera  comas  ad  (idera  tollens' 
Altiorarbonbusfcrumiquas  dicitur  alto  i 

Vertice  ithyrex  ladfum  fuperare  fagittx.  ■ . 

Purpureus  trunco  tcren  liber,  ardua  lumo 
Stipite  funduntur  dextra  lxuaqi  pcT  auras 
Brachia  bina'uelut  sephyro  cu  plena  (ecudo 

Vclafcrcnsuolat  xquatis  antenna  lacertis. 

Poma  rubent  uindi  ramow in  culmine/frondcs 
Perfimilcs  alis  uolucies  quibus  aera  fulcant 
Sripitcdc  fummo  gemina  inter  cornua  ramus 
Porngiturircdlaqi  petens  trabe  fidcraculmai 
Explicat. hic  nidos  proli  officiofa  futun 
More  fuo  ponebat  auis'qux  pignora  morfu 
Saucia  pedifero  colubnqj  admorfa  ueneno 
Curatura  pium  pecfhiS  fodit  ore  cruento. 

Tum  pater  in  frondes  tendcnsoculolq;  manuqj 
Haeeauis  hic  arbor  Chnfh  omnipotentis  imago  edi 
Dixit  .in  his  ramis  SC  in  hac  deus  alite  pinxit 
Pod  tot  uenturos  labentia  ficula  calus. 

Nam  fimulacdiuos  regni  fitis  illa  coegit 
Actlictcam  de  fede  crcbi  dcfccndcrc  in  alta 


LIBER.  SEXTVS.  I.  ccc.xiiu 

Flumina/tartarcucj!  chaos  deils  boffc  fugato 
T cmgenas  calo  alcripfit.Ncu  talibus  impar 
Hofpitns  monale  genus  clamare  (atanum  , > 

. Cur  deus  Audeat  improbitas  fuccedibus  inuida  noflris/ 
Icaraatuf.  Induit  humanam  cffigicmiftatuitqt  uocari 

Numen  homo.daulucp  deus  fc  in  ftemate  noftro. 
Non  fccusac  ffellis  fi  quando  ex  xthere  pullis 
Sol  mbar  infundat  ncbulis'&  uefhat  aunc 
Maicffatc  fuayuacuoq;  accomodct  axi.  , • 

Nec  fuit  aduentus  ratio  fraus  illa  parentum: 

Sed  decus  humanu.ucnit  moriturus  ad  atgros  f j 

Q d”  fuent  fanare  mori. fine  caede  cruenta 
Ad  fanos  uenturus  erat  daturus  in  aftra 
Incolumes:^  nos  ciucs  fadurus  olympi. 

Sic  uolucris  dura  parua  domus:du  infirma  propago; 
Dum  nati  implumcsttcpidoiert  pabula  nido 
Scmper : & extenfis  docet  ire  per  aera  pennis: 

Hax  eff  cura  tenax.-ftudiuq;  i mobile  matri. 

Non  fanat  mfilangucntcstSCuulnera  paflos.  ,'k 
O fortunatos  homincs:gcntcmq;  beatam: 

Si  licitis  contenta  bonis  pnmxua  fcciflcnc 
Saxula. nec  fefe  fupens  humana  libido 
Aequiparansuetitum  temere  inuafifTct  honorem. 

T erra  ferax  fine  bobus  erat:  fine  uomeris  ufu  ,/g 

Intado  fxcunda  folo.non  fideret  arua . 

Puluerulenta  canis. fcd  min  innoxia  dama 
Surgcrct.&nullashabuiffct  noxius  aras 
V ciouis:&  nullum  cccrdillct  ab  xtherc  fulmen. 

Mens  tam  Ixua  fuiufic  ingeniola  colubri 
Texendis  natura  dolis.hcu  famma  femper 
In  fidiofa  manaotum  genus  obruit  uno 
In  fcelcrcamifitqj  malus  fimul  omnia  cuflos. 
Laahxicrcucrc  lares. flabula alta  profundi 
- - Diffudere  finum.crcfccntibus  ampla  caucrnis 

Concauitas  regni  inferni  terram  extulit  ultra 
Acquoraifli  exdufo  moles  ad  fcondita  ponto 
Intumuitrfurgenfq;  fuper  fuauifccra  tellus 
Fecit  inxquah  montana  cacumina  tergo 
Poftfcelustantc  nefas  nemo  phlegcthonta  petiffet. 
Antra  patrum  nemo : fpellxacathaitica  nemo: 

Ex  tantis  hominum  turbts:quot  lapla  tulerunt 


>A 


iuA 

qsd 

\1-jM 


r.niu  Qi 
ibhural 

ainci 

.u:ttx> 


Quina/ 
fctturi  du 
rantcino 
ccnria. 


imr 


xuA 

WA 


ALFONSVS  'J 

Saccula/quotuenturaferenticafola  propago 
In  lucem  minenda  fuitifruituracp  una» 

Quam  pater  ut  uafti  deferta  fcdilia  coeli 
Compleat/clyfiam  fuerat  miflurusin  arcem. 

Cxtera  turba  altis  crebi  inuoluenda  caminis 
Ad  uitam  nefaflet  itcrtlatuiflct  opacis 
Intra  informe  chaos  non  emerfura  tencbns. 
Proptcrea  nunq  tellus  habitanda  nec  ullo 
Exercenda  uiru  ftudio/cubuiflet  in  unda 
Actcmos  fopita  dics.fola  ifta  tuliflet 
Ora  hominu  genus  atqj  feras,  ncc  in  aflra  IcualTct 
Tam  fublimc  caput. Q ux  extera  fuftulit  ingens 
T artarex  fpclunca  domusnftos  quoq?  campos 

A pelagi  fubmouit  aquisiK  in  acthaa  miht. 

Talia  pergebat  memorans » cu  uocc  foluta 
Paflor  ait  / lam  prona  dies  maioribus  umbris 

Ire  monet,  fparfasuideo  per  gramina  turmas 

lam  fpcdaflc  locos  fatis : & fpirare  ad  ol  ympum  t 

At  tu  fande  Pater  coelo  dum  labitut  anas 
Ifhiper  hos  campos  felicibus  utere  fatis. 

Collis  ad  auroram  palmis  tumtusiK  umbra 
Frigidus  ilicea  grandi  uada  parturit  aluo. 

Nam  uitreas  quibus  humet  aquas  expellit : fl£  atnplu 

Sub  radice  facit  pifeofo  gurgite  fontem 

Hic  fons  ille  ferax  qui  flumina  quattuor  implet: 

Ncc  capitur  totus.ngat  infuper  arua  fub  herbas 
Labitur:8i  niucis  humedat  pafcua  cygtus. 

Hic  Pata  Hcliasuiridi  pernodat  inumbra 
Ad  murmur  falienns  aqux.  Cum  rofida  curfu  . . i 

lam  medio  nox  alta  filet»  fe  attollit:  8£  aflra 
Sufpicicns  uidet  Erigonen  in  uemee  mundi/ 
Caftora  in  occafu'Chironem  afccndcre  ab  orto. 
Audit  in  cxcelfo  coeloy  culmine  uerfos 
Ire  polos» audit  fupetos  paeana  canentes 
Rcfpondcrepolis.notatum  fedulushora 
Exilit  ad  folitos  cantus : BC  ad  orgia  laudum 
Carmen  idem  fonat  orta  dics:8t  adulta  parupet: 

Et  cum  folc  calet. prono  cum  labitur  axe 
Hora  pmens  lam  nona  diem.cu  ucfpera  furgit. 

Et  cum  tam  claufo  ucnit  accubiturus  olympo. 

Et  iam  fama  lares  diuum  uulgata  per  omnis 


.Ili; 


a 1 
>il  ni 


eJ 


nA 


LrBER.  SEXTVS.  ccc.xiiiu 

PoA  Rygis  cmcnfas  curfu  lcuiorc  paludes 
Regales  ad  coelum  animas  confccndere  ab  orco. 
Coguntur  proaui  centum  uno  e fanguine  regesr 

S uos  omnes  caflclla  parens  diuifit  in  omnem 
efpcriam/ccu  multiplici  propagine  crefccns 
V itis  ab  occano  ficulos  complexa  penates. 

Origo  re>  Omnibus  hisgenus  a fcythia.T ulit  ulnmus  orbis 
guhifpat  Angulus  ille  decus  tantumtfuppofla  rigenti 
nix,  Terra  polo/durata  gclu/ueAita  pruinis 

T antum  frugis  habet. T antis  fc  ladat  alunis 
Maeotis  longinqua  palus/ubi  Cxfans  arae 
Maflagctum  Regina  ferox  qua:  Marte  potentem 
Regnatorem  afix  totoq;  oriente  fuperbum 
Strauiti&C  antiquae  numeramur  amarones  inter 
Huius  gentis  auos.uirtus  ut  flumina  curfu 
Amplior/cx  longo  lulit  incrementa  rcccflu. 

Trans  mare  chimcnum  propter  uada  fluminis  iflri 
Thraicium  pugna  ingenti  fudere  ualcntcm 
Bi  Aonii  caput  imperinqui  donca  regna 
Atcp  Afia:  partem  lata  ditione  tenebat. 

Subicccrc  italos.italosqui  fortibus  armis 
Omnia  qua:  cingit  Thctyyqua:  Phoebus  ab  alto 
Axcuidct/domucrc.urbcm  magno  agmine  Romam 
Afflixere,  alpes gelidas  8C gallica  Regna 
Marte  uiam  facicnrcgraui  inuafere  tumultu . 
Hcfperix  tandem  fccptrorcgnoq;  pomi 
Vand alicam  pepulere  manum : qux  a finibus  iifdcm 
Egrcdicns  prius  hefpcrias  intrauerat  oras. 

Mox  autem  flygis  infidus  ac  fraude  V alentis 
Obliquam  didicere  fidem,  fcd  protinus  omnem 
Lcandndcusorcdolum  detexit arri 
Niligcnx  tenebras  nodemq;  rcmouit  opacam. 
Recare/  Helpcnx  tum  lora  pater  Rccarcdus  habebat, 
dus . Ipfe  ratem  primus  Icopulis  abfoluit  ab  illisi 

Et  rctftum  cognouit  itcr.primufq:  fuoiy 
T ranfm  ad  fupcros:8C  primus  in  agmine  tanto 
Obuius  itttotoqi  petit  cum  flirpe  nepotes. 

Omnibus  ad  furas  patrio  de  more  cothurni 
Flammigerant  redolente  croco'ucl  murice  tincfti 
Omnibus  aurati  crinesifrons  ardua  ' uultus 
Sideret  cintAuq;  chlamys  rcuoluta  gabino . 


alfonsvs 

Haec  heroum  ades  per  figna  Iconis  ab  axe 
Labitur  in  tcrrastmanfitqi  leonis  imago 
Luthca  per  regum  albentes  lignata  lacertos. 

Iam  chorus  ima  tenet  tpcdibufq;  in  gramina  miliis 
Intrat  odoratum  Myrti  nemusmnae  filcntem 
Voluit  aquam  glauca  flipatus  arundine  Nilus. 
Aducntarc  feiens  Reges  audentius  altum 
Venerat  in  collcm/fumo  qui  ucrticc  campum 
Prolpicit  ad  fluuii  ripam  uidct  ire  cohoncm 
Et  fpcdarcuagis  labentem  cutfibus  undam. 
Alfonfumqj  uocans  ades  huc  ait.  Eccc  tuow 
Progenies  anitiqua  patrum ' quae  uenit  olympo* 
Et  noftrum  uelligat  iter.ltc  fatus  in  ipo 
Culmine  comprcfiis  tenuit  ucftigia  plantis. 

V t patres  audiuit  auus/peordia  dulcis 
Strinxit  amor.lachrymafqi  actidudiocp  uidendi 
Vadit  agens  dexna  natum  lauacp  neptem. 
Plurimaq)  afccndunt  praerupti  cornua  laxi' 

Vnde  patet  late  nitidum  profpcifhis  ad  amnem: 
Liberiufq?  aduerfa  licet  regum  ora  tueri 
Profcquuur  chorusiK  (urnis  e cotibus  inter 
V mbrofos  tcifli  frutices  mirantur  euntes 
Fluminis  ad  primos  lpoduce  flumine  fontes. 

T une  auus  o audenti  inquit  diuinc  faccrdos 
V ultibusex  ipfis  ipfacp  ex  indole  Regum 
Ingentes animos8i fortia pdlora  cerno. 
Scipiadas  totidem  uideor  tondeq?  uidcre 
Caefarcos  proccrcs.longis  exercita  bellis 
Imperii (qj  diu  uirtus  m fronte  relucet. 

Q uis  pcor  ille  manu  gcftans  diadema  corufeum 
Solus  i8C  in  boream  dcpulfus  ab  agmincpatrum^ 
Talia  quaerenti  dedit  haccrcfpnfa  faccrdos. 
Q^Ui  decus  fii  laudes  pclaracp  nomina  gentis 
Rcxhifpanc  tuae  paucis abfolucrctcntat 
Nititur  in  uctitum  uctcrcs  anriqua  poctx 
Heroum  qui  facla  canunt  qui  exordia  falfos 
Inuitant  ad  rnagnadcosmil  tale  loquuti. 

Q_uippe  nec  Enxasmee  Penclopxus  Olyffes 
Nec  Priamus  tanti  .licet  haec  fama  inclyta  cantu 
Mconio  procul  in  totum  uulgaucn  t orbem . 

Attica  cxcropidas  ladat/bcrecynthia  tellus 


V 


LIBER.  SEXTVS.  ecc.xy 

AfTaraci  prolem  / lagidas  xgypcia  Memphis. 
Arfacidas  Pcrfis.  reges  facundia  nofhos 
Nulla  canicfcd  fulta  fuo  fua  robore  uirtus. 

At  quoniam  tua  fic  pictas  hortatur8£  ipfum 
Tempus/ab  immcnfo  laudum  praxoma  campo 
Pauca  legens  patrum  repetam  monumenta  tuorum 
Roderi/  Ille  manu  diadema  ferens  deceptus  amore 
cus.  V lrginis/ut  mosefl  hominu  quod  coeperat  annos 

Ataulfus  Ante  quatcrccntu  uidis  Ataulfus  alanis 
Perdidit  impcrium.tanto  multata  dolore 
T ranfnt  in  longos  ludus  breuis  illa  uoluptas. 
Infcnfofq;  diu  lupcros/irataqi  fenfit 
Numina.proptcrca  tot  tcmpcOatibus  impar 
De  regni  fplcndorc  ruit. Fortuna  rotaiu 
Pnecipiti  cuertit  regem  de  fede  fuperbum. 

At  quia  tanta  animo  tulit  infortunia  magno 
Ipfc  fuu  fcclus  ulcifccns/8d  (empore  longo 
Corda  graui  moerore  domans  poft  fata  receptus 
In  fuperos  pro  regno  amiflo  accepit  olympum: 
Indiciuq;  tenet  cafusidiadematc  nudum 
Fett caput.  SC  pulfus  regali  ex  ordine  uergit 
Cofla*  In  borcamifcquiturq?  lenis  ucftigiacofbc. 

Pelagius,  Proximus  ille  graui  tenuemqui  fronte  coronam 
Geftatrin  immanes  aufus  fene  arma  tyrannos 
In  uctcris  partem  regni  dcucnit:&  hoflcm 
E patrio  fubmouit  agro  / 8 i longinqua  coegit 
Littora/pratentofq;  freto  perquirere  montes . 

Debuit  extolli  (ignis  ac  marmore  multo 
Tantauiri  probitas  patriae  auxiliata  lacenti. 

Nam  fi  cccropida:  (tornas  pofucre  trecentum 
Sexaginta  homini  i fandis  qui  legibus  urbem 
Rexerat  affedus  moderans  plxbifq?  patruqu 
(^ux  precor  cdudac  de  tempeflatetot  urbes 
1 ot  populi  hcfpcnxitot  funda  tyrannide  regna 
Auton  pacis  fundatonqi  falutis 
Vitori  fidei  decora  atq?  lnfigma  debent  f 
Hic  iterum  fortuna  Gothis  afpirat  & intrant 
Regna  iterum  .legio  pulfis  urbs  inclyta  mauris 
Pnma  renafccnn  fecit  noua  nomina  regno. 

Pnma  memor  fidei*  libyae  genus  aufa  fuperbum 


J}t/, 


xI:ot3 


. i < 


. » / 


alfonsvs 

PellcrciK  affcrtas  fignarc  Iconibus  arces. 

Alfonfus  Ille  duos  uaria  qui  monrtrat  imagine  Reges/ 

Er  referens  nunc  ora  Numx  nunc  ora  Q_uinm 
Belliger  in  facrisiK  relligiofus  in  armis 
Eft  AlfonfusiarroxmauroK  euerfor/K  Arri 
Malleus.Ipfe  etenim  uimsquo  infecerat  orbem 
Arriusihi (panis  procul  exturbauit  ab  oris  J 
Sicut  & ex  latio  Gratianus.ab  hclladc  maior 
Conftantinusiapud  thraccs  qui  condidit  urbem 
Cxfarcam  .fccitcp  nouam  prope  littora  Romam. 
Ifta  lues  quondam  populos  accenfa  per  omnes 
Lemex  de  more  ferae  per  uulnera  fumplit 
Incrcmenta.uno  cxcifo  (Iridentia  feptem 
Ora  rcfurgebant.plxbes  in  bella  ciebat. 

Saepe  etiam  primos  proceres  armauit/8C  urbest 
Sxpc  etiam  regcs'crat  in  certamine  tantum 
V irus:ab  Alfonfo  donec  conuulfa  fub  orcum 
Fugit  ab  inferno  nunq  reditura  profundo. 

Froila.  Ilb  autem  cui  tedta  uides  lucentibus  armis 

Pedtora'  nomen  erat  Froilx.uox  dura  latinis 
Aunbus  afpentas  longo  refccabitur  ufu. 

Hic  duplici  mauorte  potens  terraq;  maritn 
Sxuiit  in  maurosuidtor.Poft  inclyta  bello 
Fadta  odio  fratris  regni  quem  dira  libido 
Coepcrauobfcdus  tandem  funalibus  armis 
Confoditur.fparfum  concreti  fanguinis  imbrem 
Iniuftx  fert  cedis  ad  huc  ueftigia  pedtus. 

Alfonfus  Q_uintus  ab  hoc  iteiy  Alfonfus.  V iden  ardua  regis 
Tempora  fperuigilcs  oculos  pedtora  lataf 

Rex  cratarmipotcns.libyam  tremefecit'8C  omnem 
Hefpcriam  mauro  tepefecit  fanguine  terram. 
Orlando  congreffus  apud  bebnciafaxa 
Infrenes  gallorum  iras  compcfcuit  armis. 
Ramiras  Afpice  bellacem  clara  eu  prole  Ramny. 

Extollit  Calagura  patremSalamantica  natum 
Otdom?  Ordoniumicui  progeniesdiferimine  paruo 
Alfonfus  Proximat  Alfonfus.quiuafconasatqj  fuperbos 
Cladibus  inuoluitnumidas/agarcnaq;  regna 
Sed  poft  faugraui  ac  longo  uexatus  auerno 
Q_d’coniuratos  cffoflb  lumine  fratres 


ac.  xvi' 


LIBER.  SEKTVS. 

Barbarico  ritu  nimium  crudeliter  atram 
Mifcnt  in  no<flcm:funifqj  agitatus  8C  ira 
T lnxcrit  infamem  gcnnli  in  fanguincdcxtram 
Id  facinus  diuu  imperiis  atrociter  umbra: 

T artarca:  iaucre  uadis  ultricibusorci. 

Sed  iam  pronadics.SC  fandi  copia  phoebo 
Alfonfus  Defeendente  minormulto  fine  laude  relinqui 

Cogit.ad  extremos  ueniam.  Pofl  longa  fcqucnretn 
Intcruallauirum  Ixuocui  fulget  ab  armo 
ConruySC  auratis  fignatum  pctftora  conchis 
Explorate.docet  facies  mauortia  corda. 

Ipfc  uclut  de  nube  tonans  cum  grandine  fulmen 
Obruit  infidum  genus  SC  fine  numinegentem 
Pernicie  tanta  inuolucns  quantam  neo;  T roiae 
Nec  Libya:  uiderc  acies > eu  maxima  quondam 
Inter  fe  ingenti  fremerent  duo  regna  tumultu. 

Sed  neq;  in  aurora:  populis  maccdonica  pubes 
Cu  Ioue  rex  hammonc  fatus  Babylone  (ubatfla 
T ranfiit  extremos  T auru  populatus  ad  indos. 
Pernici  ucftatus  equo  certare  1 acobus 
Vifus/K  hoftiles  conto  penetrare  phalangas. 

Ecce  ingens  Alfonfus adcfl.pcrtcrritus  Atlas 
R egis  ab  afpeiftu  caput  intra  n ubila  traxit' 
Cumuiditconfli(5hjunocccidifTc  ucccntum 
Millia  mauronz  campofqi  natare  rubentes' 
Acnumidas  palTim  inter  equos  8C  fcuta  laccre 
Scmineces  K adhuc ammasa:groore  tralientcs. 
Ca:fan’s  ac  magni  quid  res  miramur  8C  artem 
MilitixfStragcm  marte  inclyta  fecula  nuq  i 

Audiuercparcm.nocuit  fibi  maxima  uirtus 
Aufa  manu  maiora  fidc.pofl  funera  miles 
Ipfc  fuum  miratus  opus  uix  pendere  tanti 
Scpotcrar.fcquitur  talis  uiiffona  pugnam 
Cum  fortem  fortitaduccm  funt  forna  caftra 
Cum  deus  e fi  animis  prxfens  SC  bella  gubernat. 

Ferrantes  lllccaputnigrucanisafpcrfus  SC  armis 

Splendidus  auratis  coelo  demillus  ab  alto 
Venit  in  auxilium  regni  rcdcuntisiK  urbes 
AfTeruit  magnas.tum  libertate  potita  cft 
Corduba’  furrexit  bcthiscaput  extulit  hifpal. 


ALFONSVS 

Nodhirniq?  aliis  arferc  in  turribus  ignes. 

Ad  diuu  delubra  ferens  noua  tura  facerdos 
Incertos  ritus  inelligiofacp  fana 
AblutVatqt  itetuChriftoin  fua  templa  recepto 
Dxmonas  cxtrudhs  cxorcizauit  ab  aris. 

• Gloria  Ferranti  femper  comes  aftra  dcuqj 
Allicit/SC  raro  ucnit  td  fine  numine  nomen. 
Alfonfus  Ulcprocul  mundi  fignatus  imagine  partum 
Ob  decus  officiis  pacis  bellien  fuperbum 
Aequore  ab  extremo  fuit  in  Romana  uocatus 
Imperia. at  rerum  molem  pertefusad  aftra 
RurfusK  xternos  animu  rcuocauit  ad  ignesi 
Coelotyq?  uias.  Si  dcle&atus  olympo 
T ctTcnas  contcmpfit  opes  pcnturacp  regna. 

Sed  iam  nox  uicina  diem  dcpcllit>&  aftns 
Hefperus  accenfis  fcquitur  T itana  cadentem. 
Nafcitur  crigonc  / coclu  fugientibus  horis 
VoluituriK faudu  dulces  intercipit  orfus. 
Cxtcramxlyfiis  domibus  fantfta  illa  docebunt 
Ocia  qux  nulla  mutat  uicc  mobile  tempus. 

Sic  ait.Si  molli  fledtens  ueftigia  diuo 
Ad  fluuiudccltnatiter.grcnuq?  citato 
Per  nemus/ad  fontem  regalibus obuiat  umbris, 
Exultant  congrcffx  acies.mcdiofq;  nepotes 
Circufufa  cohors  patrum  Ixto  accipit  ore. 

Itur  in  amplexus  i Si  in  ofcula  dulciter  ardent 
Pc<rtora.8i  exundans  tremulos  amor  afficit  artus. 
Sed  mora  iam  L.eandcraittollenda.uocamur 
Ad  facrum  folemne/diesquod  proxima  toto 
Conuentu  fuperu  celebrem  per  (oluit  ad  aram 
Pafchatis/8i  uidlo  Chnfti  redeuntis  ab  orco. 
Terra  ualc.mentcfqtprxqux  regna  tenetis 
Infima  uofq?  amnes  (acri  / collclq;  beati. 
Protinus  argutam  foluens  in  carmina  uoccm 
Sufpexit. chorus  audito  concorditer  hymno 
Affonat.accurfant  animx  dulcedine  captx 
Q uot  circu  enabant  ffuuios  i Si  rofida  prata. 
Mox  coeli  conceptus  amor  per  inane  lcuauit 
Agmcn.Si  alterno  tulit  ufq;  ad  fidera  cantu. 

FINIS. 


TROPHAEVM  PRO  GAL.  EXPVLSTS.  L.L  cccjcvu. 
BAPTISTA  MANTVANVS  CARMELI/ 

TA  THEOLOGVS  FRANCISCO  GON 
ZAGAE  TVRCO  MANTVAE  MAR  - 
CHIONI  QVARTO  PRO  GAL/ 

LORVM  EX  ITALIA  EX/ 

PVLSIONE  TRO/ 

PHAEVM. 


LIBER  PRIMVS. 

-» 

GGREDIENS  MAGNO 
bellu  memorabile  cantu 

QVO  LONGE  ITALIA 

a primo  Francifcus  ab  iuo 

EXPVLIT  INGENri  For 
tem  molimine  Gallum/ 

COGOR  AD  AETHE/ 

reos  ignes  attollere  longo 
Calle  fatigandam  duro  fub  pondere  mentem. 
Odefundte  iflistcnebnsiquibusocia  femper 
In  campis  animi  cceleftibus.O  mea  Clio 
Q_ui  coeli  conuexatcnes/uicina  tonanti/  i 

Progenito  memoranda  deo/afpiratc  cancnri. 

Qui  iuuenem  faxlo  iam  declinante  Icuauit 
Ad  ueterum  decus  heroum  tam  uiuida  uirtus 
Ante  diem>dum  pubet  adhuc  fc  fortior  itas  ( 

V os  ne/ucl  ardentes  mira  illa  potentia  ccrli/ 

Q_ui  fua  terrenum  radiis  animantibus  orbem 
Fata  pluit/patris  arbitrio/qui  torquet  olympum  i 
Forfitan  in  caufa  eft  flagrans  uigor  ille  parentum 
Magnanimoty  una  in  fobolem  quafi  flumc  in  amplu 
Fons  non  unus  iens/8C  Cifarc  fanguis  ab  alto  i 
Ingentes  memorate  aufus/memorate  laborem 
Herculeum : quo  inuidta  prius  modo  fratfla  tumultu 
Gallica  uis  tanto  partim  concedent  orco 
Marte  graui/partim  gelidas  tranaucnt  alpes/ 
Parthenopes  regno  amilTo  fpolnfqj  relidis. 

Nam  quia  mutatis  Romani  moribus  auli 
Non  alacrem  populi  plautum  nodclphici  honorem 
Frondis  habet/neqj  tarpcios  uidoria  cumis/ 


r 


I 


TROPHAEVM  PRO  GALLTS  EXPVL. 

Nc  maneat  fine  laude  laborwc  ingloria  uirtus 
T anta  fitiK  forfan  longis  abolcncla  diebus/ 

T alia  pro  artemo  fl  ruimus  monumenta  trophxo. 

OSTQ  VAM  SFORTIACOS 

p caufataNouarta  fartus 

Et  mmiu  crudele  iugu  defecit  ad  hortem 
Gallo»  patuere  animi : fimulata  repente 
Cofilia  & frauds  fubuo  cmcrlcf  tumultu 
Infremuere  urbes  Vcnct.xrfacinufcp  nefandum 
Detertatx  animis  dirum  (ublimibus  hortem 
Debellare  parant/gcntcmqi  arcere  (uperbam. 

Vrbus  V eneti  regina  mans  lurtiflima  nutrix 
Pacis  Si  armo»! aens  altaria  poftej 
Illuxere  nouisiprxtona  ad  alta  frequentem 
Conuocat  Italia:  pro  libertate  fenatum 
Vt  federe  patres/&  fairta  filcntiapnnceps 
T alibus  aurato  a lolio  fermonibusorfus. 

Sanirta  gubernandis  patres  uigilantia  rebus 
Debita  confortes  regni  lubet  altius  omnem 
Vim  ingenii  conatum  animi  contendere  lemper 
Confiliifq;  omni  fortuna:  occuncre  nimbos  “ 

Sed  tum  prxcipuc/cum  magno  incendia  motu 
Bellica  comuncm  intentum  proferre  uidcnnsr. 

Iam  dudum  Italiam  rumor  uagus  afficit  omnem 
Significans  noftra  pro  relligionc  potentem 
Gallorum  magno  arman  molimine  regem. 
Etqquobis  bn  coniccfantibus  arma 
Hxc  lufpccrta  forent. tamen  ut  fi  ucra  fuiffet 
Famanngens  porta  pictas  curfu  ire  fecundo/ 

Vertra  fuit  moderari  animum  fentenna patres. 

Atq;  rati  non  porte  tegi  figmcnta/putaftis 
S portandum  paulifpaopussfamrta  arma  fcquentem 
Extemplo  terra:  auxiliis  pclagiq;  tuuandum. 

Fallere  nitentem  tara  pclagoq;  fugandum. 

Hax  mora  fegnicies/fi  non  pietatis  8i  xqui 
Hatrtcnus  obllitent  rano/inconfulta  fuilla. 

At  nunc  Parthenopes  fine  ui  ditione  potitus 
Quando  iter  ad  graios  aperit  uitrtona  tutum/ 
Prxfidns  regno  pofius/cum  figna  rctrorfum  i 


ctc.xyin. 


LIBER  PRIMVS. 

Vcnat'8£  accepris  infida  Nouaria  bclgis 
Sit  mentita  fidem'qua  relligionc  feratur' 

Et  quos  detedo  T urcos  uocet  indicat  altu. 

Nos  otomanigenx  gallisthoc  notriinc  tanto 
Infignimurthabent  foli  ucra  orgia  galli. 

Gens  infcnfa  italis/cucntu  elata  fecundo 
Imminet  Italix  decus  extindura  latinumr 
Sfoniadum  merfura  gcnustnos  umbus  audis 
Inuafura.Q  uid  his  tantis  occurrere  patres 
Nos  uctat  aduerfis  finfubnbus  arma  propinquis 
Arma  quibus  regna  a T urcis  dcfcnfa  tenemus' 

I ungttc.non  deerit  pia  bella  gerenti  bus  xther . 

His  didis  exdta  patrum  fublimiacorda 
Confpirant  in  bella  alacrcsifcd  quxntur  ante 
Omnia/qui  ingeniis  fimul  arq;  ingentibus  aulis 
PolIcat/actantxpolTitfucccdcrc  moli' 

Inclytus  armorum  dudor : qui  mane  furentem 
Prxcipm  Gallum  ualidis  pmat  acriter  armis. 

Hic  fua  dimifTo  princeps  in  teda  fenatu 
Digtediens  pmit  urgentem  fub  pedore  curam 
Interca  pheebo  freta  fubter  atlantica  lapfo 
Nox  redittK  fandus  apem  polus  xthens  ignes. 
Solftitio  uicinaxftas  accendere  cancrum 
Coeperat/K  dans  fulgentem  oriona  flamis 
Tollcrcxum  liratus  thalamo  noua  foinnia  princeps 
Et  mms  fimulachra  modis  parentia  uifus 
Ccmcrctqux  ambiguis  canerent  oracula  rebus. 
Namcp  altare  fenex  in  maicllatc  faccrdos 
Eximio  cultuiqualcm  magna  orgia  pofcunt 
V ifus.flC  alatum  dextra  attredante  Iconem 
Ac  mulccntc  iubas<  Ixuani  extendebat  in  armos 
Militis  armatucui  frons  duccdignafcrcntcs 
Prx  fc  aliquid  diuinum  oculitcui  plurimus  cnlls 
Implet  cbur  I ibycum'  ferroqj  hafhle  cruento. 

Et  fic  fatus.agc  atroces  qux  pedora  curas 
Sollicitanndcpone.tuis  inuenimus  armis 
Barbadicc  uirumteui corda  heroica  nullos 
Admillura  metus:uircs/qux  fundere  gallos 
Q^ux  imanes  penetrare  aufinnac  frangere  Panhos. 
Dixerat  .Extemplo  luucncm  noua  finxit  imago. 


/ 


TROPHAEVM  PRO  GALLTS  EXPVL.' 

Egregium  uultu  iuucnemfulgc  ntc  metallo 
PcdoraucftitutmX  talotcnus  aere  micantem 
Flamigcro/ac  forti  uibrantem  hartile  lacerto. 
Pcrfimilcm  marti /quotiens  in  bcllaparatus 
Exit:8C  ad  Rhodopem  currus  confccndit  ahenos. 

In  thorace  uircnt  utrocp  a margine  frondes 
Hincpalrtvc/hinclaunigcminatx  infignia  laudis: 

Et  pidum  auratis  fignum  gentile  figuris 
Fert  umbone  quater  nigra  I ouis  alite  claufum. 

Haec  fuper  adriacos  ficn  uifaomnia  fludus 

Acclamante  freto/pclagicp  fonantibus  undis: 

Q uod  notat  externas  gentes  &C  barbara  regna 
Hoc  dudorc  lugum  fandi  fubitura  Iconis. 

Iamqi  aurora  polis  magnum  torqucnnbus  axem 
Attollens  geminos  lxoac  duo  pignora  fratres 
Coeperat  afccnfu  rtcllas  abfeondere  primoi 
Cum  noua  difeudo  princeps  oracula  fomno 
It  mcditansi&C  uifa  animo  (imulachrarcuolucns. 
Conciliuq;  uocat  redeunt  in  facra  togati 
T eda  patrcsiubi  de  rebus  ccnfura  gerendis. 

Atqi  iterum  prono  ducens  fufpina  uuliu 
Incipit  5C  fando  barbam  mouet  ore  cadentem 
Cogimur  cuentus  capto  fperare  fecundos 
Confiliopatrcs/nofl riscum  numina  uotis 
Mota  ferant  faufhim  augurium  illudcantq;  labantes 
Oflcntis  firmare  animos:8i  ad  arma  parare. 

Vos  an  emi  ignes  uos  confcia  fidera  remmi 
Vos  fupen  i ucftramcj!  fidem  tcftamurolympi 
Numina  fanda  i quibus  diuu  efl  hominuq;  potcflas/ 
Me  neq;  mcntimncqi  captum  crronbus  ullis 
V ana  loqui  /caput  hoc  ponus  flygis  obruat  undat 
Q uam  fraudare  aufim  te  facrofandc  fenatus 
Nxc  tua  maieflas  primis  mihi  femper  ab  annis 
Culta  potcfl  modo  cum  feneo  illudenda  uidcri. 

Sit  mihi  fas  non  fruftra  hodie  ccrlcfha  farti 
Et  uobis  audire  prccor.Sub  node  filent* 

Cum  medios  tam  cxccfTiffct  nox  humidacurfusr 
V idimus  artantes  diuos/SC  certa  ferentes 
Prxfc  figna  pios  manes,  deus  ora uideri 
Fecit  H agno fci .Sua  qui fq;  lnfcnpta ferebant 


LIBER.  PR.IMVS.  ccc,xi'x, 

Nomina  pecoribus  laris  cum  murice  te  auro. 
Haurimus  auribus  his  magnorum  oracula  diuum 
Longini  ac  Marcribiliquorcm  agnouimus  hartatn 
Sanguineis  fparfam  maculis/K  caede  rubentem 
Purpurea.  V idi  iuuenem  radiantibus  armis 
Quemdiuilegcrcducemtqua:  barbara  contra 
Arma  uocantitantofq;  iubent  cuolucre  cafus. 

Hunc  autem  domito  quem  mox  uicrtoria  gallo 
Certa  manet/ rcferantiuerum  prius  utile  fari 
Quo  pactores  eximias  6£  grandia  fadla 
T emporis  antiqui'cum  terne  animantibus  alba 
Non  inferta  forent  mundufqj  erat  integer  axu» 

Egent  incoftans  fortunaidcufqj  mirucp 
Scmpcr  in  aduerris  maior  uigilanua  rebus» 
Nouimus  xternum  romani  nominis  hortem 
Hannibalem  bello  magna  illa  atq;  inclyta  fa<rta 
In  primis  molitum  annisincuntc  tuuenta.  i 

Focmineos  inter  calathos  SC  pcnfa  latebat 
Pelidcs  imberbis  adhuc/cum  traertus  ad  arma 
Troianasconcurtit  opcs.K  in  Hc<rtorcui(rto 
T roiugenas  omnes  extrema  in  fata  redegit. 

Cum  primum  Iibyco  fudans  in  pulucre  regna 
Punica  fubucrtinprimx  lanuginis  annos 
Vix  ingrertuscratmullifc^  exercitus  armis 
Sapio.SC  Alcides  monrtra  illa  imania  cccpit  -t 

Coterere  in  cunisaion  exportata  fenortus: 

Non  fortes  tertata  uiros  barba  homda  mento» 

Non  multo  bellandi  ufu  longi  fqj  periclis 
Ars  quacrita.Duci  fatis  eft  cum  coepta  fccudant 
Numina  fortunare  hominum  dignata  laborem» 
Ingenium  acre/potcns  animus/pauenfqi  labo^r 
Corpus:  Alexander  cum  bello  lnuaderct  orbem 
Pubefccbat  adhuc.  Iuucnis ciuilia  pnmum 
Bella  gerens  Auguflus  erat. Quid  plura  cTatendum 
A fuperis  opus  omne  geri.Sunt  numina  fatum 
Numina  funt  fortunamihil  rinc  Numine  faurturn. 
Omnia  coeleftcs  fuperi  terrena  gubernant 
Imperia. K nobis  animi  dominantur  olympi. 
Regnant/quos  regnare  uolunt. prudentia  rerum 
Vana  gerendatum  finenumme,uinatur  armis 

- • DD  iit 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL; 

Confilio  Priamus  melior. ruit  ardua  T roia. 

Pyrrhus  achillcidcs  uincit  pucr.Omnia  ccrlum 
Datq;  adimitq;:nihil  coelo  aduerfante  labores 
Profucrinttcoclo  nihil  ed  autorc  timendum. 
Cordahumana moucnt  Diui.labuntur  in  ipfos 
Mortales  hominum  fcnfus.Nos  numine  moti 
Credimus  a nobis  operum  primordia  nafei: 

Non  fccus  ac  bnugo  quotiens  temone  lugalcs 
Plaudra  uchunt/ucrfum  ire  rati  fc  auioribus  axem 
Automedonta  putant  opus  ad  plauflralc  minidrum. 
Q uid  q,  honor  dimulat  luucnum  crcfccntia  coida: 
Ad  decus  afpirant  uidona  fanguine  longe 
Dulcior  .afpemanturopcs.uitaraqt  paci  Ici 
Eximiu  pro  laude  putant  .bed  auara  Icncdus 
Inferuire  (olet  luens  praeponere  honedo 
Vtileconcutcrc  autorcs:differrc  paratis: 

Q^uarcrc  contand  i cau  fas/K  uendere  tempus 
Hodibustac  uana  mcrccdcm  emungere  fraude. 
Scms.ee  exemplis  nihil  hic  opus  Itala  uobis 
Arma  ducum  uicio  quot  uafi  amenta  tulerunt. 

Sed  quid  nosqddn  hortanturquod  Numina  madat 
Fnidra  imprudentes  ftud io  fuademus  inani  i 
Accipitcdiuorum  animos. Contermina  noflris 
t mibusiSt  bellis  urbs  opportuna  gerendis 
Mantua  Francilcum  fcmsqta  inaolc.quanto 
Protulerit  luucnem  ingenio  - quo  robore  in  arma/ 
Q_uam  ualido  in  cafus  animo  fefe  ingerat  omnes. 
Sciiis:8d  audite  lam  nodra  per  oppida  laudes 

V ndiqj  m hos  etiam  totoadmiranrc  fenatu 
Pcrucncrclarcs.uolatorapcromnia  fama 

lam  uctus  armigerum  luucnem  bclloqi  fuperbum 
Jam  claros  anteire  atauos/ac  furgerc  in  horas 
AluusiSt  uctercs  animis  xquare  latinos' 

Q ui  Romam  rerum  dominam  fecere  triumphis 
Hunc  fuperi  quorum  omnipotes  pater  ida  gubernat 
Regna  minidcnisCnec  me  nodurna  fefellit 
Viliorccrncreadhucuideoruultuqi  habituqi) 

Hunc  fecere  ducem. I uuenem  radiantibus  armis 

V iduflC  mintiadura  manifeda  infignia  patrum 
Agnouiaicc  erant  obfcuro  languida  fomno 


"V 


CCCJCX. 


LIBER.  PRIMVS. 

Lumina.Tcd  uigili  bella  incubcnria  fcnfu 
Volueba  recubanssaio  indagante  putabam 
Rem  populi ' comunc  bonum  / patnxqr  falutcm 
Cum  lubitocxpulfisdiuicffulfcrc  tenebris. 

Nec  minimum  q,  corda  in  nos  prodiuia  femper 
Geflent  a tenerisrq,  aui  incrementa  dederunt 
Imperiis  tanta  his  noflris  meminifTe  ncccflc  cfli 
Q^uoduce  pclaram  Troiam  Antenoris  urbem' 
Q_uo  duce  V eronamifenonum  Brcniqj  laborem 
Egregium  noftn  quonda  m domuere  parentes. 
Hicfuwannales  fi  cuolucrc  temporis  cius 
Non  piget ' ciufdcm  fatus  alto  e fanguinc  gentis 

S uimus  ab  hoo cui  nomen  idem  / Ii  flema  recordor, 
ic  patnam  grauibus  bellis  longiq;  tumultus 
Mole  laborantem  funifqj  infubnbus  adam 
Ad  famis  extremum  internum  defendit. Khoftcm 
Anguigcrum  fubmouitagrmfpoliifqj  reuertens 
Rettulit  in  melius confradam  lioflilibus  urbem 
Q.  uare  agiie o patres  quow  prudentia  regno 
Inuigilatifi  quacft  melior  fententia  uobis 
Q_qam  fuperisferte  m mcdiumiSC  (uccurritc  rebus. 
Fecerat  orandi  finem'cum  mentibus  omnes 
Illabi  fenfere  DcumtSC  pcordia  miris 
Demulcere  modis.dulciqt  in  pedora  lapfu 
Delinirc  animosrac  blando  impellere  motu. 

Curarum  lam  mole  graui  mens  libera  tandem 
Nutibuscxultat  Ixtisrato;  ora  ferenat. 

Non  aliter  qpoft  nimbos  fle  nubila  coelum 
Sol  nouus'&:  fudo  lux  defecata  rcccnri. 

In  in  uota  lubcnt . luuened;  in  corda  receptum  i 
Oftendere  ducem  mtflxin  fuflragia  dextrae. 

Nec  mora.deledi  primow  ex  ordine  patrum 
Q_ui  mandata  ferant.  Pnuata  negocia  lufTi 
Ponerc/SC ante  diem  eu  primu  illuxerit  albo 
Mane  oriens  aurora  polomarcuolucrcremis:  ••  .T 
Atep  per  cugancos  patauiat  uirent ia  rura 
Maturare  uiam:8C  Mantoam  accedere  ad  urbem. 
Iamqj  propinquabanticum  dux  lhpantc  catcrua 
BcllatoR-  equitum  magno  agmine  quadrupedantum. 
Confcius  aduentus  fele  Franci fcus  agebat 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Thraicio  fublimis  cquo/dndtufq?  repando 
Enfc  latus/pharctraK  laculis  armatas  «arcu 
Biftoniotquafi  in  pugnam  uolat  incola  ponti 
Sarmataiamaronio  uel  thrax  bellator  amidhj. 

Poft  pmifla  datis  fandi  pneludia  dextris 
Conucrfi  lento  redeunt  in  moenia  greflu. 

Vt  ucneti  uidcrc  uadis  obeuntibus  urbem 
TumgcramiSi  longe  dudtos  fuper  xquorapontes» 
Xcrfis  opus  uidifle  putantteum  ftnmona  pontus 
Subtergreflus  Atonraputticiniftuqi  mannis 
Flutdibus  xmonnslatc  (ubmouit  ab  antis, 
lamqj  illata  foro  candenti  c marmore  templa 
Turba  fubintrabat  cultum  exhibitura  tonantii 
Cum  coelum  ingreflac  concordia  foedera  uoces 
Caftrorum  de  more  (onant  :fcti  t aethera  clangor. 

Et  Marcum  clamore  uocant.lt  bellica  longe 
Tedera  latticiam  rapiens  in  fidera  Tureo. 

Iam  fextam  producta  dies  confccndcrat  horam» 
Pofccbatqj  dapcs/ineunt  fublimia  tedta» 

Attalicis  ubi  culta  opibus  domus  alta  fuperbit. 
Textus  in  aulxis  circupendentibus  autor  > 

Vrbisiut  Ionio  ucnicns  T yrrhenus  ab  orbe 
Vela  dabat  fato  profugus.Thcbanacp  Manto 

Cum  Cadmi  de  ftirpc  uinsifata  fanguine  uatis 
T yrefia:  Manto  fones  cdocfta  Deorum. 

Nam  poft  Thcbay  excidium  SC  bella  afpera  fratrum 
T am  diris  certata  odns/mans  Hellcfponti 
Aequoretranfmillolydasperuenitad  urbes: 

Et  poft  fraternas  fortes  ubi  contigit  oris 
T yrrhenum  patriis  arium  noua  quxrere  regna» 
Addiderat  fcfecomitcmiK  pfaga  futuri 
Littora  etrufeo^  lydis  regnanda  canebat 
Vt  fata  T yrrheni  foboles  de  femine  montes 
Tran (ierit  cum  matre  altos/urbemq?  Bianor 
In  ueneto  metatus  agro  confcderit  aruis  / 

Q ua:  patre  Benaco  genitus  circufluit  amne 
Mintius  ingcnti.Cygnos  habet  unda  natantes: 

Et  uolucrum  gen9  omne.  Aquila:  circu  humida  prata 
Bella  mouent  fulicisspecudcs  ouiuqs  magiftri 
Circu  ftagnafedent:SC  Phillida  cantat  Amyntas. 


LIBER.  PRJMVS.  ccc.xxi. 

Florida  cum  nymphis  SC  Apolline  permeat  arua 
Ac  fuapoft  aliquot  rurfum  miratur  ari  flas 
Regna  antiqua  Marospnfcamq;  examinat  urbetn 
Gonzaga  fub  gente  bonis  maioribus  audam. 

Hic  uites  arbuffa  feruntancuruus  arator 
Scindit  humum.canit  aerea  frondator  ab  ulmo, 
Nauigat  incumbens  remis  urbana  iuuentus: 

Et  cymbis  fua  rura  petunt : epulantur  in  undis/ 

Atq;  inter  fludus  molli  exhilarantur  hiacho 
Fronde  fub  herculea.uclis  gradiuntur  SC  aura 
PrefTx  onere  ingenti  fpaciofa  per  xquora  puppest 
C.xrula  pi  fcator  fulcat  uadaiucrbcrat  undam/ 
Neptuniq;  greges  feriens  in  retia  cogit. 

Poflq  textilibus  formis  intex  ta  uctuflas 
Leda  fatis  curuo  in  digitos  aqua  funditur  auto: 
Difcubuntcp  alacrcsiac  flore  fcdilia&ofho 
Strata  prcmunt.fumani  lautis  conuiuia  menfis. 

V t fcd.ua  famcsf&  iners  ac  fegne  palatum 
Non  una:  fecere  dapes/data  copia  fandi 
Libcnusidimifli  epulas  adiere  mimflri 
Tum  fenio  ac  meritis  orator  SC  arte  loquendi 
Primus  ait.  Noffras  olim  pcrucnit  ad  aures 
Idq;  tuo  ritu  fignata  numifmata  Princeps 
Significant. hac  urbenoua:  monumenta  falutis 
Efie  fita  effufum  Chnfto  patiente  cruorcm. 

Idmifi  relligio  uctemm  dclufa  fefellit 
Vosquoqj  T yrcfix  ciues  antiqua  propago/ 

Ptaxlaru  ac  fublime  decus ' quodqt  omnia  uincat 
Omamcntaidatum  nihil  cft  mortalibus  unq 
Nobiliusrnihil  in  toto  diurnius  orbe. 

T u princeps  qui  magno  animo  fada  ardua  femper 
VoluisiK  hanc  nedum  patriam  decorare' fcd  omnem 
Italiam  uirtutc  paras  SC  grandibus  adis/ 

Id  debes  cura  ingenti  cultuqt  fuperbo 
Excolcrc:8C  late  populos  uulgarc  per  omnes. 

Nam  domus  cfl  urbs  ifla  dcufanduqt  cruoris 
Hofpirium  facriicui  nec  fatisdfct  olympus 
Ipfe/dccemgemino  qui  fidera  fufbnct  axe. 

Sic  fcniortrefponfa  dedit  cui  talia  Pnneeps. 

Sande  Pater  qq  teneris  ea  femper  ab  annis 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL, 

Audicrim/K  noftros  pietas  antiqua  parentes 
Moucnt  hxc/ignoia  tamen  primordia  nobis 
Tanti  opcris.Nos  bella  magis  miramur  8 C armat 
Hxc  curare  fcnum'pugnarc  ac  uincere  noftrum 
Sunt  tamen  annales  ueterum  qui  feire  diey 
Acftaqj  prxtcritiualeantcuoluerc  fxcli. 

Hxc  referens  rerum  hiflonas  ac  tempora  dofihim 
Aduocat  Antimachum  proceres  quem  aftare  uidcbat 
Inter  honoratosrtantiq;  exordia  cafus 
E narrare  iubctifamxqj  oftendere  caufatn 
Ille  ut  erat  grandi  eloquio/8d  fermone  canoro/ 
Murmura  uoce  tu!it'fandocp  filcntia  fecit: 

Atq;  aiishxc  ueterum  non  cft  antiqua  Deorum 
Vana  fupcrftitio/fcdct  hxc  altiffiuia  fupra 
Fundamenta  fides  nullis  abolenda  diebus/ 

Sed  firmanda  magisinon  cft  dclufa  parentum 
Rclligio/  Deus  hxc  nobis  Deus  omnia  fecit. 
Atncqjutcxnoftnsquidam  fenfere  protetuo 
Ingenio  eruor  iifta  odiis  flagrantibus olim 
Cum  furerent  animi  ardentes*  ab  imagine  fluxit. 
Nam  Deus  infernis  quando  rcmcauit  ab  antris 
Sanguinis  accipiens  quantum  immortalia  membra 
Pofccrc  uifa  fux  necis  hxc  monumenta reliquiu 
Q^ux  quibus  huc  allata  modis  quo  tempotedongum 
Enarrarcitamen  paucis  ucftigia  rerum 
Suma  fcquar.uctcn  res  cft  notiflima  fama 
Efte  inter  campos  Cilicum  8 i panphylica  regna 
I fauri  fua  rura  (oli  fuper  ardua  tauri 
Culmmuirhyphxis  boreas  ubi  hbilat  auris. 

Longino  dedit  illa  genus  terra  afpcra duris 
Cotiuusiad  fruges  ora  imanfucta  ferendas : 

Sed  fcecunda  utrum  ualido^iac  bella  gerentum. 

Ipfc  fub  Augufto  prius  8i  fub  exfare  demum 
Succeftorc  merens  a pnmo  nomina  pilo 
Sumpfcrat.lpfi  aquilas  pnmx  feruarc  cohortis 
Cura.quaterccntum  focios  prima  arma  ferentes 
Ducere  fi£  in  bellis  primus  certare  folebat. 

E meritum  atq;  oculis  tam  calligantibus  orbum 
Cxfarutalfyrnseftctcuftodia  regnis 
Mifciat.hic  comites  ad  Chrtfti  funera  centum 


LIBER.  PRIMVS. 


CCCJCXIlV 


Duxit  iens  armatus  equotpiluq?  miniftto 
Apponente  lencx  Chrifti  latus  impuli  hafta. 
Protinus  allabi  per  longum  hafhlc  cruorcm 
ScnfitiK  humentem  rcuocans  ad  lumina  dextram 
Lucem  oculis  animocp  haufit  :Chriftuqt  tuendo 
Sacrilegum  cognouit  opus  totoqi  recepit 
Corde  t Icu  lachiymans.tum  fanguinc  timfhts  6C  unda 
Diluit  omne  Iccius  > longxqj  piacula  uitac. 
Confcfliifcp  deum  liquidos  in  ahena  liquores 
Valcula  congeflitiquac  pofl  regna  omnia  circum 
Longo  errore  ferens  tandem  obtrucandus  ad  urbem 
Cxfaream  dedit  Andrex/qui  regna  colebat 
Cappadocum  noua  facradoccns.compertaq?  longo 
T empore  pofl  tulit  ad  noftros  fortuna  penates/ 
Longinuqi  fimuliquifquis  fuit  illius  autor 
Sanefh  opens/nccenim  ferri  linit  alta  uctulbs* 

Atqt  igni  confumptaiplis  cum  annalibus  olim 
Sacra  domusi coniuncffa  loco  contexit  eodem. 

Pofl  ubi  ccelitibusuifum/pcr  fomnia  fantfto 
Crebra  feni  monflrata  cauo  traxere  fcpulchro 
P a flor  8£  alliflcns  populus  cum  patribus  urbis. 

Fama  recens  omnes  italos  & barbara  regna 
Compulit  hic.  Vcncrchunni/uencre  (icambri/ 

Et  procul  extremo  politi  fub  folc  britanni. 

F inis  erat  dicffis  cum  mox  condauia princeps 
Ad  fccrcta  uocans  uenctos  in  foedera  mrat 
Militia;  curamq;  armow  ampledhtur  omnem. 
Extemplo  admoniti  panes  ardentius  arma 
Iam  fulccpta  paranttmultos  coflata  per  annos  . i 
Argenti  atqj  auri  moles  per  compita  in  omnem 
V Ium  martis  abit.-grand  iq;  exerci  tus  aere 
Coglturtac  magno  properant  in  bella  tumultu 

V udiqj  pugnx  auidx  gentes. qua:  tura  timaui 
Q_ux  montana  colunt  ucnctum  prope  norica  potum. 
Exiftrisiuliq!  foro  mauortia  pubes 

Flexilibus  gladiis  onerata  ueruqj  bicomi/ 

V incentina  mit  bello  genus  aere  iuuentus. 

Sic  Pataui/ficTiruifntlic  incola  feltri 
Frenatis  gradiunt  equis:  Icuis  ungula  terram 

V aberat  altano  glomerans  ucfbgia  grcITu:  i. 


TROPHAE.  pro  gallis  expvlsis. 

Et  prxfixa  tremunt  longis  halblibus  xra. 

Sic  quos  pcipitem  genuit  prope  fluminis  undam 
Syluofis  Verona  iugis:qui  faxa  fonanti 
Bcnaco  prxtcnta  tenentrquos  Brixia  frugum 
Laeta  parens  alit  in  niuibus.  Q uos  Lolius  ingens 
Euomit  in  uiridcs  altis  ex  alpibus  agros. 

Et  qui  bergomeis  errant  in  montibus  inter 
Gens  nutrita  feras/gelidis  in  cotibus  ortas 
Dura  fcroxiopcruqi  fagax'paticnfqj  labow. 

T u quoqs  qux  in  medus  relides  Crema  martia  cap 
Armaagitas/fortcfqi  paras  armare  maniplos 
Et  uos  antiquae  ftagnata  paludibus  arua 
Pnfca  domus  Regum/Si  geniis  nauale  latinx 
Mittitis  hartatas  acies  in  bella  Rauennx 
Nec  fatis  eft  armare  Italos  / a montibus  exit 
Fortioria  rapido  melior  germania  Rheno. 

Pars  grad itur  longis  armata  (ccunbus/armos 
Nuda  caput  nitido  radians  8C  petSora  ferro. 

Pars  tonat/K  raucis  iacit  aerea  fulmina  bombis. 

Non  irata  maris  tenuerunt  aequora  graios. 

Q ui  Iouis  arua  tenent  liquere  Cyoonia  rura» 
GnofiaqvSC  politas  medus  lnfludibus  urbes. 

Et  laccdaemonix  celebri  regna  inclyta  fama 
Argiuofq!  lares:Ithacamqj:K  Neriton  altam 
Nerino  genus  unde  duci,  qui  dicitur  olim 
Egitlc  incertos  circu  mana  omnia  cur  lus. 

Butroti  ucncrc  cquitessubi  Chaonis  ora 
T roiano  regnata  helcno.  Scodra:  cp  coloni. 

Illiricos  mora  nulla  tenet/mora  nulla  morauos. 
Thellala  nubifero  pubes  defeendit  ab  Othri' 

A pindiqi lugisruetusell ubiccntauroiy 
PatnaiSd  muidVi  bello  ucnerc  Croati 
T am  latum  imperium  V cncto  / tam  Imcnfa  poteflas 
Compledcns  terra:  ac  pelagi  longilTima  regna 
Omnibus  hirfuto  facies  truculenta  galero» 

Et  mento  coma  nigra  fluens  in  pcdoraicrines 
ImpcxirSd  Ixuo  introrfum  caua  Parma  lacerto: 
Pinnata: qi  fudes  in  cquisiflratiotica  grai 
Agminamoflra  lcucs  equites  cognominat  aetas. 

Illa  noui  noua  caltra  ducis  percgnnaifuonun 


LIBER  PRIMVS. 


CCC.XXUl 


Ipfe  uirum  forti  longas  tegit  xre  cohortes . 

Et  cathaphrartoK  turmx  crepitantibus  armis 
Pcnicomas  tollunt  galeasiac  more  latino 
Pidlurata  ferunt  longis  haftilia  roftris. 

Daunia  quadrupedum  fobolcs  animofa  fuperbos 
Se  Icuat  in  faltus  indo  bouc  pedtus  & armos 
Circutedta.  fonant  crebris  hinnitibus  au rx. 

Aurigae  tormenta  uehunt.paflimq;  per  agros 
Plauitra  gemunt. trahitur  martis  grauis  xre  fupellex 
Inuentum  bombarta  nouuigraue  moenibus  altis 
Excidium  lato  ore  minans.Caua  guttura  fla ma 
Irritante  fonans  onus  cuomitura  per  auras 
Id  ueteri  eicdfus  regno  V ulcanus  amans 
Inftrumcntu  animis  tota  fpirantibus  xtna 
Follibus  excudit : miifoq?  m guttura  primum 
Sulfurc  in  obfcuras  conuoluit  marmora  fauces. 
Mox  uocar  armigerum  martcm.fubit  antra  uocatuJ. 
T une  imane  opifex  animas  opus  applicat  ignem. 
Extemplo  horrendum  tonitru  ciet,  atq;  molarem 
Impadfum  ciaculans  (flamx  uis  tama  furenti.) 
Oppofitam  montis  cautem  fcrittEccc  ruinam 
Saxa  trahunt. tremit  attonitis  fornacibus  xtna. 
Contremuere  ipfi  qui  nil  pauet/infcia  marti 
Pcdlora.K  explorans  oculis  monftru  undiqj  fabri 
T am  miru  ingnipotcntis  opus  laudauit/8£  artem 
Tum  V ulcanus  habet  quibus  hxc  contraria  nobis 
Sxcl a pmasmofln  dixit  monumenta  labons 
Ipfi  etiam  primis  obicdri  cladibus  omnem 
V im  expediunt  magno  infubrcs  molimine. X idlo 
Fcedcrccum  Venetis  populos  in  bella  feroces 
Sollicitant.Sua  Sfortiacu  uigilantia  longis 
Confiliis  adiuta  Ducem  fufpcndit.X  urbe 
Ternius  armflairepidisannititur  armis. 

At  Vcnai  firmare  homincnvpopulofq;  labantes 
Ne  gallis  parere  uclint<animarc'uctufqj 
Infuomm  imperium  feruare  8C  fegne  uctcmum 
Ex  lentis  Italorum  animis  abfolucrc  certant. 

Patruus  armorum  ftudiofus'8e  integer  xui 
Franci  fco  Rodulfus  erat  lodouicia  proles: 

Huius  in  aufoniis  uirtus  excretu  bellis 


EE 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Cum  furor  inuafit  calaber  tyrrhcnica  primum 
Oppida/ mox  Venetos  Alfonio  autorc  penates/ 
Enituit/fupcrum  cultu  uir  clarus  & armis 
Ipfum  igitur  fidei  ingenio  prudentix  SC  arti 
F,fus  in  hoc  tanto  grautum  molimine  rerum 
Afeiuit  quo  martis  opus  regat  omne  magi  (Iro 
Hoc  pacem /hoc  pugnas/hoc  iudicc  temperat  arma. 
Carolus  interca  regnis  cuftodc  relido 
Cialloiv  rex  caflra  moucns  tranfiucrat  arnui 
Cu  fubito  audita  cft  exciti  fama  tumultus/ 

Q^ux  canit  armari  V cnctos-K  milite  multo 
Omnia  compleri  ipafTimq-  cfcruerctoto 
Arma  PadoiSi  manem  magno  fc  attollere  motu/ 
Aequoris  in  morem  quotiens  aquilone  per  undas 
Debacchantc  fretum  irafci/fludufq;  lcuari 
CcepittSi  auditus  longe  fragor  infonat  altis 
Monti  bus/8i  fpumante  falo  maria  imadehifcunt. 
Conunuo  ancipiti  Regem  cura  anxiacafu 
Pcrculnnit  fubito  deprehenfos  turbine  nautas. 

Et  moerore graui  pallentia  nubilat  ora 
Vulnus  in  alta  animx  tnflis  penetralia  adadum. 
Non  fccus  ac  quando  zephyns  ccdanubus  au  lier 
Humidus  infurgens  Phoebi  iubar  ante  ferenum 
Polluit/K  raptum  ex  oculis  pice  claudit  oly  mpura. 
Fluduat  in  curai|t  undis  ut  m xquorc  puppes  / 

Ore  diu  fecum  tacitus/ncq;  tollit  in  altum 
Lumina  fixus  humi  faciem. Formidine  tandem 
Liber  ad  afbntes  oculis  mclionbus  ora 
Elcuat.SC  quo  nos  ait  hxc  Iacobe  T nuultis 
Q_uo  foriuna  fcrct/qux  tali  ad  littora  uento  ( 

Ciuis  hic  infubrum  patria  procul  egerat  urbe 
Sufpitiogcncrc atqi  opibus  bclloq;  potentem. 
Proptcrca  fperans  fua  fic  in  regna  reuertt 
V encrat  ad  gallos:8C  flrcnuus  ibat  in  arma. 

Regia  dida  lagax  ftmul  auribus  audit<&  acri 
R uminat  ingcnio:8C  confcfhm  his  orfibus  infit . 
Gallo^i  Rex  magne  iflisnccxdc  pendis. 
Grandibus  inceptis  aderit  dcus.afpicc  quanto 
Robore  militix  latis  tentoria  campis 
Explicet  cflufus  per  mra  per  oppida  miles. 


4 


CCC.Xxillt. 


LIBER  PRIMVS. 

Voltie  tuas  animo  uireyK  concipe  quantum 
H ic  affare  uides  procerum  .t  ua  gal  lica  uirrus 
Nec  umet  confucta  metu  neqj  fortibus  armisr 
His  congcfla  locis.hicduro  corpore  Vafeo/ 

Hic  ualida  eu  pube  Bnto.te  boia  mucntus' 
Tcalucmiftc  marte potens  Narbona  fideli 
Circuequitant  animo/tecum  omnis  celtica  magno 
Agmine  uis.tibi  pugnaces  gens  afpcra  bclgac. 
Ibimus  in  cafustccum  feliciter  omnes/ 

Ne  dubita/neue  hos  tantos  horrcfcc  paratus. 

In  Venetos  eat  iflc  timor  comcrtia  tantum 
Rimari  folitosiSC  auaro  incumbere  lucro 
Arma  decent  procere  s/magnow  audacia  regum  cfl. 
Nil  tamen  eft  temere  audendum  .fottuna  (upremo 
Attentanda  loco/cum  circuucnta  pendis 
Spes  labat  extremis  nec  habet  prudentia  clauum 
At  prius  utendum  ingcniis:longoqj  putandum 
Confiliotmox  ut  rebus  data  forma  gerendis' 
Enfc/hafla  ualidc  audendu  cft.  a fine  petendus 
Ordo  operis. Nec  enim  qui  fottibus  incohat  aufis 
Semperuincit.habet  multos  quos  fcandcrc oportet 
Bella  gradus,  fummum  ipfa  tenens  uidforia  palmam 
Pomgitnn  cafus  uis  cfl  feruanda  fuprcmov 
Nec  ftrepitu  fundenda  uno.Sat  fortiter  egit 
Qui  uicftor  tandem  euafit:ui<floria  rerum 
Surgit  ab  euentu : non  prima  fed  ultima  uirtus 
Pnemia  fcrt.Pnmo  ingreflu  fi  Ixta  coronam 
Spondet  i in  extremu  difcrt  fortuna  laborem 
Nunc  igitur  Rex  magne  uias  mctemur:8C  omne 
Exploremus  ltcrtncc  erit  me  ludice  tutum 
Flaminix  penetrare  alpestSC  tendere  ad  ipfas 
Pnmitiisolim  Ixfas  confluftibus  urbes: 

Efl  potior  luncnfis  ager  freta  magna  fecundum 
Q ua  ucniftis.apex  multo  minus  afpcr:  &i  una 
Exitus  Kdorfisfli  uallibus  Apenini 
Luce  patet 'parmen fis  agn  fub  collibus  ora 
Acquior/K  glebis  foecunda  feracibus  arua. 

Scis  gallis  populo^t  animos/fcis  mobile  uulgus 
Affentirc  itali  impeni  luga  dura  pero  Ium. 

Nunc  igi  tur  Rjcx  magne  operi  (mora  nui  Ia)  fupmo 

EE  n 


■ Digitiz/ 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL; 

Accingamus.erit  breuis  hic  labor  ultima  rerum 
Meta  gcrendawmoftra  cft  campamainoflrum 
Parthcnopeoiy  ficulis  a finibus  omne 
Imperium  Rcgumiqux  pars  non  ultima  regni 
X rinacrix.noftri  calabrunoflra  appulacampis 
Frugiferis  tcllus.SC  qux  contraria  R omx 
Brutia  progenies  poeni  luga  malluit  olim. 

Sena  tibi  cfladdidanuo  Florentia  fefe 
X emperat  arbitrio:fcnonum  tibi  militat  omne 
Piccniuq)  folum.te  rcgnacflcnfia  folum 
Ore  animifq?  feruntiquid  tam  mfi  Gallia  reflat  ( 

Q utcquid  habet  V cncti  quicqd  fub  principe  Mauro 
Gallica  funt. rapuere  Itali  inomcnqj  dedere 
Italtx  gallow  agris.  Nam  galba  quondam 
Latior  adnaci  tangebat  littora  ponti 
Ipfx  urbes  callosi  opuscfl.  primaria  galli 
Moenia  Sfortiadum  genus  unde  X nuultibusiinter 
Fundauere  duos  amnesjSd  ab  amnibus  V rbi 
Conditi  8£  a medus  fecere  uocabula  campis 
Nunc  quoqi  uiua.lacus  magnisubi  fludhbus  errat 
Larius  exrrucfbs  ftatucrunt  moenibus  urbem/ 

Et  Comum  dixere  nouu.pofuere  penates 
Bcrgomcos.habet  autores  8i  Brixia  gallos: 

Et  Verona  ferax  frugum  Vincentia  bello 
Strenua  ab  antiquis  traxit  primordia  gallis. 

Nunc  quoq;  galioiy  mores  habitumqi  uidcntut 
Affcdlarc  animis  ad  te  ucnicntibus  ultro 
Xalibus  orabat  pfbnslinguaqi/manuqj 
Du&or  in  euentum  pergens  interritus  omnem. 
Confiliis  haefere  omnes.  X um  caflra  moucri 
Coepta  loco  uerfum  Lygures  farranica  ad  ama* 

Per  luccnfc  folum  cum  fero  apparuit  urbis 
Nuncius  accepta:  tandcm:naq;  exitus  inter 
Hofliles  f>opuIos  xgre  datus  .inuia  longe 
Per  lugaper  faxa  imenfis  adeunda  periclis» 

Indicto  tam  marte  palamnam  milite  in  omnes 
Se  effundente  uias/SC  inardcfcentc  tumultu. 

V t perlofta  nouos  patefecit  cpiflola  cafus/ 

Regia  corda  ingens  pulfat  pauor.  Ire  rogamur 
Inquit.ee  ire  negant  Veneti,  nouusorontadu&or 


LIBER  PR.IMVS.  ccc.xxy. 
Occupat.Hacc  aliquid  pariet  grauc  Mantua  nobis. 
H ic  nouus  elatis  animis  & robore  tanto 
Corporis  ut  fama  cft  foliti  tolerare  laborum 
Omne  genus  dudoritah  modo  milite,  tanto 
Imperio  Venetorum  auctus  non  fcgmbusarmis 
Militat. hxc  aliquid  pariet  grauc  Mantua  gallis. 
Omnia  fint  haec  uana  prccorpnrfaga  maloiy 
Mens  aliquid  (diui  aucttant)hotrcfcit  acerbum 
SicaittK  folitus  quocuqi  libebat  apertis 
Ircuiisifunt  indignans  iter  abiicc  claufum. 

Non  aliter  5 cum  mucis  de  montibus  humor 
Liquitur hybernisifi  fada  repagula  forfan 
Inucniat/fpumanstumidograuisalucusarftu/ 
Perflrcpittac  magno  obicdam  pmit  agmine  molem. 
Etiam  feradies  fugiens  cum  folefub  undas 
Iueratihumcntiqt  polum  nox  dauferat  umbra'  • 
Cum  R ex  cartra  lubcns  Petrx  prope  moenia  fandx 
Siftercilibata  tenui  dape  fefla  cubili 
Membra  dat/K  fomno  recubans  imergitur  alto. 
Continuo  triflcm  uartisnoua  fomma  formis 
Sollicitant  animum. Claro  Dionyfiusorc 
Vtfus  adeife  choro  diuum  comitatus:&  alta 
Voce  fonans  regem  affarituultuq;  fcucro 
Obiuigarc.Q  uid  has  memorans  te  tantus  ad  oras 
Error  agit  Cricfcis  primordia  quanta  malorum 
Sparfcris.Italiamquapeflc  infeceris  omnem. 

Non  fuit  aduentus  autor  deus  .omine  fal  fo 
Duccris.SC  uatum  prxfagia  uana  tuorum 
Impofucre  ribi.Non  es  qui  fanda  fepulchri 
Limina  rcfhtuat. Tyriam  qui  liberet  omnem 
Carolus  cxcclfo  gallor  a fanguinc  furgens 
Ille  alias  in  bella  manus  i ille  altera  magno 
Pedore  corda  feret.  Non  cfl  illa  inclyta  bella 
Attentare  tuumiqq  Florentia  tecum 
Lufa  tuas  olim  nugis  pcrmulfcrit  aures. 

In  tua  regna  redi.  Nec  te  timor  ire  per  altos 
Impulerit  montes  lygurum.fcd  limite  redo 
Carpe  uiam.tranfirc  dabunt  non  uinccre  fata. 

Rurfus  ad  infubres  reuocanda  Nouana  ludum 
Efl  paflura  grauem  .tuus  hic  labor  irritus  ipfo 

E E iri 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Non  dignante  dcoinonafpirantibusaflris. 

Rurfus  Aragonii  repaent  fcbetica  regna. 

T e tuus  ex  pedat  R hodanus.tua  fcquana  magno 
T e uocat  applaufu  calabros  uifuta  triumphos. 

Vade  ergo  aufonias  nuncj  rediturus  ad  urbes. 

I patrio  te  abfeonde  folo.Ncc  plura  loquutus 
Liquit  in  imcnla  regem  anxietate  fepulium. 
Extemplo  cuigilans  animoq;  ea  fomma  uoluens 
Soluitur  in  Iachrymasj8d  amaro  inccflitur  xftu 
Curare  fimulachra  animo  importuna  moucntum. 
Atq?  ait:o  diui  indigetes/o  numina  fandos 
Q ux  regius  ccclo^:  orbes  iquore  omnia  plena/ 

Non  cgoccntimanumdira  impietate gigantum 
In  uos  ire  paro.pictas  tua  maxime  diuum 
Poftq  nota  fidcsgallis  non  excidit  unq 
Regibus  aut  populis,  nec  uosagrearma  putabam 
Ferre.-quibusdudum  inuafi  qux  debita  fama  cfl 
R egna  mihi . Poftq  aufonix  regnare  per  arua 
Non  ftnitisiregno  ablbneo.tua  (anda  faccflo 
Iufla  patertliccat  nobis  in  regna  rcuerti 
Gallicatuos  diuinx  animx  qux  uolums  aftrai 
T u in  primis  Dionyfi  alto  qui  uiuis  olympo 
Maxime  Galloft  cultos  ifranconi  a caftra 
Et  caput  hoc  fmiatc  genus  ne  aucrtitc  noftrum. 

Q d1  fuerim  uatum  fero  intcllcda  fequutus 
Somnia  rclligio  fecit  fimulata  canentutn 
Me  pofei  a uooismos allegata  fefellit 
V cftra  fides. fate  autori  fua  prxmia  falfo. 

Dixit  8£  affigi  fcntit  fibi  corda  repente 
Mitius.in  patrias  uaga  mens  cxtcndituroras. 

Moenia  nota  uidcttquibus  obledare folebat 
Ludiuagos fenfus Icuis  atqi  recenttorxtas. 

Occidit  ambmo.&C  dominandi  infana  libido 
Labitur  ex  animo.fubcunt  nfufqufalcfqjt  ; A 

Ludicraqj.a:  rebus  magnis  inimica  uoluptas. 

Iam  uenatur  apros  leuibus  lam  retia  ccruis 
Tendit:8C  aucupium  ftudio  infedatur  inani. 

Et  iam  praeteriens  candentibus  inclyta  faxis 
Littora  Sarzanx/fubmcrfaqt  mernia  Iunx 
Ac  Venens  portus/ faltcns  ubi  frangitur  xquor* 


LIBER.  PRJMVS. 


CCC.XXVI, 


Venerat  ad  V icum:T rcmulo  cui  nomina  ponti. 
Hic  ubi  protendunt  rigidi  ucftigia  montes 
Ad  uada  torrentis  Macrxconfinia  tufeis 
Vltimarper  duros  filices  per  magna  uolutum 
Marmora  flumen  abit  refonans  in  ualltbus  imis 
Impete  pnccipiri. V icuqj  intcrfecat  unda. 

Ex  trabibus  quondam  tremulis  conffraucrat  amnem 
Ponte  rudi  primxuaxtas.hinc  nomina  primum 
Fatfla  loco. melior  fortuna  fcquentibus  annis 
Fraxineas  cum  ponte  trabes  fubmouit  & arcus 
Marmoreos  lniccitaquisiK  pontibus  arcem 
Impofuit  ftrucffis.Iabentia  tempora  magnas 
Adiunxere  domos  populoq;  habitata  frequent  ] 
Porrigit  in  tradlus  regio  duo  brachia  longos' 
Emponum  tufeo  ac  lygun  comunc/fcrcndis 
Mercibus  Emilix  in  campos  Veneta fq;  per  urbes, 
HicnifitufcaquicsK  Pctrxinfomnia  fandtae 
Obflitcrmt/crefccnte  metu  pcrinhofpita  faxa 
In  lyguresucrtifTct  itcr.non  fidere  diuis 
Vifum  grande  nefas. lubet  ergo  afccnderc  lenus 
Grcflibus  aeream  rupem  longifTima  caflra: 

Atq?  peti  Parmcnfc  folunvfataliaqt  arua. 

Et  iam  prxfidns  iuga  fuma  tenentibus  ipfc 
Incipit  excclfum  multa  inter  millia  montem 
Scandere'  fubfidio  ingenti  pofl  terga  rcliiffo. 

Cuiq;  fuus  madido  dependet  cantarus  armo: 

Et  pens  inferta  ceres,  umbrata  galeris  . 

Grandibus  ora.dies  orto  iam  fole  per  arma  ,r  ■'< 

Flag  rat : 8i  apparent  uibratis  agmina  (lamis  i 

Ordine  produdto  rupes  lucere  per  altas. 
Scanditanhellantimilcs  latera  ardua  fauce 
Sufptcicns  cclfos  apices  / credlaq;  coelo 
Culmina  ucrticibus  muci  louis  xmula  magnis. 
Agmincin  extremo  liquidi  gensdura  Lemani 
Difcedens  fcclus  aufa  ingens  facinufq;  nefandum. 
Nam  pofl  flupratafq!  nurusripoliataq;  templa 
Pofl  longanvpofl crudelem exdem  atqj  rapinam 
Succendere  domos/igni  abfupfcrc  penates. 
Tamcrudum^amimitcgenusttamimania  corda.  > 
Non  impune  tamen,  namq;  ut  fxuite  cruentos 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Videre  indigenxtnec  finem  imponere  exdit 
Confluxere  omnes  fumptis  concorditer  armis: 

Et  certamen  atrox  multo  cum  fanguinc  furgit. 

Ipfx etiam ucniunt  in  bella uirifqi  miniftrant 
Tela  nurustgens  dura  manus  eu  milite  duro 
Confent  lntrcpidas.ut  cum  certamina  tauri 
Spumantes  paribufq?  animis  ac  uinbus  xquis 
Sxua  incunttprcrtoqi  uolant  in  uulncra  cornu. 

Arma  (imul  uoccfqi  fonant  .colliditur  cnfc 
Enfis/K  haflx  hartis.  tciflorum  a culmine  fumo 
Saxa  pluunt/K  miflilium  tonat  afpcra  grando. 

Vt  ftragem  uidere  hortes/tantuep  fuorum 
Intcritum/fpoliis  tandem  fugere  relidis. 

In  ferrum  dum  quifq?  ruiVuitxqi  fuoiy 
Q_uam  tertis  magis  intendittnec  flumine  flama 
V incituriacccnfi  conflagraucte  penates. 

Vifus  ab  xquoribus  nautis  mirantibus  atras 
Ferre  globus  ncbulas/mixtocp  incendia  fumo 
Tollere  fc  in  coelumtX  tenues  uancfcerc  in  auras. 
Iamcp  propinquabant  rapido  prima  agmina  T arto» 
Cum  uidere  procul  latis  tentoria  camptsi 
Atqi  hortes  late  effufos.tremit  orta  iuuenms. 

Mars  pfens  horrorem  animis  imitnrSC  alte 
Sollicitant  pauidas  uiema  pericula  mentesi 
Fata  reformidant  animxitcnentur  acerbis 

Cafibustin  cafu  quia  fatum  apparet  acerbo. 

Siftcrc  cartra duces defertaq;  corpora  mandant 
Curari. pofitoq?  aditus  cuftodc  teneri. 

T arrus  ab  anguftis  lygurum  conuallibus  haufto 
Fonte  ferens  amnes  multos  finuatur  in  anguem: 

Et  montana  rigans  longo  uertigia  curfu 
Scrapittn  uindes campos  ubi  proxima  Parmx 
Ex  humili  Canona  iugo  confiderat  arua' 

Arua  foro  fubicdanououicina  Nuceto. 

Et  per  faxa  fonans  duro  latirtimus  alueo 
Errabunda  Padigrauidamuadauoluit  inaluum. 
Ipfc  tori  fub  colle  noui  qua  faucibus  amplis 
Euomitur  clamans  multis  faxofus  8C  afpcr 
Gurgitibus  magno  hinc  montes  hinc  margine  capos 
Submouct:8i  fruticum  raro  maculofus  amitrtu 


LIBER  PRIMVS.  cccjtxvff. 

Vmbrac  aquas  xftu  in  foueis  abcuntc  relidas . 
Exitus  hic  gallis  ex  alpibus  Apomini. 

Hic  galli  ut  famacft/quando  indcfcnfafuilTet 
Et  cuftodc  uacans  antiqua  colonia  R omx 
Parma/rcfcdiflcnt  bello  ucl  fraude  fubadatn 
Inuafuriurbcm.Scd  capta  Nouana  padum 
Antediem  capienda  fimul  (fortuna  ncgauit 
Auxilium)  difToluir  opus.fi  faufU  fuirtent 
Confilia/S£ certo  textae  fimul  ordine  fraudes* 

T ota  fimul  ducis  Anguigeri  regna  ampla  ruiflent. 

Sic  igitur  regis  coelo  aduerfante  labarunt 
Magna  cxorfa.fugam  inuento  modo  cogitat  horte 
Q uiuacuam  capturus  erat  cuftodibus  urbem. 

Reda  incepta/ (cd  euentu  damnata  finirtro. 

Numina  tanta  ualcntitantum  dominatur  olympus 
Imperiis rcbufqi  hominu.  fors  inuid a tanti 
Hanc  nouus  ob  caufam  magnis  obicda  penci  is 
Caftra  mouens  dudor  V cuctum  fortifTimus  omnes 
Manate  inuedo  complcucrat  agmine  campos.  j 

Et  fimul  anguigcrorum  acies  ducente  Roberti 
Progenie  iam  francifco/qui  femper  ab  annis 
Militiam  teneris  fumo  fplcndorc  fequutus 
Iam  decus  xquabat  fadis  bclloqt  paternum. 

Mox  igitur  uigilans  animis  Gonzagius  heros 
Infcdiffe  faens  uicino  in  ucrtice  gallos/ 

Namqj  locos  prius  ipfe  oculis  lullraucrat  omnes 
Montanos  adiensapices  atqj  inuia  faxa/ 

Ellcuat  ingentes  animos  interritus/ardct 
Ignea  uis  animi  inuidi  .iam  prouocat  hortem; 
Impatienfq;  motae  tuto  locat  ordine  caftra 
Bella  dens  oculis  SC  fronte  acerrimus  alta/ 

Vt  leo  flagranti  quotiens  incaduit  ira 
Inter  mille  feras  prardam  dum  cogiiatiergo 
Infidiasmiflis  exploratoribus  omnes  i 

Difcutit:Kgallowaftumolimina  magno.  • 

Nox  erat  :8C  ftcllis  ardens  lucentibus  ather 
IbatiK  a nigro pifccs onente  lcuati 
Se  uertente  polo  folcmcp  fcquentibus  aftris 
Lumina  fopierant  dulci  monaha  fomno. 

Cum  dodus  linguam  3i  mores  compendia  notas 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Per  fccrcta  uix  fubit  explorator  in  altum 
Culmen  onus  uedtans  humeris  falceq?  fccandis 
Graminibus.  Vigilcfqi  alacri  fermone  falutans 
Praeterit  ante  ipfos  ignestubi  lucida  phagis 
Ardebat  pyra  congcfhstSi  cadra  fubintrat 
T utiortabfeondunt  onus  Si  fiducia  fraudem 
Excubix  fecunc  hominis  labentia  tarde 
T empora  fub  diuo  ludis  Si  carmine  fallunt. 

Dum  loca  pcrluftrans  oculis  atqi  auribus  infert 
Se  tacitum>aduertit  daufis  tentoria  damis 
Regia  Iuccre'8i  uariaiy  murmura  uocum 
Difccptantum  intus  daufis  a limine  ualuis. 

Accedit  leuibus  plantisiSi  regia  luda 
Tedta  cubat  fomnuifimulanstsc  tempora  fulcit 
Graminibus  pofitistmurmurqi  attentius  audit 
Vox  erat.  O femper  mendax  fortunadabanfqj 
Spes  hominum. Qjn  tnnacrix  paulo  ante  tenebam 
Omnia  regna  fretum  citra' qui  contra  putabam 
Oppida  Sfortiadum  paucis  fubigenda  diebus* 
Nunc  regno  mifer  amilToripc  funditus  omni 
Haudusco  fuperis  odiunvmortalibus  autem 
Fabulamdiculum  Venetis  i infamia  gallis 
Ducor  ut  in  cades  a ucnatore  canum  ui 
Pul  fus  aper.Confumpta ceres  infidere  montem 
Non  finittin  campos  milcscertare  paratus 
Ire  uetant.IteK  reges  clamate  beatos 
Ignari  fato^  homines. hxc  gaudia  regum: 

Hoc  decus. hi  nobis  ucniunt  pod  bella  triumphi. 
Sed  quid  eu  regnis  Si  fpc  quoqj  inania  uerba 
Pctdimus.Hic  locus  cd  ubinos  lacobeTriuultis 
Extremo  tentanda  loco  fortuna  uidemr. 

Ergo  animis  fi  quid  fupcrcd  uirtutisiSi  omni 
Robore  mtendum.cu  cradina  folc  reuerfo 
Luxent  orta  dics'taciti  clangore  fine  ullo 
Hodibus  ignarisiquando  hinc  dcfccndere  cogit 
I mportuna  fames  (neu  fit  mora)  cadra  moucte 
Militcdiuifo  in  turmas  / Si  ad  arma  parato. 

Si  dcfccnfum  italusdcphcndet:8iaudcar  hodis* 

Ac  pugnare  uclit  pugncncontraria  non  funt 
Fata  aacoiquin  fit  nobis  uia  tuta  pet  hodes» 


_ LIBER  PRIMVS.  cccaxviiu 
Diuorum  nifi  uana  fidcstnifi  numina  fallunt 
At  fi  inconfulti  fuerint  / & inermia  caftra 
V ifa/rcpentmoinfultu  irrupcmus:S£  altis 
V ocibus  attonitum  fubitoexturbabimus  hoflcm. 
Forfitan  hic  aliquid  primi  fortuna  fauons 
Mifcntteft  etiam  fuperis  mutabile  pctfhis. 

Nec  mala  nos  femper  feriunt  quxcuqi  minantur. 
Hoflibus  hiefufis  aperit  fua  Parma  repente 
Mocnia:8C  infubres  nrtu  pdTundamus  uno. 

Si  fors  Ixta  mmus  fupcrisquia  credere  dignum/ 
Fiditcinam  medios  dabituruia  tuta  per  hortes. 

His  celer  auditis  pcrdcuia  faxa  repente 
Explorator  iens  ducis  ad  tentoria  nodhi 
Artitit  ardentem  eu  iam  uenus  aurea  uultum 
Tollcrct-Si  primos  aurora  ortenderet  ortus.  t 

Intcllctrta  refert  :5C  rem  uafer  ordine  pandit. 

Exilit  utq;  erat  armatus  de  limine  clamans 
Pofeit  equovpofcit  comites  Gonragius  heros. 

Nil  contatus adit  Venetum  tentona  patrum' 

Q ui  bello  intcrfunt/K  eu  dutrtorc  gubernant 
T empora  bclloy  :rcfcratcp  arcana/nec  ultra 
Dirtulitiacciri  proceres  lubettatq?  coacrtos 
GalloRi  confulta  docct.mox  infuper  addit. 
Magnanimi  proceres  italo^t  ignauia  gallos  * ■ 
Italix  dominos  S£  ferro  ac  marte  potentes 
Inuidtofcp  facit : nihil  crt  in  crimine  prxtcr 
Scgmcicmtquxfi abfuerit  concerta  facultas 
Hic  hodie  decus  antiquum  rcpararcuuguq; 

GalloK  fcruilc  horis  cuadere  paucis. 

Q uid  precor  in  campis  acies  componere*  multo 
Confilio  indulfirtc  iuuat/nih  longa  feramur 
Port  confulta  metu  confcftim  in  bella  fcpultof 
Nunc  igitur  partiri  opus  eft  onus  atqt  labores 
Ord  i ne  cartrcn  fuuicibufqi  ortendere  ccrt  t s 
Q^ux  belli  pars  queq;  uocat.fic  fatus  ahena 
Vocciubctcartraarmaniprxdam'atcj!  rapinas 
Acnfono  clangore  inhibet. mox  rite  peratrtis 
Omnibus' flC  (olito  faensde  more  litattsi 
Circuit  armatusicuntofq;  affatur  eundo 
Vocifcransi  O Italidx  generofa  luuentus  ,j 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 
Q UOK  ataui  domuere  animis  tam  fortibus  orbem 
Tempus  adcfl  quo  queqt  fuas  uircfcp  ammofcg 
Aedere  fas  tantow  hodie  hic  ante  ora  uirorum. 

Hoc  laudum  comunc  forum  .comunis  honorum 
Campus  hioaut  ignominiam  fine  fine  manentem 
Aut  decus  imortafc  dabit  fua  quemqi  manet  fors 
Siuc  togadiuc  arma  feratmee  fata  putemus 
Euadenda  fuga  fatale  ad  colla  cathcnam 
FcrsgrcfTum  quocucp  moucsquis  funera  coelum 
Ad  tarrenfe  folu  flatuit-fperarc  uertantur 
Effugiuiquorucfl  alus  occuberc  terris/ 

Hic  uis  nulla  potefl  manfura  excludere  uitai 
Fati  igitur  fccuri omnes  intendite  laudi: 

Q Uod  noftru  eflifamaqj  fcqucns  extendite  in  cuuffl 
Et  date  fplendorem  uobis  gcneriq;  futuro. 

JsJaqr  potcfl  unius  honor  fc  accendere  tantum 
Vt  nedu  gentem  Si  patriam-  fcd  nomine  mres 
Propagante  fuas  cttl  fua  fxcula  reddat 
Indyta-tanta  ualct  formidine  libera  uirtus 
C.crtc  ego  quicquid  agant  alii  pponcrc  mortem 
Dedecon  infhtuoipotior  mihi  fanguinc  femper 
Glona  ucl  fpirare  amma/ucl  uinccrc  certu  eft. 

Inclyta  mors  uita  eflunglona  uita-fcpulchrum. 

Talibus  accendens  «alos  ad  plia  d udior 

Talibus  externos  acuens  fermonibus  ibat. 

LIBER  SECVNDVS. 
VRBIDVS  ET  VARIO  TI/ 

tan  mutabilisortu 

* Exierat  luce  radiis  fpargrntibus  aegram^ 
Et  Iunx  frons  Ixta  paru  coplcucrat  orbe 
Defcefura  polo  / fubituraq;  doridis  unda 
Ipfc  etiam  mars  ora  rubens  ctudelc  minaci 
Nefeio  quid  uultu  (pirans  coelo  arduus  ibat. 

Gallica  fucccflu  bclloiy  elata  fecundo 
Ettoticnsuidlrix  pubes  abitura  corufeo 
Aere  nuet. miles  prxdaqj  oneratus  Si  armis 
Accingit  pugnx  atq;  uix.propcrantibus  inflat 
Carolus  accendens  tras-Si  corda  fuorum 


.CCC.XXIX. 


LIBER.  SECVNDVS. 

Si  nuncj  aufonias  gentes  populofq;  latinos 
Experti  bello  eflemus/uitflona  forlan 
Eflct  in  ancipiti  .nam  grandia  uoluerc  uerba 
Italidx  folui  magnoqj  incxderc  fartu  i 
Inflati  uctus  imperium  terrafep  fubatflas 
Et  mana  ac  montes  ignaua  p ocia  lacflant. 

Re  timidi  lingua  audaccs/uultuq;  lupino 
Barbarie  gallo  obiccffant  'inhonomq;  uerba . 

Sed  nihil  lfla  uiros  inter  latitantia  fortes 
Profucnt.certu  eft  olim  regnafle  latinos: 

Sic  fortuna  tulit  fuaific  labentia  calo 
Fata  dabant  dcfccfta  modoiSi  fmc  utnbus  ullis. 

Sunt  etiam galliscalo  lucentia  femper 
Sidera  :funt  noflri  indigetes.  Nu  gallia  femper 
Hadcnus  aufonias  quotiens  cxarftt  in  orav 
Aufonios  totiens  agros  fpoliauit  Si  urbes; 

Scitis  ut  antiqua;  noflri  capitolia  Romae 
Inuaferc  AtauitQ  uatas  pipinia  proles 
Carolus  his  ohm  flrages  inflixerit  aruis. 

Scit  Padusiatqi  pado  T anarus  comes: Abdua  lari 
Et  pater  Si  proles. flumeq;  ignobile  lambrus 
Pauper  aquae  Si  curfus.Situ  uada  px  ima  uolues . 
Setia  Ticino.tonfq;  infubna  capis. 

Sed  quid  pnfca  loquar  memoris  aliena  Aequamur 
Noflra.p  etrufeos  lyguru  p inhofpita  faxa 
Per  lanii  per  capanos  uitflriabus  armis 
AI  arte  agimus. Regno  atep  opibus  (poliauimus  alta 
Parthenopen  .rennet  profugos  cnana  reges 
Infula  ab  Anchifae  fortitauocabula  nato. 

Nomine  Si  afpetflufolo  tremefecimus  omne 
Italiam  nonduoblitam  mala  teporis  atfh.  i 

Ipfi  aia  audito  genus  infupcrabilc  Turei 
Nomine  galloru'horrcfcut.fidonia  longe 
AcquoraSi  Aflyria:  gentes  franconia  iolu 
Armatiment:noflroq;uocatde  nomine  fr acos 
Chrifligcnasomncs.uctcnsfamaoblita  Romx. 
Gallica  in  extremos  tcrraiy  it  glona  fines. 

Quare  agite  o galli  fobolcsfortiflima  gentis 
Chnftigcnunvqm  quondaarabes  domui  AiSiSi  omne 
Allyria  grandes  animos  auolkc  contra 

F F 


TROPAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Hoc  genus  infiduWnco  ftas/fcgne/atq;  fuperbum. 
Italia  lingua  & folo  fermone  potentem 
Hos  ucrboru  inopes' cnfc  aggrediamur  SC  hafla , 
T alia  bcllipotcs  animis  dum  fatur  amaris 
Flamigerant  galloru  animi/  ceu  follibus  adis 
Accipiens  auras  liparc  in  fornacibus  ardor. 

Interea ualidisdu fic  feracaflra  parantur 
Concurfura  animis: Dionyfius  «here  ab  alto 
Defpiciens  maria  SC  tctTas  conuertit  in  agros 
Lumina  parmenfes:  SC  mardcfcentia  cernes 
Agmina  p campos  genus  ut  fetuaret  utrucp 
Marcu  adiit  qui  tunc  mams  refidebat  in  orbe 
Bella  regcns.didifqt  fene  compellat  amicis. 

M arce  man  /tctTaqt  potes  qui  bella  gubernas 
T eporis  ifhustuiden  ut  duo  regna  ctuons 
Prodiga  decertare  parent  in  mutuaucrfo 
Vulnera  lam  ferro /utq:  odiisacccnfa  ferantur 
No  habitura  modu/no  coceflura  periclis  C 
Efto  age  bella  uolunt  coeli  /flamantia  mams 
Sidera  faturniq:  graucsagnofcimus  iras/ 

Et  locainoilra  tamen  potis  cft  compefcereuirtuS 
Crudu  opus  hoc.igitur  fine  me/nili  forte  tonand 
Vifum  aliter:  fine  me  crudele  aucrtcrc  pugnam. 

V el  falte  ex  duro  rege  fubduccre  bello. 

Dux  ucnetu^uidi  iuuenc'mauortia  noui 
Pedora)plusq  italus  non  his  fpedator  in  armis 
Sed  bellator adcfl. mucro  cfthafhlibus  lfhs. 
Infelix  quicuqi  manus  cum  milite  tanto 
Confcrctnratoq?  hodie  fc  obieccrit  hofti. 

Sic ait.infifles  mams  fafhgia  Marcus 
Annuit. Ille  uolans  libya  iuper  / 8C  garamamu 
T ranfit  SC  cthiopum  populos<8i  confcia  Nilo 
Arua  rcnafcentirnignfq;  emittit  ab  annis 
Ore  notum  tumido/flabrifq:  furentibus  aurtrum. 
Continuo  maris  homfono  uadacocita  flatu 
Spumanti  infonucre  falo:nubcfq;  leuatas 
Aequorc/praccipiti  glomerant  p inania  curfu 
In  boream  uentiatergottotifq;  uolante 
T empeflate  animis  urgent  .Diony  fius  ignem 
Nubibus  adiccirquo  rauca  tonitrua  coelum 


LIBER.  SECVNDVS.  ccc.xxx. 

R eddatsK  odia  uolcnt  maiori  nubila  curfu . 
Ipfccomcsncbulisiter  cxpeditiatq?  fonante 
Apcrnini  adigit  ucrfum  alta  cacumina  nimbumi 
Etrufcos lygurcscp  fupertquo  flumina  Tarruru 
Impletura  undis  animofa  furentibus  irent. 

Nam  tunc  Tamis  inops  Cancri  mala  fidera  paflus 
Ibat:8£  inftemesduris  uada  cotibus  amplo 
Aequore  inxquales  late  extendebat  harenas  . 

Iam  italidx  ut  mos  eft  gallis  iri  bella  ucnirc : . 

T urmatim  glomerati  ibantino  riiorc  latino 
In  longas  produdh  acics.-loca  certa  coadh 
Iam  rctmetiut  lex  pugna:  decreta  monebat. 

Gallos  interea  demifiir  in  plana  cohortes  •<  , 

Excclfode  monte  ruunt. Exteditur  ingens 
Agment&cflfufus  capos  exercitus  omnes 
Occupat.exteploin  turmas  cohicre  uocatis 
Ordinibus.Iam  utnncp  acies  in  bella  paratz 
Siflut  ligna  uadisintcrcurretibus  illinc 
Gallus  ad  occafumiqua  fc  latus elleuat  alti 
A poenini:  lftinc  italus  T itanis  ad  ortum. 

Arua  micantiagitante  noto  uexilla  ferunt  t 
Fludhuagifqj  uolant  caudis  8C  in  acre  ludunt. 
Flammigerans  utrincp  tubas  8 i tympana  mauots 
Concitat  .acre*  refonant  clangoribus  alpes . 

In  nemora  in  denfis  abfeondita  faltibus  antra  • 

Attonita:  fugere  ferae /fugere  uolueres. 

At  flygii  manes  (hidium  quibus  omne  malorum 
Imtarcgcnusimifliaplutonc  uolabant 
Arua  fupcrraptun  animas. Vifae  undiqjdirx 
EfllE  jiesiora  obfcuns  horrenda  figuris  • 

Vndicppcr  nubes. Furcifqj  tridentibus  umbrx 
Armatae  in  gyros  alis  (bidentibus  lLant. 

Et  quonia  ccltae  uifi  confcendcrc  rupe' 

Et  tentare  fugam/ac  metefani  inuadere  collem' 
Vndeplacetumas  ucrfum  uiaflcdhtur  alpes  u n > 

Dux  bellandi  auidusprocerestalicxcitat  ore. 

Magnanimi  fortefq?  uin  quae  infamia  nuqua 
Abitcrgcndadecus/fiquodfortafle  latmac 
Gentis  adhuc  fuperefhaufertur  Elabitur  hofbs 
Incolumis  toto  ualuc  fpedianie  fub  armis 

FF  ii 


i 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Robore. X his  dicftis  patruo  in  fccreta  uocato 
Colloquia^xteplo  ad  pugnam  iubetatre  canoro 
Signa  daritK  fccuu  lituis  accendere  marte. 

G^lica  tympanico  ftrepitu  ad  tormenta  citatur 
Nam  tormenta  folo  galli  aedmore locaranti  / 

Pars  peditu  grauc  pugn  anu  aucrfura  penclumi 
Fulmineafqt  pilas. Pars  holhs  ad  ultima  terga 
Turbatura  acies  X eo  motura  tumultum . 

M ox  lcuiu  tres  turmae  equitu  trans  fluminis  undam 
Diredtum  per  iter  miflx  ad  pradudia  pugn* . 

Ia  polus  inuolui  calliginc  coeperat  atra  i 
Et  tenui  nimbo  arremes  perfundere  campos: 

Cum  furere  inccptutNatepcftans  eodem 
T empore  X miam  (ubiu  mauottis  origo. 
Crcuituterqi  furorlimul  &Cdccrcuit  :8£  orta 
Dira  hominu  cum  nube  lues  eu  nube  recellit 
Q uadrupedes  animante  fonofpumantiarodut 
Frena  rcludiantcs  loris  X frontibus  altis 
Irem  bella  ardcnt.dcfccndit  in  omnia mauors 
Corda  furcnsiacriqt  animos  obnubilat  ira. 

Nec  moraconfradto  ucluti padus  aggere  fertur 
In  fcgctcs/ita  laxatis  Franciicus  habenis 
EuolatiSC  patruus  comcs:8C  Rhunnulius  hafta 
Fulmen  agenstK  equo  infultans  Aloifius  albo: 

- Gentis  auogaria:  fpecimcntT uqt  inclyte  bello 
Gamb  iridum  Francifcc  decus. cui  callide  in  alta 
Ardua  fc  attollit  rutilans  in  brachia  cancer. 

Ambo  in  bella  ruunt  patriis  quos  miftr  ab  oris 
Brixia  magnoK  genitrix  animola  uirorum. 

• Et  lanus  nodum  Marius  certamine  tanto 
Exercendus  adhuc  tenero  pugn*  infciusjeuo  . 

Et  tibi  lampetrus  pietate  X fanguine  d udior 
Proximusiafliduusa;  comes.de  nomine  magni 
Didhisauimanibus  foliticonucllerc  alienas 
Q uadrupedu  foleasicalabruqi  arquare  M iloncm. 
Tu  quocp  caflilion  diues  probitati  s X auni 
Chriflophore  armipotensinumeras  q in  flemate  logo 
Relligionedtosiabos  certamine  mattis 
Illoftres  atauos:8£  nomina  clara  pier  orbe. 

Et  iuucais  decus  annorum  fublime  Robenus 


LIBER  SECVNDVS.  cec.xxxi. 
Balnea  progenies  pn' (as  oriundus  ab  umbris. 

Fortis  cqucstfortts  pedes. & duo  pignora  lacdx 
Equiperans  unus.formofior  omnibus  unus. 
Caflrenfi  eloquio  pilto  fene  dulaor  unus. 
Innumeriqi  alu/quoru  modo  nomina  longu 
Edere.Mox  contra  audaces  in  bella  feruntur 
Lingonii:  quos  dume  ataxin  uallibus  imis 
Alluit.St  duris  eu  mafhlienfibus  Elui 
Campo  alturefonante  uolantcongteOa  reclamant 
AgminaiSC  infodis  penetrant  thoracibus  haftat 
Clauftra  anime  .rigiduqj  fubit  pcordia  ferru . 

Hic  opus  in  bellis  daru  memorabile  maius 
V iribus  humanis  peperit  uel  martia  uirtus/ 

V el  dea  cocurfu  forfan  Rhamnufia  primo 
Sic  dignata  duce.Mantoi  principis  hafta 
Aere  grauisi  folido  arrentis  de  robore  quercus 
PcrtnpIicethoracafibiperuifccra'perqj 
Aerea  terga  uia  faciens  in  uulncre  manfit. 
Gallusatrox  qui  fcOrlandi  ladlabatab  alto 
Saguincdcmidum  procera  mole  fuperbus 
Et  utftabundo  folitus  ridere  latinos 
Ore  procax  terra:  allifusrcfon antibus  armis/ 

Pondere  pcipiti  iacutt:mox  tota  repente  . ■ i 1. 1 
Circufufa  cohors  raptu  de  turbine  traxit.  :r;i  •' 

A (l  ubi  chaldeo  uerbi  fcp  potentibus  hafta 
Exiliit  / tenues  anima  eu  fanguine  in  auras 
Exfpirauit  adhuc  minitas/ Si  murmure  rauco 
Increpitans/animoqt  ferens  graue  uulnus  acerbo. 
Itcides  ftemefcp  acies  Gonzagius  heros 
Enedado  fimilis/  forti  eu  robore  captum 
Atqj  catenatum  foboles  titania  martem  ; i 

ClaufitiSC  attonito  tremuit  louc  triftis  olympus . - A 
Cxde  manus/exde  arma  rubent/cxfi  undiq;  bclgas 
Prxripites  labuntur  equis. & pondere  grandi  ! j V 

Armoru  terra  iiflafonat  .procera  uirogt  ^nr.c. 

Corpora  flemuntur/ueluti  cum  Iupiter  olim  11  zro  A 
T cmgenas  domuit  cedo  capita  alta  ferentes  . r>lul . nl 
Exteplocouulfacohorsfegallicafoluiti  oboild 

No  fecus  ac  fi  quando  ferox  armeta  leonu 
Inuafit  rabies  per  ciniphis  arua  ltbyflt. 

FF  iit 


TROPHEVM  PRO  GALLIS  EXPVL 

Tum  peditum  manus  italidumiqux  gallica  fadto 
Protinus  infultu  tormenta  opprel  Ierat  / hoflem 
Vt  uidit  confracftumianimos  excita  furentes 
Ellcuat  .X  pncda:  ac  fpolns  accintfa  per  amnem 
Fertur'ut  in  pecudu  turmas  cullodc  carentes 
T urba  famefccntu  campo  (olet  ire  lupow. 

T y mpaniccn  cui  duccdi  cura  agmims^alto 
It  clamore  uocans  fparfos  ad  figna  maniplos. 

Veru  alio  mentes  aun  funofa  libido 
Verterat. in  pr*dam  uolat  ltteuocabilcuulgus. 

T urma equitum  curfu  leuiu  glomerata  citato 
Confequitur  curiufqj  graues  X inertia  plauftra 
Circu  bella  ineunt. ornurqi  afpcmma  cades 
Gallorn  cxuuias  X parthcnopxa  uolcntum 
Furtadomum  trahere > X fpoliisgaudcrc  latinis. 
Cominus  hic  gladiis  hic  longis  eminus  haftts 
Res  agitur.graue  miftilibus  certamen  X arcu 
Aereo  mardefeit.  teloru  abfeonditur  umbra 
Clara  dics.tegitur  exfis  humus  alpera  gallis. 

Ergo  opibus  tande  captis  pndiqrpoutx 
Italides  uenctxqi  acies  X hcoa  luuentus 
Con  uerfos  agitant  currus  de  fluminis  alueo 
In  umdes  campostK  plauftra  gcmcnalongo  • 
Sollicitant  conto  ac  tumenta  halhltbus  utgent  < 

Praeda  inges/quanta  attalico  non  uexit  ab  orbe 
His  ditata  bonis  magnae  res  publica  Romae' 
Illoauccftadic.fpoliataqi  gallia  raptas  i' 

Plorat  opes.Tynas  ueftcs  argentea  uafa 
Aureaqi  emporiis  paflim  exponenda  latinis. 

Vt  fubito  primam  interitu  uidcre  cohortem 
Defcciffe. ruunt  bituri  /ncui'atcp  Ruteni' 

Aruemi  Mcldicp  fimul/fortefq?  cadunn. 

Santonici  infrenes  X fcquanidum  populow 

Vulgus  inhumanu/mifliq;  ex  urbe  Ncmaiufo 

Sanguineis  gens  cruda  animistquos  pcinus  oes 

Sors  in  bella  uocat.cuncocpin  brachia  duiflo  > ’ 

Indu  fere  italosianimifqi  atrocibus  urgent. 

Hic  dolor  hic  gcmitus/hic  mors  comunis : X ingens • ! 
Excidiu.hic  penetrans  in  mutua  uulncrafcnu 
SxuiuSC  ad  patrios  mitnt  lamenta  penates  .1  r i 


ptA 

•r> 

...  ,CT 


r 


. > 


L IBER  SECVNDVS.  ccc.«m 

Hic  fortuna  uiris  urrinqtcadetibus  anceps. 

Poft  uanas  ca:des'pod  gallica  funeradudor 
Hinc  tandeelapfusmoduccffante  tumultu 
Conditu  in  tumulo  ut  puppi  Nauarchus  in  alta 
Profpiciens  nigros  Rudus/  nauccp  gubernans: 

Et  meditanyoculis  campum  coplcdituromne. 
iic  fpcculans  uidet  Hanibalc/cui  (fortia  mater 
Bcnnuolufcj)  pater/iuucncm  florentibus  annis 
Magnanimumcui  ferra  rubens  infigne  fuperbum . 
Manis  alumnus  equo.uenics  apparet  anhello 
Bcrnardinus  aui  (oboles  fata  femine  Bracct 
Gonzagide  apparet  belli  duo  phoebus  fiC  Hedor 
Fulminauam  nimbisSC  multo  (anguinis  imbre 
ibcquanicihucntcstSi  findo  Carolus  en  (e 
Gente  mcletaea  genitus  claridimus  armis. 

Ianus  Rodulfo  Marius  comesnnclytusolim 
MilitiaCfincrent  modo  fata aduerfa  futurus . 

T res  quoq;  magnanimi  iuuenes  BcncdidusiAIcxis 
H icronymuscp  capis.tria  fortia  pedora  bello. 

Leda  phalanx  quale  prima  rate  ueduslafon 
Duxit  ad  algentes  pagafaoa  littorc  cokhos. 

Hos  ita  congrclTos  dextra  uocat  eminus,  omnes 
Conucniunt.fubitoqjduce  cireudetit  agmen 
Bcllatoru  equitum  .quos  fic  affatur  ab  alro 
Dudor  equo  dextra  contu  amplexante  trabale. 

O clari  fortefep  uiri  /quibus  Itala  mecum 
Credita  res.benc  habet.uobis  (alua  omnia  (aluis. 

V ultis  6L  hanc  mecu  ferro  diucllcrc  turmam 
Intcntunodris  nifi  fir  conuul  (a  ferentem  { 

Illi  omnes  prefenn  animo  Dux  maximctccu  < 

Refpondctc/mon  nobis  ac  uiuereccnum.  i 

Omnibus  hxc  italis  concors  (entetia/  podq 
Ingeniis/ animifq;  uident  ac  robore  tantu  > 

Te  praedare .metus  nulli  grauis.afpera  nullis. 
Mors/quibus  cduita  potior  (ua  gloria . uita  Y 
Q Ul  lau^i  praeponit  catmcqj  bella  (equatur . 

His  didis  uemt  ccce  (onans  pila  (axea  coelo 
Fulminis  in  more.Si  frada  duci  f euolat  hada. 

Omen  ait  faudu  frado  nof  gallica  conto 

Cocandunoefledocet.finiulampitbadjun  " 


r? 


i 


tropaevm  pro  gallis  expvl. 

Dextra  nouam.prefTifqi  petit  calcaribus  hoftctn. 

Hic  pantcr  certatum  animis  ac  uinbus  xquis 
Neutra  acie  cadente  diu.iam  fanguinc  harenx 
Sanguine  faxa  madcnttncc  lam  fola  faxea  pulfant 
Q uadmpcdatu  acics:conuulfa cadaucra  8i  artus 
Exanimos  conculcat  eques  :(upcr  ora  iacentum 
li  fonipesiK  mebrauirum  pede  frangit  aheno. 

Tam  duru  eft  mortale  genusttam  faxea  fecit 
Pcdloradcucalion  srenuit  pertcnita  tellus 
T atum  ferre  ncfas.cacdisqi  horrefeit  acernos. 

Hinc  rurfumclapfusia  mitefeente  paruper 
Dux  mauorte  Icuat  galeae  reuolubilc  dauftrums 
Ac  legit  e ripis  amnis  procul  omniatK  ecce 
Turma  equitu  bclgap  alia  uidet  agmine  daufo^ 
Maiurarc  gradu'K  medium  fe  inferre  per  amne 
Rapta  redemptura  fpoliaiaut  fi  fata  tuliflcnt 
A tergo  prefTuram  italostmagnoq;  futura 
Excidio  / mfi  ui  fubito  occurratur  8£  armis. 

Mox  igitur  dux  armipotes  ex  milite  nuper 
Epugnaelapfocuneufacittatqi  pendis 
Scfe  ncru  obiiciens/in  bella  cruenta  refertur 
7 urbincpcipiti 'quanto  generofus  ab  alto 
Intuitus  uoluerem  liquidu  fccat  aera  falco. 

Hic  fubcunt  onus  mfubrcsihic  clara  Robertt 
Progenies  Francifcusadcfl.martifq;  labore 
Adiuuattclctffoq;  (iruesex  milite  turmam 
Ite  ait  '8£  tumidis  italos  ofteditc  gallis 
Foemincu  non  cflcgenus.fpolia  tfla  repottenf 
In  patria  referantq;  iflos  in  regna  triumphos . 

Du  fremerent  tanto  mars  8C  bcllona  tumultu 
R cx  alto  procul  e tumulo  nipatecatema 
Impia  follicitis  fpecffans  ccnamina  curis 

?uis  pcor  ille  inquit  mediis  in  millibus  alto 
atusequoiqui  cornipede  per  noftra  fuperbum 
Agmina  conucrtes  pullat  tribus  aera  pennis  ^ 

V iq:  uia  facies  infert  fe  turbine  tanto 
Q ucrfumcuq;  libet  fgallofqj  impune  trucidans 
Sauitiut  inter  oucs/mdu  foeta  urfa  eructo. 

Siccus  ad  hicCNam  militia  dimiflus  etrufea 
T unc  aderat  fub  rege  mcres)Rex  magne  fragorem 


LIBER.  SECVNDVS.  .ccc.rxxii,. 

Ille  ferens  cantum  dudtor  Mantous-  in  omni 
Vnicus  I talia/que  nulla  pericula  frangunt. 

Illum  egoCnam  tenero  monens  me  fecit  alumrnt 
Tutorcmqj  paicr)uidi  puenlibus  annis 
Ncfcioquod  fpirare  animis  ingentibus  altu: 

Magn  jqj  uirtutis  um  tunc  dare  figna  futurx.  ; 

Non  cft  pelides  puer  a maioribus  orlus 
1 'nncipiistqq  neruos  Chirone  magiftro 
Doclus  Si  arma  nouas  uires  firmaucm  inter 
Thcflahx  (altusiSd  prxlia  longa  fcTaru. 
Iftt\necidraro)uixdum  lanugine  nata 
Et  pedes  8i  fpumantis  equi  calcaribus  urges 
III ia  anhella  fide  fupra  genus  omne  pendi 
5'pontcadiic :ne  quid  forfan  maiora  gerenti 
Poilct  inexpertum  duruihorrcnduq;  uidcri. 

Ludus  erat  ucmcnns  apri  expedi  are  furentem 
Impetum  SC  in  Icuum  pedtus  ucnabula  ferre. 

Ludus  erat  fe  attollentes  hafhlibus  urfos 
FigeretflCcx  fyluis  fudatam  aucrterc  praedam. 

& iqucm  ufq  pugilem  inuidtum  dextraqj  potente 
Audicratipaucis  illuc  comitantibus  ibat 
DilTimulans  fc  fc 'Si  cupiens  certamine  uires 
Explorare  fuas.icncrx  uis  tanta  luucntx. 

Ipfcper  hybernafq;  mues  per  frigora  brumx 
Nodlu  etiam  cum  maior  hycmsnndifcctct  acre 
Fcrrcgclu  nudus  fub  diuo  errare  folebat. 

Nil  opus  eftde  faltu  aliquid  curfuue  referre/ 

Cum  Rudus  primos  iftis  contnucrit  annos. 

Tuc  etia  ccntarc  undas/SC  pellere  in  amnes 
Qjudrupcdc  ignotostK  uinccrc  magna  natatu 
Fluminatcurfu  etiam  rupem  confcedere  anhelo 
Nuc  pedibus  nunc  ucdhts  equo  / rurfumqj  referri 
Per  montis  dcdiue  latusrpcrq?  inuiafaxa 
Cura  erat  > Si  nullos  ftudiu  nclcirc  labores. 

Adde  q,  ignotus  tota  explorauit  eundo 
Italiam  mores  hominum,  formamqj  locorum 
Infpiciensifacilcfq;  uias  /aditufqt  malignos: 

Vt  fi  forte  unq  bello  foret  ufus  Si  armis  / 

Dodtus  iter  uilas  melius  peruaderet  oras/ 

Afpice  ut  hanc  folus  pugna  ferat  / afpicc  totis 


TROPHEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Italidas  Capus/ut  paud  ex  agmine  tanto 
Suppetias  ucniant/fenfu  fine  faxea  dicas 
Corpora  :K exangues  flatuasammifqi  carentes. 

Sic  ait:8C  tantus  curis  torquetur  amans: 

Ac  fluit  in  lachrymas  patris  no  imcmor:optat 
Pofle  duci  tantos  comitem  fc  in  ferre  per  holtes. 
Comiferans.iuuene  intrcpidibbcllocp  potete' 

Atqr  aitiO  fi  par  uirtus  tn  bella  moucrct 
Italidas  altosCmanifcfta  pericula  cerno) 

Totus  in  his  eu  rege  uadis  exercitus  inter 
Saxa  cades  pda  ampla  feris  epulanda  laceret . 

Sic  fccu  curis  mentem  cruciantibus  aegram. 
Diucrtcnfq;  parum  regali  ex  agmine  m altum 
Aggeris  afccndit  dorfum.uidct  enfc  leuato 
In  galli  caput  ire  duce, galeaqi  fubiitu 
Scintillare  graui:pulfumqi  inuoluere  ab  alto 
Q uadrupcdciSi  uerfis  tcllun  infligere  planus. 
Incaluitq;  animo  rurfunvfccuqt  ita  fatus. 

Q uicquid  erit  gcfluipoflq  fupauerts  hoftemt 
Q uod  prope  cofcdum  poteris  ladlarc  tuofit 

Te  parua  gcfTifTc  manu  o italidarum 

Dux  francifcc  decus  .Fabios  tua  gloria  uindt 
Ac  laccdsmomos'  qui  du  defendere  certant 
T crmophylas  : cenatum  omnes  mere  fub  «reum. 
Lcudfta  hodic/marothoncm  hodic/falaminaqj  tranfil 
Tarrus  & incubens  T arro  glarcola  receflit 
Cannaw  Si  trebixSi  trafimeni  infamiamec  te 
Sofpitc  barbaries  ultra  metueda  latinis . 

T u Italix  munimen cns.fonuna  faceflar 
Afpcra/SCcxtcmi  ponant  certamina  gentes. 

H ic  fpledorc  nouo  V irtus  tua  maxima  longe 
Fulfunuin  ludiscxtmclicafans  olim 
Stella  die  fupcranstphcrboq?  ardetior  ipfo  . 

T alia  du  tacito  fccu  lermonc  uolutat/  j i. . . • > -r-  - 

Ecccpcxpulfos  dudlorConzagiUshoftes 

Vt  luxata  falanx:8C  fpc  fuftrata  remanftt  t 
Fulminis  inftar  icnscquitum  comitante  catcrua 

Regeadit  ignotutnacuuidiilctin  armis 

Stare  globu  procul  ingctcm  fub  mote  < putauit 
Dcdccus:8i  laudis  maculadi  tramite  uerfo  : 


LIBER  SECVNDVS.  ccc.x: 
Deferat  intartu.fcquitur  pedes  agmine  magno 
Grandibus  armati  ronets/quadroq?  ucruti 
Sanguineas  mucrone  manus  K ca/Iide  terti. 
Regia  cotinuo  uerfis  in  plia  euntis 
Sparfa  cohors  /&  frarta  animis  it  rege  relirto. 
Tum duocapnui  mfigncs decarcerc  longo 
Galloruelapfi  turbans  undic^  caflns  . 

Capti  ambo  cu  fccptra  ruens  amifit  Arago. 
Virginms.duroq;  potes  Mauone  Nicolas : 
Nobile  Romano  quibus  eft  cognomen  ab  urfo . 
Ille  quicfcedi  Audio  in  fua  regna  reuerfus 
Militi*  mala  pencfus/iam  grandior  xuo. 

Ifte  ducis  Venctuuirtriciafigna  fcquutus. 
Conflirtu  Francifcus m hoc  luucmliier  aufum 
ronc  uuu  coferre  manus  & cernere  ferro 
Nartus  SC  cflc  ratus  pnrffanti  cx  indole  regem 
Siftit  cquumigladioqj  uiam  confidcrat  inter 
Magnanimi  dura  arma  hoflis.ncc  perdere  rege 
Sed  luperare  optans  irtum  Soraca  laceno 

Perforat  addurto  qua  fibula  pertus  ahenum 

Alligat  ane  manu  cena  moderante  retraxit 
Vulnus/fld  in  liliens  homine  de  fede  rcuul  fum 
Abllulit  ut  fulicam  pedibus iouis  armiger  unds 
Circu  Dagna  uolans  patrii  prope  littora  Mintl. 
Accipiunt  captu  pedites' gladioq;  reuulfo 
Ac  galcaminrtu  lons  farto  agmine  ducut 
Ationuu.acpatno  ucniam  fcrmoncprccante. 
Poffq  omnis  tentata  cohors 8£  fanguine  multo 
Vndiqi  um  fatis  eft  gal  loru  exterrita  uirtus/ 
Pulucre  lorica  confpcrfus  8C  ora  cruento 
Dux  abit/&  ucrfo properans  legit  arquoracurfu 
Itq;  fuis  laturus  opem  fi  tepora  pofcant 
Agmine  collerto.gallis  ftrage  atq;  ruinam 
Illaturus.aqux  fubito  intercepta  tumultu 
Cura  dco  extremos  infortunante  labores . 
Etiapcipiti  7 arrusgrauis  imbre  Tonabat 
Vallibus  in  mcdusiflC  lam  per  faxa  uolutu 
Flumen  adeft .Iparfis  fubito  latet  alueus  undis . 
Proripiunt  fefe  trepidi  tras  flumina  galli: 

Cura  Itali  xxdccg  lauant  in  gurgite  lato. 


TROPHAEVMPRO  GALLIS  EXPVLi 

Infequitur  rauco  undarum  cu  murmure  moles 
Vafttor.K  plenis  (pumant  uada  coata  ripis» 

Non  alitcrtq  fi  ruptis  totu  alpibus  aequor 
Influat,  atqilygur  capos  Neptunus  inundet. 
Faucibus  illuuics  magnis  egreffa  repente 
Implicuit  multos<bclli  quos  iracruenti 
Tranficrat  / torto  correpti  a uortice  grandes 
Per  filicu  fcopulos-faliutpcrcp  afpcra  faxa . 

Strata  uirum  modo  bellando  tot  fortia  paflitn 

Corpora  tepcftas  rapit  improuifa  natatu 

Horrifico  glomerante  xflu  galli  atep  latini 
Coucrfis  modo  ucrticibus  modo  cruribus  alter 
Vt  fert  amnis  eunt  diru  ac  mi  fcrabile  ui  fu . 

Multos  unda  rapax  magnis  inuoluit  harenx 
Molibus/K  glarea:  lnucdis  ablcondit  acernis. 
Finis  hic  acccnfa:  tanto  molimine  pugnae . 

Poflq  bella  furens  amnis  funofa  diremit' 

Et  dcpraehcnfa  uitum  tot  funcrasmcror  utrincg 
Ludius  utnnq;  inges  .lcuior  iadlura  latinis. 

At  gallos  maiora  grauant  prxdecp  hominuqj 
Dana  q.  attrita  tam  maieftatc  timori 
Efle  linunt/  qui  uidlorcs paflitn  ire  (olebant. 
Quod  regni  Italiae  (pes  intercepta  fanfeat 
Iam  penitus  .mcefli  fugiunt  inhumata  fuorum 
# Corpora  linquentes,  torrens  abeuntibus  amnis 
Vnda  fauet  frenans  italos  (euirc  parantes 

In  profugos.uix  llluuics  imperuia  (iftit 

Corda  ducis.dolct  clapfum  difccdcrercge: 
Profcquiturq?  oculis  minitans  SC  pedtora  rodens 
Irafccnlqi  uadistam  uafto  undantibus  xflu. 
Praeterita  ingeniis  iam  (ollicitudinc  belli 
Corda  duas  piaas  / 8C  rclligiofa  (cpulchri 
Cura  fubit. certos  lubet  irci  ac  tollere  uita 
Corpora  funda.aln  curant  (ua  uulncra  / menfas 
Expediuntalii  atq;  epulis conuiuia  paras 
Vt  feflos  tnflcfqi  decet.  Ia  luce  tenebris 
Conccdcte/dieq;  trahete  (ub  arquora  pherbor 
Eccc  ferunt  patruum  moefti  pendentibus  ulnisi 
Ore  crucntatum  Si  plagis  crudelibus  hauftutm 
Ac  tande  gallorum  ingentes  inter  accruos 


LIBER.  SECVNDVS.  .cccxxxv. 

Compertum  pro  (Irati  hortis  fuper  ora  iacentcm. 

Et  (ani  innocuu  Maniae  mifcrabilc  corpus 
Vulnere  perfortum  multo.Ducisante  locatos 
Limina  eu  gemitu  fpoliant/atcp  arma  refoluunt 
Rege  exccrantes & gallica  bella  miniftn. 

Quos  mifcro  intuitusuifu  fufpiria  naxit 
Cumlachrymis  dutrtonflctuq?  ita  fatur  aborto 
Frangimur  hoc  ca(u'quos  non  fregere  cohortes 
Millibus  impliatosgladiis.Q^uidfaccrbius  unq 
Q_uidue  magis  uifura  atrox  mea  lumina  poflhac  i 
O patrue  armipotensique  me  feuarc  nepotem 
Dum  cupisiK  nulli  uidus  piaate  pendo 
Cxdercconftituiytam  duro  occumbere  fato 
C0ntigit.heu.itc9:  iuucnis  fine  patre  relinquor 
Bis  genitore  orbuyfinc  te  mens  xgra  tumultu 
Concutitur  tanto/uaftis  utfludibas  errans 
Ammirto  magnae  ratis<dauo/atq;  magirtro . 

Tu  honatu/tuconfilns  tu  robore  SC  armis 
Grande  mihi  munimen  eras»  fic  numina  corii 
Sic  diui  uoluerc.animam  miferafcite  (altem 
O (i  qui  tcncnaalto  curatis  olympo. 

At  tu  (ane  Man  uita  mihi  chanor  omni 
Sic  me  deferto  nuq  rediturus  abirti  ( 

Vosego  finito  fperabam  in  moenia  bello 
Patria  folemnes  mccu  olim  inferre  triumphos. 
Spcsfrurtrata:abcunt  (perati  in  (eu a triumphi 
Funera  tprimitias  belli  mihi  numina  tales 
Redditisnngrertu  pugnas  ordimurab  irto  ( 

Ocharx  fidxq?  amm.c  qux  folucrc  tantis 
Dona  datu  mentis  (non  fi  mea  regna  dcdiflctn  . , 

Omnia  (at  fadta  .(cd  enim  qux  pmia  uobis 
Fene  uetor  genen  ucftro  n 1 (i  fata  neganne' 
E<(olua<fidci  tantx  non  i memor  unq . 

Sic  ait.-Si  tenera  impofitos  piaate  pheraro 
Cum  (polus  coetu  in  patnam  comitante  referri 
Imperatixtcrnamq;  pio  rogat  ore  quiaera . 

His  didis  (edato  animi  mcerore parumper 
Ingrediens  tenui  dape  ucfritutiarq;  locatis 
Excubiis  con (cedit  cquihtotaq;  per  agros 
Ngirte  agit  lnlonuue  (ub  diuo^C  pcnugil  omnem 


TROPAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Circu  equitat  lurtrans  fadis  late  ignibus  oram. 

Interca  polindorcs  uicina  facello 

Atua  cauant  mccfli'totaqi  in  funera  node 

Cum  lachrymis  gemituqi  trahunt  fine  honore  fcrunc 

Magnanimi  fortefq?  uindumuita  manebat. 

Accelerare  lubct  galli  fugamanc  fuiuiu 

Cu  grauis  cxhauflo  T anus  defcendentaeflu 

Eflcratosiut  eant  motis  ex  tepore  caftns.^ 

Ad  tumulu  trados  fpoliantiK  inermia  mebra 
Damur  aceruatim  luna  famulante  fcpulchns. 

Accedunt  operi  plurcs  pictaic  priorum 
Exciti  uerfant  ftratos  < atq;  ora  tuentes 
Lumine  in  ambiguo  dubitant  galline  lialinx. 

Cafu  inuenta  locis  fornax  calcaria  uaflo 
A mpla  fmu  etreo  in  tcncbns  abfeondita  fundo. 

Hic  ubi  non  foffore  opus  efl  congcfb  teguntur 
Corpora:8£  ad  fummu  dudo  condunt  accruo. 

Mox  fupciniedi  lapides  /congcflaqi  tellus 
£e  in  tumulu  lcuat:8£  tumulo  crux  addita  magno. 
Funda  operis  iam  turba  piis  Hat  triftia  circu 
Buda  gcmesiucrbifqi  faucnt  funebribus  omnes  J 
Ac  requie  cu  fletu  orannpaccmqi  fepultis . 

Nec  tamen  hoc  omnes  tumulati  in  margine  Tam. 
Sed  quofdam  magis  infignes  in  auita  relati 
Bufla  domumidefledi  iteiupatnamq;  dolore 
Confecturi  atro.Pulchra  fic  balneus  ohm 
Fronie  nitcnsi  fatus  aurato  GuidoneRobertusi 
Cui  coniunx  Virgo  ante  paruconiundaipropinquo 
Iam  partu  fadura  patre  noua gaudia  prolis 
Mittcreiucl  reduce  fperabat  adefle  maritum. 

Et  mam  addidus  tenero  Galeotus  ab  xuo  i 
Hippolyti  genus  ut  fama  cfhqui  ccefarc  quondam 
Sub  dccio  fertur curfu  laceratus  equorum. 
Scarrampusq;  ferox. ifti  certamine  longo 
Du  claudunt  fibi  exde  uiasrmagno  undicp  acerno 
Stragis  equuq;  hominuqj  fugam  prohibetotumulttl 
Barbarico  opprctfi  tande  po(t  funera  mille 
Gallica  in  xterno  merferunt  lumina  fomno. 

Quercus  erat  campo  longos  intacta  per  annos 
Ingens#  late  umbrantes  intonfa  lacertos,  i 


LIBER  SECVNDVS.  ccc.xxxyi. 

Aurora  furgcte/nouoculudfer  ortu 
Corda  per  xffatem  dulci  mortalia  fomno 
Afficit  infundens uchs infonia  formis. 

Hic  uiridi  dutftor  relidens  in  cefpite  claudit 
Lumina  X in  fenfus  placida  finit  ire  quiete. 
Conrinuo  uifa  cft  patrui  gaudenris  imago 
Ludda  diuinu  uultu  fpirante  uigorcm: 

Nil  referens  mortale oculis.decor  ille  iuuentx 
Fronte  renidebat  rofea.flaurnte  capillo 
Per  colla  atqj  humeros. X fic  affata  cubante. 

Chare  Nepos  Frandfcc^mco  quid  funere  tantu 
Te  maccrasCuidcn  ut  ualcam  mortalia  mebra 
Vt  pofui  Cqux  claufa  atro  menscarcere  longu 
Palla  erat  exiliu  tanto  hoc  fplendore  rcfullit. 

Hic  meus'hic  quonda  genitor  tuusihic  tua  meeu 
Chara  parens. una  pofl  fata  recepimus  orbe 
Aethcreu  deus  in  fummoqui  regnat  olympo 
T an  1 1 an  imos  pendit  tquos  cu  pietate  reudTi 
V ldent.a  fupens  noui  tua  fata.labores 
Belloru  ne  horrefee  nepos. tibi  numina  belgas 
Subiidunt. ubi  iam  reuocadanouaria  portas 
Pandit.K  ingenti  poffq  cu  laude  triumpbu 
Aegeris  hunc  uuffondauni  mitteris  ad  urbes. 

Marte  graui  ttalia  cu  gallum  decens  omni 
Rex  nouus  accepto  per  teifua  funera  regno 
Immaturus  adhuc  :8C  adhuc  florente  iuuenta 
Cemct.K  cxnndfo  regna  infperata  nepote 
Acdpiet  patmus  pauas  poft  Carolus  annis 
Extremu  fine  prole  diem  claufums  in  aura 
Effluet  ignorans  que  gallica  regna  fcquantur. 

Has  tantas  reru  ire  uices  deus  ordine  miro 
MandauSt  ignotis  homini  regit  omnia  cuns . 

Nos  diuina  lares  fumus  ad  mandata  minifbi/ 

Pone  mctutnos  te  in  cafus comitabimur  omnes . 
Accipe  qua  umeas  dune  infortunia  uit* 

Omnia.  lufhdaC  nulla  eft  in  principe  uittus 
Vn1ior)coIito.Mariatneudcfere  cultum. 

T alia  difcuffo  reputans  oracula  fomno 
Gaudet  .X  o dixit  non  fmt  infonia  nobis 
V ana  pcor.diui  mdigetes  patnic^  penates 

GG  ii 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Eflc  mei  memores  > durofq:  auertite  cafus: 

Et  coepto  diutnu  operi  implorate  fauore. 

Iamqi  fatifeentes  abigens  aurora  tenebras 
Maior  eratipatres  ucnctos  ad  itiatq;  litato 
Mane  facro/accuos  proceres  de  rcDus  agendis  ' 
Confulit.Etquaq  belgas  cum  rege  fugatos 
Luce  fcquidcuiuq!  cquitu  puertere  curlu 
Mens  fcratiK  genti  luprcmatn  infligere  cladem/ 

V ota  rame  fuamc  forlan  temeraria  quifq 
Dixerit  < arbitrio  procciti  frenata  retraxit: 

Sic  profugit  concedit  itcr.fic  punica  uifum 
Nalicc  feruanda  olim  delenda  catoni 
Rcgna.ncc  in  uulgus  folii  fcntcntiadifcors 
Scrpittat  in  primos  etia  rcriiqj  potentes. 

Gallus  abit  neu  lenta  fugam  mmeta  retardent' 

Neuc  italis  fint  pda  necant  m trulla  lecantes. 

Vndc  uias  ois  longe  uicinacp  rura 
V cxaucre  diu  nidore  cadaucra  olenti: 
Etfuncliusodor.miflumcppacra  unus 
Hic  pcrlas  iteru  uictos  xcrxeqj  uidcmur 
Cernere  in  exigua  pontum  tranlmitterc  cymba. 

Sic  fortuna  prius  gallis  profpcmma  undem 
Addita  prarcipiti  Icquuur  formidine  Kcge. 

Nec  noctu  nec  lucc  quies  incomoda  longx 
Tanta  uixi  iad:ura  grauis  fuit  altera  belli. 

Kaqj  ubi  prxrapidis  tetigerunt  curlibus  Aliam 
Securis  uui  tam  poterant  contitlcrc  rebus 
Fcdi  xgn. defecti  omnes  cxlanguia  mebra 
V ix  Ipirantc  anima  atqi  genu  titubante  ferebant. 
Multi  etia  fato  exclulrquos  uulnera  longa 
Incurata  moratnlii  infodere  fcpulchro. 

Multos  longa  fames  fimul  3 C labor  improbus  haufit 
Ad  morte' in  tutos  ubi  pcrucncre  penates 
Depolitis  animas  fubito  fatum  abliulit  armis. 
Caltra moucnt  luli.pctiturq?  Nouaria  bclgis 
Foeta  / fide  mentita  luis  infubnbus.  Alto 
Ductor  equo  nuidis  graditur  Goncagius  armis 
Agmen  agens ' cmdtusproccru  fulgente catcrua. 
ti  cjq  bello  amifii  pcordia  ladant 
Maiu  uin  tame  egregiam  fiducia  mentem 


LIBER  SECVNDVS.  ttcaxjm. 

Mulcct.-Kad  magnis  corda  afpirantia  laudes 
Ipfa  etiam  fua  damna  iuuanttmeminiflc  laborum 
Pulchrum  ac  dulce .graucs  decora  immortalia  eaftp, 
Miflus  ad  adnaci  patres  qui  littora  potui 
A nnqua  ditione  tenet/ fublimia  te&a 
Nucius  ingrcdiiur/totocg  artante  fenatu 
Explicat  ingentes  animos  Kfottitafarrta 
Magnanimi  ducisi&  patrui  fimul  afpera  fata. 

Lxtitix  mixtus  furgit  dolor  .utile  dinum  • 

Q uo  infurgitcomune  bonu.Dnris  inclyta uiltm 
Et  fortuna  leuatcurastac  pctrtora  mulcet. 

Mox  foboli  decreta  patns  folati  a fiindti 
Publica.dona.duce  imperii  maioribus  autrtu 
Iam  titulis  uno orcomnes ad  fidcra  tollunt. 

Fama  fagax  qux  fatrta  hominu  legit  omnia uifll 
Solliciioqux  praecipite  temerana  linguam 
Non  cohibes  implet  u acuas  rumonbus  aures' 

Nefat  ferte  moram  .pemicibuscuolatalis. 

Permeat  au  fonia  gentesnam  praeterit  altos 
Appocnini  apices  / tyrrhenaperoppidacurfu 
Praerapido  tngredies  magnariam  moenia  Rom* 
Cernit  iSC  in  latium  fledens  campana  uolatu 
Prxterit  arua  laeui  iH  uerfo  fuper  arquora  greflu 
Et  fpcculans  (i  qua  inueniat  regione  fugatu 
Littore  ferrante patho/SClatc omnia luilrat 
Tetrta  pithacufae/Prochitxqj  examinat/agros 
Inan  mes  oculis  circulegit  aequora  tande 
Lata  fuperuolitaiis  phrygti  duas  hofpita  quondam 
Nauibus-afpexit  mucnc  relidere  fub  alta 
Ilice  ucnatufdTum/faliufqt  peraltos 
Ire  uagos  comites/&C  retia  tendere  ceiuis. 

Nadla  opportunum  uerbistepuscf  locuqj 
Labmtr  in  terras'  pontamqj  ora  poctx 
Accipicns/iuucni  parmelcm  cx  ordine  pugnam 
Narrat.SC  adicannbi  tepora  idonea  regnis 
Nofce  repofeendis.  Verfo  modo  lidera  cur  fu 
Cunta  fauent.fortuna  iram  mutata  retraxit . 

Nec  dum  finierat  feniorxu  lacu  repente 
Artiti  t effigies/K  amoeno  foemina  uultu 
Verte  uirens/cui  comuntrtis  in  petrtote  caudis 

GG  in 


TROPHEVM  PRO  GALLIS  EXPVL, 

Cornua  in  extates  humeros  acheloia  frugum 
Plena  meant  tortis  duo  flexibus  ubera  circu. 
Naualcq?  tenens  fua  dextra  infignia.clauum. 

Stat  iunenis  blandae  lanatus  imagine  forma:/ 

Ofqt  habitucp  tuens  fortunam  agnofeiu  SC  altos 
Anolcns  animos  cafuq?  lnfradfus  acerbo 
Diua  potens  rerum  fi  uera  in fignia  portas  / 

Dic  agc/dic  inquit  cur  me  SC  genus  omne  mcoru 
His  tantis  ucxafti  odiis  'ab  Aragone  mitius 
Hucolim  Alfonfus  populos  fine  rege  repertos 
Non  fccus  ac  fancflum  decuit  fua  pignora  patrem 
R exit.auus  turbata  armis  ut  regna  recepit/ 

Iufticia  qua  nil  melius  mortalibus  unq/ 

Ad  uitac  fummaufep  die  cultu  extulit  omni. 

At  genitor  regum  nulli  pietate  fecundus 
Dum  parat  ancdhi  fcepttu  exercere  paterno/ 
PelliturrKleuibus  caedis  regna  omnia  gallis. 

Q uo  precor  has  quo  iure  uiccs  qua  lege  gubernas  ? 
T alia  fcrrantes.Tu  fic  Rhamnufiadiua. 

Vos  mortale  genus  ccelcfha  numina  ucftras 
Nitimini  in  leges  uanis  inflcdfere  nugis. 

• Vera  lata  coelo  uobis  incognita  rerum  i <. 

Caufa : catenatis  feries  longiffima  fatis 
Regnoy  SC  cuntoru  operu  dependet  olympo: 

Q^ux  quiadifpcnfo  coeli  fupetumc^miniftra/ 
Gentibus  ignaris  uulgo  temeraria  dicor . 

Iudidu  hoc  hominu-.lupens  temeraria  non  fum. 

Et  nihil  arbitrio  licet  in  me  compita  clamem  ‘ 

Omnia'nil  animi  comota  libidine  teto. 

At  neqr  uirtute  ut  triuio  garritis  in  omni' 
Odimus.ipfa  mihicomeseft.mortalibus  ipfa 
Inuigilat  ftudiis  curas  retfhtra  labantes . 

Aft  ego  ccelo^z  impenu  SC  mandata  faceffo/ 

Q uxdict  minus  xqua  nefas. temaaria  certe 
Non  ego/fcd  uertra  ora  magis » que  numina  pafTitn 
Cruda  uocant-uobiscu  non  famulatur  olympus. 

V tuite  mortales  fmc  follicitudinc  terne/ 

Etfaftu  corlcfle  iugum  quod  ferre  neccfTccfb 
Depofito  ferteifii  noftns  afluefrite  habenis . 

Hxc  fuprema  hominu  fors  cfl  patere  tonanti 


/ 


i 


t 


LIBER  SECVNDVS.  ccc.xxxyiiiJ 
Ingenue/K  nullas  fuperis  imponere  leges. 

Hatffenus  hxc.pofthacqux  fi nt  tua  fata  docebo. 
Aude  animis/uirtutcopus  hic. fume  arma  relinque 
Hos  fcopulosrin  regna  ueni.ccmrraria  gallis 
Numina  te  reuocant  SC  te  tua  regna  repofeunt. 

Rex  ens.K  fceptro  tande  monere  recepto . 

Sic  ait  iSC  tenues  cu  fama  cuafit  in  auras. 

T alibus  excitus  iuuenis  regalia  corda 
Excitat^tqi  domu  comites  de  falcibus  atflos 
Alloquimr  caiTcscomponitc/K  arma  Dianx: 

Mars  uocattammiffas  poflhac  uenabimur  urbes. 
Dum  loquitur uentoponum  fubitatfa  fecudo 
Parua  raris/  R egeqt  petes  orator  ab  urbe 
Panhcnope.cui  fceptra  manu  de  uiminepalme 
R egix  adit  iuucncm/populipatrumq;  falutem 
Sulcipiat  uon  fq;  ad  fu  comumbus  orat. 

Nec  mora.compofms  quotcuqI  habuere  carinis 
Panhenopcn  adeunt.ncxfiifcp  filentia  nanti 
Opponuna'ubcam  Icuitas  quos  Icfcrat  atrox 
Atqj  obfxna  ucnus  crudiqj  ferocia  bclgx . ^ 

Coniurati  adfiint  omnes/fubitoqr  tumultu  ^ 

Prxfidiis  partim  telis  /partim  arce  fugatis 
Reddita  rerrafitj' rande  fua  regna  uocato.  -*'l 1 > I 

Stabat  in  excdffccapuanxtumbus  aitis  " A 

Fama  notans  operis  fine.magnoq;  repente 
Agmine  per  uicosuolatirrequicta/per  urbes  ' ^ 

Periuga  per  campos  donec  lam  proxima  Regem  A 
Galloru  alloquitur  belgx  fub  imagine  ucmx. 

Te  deus  aufonia  non  uultconfiflete  terra. 

Na  cu  felici  Zephyro  tua  ucla  ferebat: 
Ncfcifhfomtna  uti.mododifce  fugari . 

A te  parthenope  gallos penefa  reccfl it . 

Protinus  audito  regis  pcordia  feruo 
Conflcmata/uelut  fruticantia  prata  ferenas  niI:  - I 
Cu  fubeunt  anno  ia  merudefeente  pruinas.  ' r-  ■ 
Mox  adit  indufos  una  intra  mortna  ccltas:  ".iql-tO 

Atcp  nouanacosciuesireruqr  finiflios  !,  st0:  A 
Nuciateuctus  rgradeqr  inflare  rumam  1 - 

Aduetante  italontenetisq?  infubriaregna 
Sforuaduqj  fuas  feruarc  uolcnubus  urbes.  - • 


mJ 

srii 

M 


I 


TROPAEVM  PR.0  GALLIS  EXPVL 
Captx  urbi  pfofhis  erat  Lodouicus  in  armis 
Maximusiantiquo  rcgu  de  fanguine  cretus» 
Proximior  fceptro.multis  cum  millibus  Afta 
VeneratiK  populis  fefe  dedentibus  urbe 
Ingrcdicns  mature  omnis  muniuerat  arces. 

Ipfc  ut  erat  uegeto  ingenioiforti  ata  parato 
In  uarios  animo  cafus»quos  martia  longo 
Di  fciplina  uiro  notos  iam  fecerat  ufu/ 

Falce  iubet  fegetesifalce  omnia  gramina  arcu 
Rura  meti  plaufbisqr  uehi  ftnderibus  intra 
Mcrniatqux  infem  nequeui  facit  oiaflamis 
Conflagrare.fonant  totis  incedia  campis. 

Ipfc  fuas  hofti  ne  fint  munimina  cultoi 
Demolita  opes.ipfi  fua  predia  dues 
Dilapidant  iprimiq?  fuis  funt  frugibus  hodes. 
Sollicitis  calcar  rimor  eftiK  proxima  bella 
Pncdpitantoperastabeuntrcdeuntqj  citaris 
GredibusiSC  uario  fudant  fub  pondere  toris 
Plauflrauiisiiumenta^uiriipucriqi/nurufqjt 
Arduacogefbs  ad  propugnacula  faxis 
Arma  patant  galli  male defenfura  rebelles. 

Iam  uada  lata  Padi rapiduq; exadrusamne 
Tranfierat  .daufis  ia  mcefta  nouana  pqrris 
Audit  equos» audit  tyrrheno  daflica  camu 
Promulgare  omnes  odium  comunc  paoras . 
Cernit  ab  cxcclfis  rutilantia  turribus  arma 
Scintillare  uidetplenistcntoriacarapis: 

Et  ucxilla  ducu  fledti  pa  inania  ueto. 

Stat  trepido  deicda  animo. torpcnria  daudit 
Corda  gdu.triftiqt  pauor.fubit  omnia  uultu 
Limina  pafuadens  lcuibusnon  fidere  gallis. 
Frigidxanusitardiqt  fencf  incomoda  matus» 
Adduacpad  fcnium  longi  infortunia  belli 
Nolhi  ac  luce  gemunt. pueri  lmbcllclq;  puelis 
Stant  fimilcs  cumis»  cu  fe  intra  rena  claufos 
Cofpexae  canum  ctrculatrantc  corona. 
Attoniti  ciues  orfa  mfclida  damnant: 

Et  fero  piget  accepti  intra  moenia  galli. 
Squallaaga.ruracgreflisdeferta  colonis 
Etuacui  tnuucj  laxes  infaufla  queruntur 


LIBER.  SECVNDVS.  .ccc.xxxix. 
Tempora.diffidcs  cadit  in  mortalia  corda 
Torpor.ut  xgrotisufucucnit  omnia  quando 
Expcrns  fr ultra  medicamina  (xuior  inilar  ’ 

Connue  mebra  expugnans  uitalia  langor. 

Ipfe  aurae  cocli  ipft  etiam  fpirare  utdentur 
Nefcio  quid  graueitriftciatroxidiy/aiq?  cruentu 
Et  uclut  agricolae  teneris  cu  frugibus  imbrem 
Grandinis  homfonx  ccelo  indign  antibus  aurtris 
Impendere  uidet  trepidant.ua  patacafu 
V rbsmiferogcmit:S£  fato  afflictatur  acerbo. 

Dux  uenctum  cartris  tuta  in  (latione  locans 
Ipfe  lare  decimae  figit  prope  limina  portae. 

Mox  xdem  uicinam  urbi  uicuqj  fub  urbe 
Defcnfumgalloru  armis  cxpugnat/K  horte 
Profligato  intrans  munit  loca  militcSC  armis. 

Inde  omnes  metatur  agrosipomeria  circu 
Ambulat  > Si  caute  uicina  fuburbia  lurtrat. 

Et  qua  opportunos  aditus  uidet  lioflibus/  arces 
Aggeribus  lacu  imcnfisturbiq?  fuperbas 
Obncicns  moles  (edis  iter  undiqj  fortis 
ImpcditiflC  multo  ac  forti  loca  militecoplct. 

R urtica  connnuo  pubes  durata  labore 
I n magnos  diui  fa  greges  fulgctia  raftra  t I 

Eleuat:&  ualidis  alte  fodit  arua  lacertis. 

Exponant  alti  glebas  jaltoq;  coronant 
Aggere papites  fortas  / Si  flumine  inundant. 

Ligna  fccant  aliudurifq;  fccuribusida 
Cu  (onitu  fylua  alta  ruuuoluuntur  in  axes 
Roboraimatenx  caftris  operiqj  locando. 

Prxfidio  ftant  certa:  acics.ne  forfitan  hortis 
V rbc  ruens  exturbet  opus . Noua  teda  luucntus 
Manta  ccnatim  ramis  atq;  arbore  (eda 
Conrtruit^Si  uiridi  texens  umbracula  fronde 
Arma  locat. figuntur  cquispfcpia  .circu 
6’cdulaplcbs  agitur  rerum  rtudiofa  fuarum. 

Et  dura  xrtatem  in  campis  adurus  apricis 
Culmine  fraxineo  properat  fc  abfeondere  miles . 

His  duabus  ui  fum  clauftrts  includere  gallost 

Et  longa  delere  famciuitaxg  fuorum 

Parcere  / Si  hac  gentem  pmere  obfidione  fuperbam. 


TROPHEVM  PRO  GALLIS  EXPVL» 

Nam  populo  ingenti  frugu  iacfhira  nouaiy 
In  paucos  alimcta  dies  fupererte  monebat. 

Adde  <3,  8C  gallis  uirtus  in  limine  reru 
Maximarquo  magis  it  minor  / impatiensqt  laboru 
Ert  longa  lentanda  mora.neu  forfitan  ullis 
Subgrcd  iens  annona  uiis  fuccurrcret  horti/ 
Obfcffam  afliduis  mandant  equitatibus  urbe 
Luflrari/ncc  nocite  dari  nec  luce  quietem/ 

Excubiis,  fadtiqi  uicestK  in  omniacaflra 
Acdttxiut  auxilio  claufus  non  fideret  hortis. 

Interca  magnum  fpccula  Lodouicus  ab  alta 
Italidu  miratur opusmihil  undicp  apertu^ 

N ii  uacuum  cuftode  uides  examinat  arte 
Aufonianvcurafqi  alto  fub  pc  (flore  uoluit. 
Difhmulanfqj  metum  uuliu/molitninandet 
Tanta  uafer  fpemcp  his  uerbis  exaggerat  amplam. 
Ecce  coaxantes  cupiens  audire  lacunas 
Dux  Vcnctu  ftatuit  patriis  habitacula  ranis. 
Menris  inops  putat  his  ferobibus  cocludere  gallos: 
Q uis  maria  K tanti  nequeunt  obfiftere  montes. 
Gallia  tota  breui  magno  cu  turbine  ab  altis 
Defccnfura  lugis  iflos  telluris  acernos 
Hashorrefcct  aquas  f medios  elapfa  per  hortes 
Regia  cartra  tenet  Artae  iam  moenia  noftr*. 


Ac  certare  ualcnt  hominu  bis  tenemus 

Millia  ificiucs addas  regeq?  propinquum* 
Aequamus  numero  aufoniosrat  robore  longe 
V incimus.experti  totiens cognofciris  hortem. 
Scitis'8C  aequorei  meminerunt  faxa  Rapalli  1 
V t lygures  dudu  populos  8C  Aragonis  arma 
Fuderimus  pauci/ Tu  cu  fulgofia  pauli 
Fa/ftio  lam  trepidi  ceu  grando  incumberet  urbi. 
Nortra  tamen  ne  fit  nobis  incuria  damno 
Adiutura  Italos/nox  ert  uigilanda  fub  armis: 

Na  potius  .fraus  ert  quis  metuenda. latinis 
Arma  doli  .fraude  aucrtas'euettcrishoftem. 

Sic  ait  flC  fcandens  muros  tormenta  uirofcp 
Ritclocatiuanatqtuiccs  munimina  portis 


Nos  irtis  inclufa  loris  qui  ftni  ferru 


Adncicnsitraditcpnouiscurtodibus  arces . 


r 


LIBER  SECVNDVS.  ccc.xxx*. 

Du  confeda  malis  urbsinconfufta  duobus 
Gallo  intus/fons  hofle  dolet/Gonzagius  heros 
Impatiens  oci  brcuibus  conuiuia  mcnlis/ 

Luce  breues  fomnos  pofiq  tran  legerat  / omne 
T epus  ad  infidias  ad  dina  hofhlia  confert. 

It  comes  excubiisttota  fub  fidere  nodem 
Tran figit  ,8C  miliis  exploratoribus  haurit 
Confilia  8C  curas  hommum.uli  omnibus  arte 
Cafibus  occurrit  dubiistmolimina  frangit 
GallicatSC  hofhle  uigilans  intercipit  aflu. 

Du  premit  obfcflosdux  infuperabilishollesi 
Rex  Italos  bello  expertus  T arnq;  tumultu 
Mente  putans  memori'  fubitaeq?  pericula  pugnau 
H otrn.K  cd udis  metues  con  fligere caftns 
Alloquii  proceres- ac  talibus  incohat  oriis. 

Rebar  ut  audiera  gallos  melioribus  armis 
Et  Termone  italos  lolaqt  excellere  lingua. 

Nuc  aliter  fentirc  datum. necdifcercpoflh  ac 
Italiae  moresifed  tradere  pofTumus  ipli. 

V ldimus  his  oculis.ltali  cum  tempora  pofcunt 
Bella  geruntmno  nunquam  certamine  uidi. 

Cauti  aCcnim  uires  cohibet' ac  robora  (eruant. 

Cu  uiciffc  putasmim  pnmu  exordia  belli 
Sufcipiuntiaugentcp  fuas  cu  tepore  uires . 

Principio  Icnn  ac  fegnesianimantur  agendo, 

Etuelut  impolitum  damis  incendia  fcnfitn 
Accipit  aestua  paulanm  corda  ignea  fiunt 
Italidis.ipfi  cum  nos  fngcfcimusiardcnt. 

Tunc  ualidctunc  depolita  formidine  cenant 
T eporis  auxilio  freti .dunriima  tempus 
Bella  gerit. quod  pace  etiam  tent  omnia  morfu 
T abi  fico,  mora  longa  fametmora  longa  labores 
Ingeminans  frangit  uires  SCcorda  fatigar. 

Denicn  ut  expedia  paucis/gcns  manta  galli. 

Aft  itali  galli  atep  itali.ncc  fonia  folum 
Corpora  &C  arma  fetutifed  corda  fagacia-K  arte 
Ancipite  longofq?  ani  mos  onus  omne  ferentes. 
Hxceft  illa  quibus  rerum  ditione  potita 
Extulit  excelfum  caput  ufep  ad  ftdera  Roma 
Sicpccnos/fichifpanosficgallica  regna  •*-’ 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVLt 

Sic  etiam  fe  fe  ucteres  domuere  latini. 

Sic  ucncti  mare  fic  terTas.fcrt  gallica  nobis 
Corda  lygur  fimilis.fi  fecohiberet  8C  arma 
Indiuifa  ferens  mature  in  bella  ueniret  i 
Fortior  cfl  uenctoimaioraqi  regna  teneret . 

Ha:c  fcu  fint  opus  artroru  / fcu  munera  diuutn 
Arbitrio pendet  alicno:humanaqi  non  funt. 
Cxdcndu  cft  .patrios  melius  fetuare  penates  : 

Et  trahere  innocuum  tranquilla  per  ocia  tepus 
Gloria  magna  fatis  / fat  magna  potetia  gallis. 

V idimus  Italiam:  calabtos  pofledimus . ultro 
Iam  nobis/ne  ui  cicdli  uidcamur  cunducrt. 

Taha  rex.proccru-quis  regalia  longe 

Didia  probent/animus  tamen  it  fubl  imius,  audent 

Dccenarc  itcruiSC  claufis  fuccurrcre  gallis: 

Ac  tentare  uias  omnes.data  cura  T nuulti 
Suppetias  nouaqi  obfeffis  alimenta  ferendi. 

Iplc  animis  ipfe  artcpotcns:cx  milite  ledlo 
Agmina  componit  duo  magnaac  fortia  nodhi 
In  tenebris  .uno  annona  atq;  armeta  uehuntur 
Bucera  pofhco  tacite  imuteda.  tumultum 
Dum  mouct  atq?  hofticurfu  ingruit  ipfe  citato: 
Dumqj  improuifis  turbat  congreflibus  hortem. 

Kfe  aliud  ducens  dubixfub  lumine  lunae 
igida  dum  mediam  torquerent  fidera  n odiet 
It  penetrans  omnes  oculis  atq;  aunbus  agros. 
Cognita  res  urbiitnifloqj  fatellite  ciues 
Ac  galli  admoniti  pulfa  per  inane  fagina 
Adiundlas  portante  notas.uigilatur  io  armis  : 

Et  tacin  fignum  expediant :quo  tota  luucntus 
Egreffura  hortem  fubitis  fcmcl  oppnmat  armis. 

At  neq;  Francifcu  potuit  fraus  irta  latere . 

I\aq?  uigil  nodlis  per  fuma  filentia  uifus 
Eft  audire  pedum  flrepitus.in  humuq;  uolutus 
Aure  fo|o  ad  mota  fentit  uenietia  longe 
Agmina  quadrupcdumcp  fonu  ucrtigia  torquet 
Concitusifid  tacite  armari  lubet  omnia  caftra . 

Mox  qua  murmur  erat'  multa  inter  millia  primus 
Ingreditur refonante  tuba.nodlurna  per  arua 
FuImuMt  hornfonus  clangor.pcrtcrntus  hortis 


LIBER.  SECVNDVS.  •ccc.xxxxi 


Dum  properat  dare  terga  fugxideferta  repente 
In  mediis  armenta  agris  praroanda  relinquit. 
Prima  dies  ualuis  iam  cocio  albebat  a s / 


Cu  Mantoa  cohors  bobus  ditata  redi 
VociferansiTurcucp  fonans  clamore  per  umbras. 
Grex  immenlus  opem  gallis  laturns  &alta 
Plauftra  onerans  congerta  ceres  gaudente  tumultu 
DudturtK  mixtis  hominuq;  bouuqj  remugit 
Vocibus  omnis  ager.fraudata  nouaria  tanus 
Auxiliis  moerettfuaq;  infortunia  plorat . 

Coeperat  abfumpto  gallos  intrinfeca  uidu 
Angurtare  famesinec  fpeserat  ulla  falutis. 

Interca  primis  proceru  fummatibus  ipfi 
Dudon  ante  alios  obfeni  in  moenibus  hortis 
Dux  uenctu  tanta  eft  generofo  in  pedore  uirtusi 
Artidue  bis  luce  dapes  minebat  in  urbem. 

V uulgus  inops  port  dura  obiens  ietunia  pafTim 
Funcnbus  crebris  exportabatur  in  horas 
Ampliusieflfoflii  nec  iam  delubra  cauantur 
Plena  fepulchroru  tumulis. epulanda  uolucrum 
Atqj  canu  gregibus  facro  fine  honore  fciuntur 
Corpora  ad  extremos  urbis  loca  olcntica  fines. 
Turba  famefcentum'uifu  miferabileiab  horte 
Oredbum exangui  mendicatura  fubibat 
In  fummos  murorum  apices^C  culmine  ab  alto 
Clamabat  moritura  dapes,  plenqj  feruntur 
Dum  clamant  fpirafleanimaifummifqj  ruirtie 
Moenibus  :K  duplici  quali  morte  in  frurta  cadenda 
DiTcerptos  fudiffe  utero  intertina  loluto . 

Pallida  uix  hxrcns  genibus. languentia  ducens 
Exili  uix  uerba  fono  uix  faucibus  hifcens 
Dira  lues  urbe  miferam  pmit. omnia  langor. 

Omnia  ludus  habentenet  omnia  mortis  imago. 
Iam  fua  delufi  ciues  confulta  fatentur 
V ana  pala.tota  in  Cacios  a plxbc  refertur 
Omne  (cclus.tota  urbs  canos  caufatur  acerbis 
Irritata  odns.Canis  autonbus  urbe 
O mntgenis  pollete  opibus  tot  trtrtia  pallam 
Fata  ferunt.atcp  artra  (ibi  contraria  danant. 

Heu  mi  feros  hominucafusiheu  fidera  genti 


HH 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 


Lacua  nimis/cum  ferre  lugum  uel  obire  ncccflc  eft. 
Dux  ucnctu  turbam  infonte  miferatus  in  alta 
Mcrnia  ladari  ad  miferos  alimcta  iubebat 
AfTiduc.proicffa  manupoft  pabula  miles 
Talia uociferansdidhs  urgebat  amans. 

Q ua:  uos  infani  qua:  uos  dcmetia  ciues 
Impulit  auetcri  patmm  difccdere  ritu  ( 

Sforaadiscp  lcues  ducibus  praeponere  gallos? 
Nulla  lugi  grauitas  itali  tam  fama  uideri 
Debuitmt  genus  hoc  hominum  tam  mobile  8i  exlex 
Prxfi cerei  uobis.IteiK  iam  fidite  gallo. 

Carolus  ingrediens  italos  miracula  fecum 
Vexir.&ambrofiae  fuccosduccbat  olympo. 

Nunc  opuscfl  nunc  prodigiis  ccrlcftibus  uti 
T epussad  obfefios  ueniens  alimeta  miniftiet . 

Vos  diuina  opera  expenimos  libera  tandem 
Colla  mgo  (ubduxiflisnam  uiuite  laeti » 

Sccuricjj  famis  duros  contenitecenfus 
Principis  infubrumratcK  italofdamnate  tyrannos. 
Iam  ditati  omnes ' iam  fibcnaie  potiti. 


T alia  cu  lachrymis  ciues  audire  coadtos 
T <rdct:&  afpcdhim  uentus  pudor  obiurgantu 
Vultu  acrumnofo  axillas  premit  iac  lcuat  armos< 
Maximus  infubra  dueftor  Lodouicus  ut  omnes 
Copofuit  populosiK  regna  Iyguftica  itande 
Laetior  a grauibus  curis  ut  ab  aequore  quodam 
Impacato  animum  rcuocans  feincafha recepit 
Cuconfonc  thonifcfcqj  imifcuit  armis . 

Nec  minus  aduentu  duas  c gauifa  muentus 
M artia  q tcllusicu  iam  uenus  aurea  tauri' 

Cornua  ucrc  fubiticum  culta  uirena  furgunt 
In  fegctesxampi  in  flores  8C  pafcuaifylux 
In  frondes  in  carmen  aues'fludiucp  futura: 

Prolis  in  ardorem  ucneris  genus  omne  animantum. 
Cu  duce  mantoo  gradiens  examinat  urbem: 

Muni  tos  mira  ane  locos/mira  arte  uiarum 
Arcibus  impofitis  aditus  8£  milite  daufos 
Admirans  opus  omne  probat  .fed  caflra  fuorum 
CoguiK  ex  caftris  fien  lubct  una  duobus. 

Sic  monuit  bcllona  ducctqux  prxfidct  armis . 


LIBER  TERTI  VS.  ccc.xxxxii. 

Q^ua:  pace  bclluq?  regit.ncgallicus  hortis 
Audeat  in  totum/quod  tempore  forfitan  ullo 
In  partes  aufuras  erat.  Prudentia  rebus 
Excubat  indubiis:8£  qua  impendere  periclum 
Sufpitio/locadifpofltis  curtodibus  armat . 

LIBER  TERTIVS. 

AM  grauis  autuno  fugies  coceflerat  aertas 
i Et  librat  fuga  fuma  tenes  auratus  Apollo 

Fecerat  aequales  tenebra^  & luminis  horas 
Cu  deus  atqnimi  moderans  regna  oia  cura 
Marcum  ad  fe  Ambrofiucp  uocacduo  magna  (enatus 
Lumina  ccelcftistgcnua  inclinata  caputqi 
Submifercamboantcdei  fublimc  Tribunal: 
AttenuTq;  filet  animistatqj  ore  fupino 
Imperium  patris  expediant. T unc  talia  fatus. 
Iteciti.Eftigenardefcenditc  ad  hcrculisalta 
Momia/qux  tnfidacircu  Padus  ambulat  unda. 

Atcp  meo  mandata  duci  mea  nomine  ferte. 

Pax  mihi  cura/odio  rixas  Kttiftia  femper 
Bella  habuitQ  uidenim  bcllu  nifi  mifla  per  orbe 
Publica  rempeftas.duneq?  licentia  mortis  i 
Ergo  eauSi  generos  rcgi:galIosq;  latinis 
Concilicttmiferaqj  onus  hoc  depellat  ab  urbe. 

Sic  ait:Si  lacto  nimbos  ac  nubila  uultu 
Difeutiens  moerente  oculis  hilarauit  olympum . 
lurta  capertcntes  diui  penetralia  tetrta 
Principis  inuadunt  incuntc  filentia  fomno 
Ipfc  infonis  adhuc  cano  uenerabilis  a:uo 
Rcgslcs  animocuras&mornia  magno 
Extendenda  (inu  fecum  uoluebat  in  umbra  ...i 
Nodhs:&  ingenio  metans  opus  omift  tacebat. 

Hoc  ammaduerfo  diui  uefligia  torquent:  ' i > 

Etfotnnipcticredomos.Inuallibus  altis 
T edla  umbrofa  cauo  fub  monte  humentia  trirti 
Aerecalligant  tacitaqi  abfeondita  nodle. 

Lethas  egrertus  aquisaliminc  nuus 
Labitur:8i  tenui  crepitans  (onat  unda  fufurro 
T otus  hyofciamo  campus  uiretf  omne  cicutam 

HH  ii 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Sponte  folum  patiens  fub  olenti  abfconditur  umbra 
Totapapaueribus  fruticans  humustundicp  gramen 
Ignea  purpureo  quod  ucflit  grana  cucullo. 

Antra  interna  dapum  fumos  hallantia  pingues 
Naribus  applauduturidor  fpumantis  hiachi 
Q uololct  odobcrcummufta  recentia  magnos 
V ndaucrc  lacusccllas  implere  falcmas 
Spirat  odora  ferens  ucnicntu  nubila  ad  ora. 

Ipfc  oculis  captus  furdaqj  lnlcnfilisaurc 
Ubfcuruq;  caput  nigro  uittatus  amidiu 
Molle  fuper  ltraru  IcdctiK  uix  languida  fomnus 
Ora  rcgitiuibratqt  alterno  tempora  nutu. 

Stant  circu  formata  modis  lnlomma  mins 
Mobilibus  formis  ucros  imitantia  cafust 
Et  uarios  rerum  eucntus^uoceqt  fonuqj. 

1’ingcre  docftainihil  tems  creboue  fub  alto 
Nil  pclagomil  cado  lpfo^quod  fingere  no<5hi 
Non  ualeanumilcent  uens  mcndaciaiuelant 


Inuolucnsiubidcfudetcananxus.lofcph. 

Huc  igitur  diui  ingrefli  fparlere  per  antrum 
Lumcn:&  ambrolius  tali  ore  (ilcntia rupit. 

Somne  quies  hominum  blandiflima:  tone  animantu 
Inftaurare  potes  animos  & languida  mebra 
Huc  adcsi&Ctccu  duc  Morphea  formipotente 
Q_ui  fimularcdcu  faattEltigcnacf  docere 
Pauca  duce.Pctat  infubrcsircgecp  latinis 
Conciliet.  Tu  perfonas  docliUime  Morpheu 
Naua  opus  hocuotaq?  adhibc(Dcus  impcrat_)aitem. 
Sic  pater.  Aftilli  fumpns  pernicibus  alis 
Se  inlinuant  ihalamisilpargutq;  cubilia  fucco 
Tota  foponferotmox  milia  ad  tepora  uirga 
Fert  fimulachra  fopor  cuns  agitata  diurnis. 

Atq?  animu  blatfde  cxpulfum  de  fcnfibus  inna 
Corda  abigit  palpans  oculosi& pcdfora  mulccns 
Necmoraifubgrcditur/tncntisqjp  atna  Morpheus 
Scarna  apcritimonflratqj  deu  mandata  ferente. 

Et  tam  ligna  nouus  faciens  ad  pnma  fonabac 
Sacra  dies.Dux  cuigilans  procubit  ad  ara 
Supplicibus  diuos  ucneransdt  numina  uerbis . 
Mox  iter  aggrediens  infubria  regna  fubintpw 


LIBER  TERTIVS.  ctc.xxxxui’ 

Et  tandem  a generis  foleni  tn  caflra  receptus 
Lxticia  curas  apcnttpaceqj  fecudat 
Dulabus  alloquiis  ac  maicftate  paterna 
Sic  referens:  fi  quando  armis  uem  t ufus  oportet 
' E fle  breue.Q  uia  rclligio  non  regnat  in  armis 
No  pictasinon  lufticix  reucrentiamon  lex. 

T cmpla  filetiagri  arrefcunt:fora  mercibus  orba. 
Cuma  tenet  mors  atep  famcs.Et  enmnyes  orbem 
Depopulata:  implent  animis  pereuntibus  orcu. 

Adde  quod  infontes  primi  rapiuntur.K  omnis 
Innocuos  metit  iftcfuror.finite  ire  nefandam. 

Hanc  rabiem  ftyge  progenita  Plutonis  allinam, 

T alibus  ad  pace  lenior  prxcordia  fletflit: 

Atcp  deo  ducetc  animos  8C  corda  regente 
Gaflu  adiens  cade  mcmoratqjictaic  fenedam 
Sufiinetare  uias  iteruq:  itcruqj  redire 
Non  graueifictandc  immanes  compefcuit  iras 
R egnaq;  fublato  ferit  concordia  bello. 

Coueniunt  igiturGalli  cu  auibus  illinc . 

At  locer 8C  generi ucnetiscu  patribus  iftinc. 

Sandaqj  legitimo  ueniunt  in  foedera  ntu . 

V rbs  obfeita  Duci  Venetum:  quia  fidere  loli 
PofTe  putat:fefe  rebus  uitxcp  lalutc 
Padadcdit.Capta  gallus  difccdit  ab  arce. 

Arx  genux  imenfum  latequx  profpiat  xquor 
Colle  (edens  i gallisifuennt  fi  forte  reuerfi 
Ante  annos  in  bella  duos/tradenda  fcqucflro 
Linquitur  Eftcnfiigencro  mox  tepore  lapfo 
Sforciadxreddcda.facTis  folcniuns  tda 
f cedera  ;SC  infubres  ita  pax  uulgata  per  oras. 

Du  arcu  ardentes  aras  pleno  ore  faccrdos 
Intonat  BC  pace  celebrat  clamoribus  altis 
Dulce  erat  aulonusigallo  illxtabile&amim 
Cei  nere  qux  noftn  myflx  ornamenta  ferebant 
Omnia  gallotu  exuuias  pncdiqi  fuifle 
Hoftile  :SCfpolia  ex  campis  tarrenfibus  ada 
Iam  gallis  impune  itali  gallicg  latinis 
Mixn  alacres  fermone  ineunt  / comerria  tradant: 
Longacp  perpelli  reatant  incommoda  matris. 

Ipla  autc  tanto  crimen  confcHa  rubore 


HH  iii 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Accipit  infubrcs/apcritq?  nouaria  portas^ 

Flebiles  abfumptisopibusimaiorc  fuoru  ^ 

Vi  i famis  & fcrro/miffa  lam  parie  fub  orcu. 

Vrbs  antiqua  fedet  medus  uberrima  campis» 

Q uauchit  a gelidis  montanuuallibuf  amnem 
Setia  Vcrccll*  Eufcbii  facro  inclyta  bufto. 

Huc  fua  galloru  princeps  contraxerat  arma 
ObiciTc  laturus  opem  mfi  fata  ncgaflcnt . 

Aft  ubi  uifum  aliter  fuperis»  reuercntcroly  mpo 
Cidit.K  in  patria  italia  parat  ire  rclida. 

Sed  tamen  antcduce  V cnctu  quia  fortia  fada 
V idcrat'& luuenis  bello  infuperabilc  pedus » 
Cernere  Si  affari  coram  cupittomnia  uirtus 
V incittin  ipfo  etia  gratacft  Si  amabilis  hoffe 
Nec  minus  aufonn  tantadirione  fuperbum 
R egem  omnes  uidiffc  optanttque  uincere  quondan 
Spes  ucl  nulla  fuit'uel  certe  infirma  latinis» 
lam  uidis  bello calabris»SC  Aragonc  pulfa 
Ad  ficulas  procul  ufqt  domos.Gonragius  ergo 
Cu  ucnctis  dudor  patribus  eu  milite  multo 
Regem  adii:3£  magno  fubcunt  in  moenia  luxu. 
Audito  ducis  aduentu  ftudiofa  uidcndi 
Cofluit  urbsiuelut  antiqua  ad  fpcdacula  Roma' 
Cu  fcu  circcn  fes  curua  gladiator  harena 
Ludcrct/ocdipoden  ageret  fcu  Rofcius  alto 
Ore  fonanshumiliuc  procace  T haida  (occo. 
Perquirunt  heroa  oculistffant  omnia  in  unum 
Lumina  fixa  Duce  uenctuimirantur  SCora 
Martia  SC  arma  uin  late  rutilantia  & altum 
Q uadrupede  fpirantem  irasi&  bcllaminantem 
Auribus  arredis:  Si  anheli  is  naribus  hauftu 
Aera  fpargente  ac  tanto  feffore  fuperbum. 

Ipfe  quoqj  ingenti  ueniens  R ex  agmine  contra 
A ffaiur  latto  ore  omnessfed  totus  ab  uno 
PendatK  unius  mouct  altam  gloria  mente 
Principis  antiquae  Mantusnuucnecp  tuetur 
Alrius/admiranspcdus/fortcfqj  lacertos . 
Horrcfcitq;  u idcnsrncc  adhuc  mente  excidit  alta 
Rcllu  atrox  :ncc  adhuc  penitus  formidine  liber 
V ix  audet  conferre  gradum /fimtlifqj  uolucri 


LIBER  TERTIVS. 


ccc.xxxxiui. 


Q ux  comprchefa  fcmcl  curuos  fieuaferit  ungues 
V uliuris/effigic  quonens  praedonis  Si  ora 
Viderit  antiquae  redit  in  ucfligia  curae. 

Attamen  alloquiturtprchenfumq;  in  regia  teifla 
Ducit-.K  hic  uultu  luucnem  compellat  amico. 
Dicageidic  Italae  princeps  fortiflimae  gentis 
Quis  mihi/fi  in  bello  atroci  tum  forte  fuiiTcm 
Agnitus  ad  Tarru  quiscrai  ncqi  ucra  faicri 
Toedcat  eucntusCquac  fors  fRex  maxime  gallu 
Dudloramnon  mc  impietas  haec  mifit  in  armai 
Non  auri'non  caedisamonfed  gloria  rerum 
MaximaiK  italiduuitar  decus  anteferendum 
Eft  uicilfe  fatis:  nec  te  fors  ulla  manebat 
Afpcnor  / cj  uiclum  e(Te& certamine  captum. 

Sic  iuucnis.Tu  Rex  quid  mc  luuatcfle  potitum 
Italia  fine  te  Dux  lnuithilTime  ( folus 
T u expugnandus  cras  nobis  :fic  omnia  tccu 
Expugnata  forenumagnas  penetrauimus  urbes/ 

V icimus  aereas  arcesriubiccimus  Altx 
Parthenopes  regnum  .ui&ricia  fign  a per  omne 
Mifimus  Italiam/  donec  tua  maxima  uirtus 
Fulta  deo  freta  ingeniis  Si  grandibus  aufis 
Nefcio  qua  noflris  ucnit  contraria  rebus. 

V me  igitungallofqt  tuae  primordia  famae 
Inclyta  ne  tantis  poflhac  preme  cladibus  oro . 
Nefcio  qua:  mente  mihi  uis  mouct.-atqi  futuri 
Prxfcia  corda  facitrcogortibi  pandere  fata 
Importuna,  feret  labem  tua  gloria  fal  fam. 

Liuor  enimipoflq  ucnctos  abfoluens  omni 
Marte/graui  te  dente  prcmettuulnufcp  (ub  altu 
Pciflus  agcscafu  te  follicitabit  amaro. 

Sed  tua  fantfafides  nunquam  uicianda  locabit 
Tcinfolidoitua  tein  melius  fortuna  repete 
T ranffercuK  magnis  animis  fata  afpcra  utneens. 
Rurfusubigallisucnctos  regnator  olympi 
Iunxerit:&  fubito  mora  atq;  cydonia  mala 
Deciderint  lapfu  / tua  regna  libantia  galli 
Quos  modo  perfcqucrts/de  tempe flate  reducent 
In  portum:8C  magno  ereptu  moerore  fouebut. 

Qui  me  cuqj  ferent/q  fic  mortalia  cafus 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Omnia  fubuenunt:qux  me  loca  cu<p  tenebunt 

Du  dabit  his  auris  uefei  deus/omnia  tccum 
O decus  Itali*  communia  femper  habebo/ 

R egna  etiam:rcbufcp  tuo  nutu  utere  noftris. 

Taba  commemorans  mifiis  ad  colla  lacertis 
Ofcula  dat/fletuq:  duce  dimittit  oborto. 

R ege  triumphato  Francifcus  K urbe  recepta 
L*nor  in  patriam  uitfncia  ligna  ferebat 
Per  laudcnfc  folu  per  diuitis  arua  Cremonae/ 

Cum  nouus  inuafit  mente  labonocia  uiitus 
Odit:*  ambit  opusaiircfq?  acquirit  agendo . 

O mihi,  fi  regno  gallos  arcere  heano 

Sccu  ainatq:  nouum  part*  decus  addere  laudi 
Hoc  quoq;  contingatauaq;  AugulWIime  regum 
Ferrantes  grauibus  regna  exonerare  T yrants . 

T aba  Aragomo  luuem  deuuflus  amore 
It  meditansaoto  calabrum  iam  petfore  manem 
Cencipinatq;  optans  iteru  ludare  fub  armisi 
Atep  tubas  audire  iteru  :concurrere  rurfum 
Subdypeo  rurfum hoflilcsafcendcre muros/ 
Grandibus  ardefeit  curis  gencrofa  tuuentus. 

Nondu  fadta  quies:*  iam  pudet  cfie  quietum. 
Deledat  uclbn  armisi  ferrugine  tingi' 

Ferre  haftilc  manuipacicp  aflucfcerencfcit. 

Ignauas  pudet  ire  dies'*  inertia  nexilis 
Tempora  pencfusutgilatifortcfcp  rcccnfet 

Ore  uirosjmemorat  pugnas  atep  inclyta  fatfla 
Q uod  fomno  mdulget  bellucft  :uidet  ire  cohortes. 
Curat  cquosaormenta  locat  truit  oppida  * arces 
Fulminat:Et  fcnfu  belli  fludiofa  lepulto 
In  belli  mensuota  reditteurafq?  diurnas 
Excitat : a fiudio  lucis  fata  fomnia  futgunt. 

Iam  loca  fortitusdiucrfaperoppidamilcs 
Iucratripfe  fuam  uidor  dcfccndit  in  urbe . 

Nec  mora  ciuilesconiunx  Ifabellacatctuas. 
Laaauiri  aduentu  longis  equitatibus  ante 
Ire  tuba  nitidis  in  uclhbusnpfa  fuperbo 
Inuchiturcurruiniueifcjj  lugahbusadla 
Inter  mille  nurus  gaudctifimililcp  Dianae 
Cu  noua  flcllanti  micat  inter  fidera  ncxfle 


LTB33.  TERTIVS.  .ccc.xw 
Dulcia  regali  fdntillat  gaudia  uultu. 

Senca  ab  intexto  gratum  decus  accipit  auro 
Inftita.Colledos  cnnes  hiacynthina  nodat 
Taenia  & clcdro  fimilis  fubit  aurea  uertex 
Retia.gemaiy  tunlant  a fronte  corymbi  ' 

A iugulo  ex  humeris  totufcp  in  pedore.  Gages 
Ardet.  Erythraei  fplendor  Cythereius  orbes 
Colla  ligantifinus  aflynos  cxhallat  odores. 

V irgo  opibus  tantis  Si  tali  fplendida  luxu 

V incit  opes  oculistcultufq?  abfeonditur  ore. 

Iunda  dionex  grauitas  mnonia  formae  i 

T entatura  loue. molli  per  ladea membra. 
Maicftate  fluens  occultu  infcminat  igne. 
Palladiuscp  pudor  fandi  cuftodia  fraudem 
Non  paflura  Thori  artu  praecordia  Tcmpcr 

V iuit.flC  obfcenis  fant  inuia  pedora  curis . 

C ircu  flant  oftrati  cquucsiatq?  agmine  magno 

V ndiq$  cinda  uno  uenit  exhibitura  tnumphu. 
Mutuacongrefluprimodantofcula:8C  agmen 
Alterno  clangore  tubis  praeeuntibus  alios 
Subgrcditurpontes  .audii  lacus  arq  uorc  lato 
Vndicp  plaudentes  populosialtccp  Tonantem 
Laeticiamific  uidor  init  fua  moenia  pnneeps. 
Impetus  infubres  poftq  mauortius  agros 
Defhtuifgallos  qui  regna  opprefla  tenebant 
Rex  nouus  ut  longe  patriis  arceret  ab  oris 

Ad  uenetum  confugit  ope.-uifa  ifta  Taluri 
Sola  uia  eftictcnim  toto  munimina  regno 
Fortia  campanis  Rex  cum  difcefiit  ab  oris 
Conftitucns' aditus  horti  pcluferat  omnes 
Nec  mfi  condudo  V enctum  molimine  Si  armis 
Visfoluendafuittprima  ifta  potentia  rebus 
Prae  fidet  aufonusiipfi  moderamina  belli 
Ipfipaas  habent  Tbli'rclluns8£  unda: 

Lora  regunt  tinuita  etia  fortuna  fenatus 
Ad  ucnetl  confulta  ucnitraliumcp  uerctur 
Ccnfuraq;  fenurpudet  attentare  fub  ora 
Sanda  patrum  qmcej  lcuc:  fcd  matura  fecudat 
CoTiltaia  nutu  uenetum  uidona  pendet. 

Hoc  animaduerfo  iiuueni  cu  moenia  primum 


< 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL* 

In  fua  perucnitJ  fandli  implorare  fenatus 
Extcplo  uifum  auxiliu.patHufq}  daturu 
Sc  fatis  impenfx  armoru  bclliqj  gerendi 
Q uattuor  xquorcasuenctis  oppignorat urbes. 

Cauti  ergo  iuucne  caflns  opibufq»  luuandum 
Sufcipiuntirurfum  aflumptis  exercitus  armis 
Cogitur  xrc  datoirurfum  Gonzagius  heros 
Sufcitat  ingentes  animos:8C  martia  rurfum 

Inftrumcntaparatibcllatorucp  recenfet 

Omne  genus,  litui  redeunt^S  daflica  cantu 
Belligero  rcuocant  pugnas:8C  bella  refurgunt. 

Ecce  itcru  bellona  fremens  grauat  xgide  pcdhxs 
Loricata  ferox  :S£  acuta  refumitur  haftat 
Ac  refides negat effcuirosiin  idonea  laudi 
T epora  reditui 1 gaudet  Gonsagia  proles  t 
Ante  tamen  q tendat  ltcripercgrinaq;  longe 
Atuapetatiucnctos  ardens  inuifere  panes 

Cogit  amontorifq?  fidcf  imerfa  medullis 
Ftgo  adiens  magnam  paucis  comitantibus  urbem 
Improuifus  adcfhfamaq?  citatior  omni 
Ac  fua  tcdla  petit  per  opaca  filenha  nigrx 
Notdisiut  ante  die  properans  ad  principis  alta 
Atria  fi  qua  ferant  panes  mandata'  capdTan 
Sccretocp  abcat.Sed  mox  uulgataper  omnes 
Fama  locostardentdues  duas  ora  tueri 
V iflorcq;  uidere  uiiuique  gloria  uidlo 
Bis  iamimagna  facit  notu  ufep  ad  fideta  gallo: 
Gallo  infj  qui  lnuidhis  erat  :qui  uicerat  omnem 
Aufoniamiqui  tnnacrix  iam regna  tenebat. 

Ergo  omnes  panbusuelut  ad  miracula  quaedam 
Maxima  concurrunt  dudns/iuuenefq;  fenesqt 
Foemina  uirq?  fimul . uix  prima  aurora  rubetes 
Protulerat  uultus:cu  iam  plena  atria  panum 
Mane  falutantum  :uulgiqi  ad  limina  murmur 
Prima  fonans : tandedux  expedatus  ab  omni 
PIxbe  uen  ittpatruqt  graui  comitante  catenia 
Et  populo  fefc  arcu  glomerante  per  urbem 
Incadens  diui  ingreditur  templa  ardua  mard. 
Cotinuo  princeps  ut  res  innotuit  'alris 
Defilite  tcdbs  properans  :fiC  ad  ima  repertum 


s 


LIBER  SECVNDVS.  ccc.xxxxvi. 

Limina  protcnfis  lachiymans  complcditur  ulnis. 
Fefta  urbi  fuit  illadicstfpcdacula  eludor 
Ipfe  fuit:populi  patrii  qj  in  corda  receptus 
Intima. perpetui  cui  decernantur  honores 
Dignum  omncs/nec  fe  mentis  fatis  efTc  fatentur . 

Nec  mora  de  rebus  longo  fermone  gerendis 
Ante  habito  dape  mox  fumpta  cum  node cubandu  V 
Ipfe  fuper  fludusabicnsiuolatxquoris  altos : 

Atqj  I edens  in  puppe  regitttellurc  potitus 
£>candu  equostuolucnqj  petit  fua  moenia  greffu 
Infomnisdaccdxmonio  durata  luucntus 
More/poteft  onus  omne  pati  tuitae  afpera  uires 
Difcipiina  facit  ualidastSCad  omne  laboru 
M ebra  genus  folidans  luucnes  accomodat  armis. 

V t redm/geminosuocat  in  condauia  fratres 
iSilmondu  lannuq?  pares  ut  origine K alto 
ianguinctfic  magnis  animis  SC  amore  pereni» 
Coniorteq;  thonidemu  fic  ore  loquutus. 

Armauiros ut pcnfa nurus  K fonia  femper 
Fada  dccenttfed  tum  tame  amplius  > ignea  quado 

V is  mouet  ardentis  crcfcentia  corda  muentx . 

Tu  moliri  opus  eft/qux  collabentibus  olim 

V mbus  effoctx  fine  comcmoranda  fenedx. 

Illa  rccaedcntisuitx  pars  ultima  tranfit 
Mitius  exadt  quotiens  rcmmifcitur  xui 
Eximia  laude/SC  uiridis  decora  ampla  luuentx . 

Hxc  me  caufa  adigit  tot  adire  pericula  marus  / 

Ducere  tot  fub  lolcdicsTub  fidere  nodes . 

V os  fortuna  quibus  di  fpar  fcd  gloria  forfan 
Non  difpartnec enim  egregiis  (ine  laudibus  unquatr 
Publica  res  bene  reda  domucomunia  regna 
Comunc  feruate  domuttna  pedora  in  unum 
Cofpiratc  bonu : uobis  mea  debi  ta : nobis 
Veifrafidestfi  me  reduce  pofl  bella  reuctri 
Fata  ferent  reliquos  fine  marte  quietior  annos 

V ita  dabit  tquandoGallif  tam  parta  fugatif 
Paxent  Italixttunc  una  S£  uiucre  longof 

Et  gauderedief  faf : 6£  canefccre  in  unum:  , j 

Ac  fimul  in  noflnf  finire  penatibuf  xuum . 

Sk  ait:8£  lachry  tnanf  facra  ad  foicmnia  tedit. 


/ 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Et  longu  ante  aras  genua  inclinatus  adorat . 

Caftroru  pars  prima  uias  muadere  longis  ^ 

Coeperat  ordinibusiucnies  cu  nucius  urbe 
A ferrante  fubinmagno  qui  rcgiaportat 
Dona  duci  binos  equitcsiquibus  ardua  ceruix  > 

Frons  albis  ftellata  notisauba  candida  in  armos 
V fef  fluensiK  corda  toris  animofa  fuperbis. 
Thracem  cnfcmiThraces  arcus/Thracecp  pharetram 
Cu  iaculistGalca  nitido  lcuore  micantem 
Criftatamiquale  pro  libertate  folebat 
Ferre  quirinalis  romana  in  plia  conful . 

Et  thoraca  graue  fquamis  fulgetibus:  aureis 
Marginibustqua  bilbilico  faber  imbuit  ane 
C cltiDcr  infundens  operi  impenetrabile  robur . 
Adiunxitqj  decus  uarium  fignata  figuris 
Pctforasut  Alfonfus  folues  ab  aragone  clafTem 
Nauigat  ad  Calabrostut  iapygis  arua  fubintrat. 

Vt  potitur  fcepmstut  captar  pfidet  urbi. 

Addidit  & fati  fignuscu  ficlla  comati 
Sidere  longxuo  pdixit  funera  Regi. 

Ferrantes  in  bella  uenit  pofl  fata  parenris 
Stant  aciesiftat  conferta  fub  cafTide  miles 
Pugniturusteunt  pedites  ad  tympana  dufti. 
Vendicat  imperium:9C  folio  fublimisab  alto 
lura  dat  longa  populos  in  pace  gubernat. 

R omani  Rex  ante  patris  uefngia  lcfe 
CutuatsK  inncdht  fumus  diaacma  facerdos. 

Alter  ut  Alfonfus  naio  nouaregnarclinquat 
Exuhut  in  ficulis  incurrit  fata  latcbnsf 
Vt  mare  ferrantesiuuenis  lcgittutqp  filenti 
No&epmcns  Gallos  eftin  fua  regna  reuerfus. 

A tergo  ftat  tindfalacu  pulcherrima  Mantoi 
Ccrulcusqj  amnis  crebro  uadauorticc  torquet. 
Accipit  exultans  heros  regalia  dona: 

Et  piefto  in  thorace  finum  fine  imagine  cernes 
Dic  ait  o pra:  flans  qui  regia  dona  tulifti 
Nuncieaionifires  incognita  'deluit  arti 
Copia  !an  hoc  potius  fortafle  induftria  ferit  i 
Effetutid  fpacii  ftgnis  8C  imagine  nudum  ( 

Ille  ut  rem  pdoduseramipidufqi  rogari 


LIBER.  TERTIVS.  ccc.xxxxvii . 

Id  tiacuum  non  cafus  au  < nec  inopia  inertis 
Amficis:fcd  ferranns  folcma  fecit. 

Hic  tuus  o princeps  locus  hic  tuusthic  tua  poflq 
Egens  e regno  Gallosiuicdoria  fedem 
Ponet:8£  ipfe  inter  reges  fignabere  noftros 
Sic  ait  mcmbratim  educit  cactera  capfis 
T cgmma  pidturx  uariis  infignia  formis . 

Brachia  thebani  pingit  labor  herculis. hydra  < 

Atep  molorchxus  dextru  leotdura  fimftrum 
V incla  bouisttratfhtfq;  crcbo  canis  ore  trifauci. 

At  femore  in  dextro  lapytx:8£ccntaunca  bella. 

In  lauto  melcager  aprum  tranfuerberat  hafta 
Crura  tenent  latyn:uenushuiccubai:indc  cupido 
Sopita  ceruice  premes  arcum  atep  pharetram . 

Iamcp  iter  ingiiriTusfoceri  ducis arua  tenebat 
Iunch  padoilubu  hofpitio  fufeeptus  in  amplis 
Porticibus : magnocp  tneunt  conuiuia  luxu. 

Aft  ubi  liberius  mcnl  is  fandi  hora  remotis 
-O  pater  unde  inquit  ficuli  difeordia  regni 
Hxc  tam  dira  uemt;'  quid  tantainccndia  belli 
Sufeitat  ^ut  galli  hifpanisbifpaniagallis 
Antiquis  inter  fe  odiis  certamina  uerfent  i 
T u fcnior  pars  Italia:  quxuapulat  undis 
Aufomis  infraiucncti  maris  xquorc  fupra 
Q uod  non  pafla  tugu ( Nulla  cil  qua:  plunbus  unq 
Scruicrit  dnissfcu  barbara  regna  tueri 
Seuromana  uclis^rcgio.tam  mobile  nufcj 
Cernere  crittqua  magna  patet  tcrraundiq;:rcgnu: 
Grxciatfi  qua  fides  prifeis  annalibus  :arua 
Illa  habuit  pnmutmorefcp  5C  moenia  fecit. 

T edantur  Diomedis  aucs:quas  uidimus  ipfi: 
Hofpitibus  folitx  grais  applaudere  tantum. 

Infuper  Aufonn  uctercs  a pignore  Olyffis 
A u fonc.-que  profugo  pepent  famola  Calypfo  / 

Dicti  olimtfors  hax  longos  imota  p annos 
Vifa  illis  fixidc  locis  uctiigia  .ucru 
Omniadcftituunt  labcntia  tepora : rurfum 
Omnia  rcdituunttuariatq;  alterna  uicillim 
Cuia  negans  hominu  rebus  fortuna  quiete. 

Ro.nalidx  gratos  hinc  exegere;  lattnos 


II 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Poenus/ab  anriquaucniens  Carthagine  quondam. 
Poenum  Italus  rurfum  pofl  plurima  (arcula  ab  ardo 
Immanes  ucncrc  Gothi  tgcntemqt  latinara 
Eucrtcrc:Gothos  Grai  certamine  longo. 

Rebus  in  humanis  tanta  inconflantiarrurfum 
Palla  diu  tellus  arabes  plebcmq;  libyflam 
Pneda  fuit  faraccnoR.’:Numidum:8i  Nafamonum. 
Gens  ea  cruda  trahens  fine  lege  BC  numine  uitam 
Sacrilegam  temere  aufomis  (e  infuderat  aruis 
Vndtqjaum  nullus  templishonorttmpiauulgi 
Barbarici  improbitas  dtuis  illudere  paffim 
CerperattK  delubra  ufu  inceflare  profano. 

Id  prohibens  illa  qui  tempeflatc  tenebat 
R egna  faccrdotum  genus  id  molimine  magno 
Expulit:&  pofthac  illos  inuadere  campos 
Lloncd  aufus  arabs.fcd  nec  tamen  illa  quierunt 
R cgnarfubintrarunt  galluucncrc  lemam'  / 
Panoniiihifpanitnunc  hos-nunc  pertulit  illos 
Fortuna  inconftansrlongum  eff  certamina  lotium 
Enarrare  uices.T andem  regina  diebus 
Janna  meis  fine  prolc/opibus  bellocp  potentem 
Arrogat  Alfofum.iuuencmqs  in  regna  receptat 
Jpfcquoqi  indulfit  fummus  data  regna  facerdos 
Borgius  exdufis  gallis : 8i  pendere  cenfum 
Impcratafla  autem  grauiter  galli  ada  ferentes 
Ante  pium  Enaram  ingentes  mouere querelas 
Vrbciuaquondamimcmimtpius  ore  diferto 
R eppulit  inflantes  gallostac  cardcre  iuflir. 

Illi  indignantes  in  idonea  tempora  feruant 
Hanc  tantam  molem  ira^tquam  Carolus  ifta 
T cmpeflatc  uidcns  ortum  inter  ffortiadaw 
RcgnaiK  arngonios  bcllum/cfl  effundere  adortus. 
Hunc  ignem  exagitans  iralas  erupit  in  oras 
Impete  cum  tantotmouitq;  a fcdibus  imis 
Rcgnumturbcsspopulos:  Pifasabfoluit  etrufeo 
Impenornoua  fubuerfis  Florentia  rebus 
Confilia  inuadcnsimedicum  genus  egit  ab  urbe. 

T um  forte  cxtindi  duds  cfl  tranffata  poteftas 
Sfoniadx  in  patruum  generum  mihi  tnfhs  arago 
T am  miro  uerfata  modo  mirabitur  olitn 


LIBER.  TER.TIVS.  ca.xxxxyni. 
[fla  uolubilibus  tot  reru  euenribusadla 
Pofleritas:  nofhi  cafus  cu  perlegit  sui 
Tam  uarios/tam  ptxripites.Tu  exrera  Dudtor 
Qu*  peperere  tibi'  fumu  decus/omnia  nofti. 

Sic  foceriEt  fandi  fine  nox  humida  fecit. 

V lx  nodluma  dies  oriens  abfeonderat  aflra 
Cuphathontex  propter  uada  longa  padufx 
Caftra  moucns  Dudlor  celeri  petit  squora  grefTU. 

Ia  paludofx  fuperans  pinneta  Rauennx 
Venerat  alpini  paruu  Rubiconis  ad  amnem 
Cu  fubiit  mente  exfan  reminifeitur  aufus 
Ta  fonunatositantiqt  exordia  belli 
Accufanda  mifi  forfan  deus  illius  autor. 

Autoreqj deum fadHconduditiSi  alto 
Corde  putans  diuum  occultos  intclligit  orfus. 

Nacp  uoles  dare  ucnturisprimordia  feclis 
Cxfaris  ambigua  mente  deus  omine  ceno 
Firmauitriuflitq;  amnis  confinia  rumpi' 

Q^uado  uirignotus  correpta  daflica  concha 
Aediditiatq;  tubas  inflans  ucftigia  in  undam 
MifittSCingenripenerruitxquora  bombo. 

Hxc  meditans  carpebat  iteniamcp  ardua  monas 
CuIminarSi  Vrbini  aeream  fcandebat  in  arce 
Cu  foror  occurrens  diuocp  fororiusalto 
Defiliunt  in  equis:  fii  magno  in  moenia  dudu 
Agmine  fufdpiunt  tcdli  regalis  in  aula 
Pidhiris  fplendente  nouisrubi  T arrus  & omnis 
Pugna  illa  fmcnfum  fama  iam  nota  per  orbem, 

Ipfe  inter  gallos  fefe  IcgitiK  fua  cernens 
radia  animos  lcuat'8C  magnis  mens  afluat  aufis. 

E regione  decus  gentis  Fedencus  8d  ingens 
Gloria  monfcltne  nitidis  circudatus  armis 
In  uolatenanas  rupes  confccndit:&  urbe 
Diripiens  tynhena  iugo  uidet  squora  ab  alto. 

Nec  procul  aonides  per  prata  uirentia  nymphx 
Florea  fena  legunt  propter  ccphifidas  undas. 

Et  Guido  in  mediis  Baldus  puer1  indole  magna 
Di  frit  apollineos  cantus, & carmina  pangi  t 
Ad  numeru  .Mauors  puerum  cu  pallade  ab  alto 
RcfpiatjK  grandes  animos  infpirat  Si  arma . 

II  ii 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Ncc  pofl  magna  chori  T riui®  intcrualla  fcquuntur 
Virginei  :Dryades:8C  Orcadcstatq:  Nape® 

Crura  cothurnatxtmanibufqs  haftilia  uibrant 
Pidlatpharetratts  humeris:  & pcdlorc  claufo 
Ad  lugulum.Zcphyn  ludunt  in  crinibus  aureis 
Contentufq?  breui  cultu  decor  8C  fine  fuco 
Ora  pudiciciam  redolentia  ferre  uinlcs  » j.J 

Nefeia  confpcdbus  /pauidoqi  affueta  rubori.  >' 
His  inferta  choris  graditur  comes  una  dianx 
Paldi  olim  fubitura  thoru  Gonzagia  V lrgo 
Elifabct  - fociafq;  omnis  fupereminet  ore 
T indaride  rcfcrcntcioculis  radiantibus  indar 
Lucifcri/cum  fc  inccfiu  per  fidcra  pulchro 
Mane  refert  tcrcdcndaucnusifi  folafuiffet. 

Hxc  ubi  Ictfla  / dapes  ineunt  tmagnoqj  paratu 
Importata  onerant  alacres  conuiuia  menfas . 

Crateres  fulgente  auro  flauentia  inundant 
Vinacauosimolliq;  rubent  argentea  baccho 
Cymbia/K  ingentes  patere  & carchefia  Tignis 
Afpera  conuiuas  hilaranti pecftora mulcent. 

Sole  dies  abeunte  cadens  inuaderc  fomnos 
Iam  monet : ipfc  autem  uigilans  intendit  agendis 
R cbus:  & ignotos  aditus  adcundaqi  difccns 
Oppida  ab  indigenis  certo  iubet  ordinecaflra 
Sub  lucem  tutam  ire  .u  iam.  Tu  protinus  ipfe 
PoncfcqucnsApofniniiugaprxtcrit  alti. 

Iam  tenet  hifpelli  capostmeuania  tranfit 
Moeniarditunuq!  gregesqui  parturit  albos . 
Fulgineaq;  olas  pingue; Iam  Narniacelfis 
R uptbus  incubes;6C  nar  fugientibus  undis 
In  tybenm  curfu  umbrofo  per  frigida  faxa 
Linquitur  :Si  fuperans  albente  thibiydis  undam 
P er  foratffis  agros  Roma  defcedit  ad  urbem. 

Aduetu  Ixtata  Ducis  fluit  obuia  plenis 
Roma  uris. T urmanm  omnes  populufq;  patresq; 
Flumentana ruunt  ad  Iimina-Flaminiiq; 

T urba  frequens  onerat. pnfeos  T ybcrina  triumphos 
R ipa  recordata  cfl  rtyno  eu  uidit  in  oflro 
Tot  flagrare  togas  riongi  fqj  inexdere  pompis 
Armatorum  acies  tantasjuix  fuftmet  arcu 


LTBER.  TERTIVS.  cccxlviin. 

Meluius  cxcel  fo  pondus  pedituq?  equitucp. 

Ncc  iam  rauca  fonant  arce  labentia  lunter 
Flumina  turrigeri  arcu  ucfhgia  ponns: 

. Vincit  aquas  hominu  murmurcrepitanriacp  arma. 

T ympanaiX  hinnitus  equitum  clangorq?  tuuatjr 
Tepuserat  quo  longa  noui  ictuniauctis 
Conriliant  animos  (upcnsiolcafqt  ferebat 
Illa  dies ipalTun  iniens  folemaChnfti. 

Ergo  omnes  palmis  uindcsK  fronde  mincrux 
In  capu  mauortis  cuntiflygiuq;  tarentu' 

Cacfaris  Augufli  cineres  ubi  fama  (epultos 
Atqtiteru  Tybenm  fuperant  hadrianica propter 
Bufla.fupercilio  montes  acquatia  fepte 
Collis  in  afcenfu  cui  datmifi  uana  uetuftast 
Nominauagttus  properas  ex  arce  (accrdos 
Maximus/ac  luuenc  amplexis  fubduat  malti 
Roma  omni  cxultantcdomGifruiturq;  cupito 
Iam  duduafpedu  folidosexammat  artus. 

Ex  uultu  ex  oculisicx  filo  corporis  alta 
Cordauidcti  quibus  in  gallos  ti  former  aufuS 
Tollit  in  cxcel  fas  idcsiundcomma  R ortvt 
Cernere  fas  loca, qua:  ucierl  (unt  inclyta  fama 
Oftcndit  iuga  laniculi  docet  illa  per  arua 
Satumu  regnafIeolim:ianuqj  bifrontc 
Colle  fuper  uiridi  patrios  habuifle  penates. 
Monftratauctim  (urgens  in  flumina  dotium. 

Et  phrygiar  quonda  matris  modo  uirgints  urbi 
In  media  teplu  attolles  liuentiaplumbo 
Culmina:3d  Agnpac  ingentes  prope  tepla  tuinaj. 

Et  Pallantxu  cuandri  memorabile  prilco 
Herculis  hofpitiosbobufqt  a gadibus  aciis , 

Et  Capitolini  tumulu  ouisiSi  torquati 
Egregia  node  mcmorat:gallofqi  ruentes 
Tarpcia  derupc:duasfub  monte  colunas  • 

RomuleotFora  traiani:uctus  amphitheatru . 
Naumachia:  locasmaions  ucftigia  Cira . 

Coeliu:8C  exquilias  celebres  muc  St  xde  (uperba 
VirginisiSC thermas  ididuq; a uimatc colle. 

Galbea  buda. lacu  curti:8d  naualia  roflra. 

Moenia  3C  ambita  muris  ac  turribus  urbem 

II  iii 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

T am  latciortcndit  bifidu  qux  diuidit  amnem 
Infula:&  egregios  fubter  torrentia  pontes 
FluminaiK  a tertis  fortitil nomina  monte. 

Atqt  triumphales  qua  fefe  inferre  folebant 
T ranstyberim  currus  iducrtofqi  per  aera  fontes. 

Haec  ubi  uifa  /epulas  adeunt  icurafcp  falemo 
Difpcfcentc'  lacus  / tybrimSC  maria  omnia  cenant 
Altera  luflrandis  animis  daturialtera  fepte 
Ad  delubra  dies  agitiuidet  intcrcundu 
Arcubus  in feriptos  reges  monumentaq;  prifex 
Militia; : tiridatiscquos;ftatuafq;  iacetes. 

Et  moles mctaRi  altastobclofq?  minores. 
Scmirutafq;  domos/animuq;  attollit  ad  ingens 
Antiquae  decus  actatistcartra  altera  mouit. 

Sollicitat  Ferrantis  amor.dcfidcrat  horte 
Magnanimu.capo  audete cofligerc  aperto. 

V na  dies  auido  pugnx  tam  longior  anno  eft. 
Oppida  quo  obfideat  patrto  /quo  memia  frangat/ 

Et  qua  fraude  horte  circuucniaicp  pmatcp . 

V oluit  icnssSi  mille  animis  ftratagemata  uerfat. 

Iam  latii  R oma  caput:  ouifcrasqi  uclitras : 

Aiqt  ferentinos  linmq;  filcntibus  undis 
Flumina  uoluente  penetrans  exercitus  oram 
Intrat  aquinateifortitaq;  nomina  diui 
Mernia  Germani  fubicns  contraria  forae 
Arfla  fugittnamqt  arua  hortis  forana  tenebat: 

Nec  Mantous  adhuc  miles  conuenerat  omnis: 

Dux  ideo  contabundis  uigil  agmina  caftris 
Nondu  integra  moues  temere  nihil  audetiKaftu 
CircufpetrtusitCTmagnoregit.Vt  folct  auftro 
Penurbante  fretu  folers  in  puppe  magtrtcr 
Colligere  ingenium /uegctoscp  intendere  fenfus. 
Etcafus  metiri  omncstlta  manius  heres 
It  fpcculans  atq;  oppcricns  ucnicntta  caftra. 

P rofpicit  ad  dextram  flu<rtus:atqt  anxuris  arce. 

Et  phrygii  ducis  Altrice- Zcdoraqj  tura 
V ndiq»  :8£  eximio  partim  iugaconfita  baccho. 
Littera  Baiaiy:Putcos:liquidoqi  calentes 
Sulfure  cumarum  camposiubi  fama  giganres 
Fulmine  deietrtosajctcriftp  lncediaphlcgtae 


LreER.TER.TIVS.  ccc.  xxxxj 

Fadadoue  ardentes  olim  iaculanrc  Tagitta; . 
lam  fubit  antiqua  oTcoru  de  gente  theanu: 

Mox  capuam  genus  etrufeu  capis  omine  fadam. 
Hic  ubi  magnificis  dapibus  luxuq*  fupeibo 
Eitexepia  fames  rprimis  eu  ciutbusorto 
De  rebus  Termone  italisan  punica  bella 
ltur:8C  antiqui  fortuna  retexitur  acui. 

Ticini  ac  trcbix  clades/trafmcnis  acerba 
Funera  /ueflitos  ramis  8i  ftramin  fludus: 
Poenoruqtdolosiimprouidacofulis  arma 
Flaminii ; Fabnq;  morasicxcita  peraltos 
Fraude  ducis  I ibyci  tauroru  incendia  faltus 
Comemorant  Cannas:&  prccipitata  Varonis 
Con(ilia:8£  flente  procctu  tot  funera  R omam. 
Adiiciunt  nullo  manis  cenaminc  uidu 
Hanibaledum  delicias  SC  mollia  fedans 
Ocia/languclcit * fradu  cogrcflibusomne 
Fcemincis  decus  cxtindu. tama  illa  prioris 
Glona  fortunxtqux  de  ludorc  profeda 
lmmcnlum quali  fol  radiis complcucrat  orbem 
His  caput  imerlit  tcnebns  /hac  node  Tepui  taeff. 

1 alia  dum  memorant  Petro  duccntccamcrtu 
Principe  caflrorum  magno  pars  3ltera  plaufu 
Afluit:&  gauifi  omnes  in  mutua  furgue 
OTculaidilcubutq?  alacressSd  pocula  libant 
Surred ina.cado  undantem  cratera  falemo 
Elltuat  armoru  exhauflus  fub  pondac  miles. 

Poft  epulas  Ixtos  nox  excipit  :altcra  pnmo 
Dum  rutilans  aurorahyades  attolleret  ortu' 

Ad  uada  V ulturnt  crebro  rcTonantia  fludu 
Caftra  mcantiprodudx  acies  crepitantibus  armis 
In  bencucntanoscelcrantucftigiacapos 
Patruus  exteplo  regis  Fcdcrtcus  ab  urbe 
Audito  ducis  aduentu  cum  militcmulto 
Laetabundus  adefhdudifqi  in  moenia  caflris 
Publica  eu  magno  celebrat  couiuia  luxu . 

Ama  nec  lolu  6 i claulx  in  penetralibus  aulx 
Luxuriat  cpulisifed  in  omnia  compita  mefas 
Fert  pubes  urbana  .uias  mdonbul  implent 
V ilccra'  di  exhalant  nebulas  obfotua  pingues. 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

In  ucrubus  folidiqt  fuesTolidiqt  iuuenci 
A fldmis  in  uu1guseunt:fpuma'te  calcno 
Vafa  natant  .Ccrens  grande  penus  cuomit  undam. 
Tot  a dies  operas  omnes  gratanter  habendis 
Contulit  tWpitibussfplcndcnt  fora  mercibus  :ar* 
Sacracp  tyrrheno  redolent  folenia  cultu . 

Ipfa-  etiam  alterno  rcfpondctgaudia turres 
Vndiqr  tinnituslstarat  per  aera  uoces 
Ferrante  T urcuq?  alacri  clamore  (onantu. 

Dux  ubi  preffa  fames  dapibus  quod  petitore  dudum 
Voluerat  icffan  i ncipcn  soRegiadixit 
Inclyta  progenies  tantos  experta  labores 
Acquons  Si  tcmcibello^i  exercita  duns 
Calibus rhate  in  regna  uia  qux  fata  de  Jctut  - 
Tam  facile  gallis  fCutue  indcfcnfa  fuere 
Oppidatot  munita uirisiarmifqt  /Kopuuif 
Parthenope  in  primisrfcdcs  ubi  regia  SC  arces 
Incoelutam  miro  anis  molimine  du&xi 
T alia  Duxific  contra  heros  Ferrantiusorfus. 
Maxime  bellorumdudor ' cui  uincere  gallos 
Dant  fupemSi  latiasarmisdcfcndcrc  getesi 
Cotra  homine  fascft  homini  bcllarcrncfandu^ 

Cu  (uperis  :(ic  bella  monent  pnfca  illagigantu. 

Si  bcllu  humana  nobis  eu  gente  findet 

Vel  dcfcnfa  forent  uel  non  fine  (anguine  multa 

Regna  amida.detjs  nobis  bcllaafpcra  mouit . 

At  cur  ifcirc  nefas. tali  nifi  fone  tumultu  * 

Rcin  melius  tranffcrrcoptctruelut  eruta  cultor 
Tr  an  (portat  e (olerpingueplantariain  agrii. 
Sicfolym.e  quondam  Cifaco  a (anguine  (ccptru 
In  Dauida  tulit  Plcruqr  incognita/nunq 
M es  non  iqua  da  .fi  quando  irata  tremedu 
Infrcmuitifcrtrcbusopcminon cogitat  iram. 
Ncudubiresea  bella deu mouidcrputandu 
Altius  efl  quo  regna  modo  titubanna  galli 
Eruerint  :ut  demu  uti  undricibus  armis 
Nefcicrint  :ut  mutatis  fortuna  repente 
Confilns  illoru  omnes  cluferir  orfus. 

Fama  fuit  populos  dudu  uulgata  per  omnes 
Cui  fecere  fidem  multorum  oracula  uarii 


/ 


LTBER.  TERTIVS.  ccc.!i. 

V ndiq;  i ucntura  galloru  a fanguinc  prole 
Auxilio  fultam  fuperu  bellocp  potentenv 
(^ua:  infidos  OtomamgcnasK  barbara  regna 
Omnia  conculcans  reparet  tabentia  Chnftt 
Sarcula collapfamcp  fidetotoengat  orbe. 

Carolus  hunc  fecrcidi  optans  uel  forfitan  audens 
Hoc  fperare  decus. magno  molimine  bellum 
Infiruit  1 8i  fpargi  in  populos  iubet  undiqt  famam 
Thraiciisprimufcfc  intetarc  ruinam 
Mox  fynx.fic  fata  loqui' ftc  numina  far i/ 

Sic  tureos  quoqjificarabcs  fic  punica  regna 
Sennrc  :SC  rerum  fine  cxpctftarc  fuarum. 

Iam  metus  epiro  ingrueratnam  tota  lababat 
Graecia  diffidens  armisrK  abire  parantes 
Aefeda  munibant  onera  ad  uetffanda  molodt 
Acmathn  iDryopestlocritartoIitatqt  pclafgt  ' 

ThedalitAcananescu  Dardanns-K  achxis. 

Thraicias  Aulone  rates  audiuimus  iffo 
Attonitas  rumore  fugam  accclcraflc  peraltum 
Aduerfis  etiam  urntisicoeloq?  minaci . 

Ergo  huius  belli  aiebant  fcquxtere  regna 
Panhcnopcsgalli  uclut  opportuna  parandis 
Cladibus  patrando  operi  fufo  undiq?  potito  • r. 
Comodaiti  mendax  hominum  genus  atqj  dolofum. 
Credita  res  uulgorpictas  laudata : recepti 
Intra  animos  hominu  galli.  Mortalia  corda 
(Sic  fuafi  ficaffedh  progignimur  omnes) 

PolfidetiK  toto  imperium  fibi  ucndicat  orbe 
R cll igio  .figit  leges  ipfa  atq;  refigit 
Arbitno nutuqi  fuot&crcdi  omniacogit. 
Nosdcxftigallo^ammosdum  regna  tuemur 
Strenuc'&  adumptis  fines  defendimus  armis 
Credimur  auxiliu  Tureis  impcderei  famffam 
Impugnare  fideuufloqj  obfifferc  bello. 

(Sic  hominu  delufi  animi  )prudenauifa  eft 
Impietas  ihofti  ufqi  adeo  fimulata  fauebat 
Rclligio.crcfccntc  odio  nofira  undiqtgallos 
Ooppida  conclaman t:  alienati fqj  relinquunt 
Nos  animis  proceres  cade  dementiat  omne 
V ulgus  agitdymphati  omnes  8i  lumine  capti . 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL, 

Fama  crat>&  famae  Cdidtu  mirabile  ) ubicp 
Certa  fidcsincxfht  ambrofiam  per  gallica  caftra 
Defpuerc/K  gallos  epulis  cccleftibus  uti . 

Et  Rege  gal  loru  omnes  depellere  morbo* 
Contrccflando  argros  artus/tatfhtq;  mederi. 

Et  fecum  in  bellu  fuperosac  numina  cunta 
Ducere  / quae  facerent  hyemem  fine  nube  ferenam. 
Nam  cafu  tum  mitis  hyems  totusq?  december 
Solibus  intepuit  claris:!  anufqt  dccebri 
Aemulus  aflinuit  nebuli  s & frigore  duro» 

Vcrfusin  effigiem  ucristuiolaria  paflim» 

Et  peffana  rofis  oluere  rcccnnbus  arua» 

Q uando  pati  fpirantcniucs  aquilone  folebant. 
Carolusinffrutffis  bello  legionibus  audax 
Ibat  i JC  au  fornos  implebat  milite  campos 
Telluri  grauc  pondus  erat.uix  pinguia  mra 
Q uae  frugum  genus  omnes  ferunt  tot  milibus  efca 
Suppeditant  texhaurit  agros  exercitus  omnes : 

More  locuff  arum  /quotiens  per  nubi  la  dcnfo 
Agmine  dei  at*  campo  incubuere  uircnri : 

Ac  diros  adigunt  tnorfus  in  grame:8C  unas 
Oribus  erodunt  omne  radiatus  herbam.  f 

Iam  tenet  etrufeos . Ipfoq;  in  limine  Romz 
Iam  tonat  audi  to  longe  clangore,  facerdos 
Sumus  Aragonix  fautor pnus  agmine  tanto 
Succeffuq?  hoffis  perterritus  ciicit  urbe 
FerrantendbisAlfonfo  ex  fratre  nepote. 

Et  tamen  ut  Roma  gallos  cxcluderct/ante 
Paulo  accitus  erat  i fubitoq;  abfcedere  iuffu* 

Prxapiti  difceffu  abiit.T  um  moenia  bclgx 
Protinus  ingreffi  totas  inccflibus  xdes 
PoIluere:8C  aues  temere  irritare  proteruis 
Aufibusmt  genti  ieuitas  innata  ferebat» 

Coeperaatqj  urbe  hoffili  uexare  tumultu . 

Roma  onus  id  pertefa  graui  du  flutfhiat  ira  ■ 

Du  parat  ulnfa/uimuiqi  repellere  tendit 
Rex  abit : SC  latium  penetrans  confinia  regni 
Iam  fubit  .Occurrunt  urbcs:8£  moenia  pondut 
Coniuratx  omnes:S£  confpirantc  tumultu. 

SicCaicu  fedesexcelfo  in  ueitice  montis.  % 


/ 


/ 


LIBER.  TERTIVS.  «jg. 

Sic  qui  Minturnas  habitant/K  rura  Mane*  / 
AnxunySC  Capu*  ciues.  V eftina  mucntus » 
Formn:Si  aufonn  ueteres/K  nomine  uero 
Appellata  labor  normam  aduerfa  Roberti. 

Rex  nobis  Alfonfuscrat  uirmaximusarmisi’ 

Sed  tamen  &£diuis&  olympi  umbus  impar. 

Ipfe  fuum  ratus  id  fatum/rcgnocj  falutem 
Se  profugo  foreiFerranti  diadema  reliquit: 

Et  mareconfccndens  aun.cum  pondere  magno 
T ranfm  ad  ficulosmbi  paruo  inglorius  a:uo 
In  latebns  uixit  fine  maieftateifed  alto 
Regalicp  aaijno:  Si  fortuna excclfior  omni. 

Iple  illis  fub  node  cubans  haud  uana  diebus 
Somnia  qu*  uidit'nobis  narrare  folebat 
Sufpirans  animoq;  putans  dira  omnia  tnfti. 

Cernere uifuscrai  liantem  fc  corpore  nudo 
Infilicntis  cqui'cui  frons  diademate  fuluo 
Cinda  erat/impulfum  pedibus  / pnmifcp  petitutn 
Calcibus  ad  terram  uolunfed  terga  fuifle 
Fulta  ope  belligeri  iuuenisiqui  uerbere  pulfans 
Q_uadrupcdcin eredum  magna  (emole  fetentetn 
Oolliui.atq;  feri  audaces compcfcuit  aufus. 

Prodigii  interpres  rciy  exitus. Armadupcrbus 
Sunt  quadrupes:  Alfonfus  inops  & corpore  nudo 
Panhenopcs  rcgnum:qui  regna  labantia  fulcit 
Belliger  ille  potens  artnisitu  maxime  dudor 
Q^ui  regnum  fnlctrc  paras  & pellere  gallos 
Regnum  infultantesiqui  nos  ulcifcens  omnes. 
Tunccgocumgallum  m foribus  totamcp  uiderem 
Progallis armari  urbcnvnafdq:  tumultum 
In  populo  ingcntcm/cum  Rege  in  tuta  recepi 
Me  loca/rclliquias  feruans  ad  profpcra  rurfum 
Temporatut  in  campis  paftor  cum  nubila  frangunt 
Fulgura/Si  hornfonis  coelum  rugitibus  atram 
Fert  hyemcmigrcgibus  quaerens  umbracula  denfam 
Frcaide  fubit  quercum/K  ueneto  tegit  ora  cucullo. 

Arx  immenfa  fretis  drcumlatrantibus  alta 
Attollit  capita:&  celfts  mare  turribus  omne 
Profpedans  fugit  a terns  di  fcnminc  paruo. 

Hanc  olim  Alfonfus  cum  iam  pacata  teneret  -- 


i 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Rcgna-uolens  poft  fc  tutos  regnare  ‘nepotes 
Condidit  .SC  magno  in  coelu  molimine  duxit , 

Huc  feror. &:  politis  arci  cuftodibus  urbem 
Audio  gcftirc:S£ celebres  attollere  plaufus. 

Mox  capuanx  arcis  ucxilla  in  culmine  flutfhi 
Aereo  caudas  inflcrtcrc  aurea  cernes  ■ 

Lilia/Fcrranti  cum  quo  (peculabar  ab  alto'  q' 

Charc  neposde  regno  inqua  tu  forfitan  artum 
Hoc  clamore  putasimilu  mens  prxfaga  futuri 
Diuinat  re  longe  alia.mutabile  femper 
Coliliu  fortuna  habuit  mutabile  gallis 
Ingeniu  lene  St  incoftansac  mobile  uulgus 
Q ualcfrctuiuidco  ingeme  impendere  ruina. 

Huic  fragili  fubiioqi  operi. fonuna futura eft 
Mox  gallis  offcnfa  hominu  leuuatibus/hofhs 
Nunc  (cruandxanimx  nobistutoq?  fedendu 
Hofpitioidonec  pofiio  mare  fedent  xftti . 

H xc  egot  Forantes  aufis  ita  grandibus  infit» 

Sic  homine  deus  explorat  .foriuna  pcriclu 
Sic  facit:  ac  uires  animorum  intclIigitiOis 
Cafibus  Se  fortes  deus cllcuat  ante  (olutum 
His<animu  membris quofda.-pofl funera  quofda. 
Ergo  animis  opus  cxcclfis  flare  omnia  contra 
A fpera : dura  liccrtn  cfl  uia  ad  ethera  umus. 

Talia  comcmorans  lachrymis  pergebat  obortis 

V inccrc  fc  & frenare  ammu  iuga  ferre  negante . 
Infula  tyrrheno  in  magno  fedei  ardua  cotra 
Moenia  Parthenopes  nue  1 (chia  /tepore  prilco 
Q dpius  Aenxasillisconfcdentaruis 
Du  peteret  latios  fines/ Aenaria  dirta. 

Illuc prcfcrtis  arcicuflodibus  alto 
Deferimur  curfu  celeri  Borcacp  fecundoi 

V lfun  quidnam  tande  fortuna  fupremo 
Coguet  cuetuiSd qux  (it  fententiadiuum 
Vlnma'dc  noflnspofl  tata  pericula  rebus. 

Nec  mora:(uccc(Tu  elati  ludibrio  habere 
Omnia  pdanhofpitia/inccflarc  pudore 
V irgincu:thaIamosuiolarc:inuadcrc  amicos 
Vi/fraudc/infidns/galli  coeperc'ncfa(cp 
Omne  fcqm.nec  frena  potens  petulantia  fare 


r3 


y>A 

lOti 

tO 

lUat 

.n;b) 

;i r..J 

jltA 


.-l 

..q 


LIBER  Q^VARTVS.  «clin. 

Accendit  populoru  iras:&  corda  momordit 
Inconfulta  dolor  sgalli  prxfentia  Arago 
Cognita  ibclgarucp  procax  & acerba  tyrannis. 
GalW  interca  pars  quae  confederat  A ftx 
Seruiles  regno  infubrum  dc  more  tetedit 
Infidias:!cuibus  decepta  Nouaria  nugis 
Omnia  lucrari  dum  cogiraromnia  perdit. 

Cognita  per  Cacios  quorum  primaria  in  urbe 
Fadho  perfidix  audlorcs  uidlona  regi. 
Tufperatadiu  gallis  infubriauifa  eft 
P atuo  poflc  capi  mol  iminc  .Concitus  ergo 
Prxfidiis  regno  pofms  Rex  gallica caflra 
Contraliit  SC  noflru  fpoliis  oneratus  etrufeos 
Ingreditur  ponto  fimilis:  qui  fludhbus  altis 
Lapfusad  fcurora-cu  delia  prxrcrit  axem 
Aethcris/8i  coeli  luga  fumarelabiturxftu 
Praecipui  /uafla  reuocans  cu  murmure  mole 
Acquoris:8Cucrfo  falicns  ad  Itnoracurfu. 

Mox  igiturretrogallis  cum  rege  rcuerfis 
Parthenopeuelut  ablata  flagrate  typherus 
Inarime  exihesmos  tempe flatibus  adfos 
Aduocat  in  portuminodlu  fhtionc  rei  i (fla 
Flate  auftrocoeptifcp  Deo  afpiratc  per  undas 
Labimur  in  patnatregnoqj  potimur  adempto  . 
Cxteranamcliusicui  uidla  nouana  fecit 
Perpctuu  dccus:K  laudem  fuperxthcra  notd. 

T alia  dum  memoras  Heros  fufpcnfa  uirorum 
Ora  tcnetipolus  nbfcondit  labcntia  tauri 
Sidera : 3i  elingues  nox  euocat  humida  fomnos. 

LIBER  Q^VARTVS. 

i 1 ../■ . 

Oflq  DEpuIfis  item  fub  Aragone gallis 
p Regia  Parthenope  fibirdditatpxima geris 

Oppida  Capanx  genus  aucrlata  fupcrbu 
Ad  pnma  rediere  fide:  loginqua  malignis 
Dcprauata  odiis  expccflauerc  tumultum 
Faiale.bcllocp  graue  flagrante  minam. 
Duhacsammisea  tanta  imanibushxrens 
V enit  ab  inferni  regno  louis  :undc  malorum 

KK 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Omnia  in  humanas  labuntur  femina  metes. 

Na  ucteres  diui  'quibus  haec  in  regna  poteflas 
Ante  erat/accenfi  facibus  liuoris  8 1 ira 
Cocilio  in  genus  id  confpiraucre  uocato. 

Magna  reatinac  mater  quae  praefuit  urbi' 
PallasiAthcnxo  profugus  cui  fecitOlyfTes 
Sacra  in  monte  domu.iunoq;  lacinia  quonda 
Profpicicns  duo  fublimi  procul  aequora  fronte  i 
Satumufqj  fencxitenuit  qui  inlittoretcpla 
Ardua  Iapygio  Dcmofthenis  inclyta  fato/ 

Et  gemini  comites  Ithaci  ducis  / ama  Polytes 
Sortitus  lucana' Draco  tcmcfacaipcr  altum 
Acthnaci  aatera  apicis  de  fcdibus  ora 

In  fibarisuencreagrosiubi  dulcia  diu 
Oda  cum  populis  traxere  infamibus  olim.  u 

Huc  fimulingrefli  / pace  quo  fdndcrepoffint 
Q uo  gentes  uexare  modo  longi fq;  tenere 
Implicitas  bellis  confultauerc  fub  antro 
Serpentes  quo  aeftate  folent  diuertcre  ab  seftu. 

Haecq?  inuenta  dolo  tande  uiaiuota  ferantur 
In  noua  perpctuoinuq  prsefentc  coloni 
Fortuna  contenti  omnesimeliora  putentur 
Omnia  quae  defunt  rcruq?  ardete  nouaru 
Cura  omnes  pnmum  proceres'mox  tota  feranf 
Oppida . fic  rixae  & lites aetemaq)  bella 
Gentibus  accrefccntiaemmnoficp  labores. 

Q uicquid  opum  quicquid  lucn  conflabitumnter 
Arma  nuetmihil  ad  feros  feruabitur  annos . 

S em  per  inopy  dextra  femper  mendicus  aperta 
IncolaiSC  inculta  femper  gens  barbara  uira. 

Graeciae  ubi  quondam  florebat  gloria  magnx 
Q uac  tulit  Herodotu  tellus  fuit  unde  Zenoni 
Parmcnidiqi  genus/famii  fenis  unde  feueru 
Haufit  dogma  croton  forti  mfignita  Milon»  . 
Barbatior  modo  getullis/imanior  ipfis 
Sauromatisiatq;  extremis  incultior  indis. 

T u igitur  manes  hominu  fub  imagine  falfo 
Relligione habitu  mcntituKccIibc uultu  . 

Paflibus  incepere  aegris  enare  per  urbes: 

Ac  fermonegrauiuerbifqt  potentibus  ritum 


LIBER  QVARTVS.  ccc.liiii. 

Delufis  errore  animis  infundere  paflim . 

T u Audiis  diuifi  homines.Et  Aragonis  iAos 
Andegauoru  illos  amor  impulit  omnia  duplex 
Fa/AiocofcAim  inuafitrura/oppida/  tetAa. 

Hxc  ea  quae  gallos  tantu  fiducia  tollit. 

Na  regno  inflantes  ferro  o!a'8C  omnia  flamis 
Attentare  au  fi  non  abAinuere  rapinis/ 

Non  caedi  /non  excidiis  hominu  atqj  locoru. 

Et  licet  in  fultus  tantos  compcfccrc  magno 
Agmine  ferrantes  ualidifqj  accinxerit  armis 
Ad  focia  rcfides/gallos  tn  undicp  fufos 
Prae  Aantcs  numero  atqj  animis  uis  nulla  cohercet. 
A A ubi  bellipotes  regni  confinia  pulfans 
Dux  ucnctu  tantis  montes  clangoribus  altos 
Impulitiin  gallos  rimor  irruit.IIla  repente 
Saeuicies/illa  indomitas  audacia  mentes 
Deferuitirabiofa  feri  uiolenria  Marris 
Intepuit lucluti  quotiens  incedia  fontes 
PaAa  fuperfufos  undifep  repteAa  tumultu 
FratAo  in  fe  redeunt/fenfimqj  cohercita  languent. 
Non  cefTcrc  tamen  :fed  continuere  furorem 
Parcius  aufuritac  defendere  regna  parati 
Cautius  Vrfinotum  opibusiquae  maxima  Romx 
FatAio  per  latium  tendes/  urbefqj  fabellas 
Per  Vciosper  picentes  diffufa  per  umbtos 
Atq;  peretrufcos.Q  ui  paulo  euaferat  ante 
Virginius  gallorum  iras  ad  flumina  tarri 
Nuc  iteru  gallis  iuntAus  fe  in  bella  ferebat. 

Ipfe  duces  gallow  intra  fua  limina  dutAos 
Alloquit  italicp  monet  fermone  fedentes. 
Magnanimiprocercsqui  defendenda  tenetis 
Regna  ficana  fretu/fcylbeaqt  littora  citra' 

Q uaq  ueAra  fdam  quae  fit  fortiffima  in  armis 
Strenuitas'fld  nil  dubitem  quin  laxa  fecudos 
Sors  ferat  euentus/tame  ut  uitAoria  nobis 
Cotingat  fccuramagiVdc  rebus  agendis 
Pauca  loquar  /uobisquaedifcuticndarclinqua. 

Dux  VenctUuitAo  ut  fcitispulfoqt  fuperbus 
Rege  ucnitjNosqui  luueniscognouimus  acrem 
Vim  ingenii/ualidas  uires  animofatj  corda/ 

KK.  ii 


/ 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 
Q ut  pugnam  illam  Miis  oculis  triftc  atqj  ciuentam 
Vidimusiillius  q formidabile  bellum 
Scimustut  afpirans  illu  fortuna  fcquatur. 

Vidi  alios  precio  flertitformidine  frangi/ 

Inftdiis  falli  preceduci in uota/laboru 
Mole  premitSC  duro  tande  fuccumbere  martt. 

Nullus  in  hoc  umeendi  illas  mgreflus  ad  anes. 
Gloria  fola  mouet  luucnemruelut  ante  moucbat 

Hanibale:Pyrrhu:Alcide:Bacchu:Hedora:Achille. 
Proptcra  campo  nunq  confligere  apeno 

Suadeo  / ne  femel  intereant  limul  omnia  uirtis. 

V is  ifla  efl  lentanda  mora.Cuntabimur  ctgo 
More  Fabiiqui  pernu  Miis  in  montibus  olim 
Du  tenet  infertis  egit  difcedcrc  rebus. 

Huc  fimul  accedit  q>  rege  in  regna  rcuerfo 
Si que'quod  bellis  ufu cucnit  afpcra noflram 
Fata  fcrantinufq  qui  (ufficiantur  habendi. 

Sic  (emor  :Vifum  ducibus  parere  monenti 
Vtilitersbclloq?  data  efl  noua  formagetendo. 

Altera  uix  primos  Aurora  reduxerat  ortus/ 

Et  fene  uicina  dies  exilia  lunae 
Cornua  cu  V eneris  radianti  emiferat  aflro 
Cu  forcgalloft;  lam  proxima  caflradocofq? 

Vndiqi  fufpertos  monitus  iubet ordine  certo  1 
Ire  acies  Durtor/fempcrq;  in  bella  paratas. 

T eutonici  pedites  quibus  in  ccnamina  praeceps 
Impetus' fine  lege  furor'du  mente  uidcri 
Intrepidatnoflrofq;  animis  anteire  laborat/ 
Corripuere  uiam  primiicaftnfq;  relirtis 
Ante  uolant  ignaro  ena  ducetperdita  turba 
Atqt  (ibi  nimium  fidens/  ignara  locoru 
Perl ata  efl  errore  uixCmala  numina  mente 
Abflulcrant)  ad  caudmas  infamia  furcas 
C!auflra:Vbi  romulidarquonda  fata  afpetapalli. 
Hoflisin  inftdiis  latitans  ducente  Vitello 
Q ui  fua  tum  galliscoiunxerat  agmina  Paulo 
Magnanimo  fortiqi  uiroigennfcn  tifemae 
Principc/ut  ingreflum  fauces  uidet  ire  maniplunai 
Emicat  c latebris  clamans  exde  atqj  rapinam. 
Teutones  attonui  fubitisinlultibus  unum 


LIBER  Q_VARTVS.  ccc.lv. 

Colici  fecere  globu. pars  expedit  arcus» 

Pars  gladiosipars  haftilupars  nititur  igne 
Sulfurcordurafqj  parant  in  fulmina  glandes. 
Vidorcseuafunuel  fortiteromnes  _ 

Oppetituri'  ineunt  pugnam.tum  uinbus  an=cs 
(Ipfc  globo  pfedus  erat/  nodicp  magifter) 

Tela  giganteis  uibranstduo  protinus  uno 
Peiflora  tranfadigit  gallo^in  bella  ruentum 
Impctuofoidu  galli  eu  fangumc  initem 
Fundentes  extemplo  anima  i acu  ere  cruenti. 

Cafu  indignati  belgae  fadfo  agmine  in  Anrcm 
Irrupere  omnes.longa  ille  interritus  hafta 
Nue  hos/tjucillos  mucrone  laccflit  acuto 
Saltu  agilisTurfu  uclox  -pcdibuiqi  manuq? 

Imp'gcr  in  gallos  falit  atq;  relabiturtilli 
Imtatianimifardetifuror  omnis  in  unum 
Cofluit:&  certamen  atrox  horrefeit  utrincp 
Accades utrmfj;  furenti  afpcmma marte»  ’<  • 

Donec  abinfidns  Pauli  manus  altera  figno 
Profilit  accepto.radians  fulgentibus  armis 
Et  magnodamorc  uolans  alcmanica  euntis 
T erga  premit  cuncusduplictcjt  indagtnedaufos 
Teutonas  heu  mi  feros  laniantiecu  turba  luporum 
Fortior  hoc  tantu  numero  quia  maior/iniquos 
In  paucos  fcutrc  audent  eci  tamine  tauros.  ' ’ 
Poft  caedes  tande  innumeras  illataqi  gallis 
Vulnera  uincedo  occumbunt  ifcllo  arcp  labanti 
Corpore  ad  unu  omnes  caeli  ac  fata  alpera  pallu 
Et  tande  ut  uitat  comites  ita  mortis/  accruo 
In  couallc  uno  ahnbus  luce  efca  futuri' 

Nolte  lupis/  inhumati  omnes  lacuere  trccetu. 

Dux  V enctu  clade  audita  tam  fxuius  inquit 
Vincere  fastcomites  ne  ptcrcamus  inultos. 

Sic  ait:8i  gradiens  exploratore  reuerfo 
CapanoR:  oras  omnts/famnitica  rura ' 
Gallicaconfilia/fli  fedes  ubi  caftra  locanntt 
Accipitiac  uoluen  fccu  putat  omnia  mente. 
Altadiesmediumuixcoelicuafcraiaxem  - 

Cu  circufpiciens  dephend it  idonea  cafbis 
Tutacg /8C  a gallis  loca  magno  adeunda  labore . 

KK  ut 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Stare  anes  iubetratq;  aditus  inuaflt  8i  armat 
Hic  iter  ad  rege  tctauit:&  nemus  altum 
Indigena  fpodcntc  uix  compendia  tutae 
Nocfle  fubit  cum  lam  primo  uidet  omnia  fomno 
Coticuifle  polis  tenue  fpargentibus  ethra. 

Mox  dutfor  feu  fraude  uoles  incurrere  in  hofte 
Seu  dedodhis  iter  retflu  fallentibus  umbris 
Cccpit  in  incertu  longis  ambagibus  inter 
Inuia  luflra  fcraru<&  per  fpineta  uagari. 

Afpcra  fub  fenibus  phagis  fub  quercutus  altis: 
Vnde  cadunt  hederae  in  longos  fine  fronde  rudet  es. 
Cuqt  diu  loca  per  dubiis  incognita  gyris 
ErrafTenti  aurora  inter  frondena  fvlux 
Tetfta  param  illuxit. ncxffe  quocp  lucifer  altus 
Extenuans  ibafdenfi  cuftodia  faltus 
T alibus  orfa  fonis  ra  mouit  hamadryas  ora. 

Dux  Venetu  quo  perdis  itcrfucftigia  fifle. 

Hoc  nemus  umbrofum  uitx  mortalis  imago 
Multa  moucnt  animis  hominesrfed  nefciareru 
Luditureuentu  uanifqi  laboribus  atffa 
Mes  humana  omnes  operas  fine  numine  padit. 

V mitis  in  tencbris:&  mille  per  inuia  coecu 
Fertis  iter.  Ne  fide  tibime  fide  tuorum 
Coftliis  .dtuoram  aliquos  ambire  memento. 

Suo  maiora  fubit  milesdtfcrimina/tanto 
uminibus  debet  maiore  impedere  cultum. 

V idi  ego  te  ad  ripas  Tam  cu  fulmine  faxeo 
HaftilcexcufTucft/diuu  regina  mimftro 
Annuit,  ille  uolas  tradris  paulifpahabcnis 
Mouit  equumific  te  tanto  fubmouit  ab  k3u. 

Mille  inta  diuos aurata  in  nube  fedetem 
Vidi  illam  mucis  in  ueflibus  ore  nitente 
V irgincorquale  uidi  cu  ucnit  in  aftra 
Corpore  fundta  graui  uitx  mortalis  ab  umbris. 
Fledfc  ita  in  dcxtratrvnigrafqj  clabere  fyluas: 

Sic  ainillt  aute  nodhtmo  tempora  rore 
Humentes  SC  fantffa  animis  documenta  ferentes 
Sunt  in  caflra  nouo  fole  afccndcntc  rcuerli . 

Ergo  noua  ingredies  longaru  ambage  uiay 
Ad  Fociam  maturat  ita/quo  regia  caflra  , , 


• - A 


M sj 


LIBER.  Q^VARTVS.  ccc.lvi. 

Confcdere  loco.tandc  fub  moenibus  Arx 
Q uae  procul  apparens  fedet  alti  in  ucrtice  moris/ 
Citruadus  longis  crcpacori  an  fratdibus  A fchu 
Intrat:#  in  tuta  cadris  (latione  locatis 
Cu  paucis  reifta  ad  rege  fe  tramiteconfert. 

Nec  mora  iferrantes  .etenim  ducis  ante  futuros 
Noucrat  aduentus  meditas  fpcdlacula  foiti 
Grata  uiro  iubet  armari  caftra  omnia  :K  ire 
T urmatim  in  campos  qua  dux  uenturus:  At  ipfc 
In  regali  habitu  multo  fpedlabilisauro 
A ttf  Icui  fublimis  equo  angente  caterua 
Armatow  cquitu  placido  uenit  obuius  ore. 

Nam  animos  duas  ingentes'#  fortia  fatfla 
Noftro  acuo  maiora  illis  conformia  (aedis 
Q uando  heroes  erant  generati  a (anguine  diuum  • 


Fortunaqi  (imul  praxlara  incepta  (equentrm 
Audierat,  'uucneq;  animis  ardetibusibat 
Miraturusihabet  (limulos  gcncrofaq;  corda 
Allicit'#  magnas  mentes  trahit  inclyta  untus.  / 

Idem  amor  « paribus  caufis  ex  onus  agebat 
Tequoqidux-Fcrrantis  enim  laudata  muentus  ,1 

Ad  gei  idos  fuit  ufq;  (cythahad  In  tora  Gangtsi  / 

Herculis  ad  metas  irapidisubi  flutdibus  aequor 
Intrat:#  Europa libyxprocul  arca  ab ons . *, 

Q uicquid  amiclxi  Ixda:  duo  pignora  fratres 
Ille  eques  ifte  pedes  quondam  ualuifTc  feruntur/  I 

Solus  hicC#  tcflis  locuples  campania)longc  4 

Liuorabi(tcflislatium}pra;flannus  illis 
Exhibuit  naturam  hotnmu  tranfgre(Tus  K ane . 4 

Iam  prope  cogrcdi  miflifqt  ad  colla  laccnis  / 

Ofcula  mngentes  fletu  maduere  tepcnri : 

Tu  (ua  Rex  fixis  calcis  ucfligia  planns  , { 

Subditu:#  fari  inicntqffic  incipit  ore.  ■ i 

Maxime  Dux  ucnctu  tua  q,  licet  ora  tueri/  . \ 

Gratulorthoc  (badiis  dudu  Hagratibus  opto: 

Pracfemm  poftq  auditis  tuagloria  bellis  . [ 

Creuit:#ed  longe  totum  didufa  per  orbe.  1 ,P 

Vcrit q, tanu fuenmnbicau(a  laboris/  :o;‘  ( 

?d  mea  te  tantis  uexet  fonuna  pendis  / . \ 

ndor.At  tfte  labor  dulcis  tibiforfuan  olito.  t 
\ • 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Q uicquid  opum'qutcquid  regni  mihi  numina  coeli 
Contulerint  tcomunctibi  gcncriq?  futurum: 

Nec  m mus  i da  1 1 bt  pergas  defendere  regna: 

Q ua  mihisquandoquide  tibi  memieaqjoia  trado 
Tududor  pia  magnanimis  pcordiacuns 
Idus  aitttua  me  uirtuso  Aragonis  ingens 
Gloria  Fcrrantestibi  dedinattarma  uiruqt 
Accipe.in  his  tccu  pro  te  fudarc  pendis 
Suauc  mihnpcium  fatis  hoc  grande  atqj  fuperbu 
Parta  triumphato  felix  uidoria  gallo  . 

Q uod  mihi  pro  ucnetis  pro  te  quoqj  rege  ferendu 
Q uicquid  cnt/uitali  etiam  mihi  dulcius  aura. 

T u modo  fercunta  arquo  animotmauoniapofl^ 
Acccpituenttumprotcfaccr  arma  fenatus  ' 

Q ui  mare  clade  pmiricui  funt  latidima  tetris 
I mperia:  argenti  cui  tanta  opuletia  8i  auri' 

Cui  pinas  & fanda  fides;  defide  ucreri 
T ride  aliquid  .fi  galli  optant  noua  regna  iferantliv 
V t credi  uoluere  pnus/machomctica  ad  arua , 


Hxc hbidida gradu fledunt ucdigta lento.  . 

Iaqt  propinquabat  cadnsicu  incedere  longo 
Ordine  quadrupedes  centu.uiderefuperbis  . A 

Grcflibus  :&  pueris  dorfo  in  (idenbusalto  i 

Serica  ludebant  molles  per  ephippia  uenti. 
Continuere  gradus  paulu  de  tramite  in  agros 
Digredi  :&  uultu  dant  ad  fpcdacula  uerfo  jp-j  vili 

Mille  uin  hadatis  ut  eunt  in  plia  dextris  iUljIy}' 

Succedut  thorace  omnes  ardetccorufci.  i 

Mille  ferunt  pueri  galeas/K  mille  lugales 


V lx  cohibent  argre  dudisad  pedora  frenis  ^ tyr.- 
Et  triadeledi  pedites  ad  millia  terfo 
Pedora  fulgetes  ferro/Si  caput/atq;  lacertos.  ' \ 
Biniibantarquisfpaciisthadilia&cnlcs 
Armauins.toudeqt  arcus  pharetrafep  ferentes. 

Mille  Icuesequitesrparsed  armata  (agittis/  - 

Pars  genua  in  clypeos  dedes  pinnata  ferebat 
T eia  manu  atcadico  frontem  obfcurante  galero . 

Idi omnes  Rex  inquit  erunt  tibi  maximcdudof 
His  tibi  coniundis  uades  in  plia  cadns } 

Ipfe  tuum  comitabor  itertfeu  fcandere  muro* 


T 


, LIBER.  Q^VARTVS.  cccJyii. 

T empus  critrieu  collaris  decernere  lignis 
T u ditriator  eris  sbclli  ribi  fumma  potcflas. 

Sunt  ali*  nobis  ucnturaecx  urbe  latina 
Suppetiar:  Duas  infubru  auxiliaria  caflra. 
Hifpanisaiaroilesficredaedignum  cft 
Latus  equis  uento  genitis  fottiriima  bello 
Corpora  qui  domuit  Mauros  K bcthyca  regna 
Prarfto  adcrittficulum  littus  tetigere  carinat/ 

T alia  Rcxuanto  Durior  lanatus  honore 
Admiratur  cquostexaminat  arma/uirofqj. 

Cunta  probat. pugnandi  auidudeleriat  imago 
Martis:X  in  gallos  irio  cupit  agmine  ferri 
Ocyustut  quando  ad  metam  curfurus  in  ipfis 
Carccnbus  uix  acer  equus  frenatur  :K  arda 
Ante  tubam  icuibus  campu  tranfmittcrc  plantis 
Aure  micansattufqt  tremes  Si  lora  fatigans. 

Iamqi  reuatentes  politis  tentoria  menfis 
Lxtabundi  omnes  fubeuntrcoenafqi  frequentant 
Sub  ramis  & fronde  nouirfumantia  tollunt 
Exta  renidentes  nebulas  folicp  repugnant 
Facula'  Si  exoriens  ex  grandibus  umbra  cannis. 
Altilia  in  ccenas  ucniunt:ucnir  alTa  Coturnix. 

Nam  genus  hoc  auiumdu  fefupcrxquora  magnis 
Vere  refert  turmis  uolitansun  retia  feflum 
V ifa  caditxapiturqj  manu  peregrina  uolucris. 

It  leuis  arieon  fumans  Si  cornua  tolles 
Altius  in  menfas  :X  apaucnabula  paflus . 

It  capreae  genus  in  laqueos  de  cotibus  alris 
Eliciturialicnfcp  lugis  in  cornua  Dorcas: 

Ac  nemorum  prouentu onerant  couiuia  magno. 
Interea  dorius  maiorum  heroica  faria 
Manlius  ad  Regu  menfas  extollere  cantu 
Fulgentem  aurata  Cythara  tcfhidinc:&  arcu 
Ex  fclcphantepnor  dederat  quaedona  canenti 
Regia  ferrantes  thecis  educi  t eburnis . 

Cxfancs  homini  raris  aterrima  canis 
Pingiturtabraforutilans  toga  faica  uillo . 

Carmen  ab  in  figni  repaebat  origine  genris 
Gonzagx  antiquos  patres  a fanguinc  duces 
Caefareo : poftej  Romx  gamama  fumpfit 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

ImperiumiMemorat  ritulos:decora:arma:  tnuphos. 
Vt  Bonacoffaru  proceres  Lodouicusab  urbe 
R cgeritiK  pulfo  uidor  rcgnaucrit  hofte. 

Vt  patre  defundo  tenuit  noua  regna  Philippus 
Et  regi  lepidani  agros.  V t fradus  Obizon 
Ferrariae  princeps  uix  belli  cuafcrit  iram . 

Addebat  Guidonc  fatum  mauorte  fecundo 
Praecipites  agere  lnfubresipatauiq;  per  urbe 
Exclufis  Vcnctu  Carris  inferre  Leone. 

Vcronxq;  altis  fcalas  abradere  muris. 

T e quocp  ab  archatu  cui  nomina  prima  marino 
Tradidit  Auguflus  Cxfar'pcnctrafTc  canebat 
Mcenia  Lcgnacuratibus  quo  tendere  nulla 
Spes  erat<aducrfanteAtcfi  per  flumina  tradis. 
Adiungebat  un  V cnctos  Lodouicus  ad  amnem 
T artarcu  toto  ducibus  cum  milite  captis 
FudentiSi  ualidis  ponte  defenderit  armis. 

Et  tu  fraternum  cupiens  abfeondere  folcm 
Nube  tua/in  tanto  pars  carmine  magna  fuifti 
Carolc.naueluti  euntis  mortalibus  alto 
• Corpore  eras/fic  forti  animo  fic  robore  maior. 

Nec  tccu/quis  eflient  ea  florida  magnis 
Saecla  uins/aufusquifq  contendere  bello. 

Tu  nouus  Alcidesique  nulla  pericula  nulli 
Abflen-cre  metus  poterant. Infubria  fub  te 
Sforciadascotrarii  non  aduerfafiiiflet 
Fadio  :ru  potuit  fc  in  libertate  tueri. 

Etquosparua  folo  genuit  Noualara  Paluflri 
Jam  petrum  in  primis  meminitique  magnus  Achilles 
Non  ferat  armatu' tcrete  fcu  flringettt  hafta' 

Seu  gladiu. ‘tantae  uircs  in  corpore  tanto : 

Additur  8i  colles  equitas  Federicus  etrufeos 
Dux  belloidux  pace  bonus/quae  in  principe  fumacft 
Gloria/ut  Alfonfo  regi  comes  iuit  m arma. 

Manlius  haectccetu  faciente  filentia  toto. 

Lztior  auditis  maioru  laudibus  heros* 

Cn  fpa  auro  chlamide<qua  arcu  flumine  longo 
M intius  it  uano  florennbus  undicp  ripis» 

Marginc/SC  in  laeuo  filis  intexta  laceno 
Tununsarrcnti  trunco  infideris  imago/ 


t 


LIBER  QVARTVS.  cccJviu. 

C cclibis  indicium  thalamiiqua  confugis  orbx 
Mane  memor  primum  induerat  regalia  dona 
Pomgitnlle  humeros  gaudens  inuoluit  amidlu. 

Et  uarte  incaedens  dapis  imemor  omnia  circu 
Munus  it  oftentans  magno  conuiuia  fartu. 
Difcedut  tum  luce  dapcs:K  fidera  pidlam 
Ignibus  acthcrcis  uoluunt  furgenha  nexftem. 
Relligiofa  dies  oritur  facrata  Georgi 
Manibus:  ad  templu  properant  cu  R ege  t feruntep 
Accenfas  ad  facra  faccsrac  numina  placant 
Supplidbusdicrtis  patinacp  trientibus  implent. 

V enatum  Rex  ite  parat/properata  uoramur 
Prandia:pars  icntant.funt  qui  uenatica  tollant 
Retiaifuntquiuinclacanu  fettofa  lacertis 
Innodcntsraucocp  animent  caua  cornua  cantu. 
Lufitanaaliipatuis  hartiliarortns 
Longa  fcruntiaunto  alii  ucnabula  ferro. 

Lauatu  longe  atua  fonant  titerata  uocantum 
V ox  crebro  clamore  canes  in  nubila  tendit. 

Itur  in  antiquos  faltus/ubi  denfaferarum 
Lurtra  filent  tcatulis  peropaca  fagaabus  antra 
Immirtisthinc  grunit  apcr:fa<floqi  per  umbra 
Agmine/fpumantes  acuit  cu  dentibus  iras. 

Hinc  lupus  arredhs  fc  proripit  aunbusallinc 
Attonitum  Cetuus  tolli  tcaputiatqj  repente 
Damaat  1 epotu  q;  greges  per  deuia  cur  fu 
Praccipiti  nemus  omne  agitant,  clamoribus  Eccho 
Refpon  fura  uagis ' dum  multa  repercutit/  auget 
Murmura/cofundcns  uoccs  hominuqi  canuq;. 

Stat  circu  fyluas  equites  / praedacp  parati 
Expcdlantmec  iam  paritur  fua  lora  moloflus: 

Sparta  rapax  gemit  SL  latrat  dctradlat  habenas. 

Ecce  ingens  ruit  e fyluis  ac  fulminis  inrtar 
Fertur  apcr/quale  uidit  calydonia  quondam 
In  campis  meleagretuis.ad  fidera  clamor 
Tollitur.lt  longis  falcato  bellua  riclu 
Dennbusiigmtis  oculis  / dorfoqi  rccuruo 
Hi  fpida'8C  arretfhs  quafi  fen  t ibus  homda  fettis 
Dant  canibus  curfus  lequitcs  pcdnclqi  fcquuti 
In  cuneu  fefe  extendunt  fera  claufa  tumultu 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 
Multiplici  nunc  hac  rortro/nunc  dimicat  illae. 

Q ua  trucibus  nifhim  ciliis  porrexeriti  horte 
Submouct:in  tergu  latrantmcc  cominus  audent* 
Attretrtare  canesuu  R ex  calcaribus  urgens 
Q uadrupcdelibycuprxteruolat/atqiretrorfutn 
(T  antus  erat  magnx  uigor  atep  indurtna  meti) 
Coucrfa  fugienf  apri  caput  impetit  harta' 

Q ux  ualidx  impadto  fubiens  mucrone  cerebru 
Non  eft  uulfa  manu  :fed  fixa  tenacius  hxfit. 
Pondereq;  oblongo  caput  infleertete  fmiftru 
In  latus  it  conucrfus  aper.mox  tota  repente 
T urba  hominuqi  canucp  ruens  opprertit  inermem. 
Ecce  procul  ccruis  alit  fiigienribus  inftann 
Atej  aliis  equitum  dutrtism  retia  cogunt 
Ire  alta  infertis  damonbusatq;  canu  ui: 

Iaqt  duo  in  laqueos  lapfiiqui  comibus  altas 
Equabant  quercustfaltu  duo  in  aera  lari 
Tranfilicrcplagastplantifq;  fugacibus  arua 
Compiutiumbrafqt  itcruifyluamq?  fubintrant. 

T um  mifcrans  longo  turba  fudorc  madetetn 
Dux  cum  Regetubx  magno  clangore  uagantes 
Couocat  ad  fontem:media  qui  in  ualle  petenni 
Surgit  aquaigehdoq;  humcdfat  gramina  nuo 
Hic  bacho  grauis  cx  focia  cadus  atrtus  in  umbra' 
Conrtitcrat  imilTis  per  rofida  pafcua  bobus 
Coucniunt  omncs:8C  guttura  ficca  falemis 
Mollibus  irrorant  .cratercqi  funditus  haurtor 
Ad  nemora  atqj  feras  animo  exultante  recurrut. 
Plxbs  leporum  tepidis  excita  cubilibus  inter 
Mille  canes  male  tuia  pedu  leuitare  per  omne 
Fertur  agrum  :quos  in  pdamdimifla  fatigat 
Turba  fagax  :uolat  acer  Hylaxtuolat  ocyuscuro 
Arpalagus/refcrenfcp  luputoruoore  lyafca 
Et  tignnanotis  tergu  maculofa.Mclapus 
Aequiperans  candore  niucs/ueftigia  tantum  . 

Ima  niger  .-falco  lcuis  lilia  lumine  ferpens 
Sanguineo  mordax/ragonia  & Ifchia  regis 
Dclitix  nomen  patrixfomtamannx: 

Et  truculentus  Helox  cenare  leonibus  audens 
Innutneriqj  tuuntalu  fine  nominctuulgus 


LIBER.  Q^VARTVS.  ccc.Ivhh* 

Innocuum  damas  etiam  prxdantur:X  a dio 
Sxpius  in  gyra  curfu  du  prxtent  idos/ 

Tedit  in  illora  fauces  feraiplurimus  haftis 
Miles adeft  rpraedaqt  auidisde  faucibus  aufert; 

Nec  folii  hic  flrages  fcdpaflim  imefa  feraci 
Aedmir.K  totis  trtuiac  labor  ariluat  aruis: 

Dum  fubeunt  faltuc  faltudxtocj;  recedit 
Cu  fudore  dies  Afcli  uicina  tuentur 
Mcenia:&  hic  dudtor  magnae  cu  munere  pdae 
In  fua  caflra  redit  nemora  fpolia  ampla  reportas. 
Poflq  couerfo  coelo^  cardine  luxit 
Sacra  dies  Marco/dudtor  procubit  ad  aram 
Rite  dcuifupcrofcji  oranstmox  caflra  moucri 
In  monte  cui  magna  Ico  cognomina  fecit  ; 
Impcrat:armantur  fimuI.Si  tentoria  ucllut: 

Nec  dapis  obliti  fatagut.fimul  omnia  curant 
SoIIicimmagnoqi  lares  cu  murmure  murantt 
Itur  in  excelram  montis  longo  ordine  culmen; 

Arx  ubi  gal lora .Q  uac  mox  exterrita  portas 
Vitro  aperitrrccipitq?  duceifapicntibus  ufa 
Confilnsmam  hoflile  nihil  perpefla/remanfit 
IntcgraiK  a tanto  belli  difcnminc  rata . 

Hinc  igitur  motis  montana  per  inuia  caftris: 

Dum  properant  'aquilas  fudu  per  inane  uolantcs 
Q uot  fimul  irehominu  nemo  confpcxcrat  unquam 
Sufpiciunt:mirati  auium  fpcdlacula  fixo 
Luminci&acilio  dextris  pendcnubusialtc 
Obfcruant  quo  fe  inclinentiquo  tendere  pergant . 

Mae  ubi  caflratfupcr  gyros  duxere  frequentes/ 
Parthenopen  uerfus  celerem  uertere  uolaiu. 

Et  quaq  augurio  non  fit  mens  fidcrciDuctor 
Id  tamen  efl  felix  omen  ratus:  impcnuqi 
Parthenope agallisiam  tuncdifcederc  fatus. 

Madli  animis  tali  aufpiciogradiunrar:8C  cccc 
Prxfidium  uallata  potes  quod  milite  multo 
Munierantgalli/frondofoin  colle  fuperbum 
Vifa  fuperciliu  procul  ofientare  fonanti 
Ad  bellum  lituotcrebrifqi  tonitrua  bombis 
Aedere:3i  afpcdlu  pugna  intentare  minaci: 
Appropiant  muns  fcitun  an  moenia  reddant ; 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

An  ccttarcparent.Pubcs armata  repente 
Non  ucrborefponfaferens/fcd  acumine  ferri 
Erumpit  uerfis  findenti  cardine  ponisi 
Gallidtalicp  fimulaoto  fonat  undiq>  ccrlo/ 

FranciasK  audaci ucniunt  in  bella  tumultu . 

Prima  acies  certamen  inittfurit  appulus  atrox 
Andcgaucnfcodium  fpirans.Iam  pugna  rubenti 
Sanguine  inardefccns  homines  atcp  arma  cruentat.  , 
Interca  caflris  fibi  fucccdetibus  ingens 
Agmen  adert  fubeunt  pugnse/galluqt  trucidat 
Glandibus/cnfc  /haflis/arculcuibufqt  fagiuis/ 
Tuchaflam  ifxuirc  uides  ccrtame  Alexis 
V iribus  hcrculcis  uibrans  ante  agmina  pnmus 
Fulminat:»:  gallos  ingenti  turbine  uoluens' 

Fertur  ubi  denfas  acies  uidct.Ecccpcr  auras 
Sibilat  & longo  findes  mucrone  laccnu 
Hafla  fent/dextraqt  graui  telum  abflulit  ltflu. 

Moxqt  paru  retro  labes  ut  uulncrc  ferru 
Eduxit  Ixua  medios  uiolcntus  in  hofles 
R urfus  it  / acccptoq:  refert  pro  uulncrc  morte. 
Peemtuit  pugnx  Andcgauos:grcfTuq;  rctratflo 
In  portas  pedctcntim  abeunt  :&  hiantia  ualuis 
Moenia  daudetes  altis  pro  turribus  aflant.  ; 

Omnia  pro  gallis  pafluri extrcmaitcnaci 
Propofito/deuoti  omnes  in  fata  feruntur  Q 

More  faguntino. Nec  enim  fub  Aragoneuita 
His  populisodiofa  minus  q mortis  imago. 

Dux  pra:  flanti  animo  fretus  data  tepora  gaudet 
Inuadendi  altos  clypei  fub  tegmine  muros/ 

Q uod  nodu  cfl  expertus  opustproclamat  > S£  hoflcm 
T alibus  alloquitur  ditflisdta  fana  ferentem 
Cofilia'atqt  auiduuobis  pberc  falutem 
Sufcipitis  VallatcnfesfQux  infanta  uobis 
PCTfuafituospoffc  manus  cuadcrcquas  non 
Carolus  cuafit/captifq?  nouaria  gallisf 
Non  impune  ibunt  haec  tam  temerana  lanjo 
Coepta  animo:Fatu  uobis  opibusq;  rapinam 
Nuncio:K  his didas epulas init.Ocyus  omnes 
Expediut  craflrenfc  pcnu.mcnfisqj  remons 
Adduci  tormenta  lubet  tmagnofqj  molares 


LIBER  QVARTVS. 

Immitri:&  fcalas  fimul  alta  ad  moenia  uolui 
Parte  aliatduplicicp  hortes  inuadere  pugna . 
Accingunt  operi  pcditcstla  fulfura  fumant/ 
Ia  tonat  ingeti  ftrepitu  caua machina ' & lftis 
Oppida  reclamat  muristlongccp  remugit 
Aera  per  uacuu  fugies  fonustintonat  altis 
Montibus:5i  circupofitas  formidine  gentes 
Sauciat  exanguitmocrcnt  tnfti  omnia  ludtu: 


ccc 


•Ix. 


rm 


.-tT; 


: parattprohiBetcp  a moenibus  hortes  i 
Nec  tamen  hi  euntis  minus  arq?  fccuribus  inftat/ 
Scadetuqi  pmuntdypcospdlucqi  fecantcp/ 

Saxa  rotantarndifcp  pluunt  fcrucntibus  imbre 
Igne  uagu  Iiquido/curfim  fub  ahena  fluente 
1 ergoraiK  urete  flamis  fluuialibus  artus . 

Ipfc  animos  aliis  dudlor  fadurus  in  auras 
Euolat:8£  magnis  exturbat  uiribus  horte 
Ac  poritur  muris.uidet  intra  moenia  uulgus 
Sollicitu  trepidis  operis  incuberetat  itfhis 
Grandine  mifliliu  crebra  ucftigia  traxit 
Impiger  in  fcalasircdeunt  in  moenia  galli 
Scadentefcp  prfiut  fudibus  nuit  eccc  reuul  fus 
E gradibus  miles. Fracrtis  ccruicibus  hallant 
Mox  animas  aliittardari  uulnrie  & artus 
Colluxati  alii  dypcis  in  cartrdt  feruntur. 

Nec  tamen  cxeplo  moniti  minus  ire  laborant, 

Qum  potius  magis  audentes  iri  moenia  fefe  • 

Pronpiuntitecfh  fcutis  & callide  ahena . 

T ympana  dant  uires  /pletrtroq;  citata  uolanti 
Corda  acuuntiK  belligero  tuba  martia  cantu.  • ■ 
Nec  tamc  interca  cedant  tormeta  labantes 
Demoliri  arcis  muros  ,cu  tumbus  alta 
Maenia  tam  ruitura  tremut. exercitus  omnis  ;1"  ™R  * 
CogitunK  prsedadi  auiditdriatqt  fecuri 
Armati  acceleranttltcru  tonat  ecce  boant 
Machina  fatali  Kfubito  laxata  ruma 
Moenia  dant  nremuere alto foli mota fragotrt  : lr  ■ 
Nec  moraaurmatim  miles  quadirutapandut  ; 
Clauflrauia  fubeuntsFritfloudui  aggere  inudaris 

LL  ii 


• i 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Eridanusiquoticns  mucus  liquor  alpibus  altis 
LiquitunK  uirides  tumido  premit  xquore  ripas; 
Diripiendi  hofte  permifla  licentia  uulgoi 
Prxdandiqt  pa]am:Du<ftor  tu  protinus  omnes 
(Tanta  fuit  pietas  animis  prxftantibus)egit 
Collcdlasin  tepla  Nurustannosq?  minores 
T utari  conatus  opes  contcmpfitSi  aurum: 

Cactcra  confufi  rapuit  furor  omnia  marris . 

?uotquot  erant  illis  in  finibus  oppida  cafu 
onta  Vallatae  concordibus  omnia  uotis 
Mane  adiere  duce  feq;  & fua  moenia  dantes. 

Altera  non  regni  fcd  opum  uioletalibido 
Interca  exciuit  longis  certamina  rixis . 

Atcp  ifto  Iis  otta  modo.  Prope  daunia  regna 
Appulus  armentis  uinde  pafccntibus  oram 
Diues  ager  .dumeta  boues  florentia  tondent 
Vndiqj Tanigcnq;  greges  ballatibus  implent 
Silueflres  per  rura  cafasiSC  agreftia  fepta. 

Regibus  hinc  aes  grande  folet  collare  quotams 
Annua  qux  flores  qui  ucifligalia  curant . 

T uc  igi  tur  geminis  cogcfla  pecunia  ab  annis 
VtrofcR  ingentis  fpc  (olli  citante  peculi 
Immefum  ccrtame  erat  gallifcp  ualifcp. 

Pro  uariis  tande  qftoru  aflcdlibus  anceps 
Lis  fortita  moduxcflit  pars  una  laiinis: 

Altera  pars  gallis.confumpta  pecunia  pace 
FeattSCexhauflo  filuit  difeordia  fifco: 

Pofl  igi  tur  paucis  bella  hic  patrata  diebus»  ; 

Maius  opus  motura  fimul  duo  caflra  coadlo 
Milite  Nucenicoheunttuenere  Palude 
Rura  cauis  humcfta  locis:ubi  moenibus  altis 
Nome  inundantes  capos  fecere  lacunx. 

Hic grauedifcrimen famis  atq;  pericula  pafli 
Int  cltina  iacent  animisdemamea  primu 
AgminaiSC  annona  non  apparente  cadebant 
Corda  uirum:Dux  uultu  alacer  qux  pauca  fuperfunt 
In  loculis  alimenta  fuis  concifa  uintim 
Diflnbuitriibi  nil  feruans  :pro  milite  oportet 
Ieiunare  Ducc:Verbifcp  infirma  luuare 
Pecora  magnaninus.Et  qui  tormenta  uchcbant 


LIBER  QVARTVS.  «da. 

Caedi  in  frufta  boues & equos  ad  plauftraiugari 
Imperat  :ipfe  inflat  lanns/ac  uifccra  partit. 

Sic  fedata  famestSi  aquis  ubi  mille  natabant 
In  praeda  ranay  hydri  fitis  arrida  potu 
HauhtrSC  interca  notfte  polus  induitatram. 

Altera  lux  adcrat/cu  plaurtra  ferentia  fruges 
A bcncucntanis  fama  cfl  onerata  colonis 
Aducntarctmanu  dutftor  comitatus  equeflti 
Obuius  it/ui<flumqj  uehes  ad  regia  tendit 
LiminatK  ingenti  replet  caftra  oia  plaufu. 

Pofl  epulas  fugies  maladcftdis  ocia  uitac 
In  lcuibus  gradies  armis  eu  milite  iuflo 
Circucquitat  collcstfcd  nec  tuga  proxima  tantu 
Cotetus  Iuflrallctuagtscrronbus  omne 
(Sic  fortuna  tulit  ratione  potetior  ) oram 
Circuitstcnipccafu  fupcraflitit  alta. 

Circellu  tu  fonc  cauif  in  uallibus  acres 
Mane  graui  SC  ualida  belgx  obfidionc  premebant . 
T ollctefq)  oculos  ut  con  Ipexcre  micantes 
Aere  uirosinitidifq;  procul  mucronibus  haflas 
Ire  fupcr.fylua  fruticu'mora  nulla  citato 
Eflerati  inftdias  fc  proripuere  tumultu. 

Non  aliter  qcu  dcnfo  grege  confita  nuper 
Scroinanmantcscapoinlcdcrc  palubest 
Si  uideant  magno  uoluere  iouis  ire  uolatu 
Extcplo  allaK  facio  flridorc  natantes 
Agrefle  pnccelfa  faunt  in  tcCla  rapinam. 

Ctrccllo  fic  parta  falus.Fedcncia  tannus 
Doctus  BC  ipfc  pati  duru  fub  marte  labore 
Progenies -.frater  V cnctum  Duos  ante  relicftus 
In  patna  magno  acccnfus  Ferrantis  amore 
Afluit  hic  /ualtdacp  moucs  in  bella  cohotte  * . 

Acre  fuo  conduda  auxit  Ferratica  caftra: 

Rex  igitur  Iuuenis  monas  pietate  cohorte 
Cu  Duce  mirificis  affecit  honoribustipfum 
Naq;  inter  proceres  rnflit  confiflcre  primos : 

Ipfa cohors  inter  primas  illata  cohoncs. 

Omnia  lapailim  Regis  mandata  fubibant 
OppidaiGonragxquacuqt  aidita  fuiflent 
Nomina  terrori  dutflor  fuit  undiqj  tanto. 

L L ii* 


\ 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Franget!  plarbs  aufa  nimisma  cadra  uidcntcs 
Proxima  in  infanuuerfi cxarfere furorem. 

Sic  illis  metem  Deus  abfhjlitampia  quando 
Progenies  raro  diuu  rcminifcnur  aras. 

Ergo  elati  animis  & q>  uicina  fcicbant 
Agmina  gallortrrtiunitacp  milite  & armis 
MoeniaiK  in  multos  frugu  plena  horrea  menfcsi 
Q uaerenti  pace  ne  uelint  an  bella < protcruo 
Rcfpondcre  Duci  ingcnioifegallica  nuncj 
Foedera  fradurosincc  Aragonis  arma  ucrcri. 

Et  fimul  his  diidis  ad  propugnacula  gallus 
Protulit  ora  fcroxjportifcji  patentibus  inges  , 

Turba  equuu  pcdnucp  ruit  ;dc  turribus  altis 
Miflilibus  pugnare  orfi  curuantur  ahenos 
Frenaturi  arcus  8C  tela  tripcnnia  mittunt. 

Hic  poftq  flagrante  diu  certamine  Dudtor 
Stare  hodem  uidit  nec  cxdcrc/compit  hada 
Et  FcrTantc  uiru  frudra  reuocantc  cucurnt 
In  mcdios-.dextruqj  graui  pmit  agmine  cornu. 

Sentit  onus  ualido  caedens  lorica  lacerto  / 

Et  perfofla  uia  mucroni  in  ui fcera  pandit: 

Si  qua  ferut  idlu  ferro  dcfenfa  fideli 
Pecora  uertit  humi  gallostatqi  inguina  pullat 
Lancca:8i  ingenti  drages  cumulatur  acerno. 

Hic  tua  phoeoe  animis  praedans  & robore uirtus 
Enituit  multis  lam  pride exercita  bellis. 

Na  licet  in  mediis  ubi  confcrtidima  tela 
Hodibus  in  fultans  gallor  petererc  fagittis 
Vndicp/cu  pluerent  in  te  crepitantibus  armis 
Spicula : tu  grandi  nihilominus  agmina  Ronca 
Stemis:8i  ad  portas  turbam  pmisipfa  furenti 
Liminaiam  fubiensaufu  rufi  midadediflct 
Homfonu  fubito lapfu cataradla  fragore: 

Hoc  abiit  cumartc  dies  lux  altera  bcmj 
Exoritur  crudele  magis  uifura  locantur 
Sub  Iucc  mole  ingenti  tormeta  Icuatis 
Oribus  in  murosiK  qua  opportuna  ruina 
V ifa  uia  cd  fauces  uenuntna  acccnfa  boatu 
Machina  territremo  longe  lntonatiufqj  heanos 
It  fonqs  ad  fluidus;  Adnx  fuper  a;quora  tranht . 


£ 


LIBER  QVARTVS  ccc.lkm 

Duuomi  t haec  onus  /illacapit  tuacat  ifta  uaporem 
Gutture  fulfiireucxhallans  /poflpulucris  hauftum 
Mox  filici  immefo  grade admotura  palatura. 

V ulgus  inops  lucrandi  auidu  tctoria  arcu 
R egia  quo  proceres  couentu  in  prandia  magno 
CuV  cnetura  dudorc  ieratwttuftctit  alte 
V ocifcrans  fimul  atqj  rogans  obfcffa  rapinae 
Ferro  igni  uul  fis  etia  radicibus  arcis 
Mcenia  concedi  tpoftq  contenere  Regem 
T a duris  Fragctu  atrox  ceruicibus  aulum . 

T u Duds  SC  proccru  fato  pcrmifTa  rapina  efli 
A ferro  feruatihominesiK  ab  igne  penates. 
Omnibus  cxteplo  uulgata  licentia  caftris 
Gaudia  lctiaaq;  ciet  tparat  arma  fatellcs: 

Foedera  de  fpoliis  ineunt  tpraaJaq?  fututae 
Ia  mercantur  opesdatafcp  in  cote  fecures 
Pars  fubigitrpars  roboreos  imittef  truncos 
Nititur  SC  duro  cacfam  de  ftipite  comum 
Eflfraclura  trabes  tabulafqj  Si  ahenca  dauftra: 

V incla  parant  aln  gazae  lnftrumenta  ferendae: 
Saccoruqt  finus  onera  ad  uedanda  capaces 
Expcd  lunticurantur  cquittcntona  iufta 
Sub  diuo  in  fulcris  epulanda  coquuntur  acernis 
V i fccra:Si  in  uctubus  fudant  uerfata  columis 
Frufta  fuu  fettofa/  modo  hac'modo  euntibus  illae 
Ignibus  utuento  fpirante  impellitur  ardor. 

Sperares  ditan  omnes  epuIantur^C  altis 
Aunbus  expedant  muros  audire  tuentes . 

Nec  mora conuul fis  paries  copagibus  altum 
Inclinat  caputtac  longe  falicntc  ruina 
Labitur  in  praeceps  :SC  propugnacula  SC  arma 
Et  defenfor  aquis  fundo  fallentibus  alueu 
Ingetem foflaru  aequant/ac moenia  pandunt. 
Exteplo auditus  late  fragor:  arma  rcpulfis 
Compiunt  mcnfisiSC  qua  uia  fada  uolates 
Fauabus  in  primis  conanrc  obfiftcre  gallu 
S trage  graui  urgentes  fupcripfa  cadaucra  curfu 
Praetereunt  rapido  tfufiqi  per  omnia  teda 
Si  qui  forte  fuos  aufint  feruare  penates 
Periodiuntipnmoqj  laccmin  limine  cxfl 


i>A 

sD 

Ini 


rA 


juCI 
TOiO 
(oM 
?IuV 
' a 8 
y iiO 
:>lV 
ona!J 


u\ 

»1 A 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL 

Antiquilariudnhmiferabilc  uifu. 

Q Uas  in  opus  tulcrantaliud  manus  alta  fccuies 
Tollit  in  aducrfosthominucp  in  cade  cruentat,. 

Vtqj  fero  nullus  marti  modus/omnia  nedu 
Tetftatfed  infantu  tenera  6C  incunabula  fldipfa* 
Infamum  matres  8C  ladtca  pccftora  paiTim 
Dilaniantetanta  in  tniferos  eft  fadla  potcftas 
A fupcrisDiti:fic  funt  laxata  Megerae 
Lora:&  in  imanes  populos  ita  facuit  Erinnys»  . i 
TifiphonciAlcdoq!  ferens  per  compita  lutftu 
Omnia  cetulcis  auras  lambenbus  hydris.^ 

Proxima  gallow  tanto  in  difcnmine  nullu 
Caftra  fuis  ferre  auxiliu  rata  dedecus  inges 

Acribus  infrcmuereanimisiSC  publice  ad  arma 

Clamatueftemuntur  cquiithoractbus  armos 
Infcrtantilcuiq?  comas  in  caflidc  claudunt 
Solliciti  clangente  tuba.de  ualltbus  altum 
Eft  iter  in  montem  .Q  uo  cu  uencrc  nigrantes 
Profpiciunt  toto  nebulas  fc  uolucrcolympot 
Et  magna  in  coela  uolucres  incendia  flamas 
T edcrcsNauuIgus  praeda  implacabile  rapta 
Non  ualuit  cohibere  iras 'quin  mitteret  ignes 
In  uacuos  contra  imperiu  regale  penates. 
Notalucscgitgallosdifcedcreab  armis. 

Ditati  Frangat  opibus  <iam  caftra  fcquutur 
Celtica  collatis  autdus  cofiigac  fignts 
T erga  premit  Ducftoreturbifq;  fugacibus  inflat 
Acrius  irritans  ucrbistacuulncrc  pane 
Nonucj  cxtrcma.Paftore  in  pafcuadicas 
J.etu  urgere  pccussdurocp  agitare  flagello. 

Illi  aute  ejej  numcrocp  SC  umbus  aequent 
Aufontosianimo  tamc  aegrotante  minores 
Proripiutfefe  trepidi  .Q  uo  gallica  prodent 
Caftra  loco  cernant  Itali  .duo  caftra  putares 
Vnaehofde fontes cadcquocp flumina  potat. 

Q uofadtudu  forte  fimul  ucniflct  aquatum 
Miles utcrq; graui  ad  fluuiu furgete  tumultu/ 

Vt  R oaon  praeftans  armis  BC  flore  iuucntx 
Cofpicuus  V enctuqj  Dua  chanftimus  tntet 
Rixandu  grauitcriaculo  peteretur  acuto. 


.bxil 

xni.I 

otT 

:liV 


a/nsliV 
j)  tflinl 
tngl 


e:  e hui 

udaj 


u U. 


LIBER  QVARTVS.  «cjxm. 

Hinc  fubitoexortus  per  caftra  hoffalia  tumor 
AccepifTe  duce  fubtcr  praecordia  uulnus 
Exitialc.tubis  furgit  clangentibus  ingens 
Plaufusapud  gallosiac  fi  uiltanafulis 
Parta  Italis/ fora  extremo  celebranda  triumpho. 

Per  caflclla  eriam  gallus  quibus  imperati  ignes 
Notfhimi  fecae  fideifamamcp  fequuta  cft 
Credulitas  tfirmant  populos  ac  fraude  labates  « 

Hic  puer  eneas  ducis  armiga  ante  iuuenta 
Iam  luucnis  -nondu  rigidis  exercitus  armif 
Et  iam  marte  potens  animis  fuperantibus  anos 
Egrcgiu  facinus  romanacp  ilicedignu 
A edidit  Si  longo  nucj  delebile  ab  euo . 

Sandta  bonis  tantum  poflunt  influxibus  aftra 
Namqj  uidcns  gallu  atroce  que  credere  poiTis 
Ora  tuens  truculeta  Si  mebra  i mania  magnum 
AmphttrioniadeRoaoni  inflare  cruento 
Aenus  haftilitdudtocp  in  uulnera  conto 
Ire  iteru/difpar  fubiit  pro  ciue  ducllu.  • 

Et  fubito  infultu  galli  femur  impulit  hafta 
Vi  tanta  ut  credas  Enarxuinbusadtam  •, 

Iliaci/  Romx  imperio  genus  unde  fuperbu . 

Ille  in  terga  ruens  campo  divenditur  amplo 
Cu  ftrepitu  armoru  ttcntatqj  attollere  in  auras 
Et  caput/&  grandes  humeros  Si  peiftora  ahena. 

A t puer  armipotens  nitente  furgere  conto 
Vcrberat:&  tandefubcuntcpcr  inguina  ferro 
Saepius  indignante  anima  fub  tartara  mifit 
Fcrrantcs  Rex  uidit  opusiuidcrc  latini 
Mirabundi  oes.ncc  adhuc  uuflona  magno 
Tanta  fateft animo. fubitagminadcnia  uirotu 
Intrepidusdurocj  premit  certamine  gallos 
Hanc  merito  ob  caufam  men  fa  dignatus  ab  ipfis 
Et  rege  Si  drio  grandes  accepi  t honoru 
Pnmiciastpraxoxq;  tulit  bona  premia  uirtus/ 

Q ua:  feruantur  adhuc. qua:  fuccrcuere  per  omne 
Progenie  snacp  afeendes  genus  omne  fuoru 
Extulit  in  tenero  uis  admirabilis  acuo 
Notde  fugam  galli  inuadunt  .Italiqi  fcqucntes  't 

A tergo  mcumountlefualdi  impromda  turba 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL, 

Dum  gallos  fcruare  parat'fe  opponere  fumptis 
Aufa  armis  ItaloCNa  gens  ea  martia  pugna 
Dotrta  manu  potius  iaculis  attnta  uctucp 
Q ua  rartns)tcmcre  audendo  fata  afpera  fen  fit. 
Nacplrrupcntcsitalidccardinc  portas 
Oppofitis  uoluunt  humcris:&  aperta  fatclles 
Moenia  turmatim  magnis  clamoribus  intrans 
Saruit  in  audaces  primutmox  claufa  fecuri 
Hortia  demoliri  otfusteirta  ola  rapris 
Incedit  fpoliisieclccdc  uallibus  imis . 

Ia  clapfi  du  feruet  opus  mauortis  in  alto 
Vertice  per  capos  armis  fplcndcntibus  ibant; 
Gallica  fatale  lcfualdi  Andreta  ruinam 
Mete  putans  trepida  noirtu  du  proxima  uoluit 
S idera  parrhafio  curtos  lycaonius  axi 1 
Correptis  quae  auferre poteft'  a limincpulfis 
Moenia  dcicruit  portis/uacuofqi  penates. 

Et  ncmorucondcnfa  petes  umbracula  falni 
In  medio  latuit  fubter  caua  lurtra  feraru  i 
Du  pneila  aerumnis  ac  tcmpcftaribus  ora 
Libera  fuautoa;  fuis habitanda  colonis . 

V t uidcrc  locos  itali  & dcfertarecend 
T cirta  fuga  hofpitio  fubcuntincxrtec^  per  illam 
Portedere  domos:  At  mane  filenribus  umbris 
N curtis  adhuc  (iter  inuadunt  uertigia  grertu 
Gallica  fcirtantcs  paulu  pratgrcfla  citato. 

Du  caderet  iam  fera  dies  maioribus  umbris 
Gallicus  in  magni ueHies  latirtima  fylu® 

Septa  gradu  fixit  pofitis  exercitus  armis . 

Coti  nuo  fopiti  ignes  in  canabc  tairtum 
Sulfuns  cuigilant  :folnfqj  arrentibus  auirta 
Flama  rapit  truncos:K  iam  nemusomne  corufcat . 
Indulgere  parant  genio: pars  rtipite  longo 
V ifccra  cruda  focis  uerfant. pars  obruit  undis  : 

Et  rapido  appefi  faliunt  ardore  lebetes. 

Pars  heftcrna  trahut  loculificalefairtaqj  rurfum 
Frufta  boum  pruna  clictutccrereqt  tenentef 
Inuadut  auidif  prargrad  ia  d cubui  orta : 

Parf  mferuit  cquif  .Et  ia  noua  luna  cadebat 
Hcfpcno  uicma  fmo ; cu  nunctus  ore 


r.  i7 
liftA 
i:  il/l 

r.nl 

*D 

toni 

,t02' 

fbtT 

IcT 


LBER.  QVARTVS.  «fc&flfc 
Affuit  attonito  iurans  Gonragia  cartra 
Afforc  iam  magnoq?  uia  properare  tumultu  > 

V t morem  duas  effe  faant.Dimiffa  repente 
Cura  dapumnumeta  onerant  laribusq;  rcuulfis 
Muti  abiuntteerna  ante  focos  femeffa  rcfcdir. 

V ix  ierant  eu  Dux  fubiens  lucu  'acripit  auras 
Nare  ren  id  entes  :can  ibu  fqi  per  omne  foiutis 
Mox  ncmus^explorandi  affiis  nouus  ille  repete 
Corda  ducis  fubiit)  noefiem  fcrutatur:S£  intrans 
Greflibus  in  fyluam  tacitis  lucere  filentcs 
Ignibus  afpcxit  per  notffc  exilibus  umbras  : 

Nec  latrare  canes  ufqua  miratus  ad  ignes 
TeditiSCinfpcdis  epulis  intclligit  hoffe 
E capto  fugiffe  Iocoidapibufqi  repertis 
Jnfcdiffccane.fubitoneforte  latentes 
7 edat  in  infidiasriuffit  fubfiftcrccaftra. 

Et  circu  miffiscxploraroribus  omne 
Luffrat  agrumtbelgas  ubi  longius  iffe  Relatui 
Atffuri  notffem  in  fyluis  u effigia  fiffunt. 

Attulerat  maias  furges  Aurora  calendas. 

Et  Zephyro  nemus  omne  dabat  fpirante  fufurros 
V ndiqj  fomnifcros.Philomena  (ilctiadudu 
Ruperat  exerces  trcmulocaua  guttura  catu. 

T ympana  laluuiqi  (onantauba  martia  lentos 
Increpat  :inua(deuiaidum  lucifer  albo  u; 

lam  (ublimis  equo  pluir  m noua  gramina  rore. 

Ibat  lnccffu  modulantes  carminalongo 
Lxtx  acies  patria:  memores/ubi  mane  reuerfo 
Figere  mos  uindcs  ramos  ad  limina  maio . 

T ota  fuit  ucnus  illa  dicsifolcnia  diuis 
Exhibituradinat  bellu  modo  (aera  duobus. 

Et  iam  molle  lugum  paffintflorentcgenifta 
T ranfgreffi  uiderc  lacus»  H grande  uircti 
Margine frondofis  fubcollibus  amphitheatrum 
Claudere  pratatfuifqj  undas  applaudere  ripis . 
Illicoprofpctfhincmoru  Ixtatus  amoeno 
Hic  politis  hic  Dudorait  date  prandia  men(is. 

Et  celebrate  animis  luce  melioribus  alma . 

Nec  non  Ferrantes  animo  tranquillus  8C  ore 
O comites  noffns  lux  tffaparctibus  inquit 


■jA 


- lA. 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Lartior  illuxit  fcmperdeponite  curas: 

Atcp  caput  mccu  tenera  dreundate  quercu. 

Hi  patrii  mores:maio  quicuqi  recenti 
Fronde  caretdiquidis  fas  fit  perfundere  lymphis 
Sic  ait:K  quema  fronte  circuligat  umbra. 

Sic  alii  fecere  duces  cxepla  fcquuti 
Rcgia/fic  miles^uiruitqi  exercitus  omnis 
Fronde  Iouis  fubitoiuiridiqt  fub  arbore  prandent. 
Du  genio  indulgent  /T ubiccn  fine  fronde  uirenti 
V t cui  bacchus  erat  potior  5 Iupiter  autor/ 

Aftitit  ante  duce  largo  exhilaratus  hiacho 
Multa  iocans'comiqi  tenes  fermone  fedetes. 

Mox  puer  a teneris  genitor  que  mtferat  annis 
In  graue  Martis  opus  uerfuto  callibus  afiu 
Clam  magno  cratere  lacu  capinatq;  loquenus 
In  caput  euerfa  longe  fugit  ocyus  unda. 

Soluitur  in  rifus  omnis  chorus.omnia  laudant 
T acfhim  opportune  couiuiatT  erritus  imbre 
T a largoita  improuifo  quafi  tradlus  ab  alto 
Occano  attonitus  tubicen  fufpirat  anhellis 
Faucibus:  SC  rauco  nimbos  cxfibilat  ore. 

Finicrant/cu  dux  tolles  uocecp  oculofcp 
Ex  renullauiri  nobis  mora  /tollite  menfas 
Inquit:8C  his  dicitis  ingentes  ellcuat  armos. 

Ac  lubet  inflari  lituos  & tympana  plecfh'  A 

Et  folito  turmas  ire  ordinc:fufcitat  omnes 
Mania  uox  animosipcdes  ipfe  per  omnia  caflra 
Scfe  infen  longo  enfe  trahens  per  gramina  fulcu. 
Atcp  ferotade  infiliensquatitarma  fuperbo. 
Appulacapano  tellus  ubi  lunguuragny 
Eft  locus  Attellacrctinenscogminaprifcsc: 

Siuc  Attella  uaus:nam  fors  mutata  locorum 
Pnfca  nouisdeditiK  prifds  noua  nomina  terris. 

V rbs  in  colle  fedet  ualidis  circudata  muris/ 

Ciue  frequens /pecoiy  loeuplex 'glebae  ubere  diues. 
Huc  ubi  multiuagis  celtas  erronbus  aeffos 
Sors  tulitMmportuna  odiis  difeordia  furges 
Implicuit  grauibusifirmarc  uolenbus  illis 
Longius  his  proferre  gradus.Du  incerta  trahuntur 
Confilia/Si  diucrfo  agitant  certamina  fenfui 


LIBER.  Q.VARTVS.  cccJxy. 

Ecce  ingens  equitum  pelagus  pcditucp  refufo 
Agmine  arcu  dant  elautas  in  moenibus  hoftcs. 

Et  prius  excel fum  montis  tenuere  cacumen  / 

Vndc  patet  tota  liber  profpetrtus  in  urbe. 

Mox  imis  fedcre  loas/ubi  frugis  SC  undx 
CopurSC  acccflus  brcuiori  ad  pabulacurfu. 

Hic  igitur  pofitis  ubi  iam  tentoria  caftris 
Suntdcfixa'dapcs  ineunt  coenafcp  frequentant 
Inclufirtc  horte  laeti  aandcq?  uagandi 
Inuemflcmodu  curamcp  a moenibus  unis 
Attcllx  pendere  omne /belli  atq;  laboru. 

Tu  ucteris  fccu  recolesdifcrimina  pugnae 
Fcrrantcs  ita  uoce  refcrt.Clarirtime  duclor 
Et  tu  lanc  animo  tantum  mihi  fanguinc  quantu 
Iuntrte  Duci/quondahis  campis  certamine  magno 
Fudit  auus  Ianne  andcgauumtqut' rege  Renato 
Progenitus  fibi  deberi  regna  irta  ferebat. 

Sedmiru  quonam  patrto  multo  ante  fuirtet 


npa 

clades  monrtrata  uolucru 
annales  tcrtantur:8C  ipie 


Illa  grauis  pugna: 

Prodigi  istnoftriai  

Sic  fohtus  narrare  pater/troiana  per  arua 


Q ua  fuit  huc  nobis  nuper  uia  'dicitur  act 
Calligarte  auiu  turmis  in  bella  uolantu. 

Et  pnus  a miluis  q?  rortro  atq;  ungue  rccuruo 
Praeualeant  /captetq;  alis  maioribus  auras/ 
Profligata  ferunt  coruoru  ingetia  cartra. 

Sed  paucis  poft  / bella  iterum  renouata  diebus: 
Atq;  uttunq;  genus  uolucru  quafi  foedere  fatrto 
Concurrirtc  ferunt  ta  atrociter  ut  loca  partitu 
Omnia  cadis  odor  toto  inccrtaucnt  anno. 
Plumae  lpfac  rapiente  noto  ucncre  per  auras 
V fcj  fuper  pelagi  fludhtsutriufcp  tanantes  t 
V fqj  fuper  lanum:ncc  adhuc  obliuia  tepus 
Fecit/adhucfuperant/quitulubrcgc  merentes 
Alituuuiderepnus/port  bella  uiroru . 

Et  tande  coruis  miluos  uiirtoribus  irte 
Pnecipitcs  laceris  alis  ac  tergore  uul  fo . 

T alia  Rcxtgallos  eadem  fortuna  fcquctur 

Ianus  ait  .laccns  alis  ac  tergore  uulfo 

Ite  opus  / his  bellis  fi  quos  fupererte  futuru  eft. 

MM 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL* 
LIBER  Q_VIN  TVS 

N T ERE  A Diui  impiu  qb?  orbis/ab  alto 
i Aethere  luminfc?  regna  ad  mortalia  uerfis 

Profpiciuthoinu  curas  ftudiaiatcp  labores 
Affidue  in  peius  rucreiac  utrtutc  fugata 
A (Ira  fequi :«  quaq  ualcat  ccelcftia  contra 
Fata  rclutftari/faris  tn  omnia  ferri. 

Tepore  naq;  illo  fataconfuctudine  untus 
Ante  gubernatrix  hominu  turbata  protcruts 
Moribus  c terris  tn  olympi  afccndcrat  arcem 
Atqutantl  fuperis  opus  eft  uirtutc <per  orbes 
Sola  uagabatur  nuc  martis  in  abftdc  fuma 
Nuc  in  folc  fedesioculofq?  in  culmina  mundi 
Attolles  fcelcru  legit  inter  ftdera  caufas. 

Atqt  ftbi  aducrfoscceloru  intelligit  ignes. 

Coucniunt  igiturifummoqt  in  marte  fedetes 
V irtute  medio  filb  iuflcrc  fenatu . 

Et  quo  terrigenis  eat  errabunda  rclitftis 
Q uamturalla  prius  mores  caufata  nefandos 
Vcftru  inquit  dum  tranfit  hyems  hxc  tanta  maloru» 
Du  pergant  fxuire  poli  /curare  labantes 
Rcshominu.noftrx  non  eft  opis  ignea  contra 
Aftra  relutftari.  Vos  qui  fubl ime  teneris 
Impcnuicoclo  opprcilas  defendite  tetras. 

Petftorc  du  tacito  diui  rcfponfa  uolutant/ 

Concilii  pars  magna  faert  Dionyfius  ora 
Soluit  :K  affandi  fuperos  exordia  fecit. 

Acthcrct  ciues  poftq  mortalia  V inus 
Petftora  deferuit  mec  funt  qui  mete  ferant 
In  comunc  bonu  / fcd  agit  fua  queqt  libido 
Italiam  pacare  opuscfttatqt  impta  bella 
Q^ux  aledtotqux  tifiphone^qux  dira  Megera 
Incedcrc/extTa  aufonios  depellere  fines. 

Na  cuthraicii  furias  odiuqt  tyrani 
Intueortnoftris  aliquid  cmdcle  futuru 
Auguron  atcp  graue  Romx  impedere  ruina. 

Ille  fuo  med itans  hxc  opportuna  furori 
Bella  fore'  ad  prxda  curuos  ia  porrigit  ungues. 

Na  ueluti  fi  quido  canes  tn  mutua  furgant 


LIBER  qvimvs.  cccJxyi. 

Belladupo  in  caulas  pcrmida  licentia  maior/ 

Sic  cu  dira  mouct  proceres  difcordia  pandit 
Hofli  itcrinpopulostincudoditaq;  regna 
Pode  rapi  odedens  fopita  refufdtat  arma. 

Nuper  apud  ueteres  thcbas'du  regna  reuifo 
Attica  phocaicofcp  laresinaualiauidi 
Aulidis  .audiuiuoccsiut  fingula  nodem 
Confilia/acccdi  thraccm  famonrmde  fubiui 
Bofphoron  imperii  fedem  regifq;  fuperbi 
Limina. Coflatur  magno  molimine  bellui 
Bellum  ingens  italis  /hcuiformabilciK  atrox. 

Sed  nefcituradhuc.Trcmct  Adnamagnu»K  omnes 
T ynheni  ac  lygurcsrrumor  eu  ucnent  alto 
Millia  tot  labi  • terris  tot  millia  ferri. 

His  igitur  ne  fit  tantis  uia  aperta  periclis 
Manius  idc  furor  cohibcndus:8ialta  petomne 
Italia  pax  cd  odiis  reuocandafcpultis. 

Ne  tamc  id  fatdu  lcuc  fit(dudia  armula  cerno) 

Res  pifana  faci  t.  feruare  uolcntibus  urbe 
Promidamcp  fide  ucnctis/infubnbus  autc 
R e uencta  augeri  tanta  «urbe  ferentibus  argre 
H inc  iterii  act  arma  furor  fic  fidera  uoluut: 

Sic  hominis  mete  feret  inconfulta  libido . 
Acrumnofa  inopi  fpoliis  opulenta  fuo^i' 

Nec  bello  nec  pace  ualcnstdu  fidere  fingit 
Coclitibusifidit  furtis  auro  aiqt  rapinis . 

Conandu  cd  oestcp  fi  no  podumus  oes 
FIcidcre/primores  fal  tc/qui  robore  pollent: 

Vt  fua  feruandi  dudio  in  comunc  laborent. 
ProptercaCK  fi  qua  cd  melior  fcntcntia/cxdo) 
Iungcrc  mens  Gallo  V enctutucnctoq?  tenente 
Vluma  Pannoniu  nodriconfiniaregni . 

Hxc  uia.Q  ui  gallis  nue  imperat  idius  autor 
T urbinis  in  aneres  eat:&  prxdantior  alter 
Sceptra  feratimelior  bello/ maturior  acuo» 

Matre  italusxui  regna  pater  decernit  olymoi. 

Hic  Venetum  Dudlorquinuc  pmit  oppida  bello 
AppularK  Attclla  magna  obfidionc  fatigati 
Dux  comunis  cricpol  Uj  dificccrit  omnes 
Rclliquias  huius  nati  fine  numine  bcllii 

n MMii 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Autfhis  ope  imperii  duplicis  noua  bella  mouebit 
Magnanimi  compos  uoti:quod  uoluerat  alta 
Mente  diu  fecum'magnis  dum  uitibus  acquu 
Ambit  onus  V irtus  curam  indignata  minore. 

Finierat  Cu  mox  fandi  data  copia  Marco 
Atq;  aitrO  magni  patres  cuftodiamudt 
Q uos  tangit comunebonu  /meminidencccdc  cft 
Adiduu  nobis  bellu  cu  duc  profundo: 

Q ui  quanta  impenu  Chndi  impietate  laboret 
No  abolere  quideffcit  enim  fibi  tanta  negari) 

Sed  ucxarc/putet  qui  regna  otomanica  lui  liant . 
Cernite  terraru  quota  pars/hcuidcdccus  ingey 
Eximenfaolim  nobis  ditione  fuperfit. 

Aphrica  totaruit.citra  fola  torrida  cancri 
Aethiopes  segt*  fuperant  .Afiarica  longe 
Terra  patens  obi  ita  deu  .pars  magna  recedit 
Iamdudu  Europae. ponti  omnia  littora/  thraccs' 
Graeciaqj  .adnacis  T urcoru  in  finibus  Aulon. 

Et  mfi  res  uenetu  tot  tempe flatibus  atdas 
Ipfe  rcgamiiam  appoemnus  qui  diuidit  omne 
Italia/ (cithici  ferret  lugadura  tyranni. 

Nuc  furor  alpinos  apices  ingredus  ad  altu 
Perftreperet  Rhodanu  ac  Rhcnu.Romana  fagutum 
Curia  migradet  toto  pene  exui  ab  orbe. 

Difcitc  quanta  ipfis  qui  fe  prxdare  fatentur 
Ingenio' cd  italis  dcmcntiadittora  circu 
Oppida  barbarico  qux  prima  adeunda  tumultu' 
Pauperibus  cadunt  dnis'qui  fponte  ruentes 
Nec  muros  farcire  ualent/ncc  cingere  fodis , 

Ida  potentatus  fueranricui  miles  Si  arma 
Plunmaiad  arcendos  primisa  finibushodes 
Sed  magis  expolitos  aditus  & aperta  relinqui 
Claudra  uolunt  cj  quis  tanta  ditione  potitus 
Crcfcat:3£  inuidiam  cuius  face  petdora  flagrant' 
lura  uocanricomune  bonu  non  prinapis  ip(a  cd 
Vnlitasfueru  populnqui  principe  maior. 

Incomunc  bonu  regis  regnare  ttyranni 
In  comune  malu.quod  fi  mihi  forfitan  unq 
Maicdas  id  uedra  linat /quo  tuta  quiefeat 
Italia:  Si  Chridircs  publica/liuonsoratn 


'V 


ctc.lxvt/. 


LIBER.  Q^VTNTVS. 

Adriaci  tufcicp  maris  fub  certa  (enatus 
Inrafcram  V cneti. Na  ficquafi  moenibus  alas 
Italia:  obdudbs  populos  tutabor  ab  omni 
Barbarico  m fultu  :placidaqj  in  pace  foucbo. 

Nue  igitur  quonia  bcllo^t  inccdia  Pluto 
Protrahit  in  longumirefcp  encruat  SC  arma 
Aufonix/turctfq;  uia  facit  artibus  ifhs' 

Omnia  ut  expedia  paucis/Diony  fia  laudo 
Cofilia/SC  pxc/K  ferdus eu  rege  futuro. 

Talibus  auditiscomotafcdiliadiuum 
Aflcnfcre.Icucs  quibus  cft  ea  cura<mininri 
Mille  modis(ut  mos  illis)mandata  faccflunt . 
Oflficiu  de  pace  priustper  gallica  mittunt 
Corda  graucs  curastmcmorant  in  regna  rcuerfum 
Depofito  bellandi  animo caflnftp  folutis 
T otu  ire  in  uanas  uencres  SC  in  ocia  rege. 

Sic  fegnes  animos  ac  diflidenna  corda 
Reddentes  fpcrareuctanttformidinc  hebefeut 
Ingenia  in  fomnis  cemut  fua  pracdia/SC omnes 
Delinas  patnx  uxorcs  charofcp  penates. 

Et  fibi  porredlis  tenera  arridere  lacertis 
Progcnietblandifcp  iocis  alludere  patri . 
Detcftantur  opus  mams  tbella  impia  danant. 
Sermone  de  pace  ineunt  rame  ignea  paulum 
Corda  mouet.tetare  armis  fi  confona  famx 
T a celebri  uirtuf  mantoi  pnncipis/audct. 

Prx flantes  animis  ac  uinbus  agmine  ab  omni 
Dcligttiac  tacitos  ima  ad  uefhgia  montis 
Poft  cliuu  refidere  lubcns  ipfe  impiger  alto 
Fenur  equotSC  turma  graditur  flipatus  equcftri 
Per  iuga  fumma  fuga  fimulans.Gonzagius  heros 
Cui  nihil  ignotum  nil  formidabile  fraudem 
Percipiens  pofitis  inquit  nos  callidus  hofhs 
Eliat  infidus.fi  fraude  retundere  fraude 
Pace  Iicet/ncc  bella  uctant.in  uallibusimis 
Infidix  fub  colle  latent. fic  mente  uolutans 


Forte  uelit'cu  fcdeprehefum  intclliga  hofhs . 
Ianc  fuit  tuus  lfte  labor  Mue  ptouida  uittus 

MM  hi 


Colligit  SC  per  nota  uisc  diuorna  turma 
Prarmittittqux  claudat  iterifi  tederc  ad  urbe 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

RcxitiKcuctu  fors  crt  dignata  fccudo. 

T urina  alia  dupl ice  numcroiuertigia  circu 
Collis  ad  infidias  greflu  impat  ire  citato 
Dux  facfh  fismundus  erat  cui  felfina  pugnax 
Patria'&  in  rebus  fama  inculpata  gerendis. 

Ipfe  uolans  leuibus  Paulu  puertitur  armis: 
Confertifqi  horte  manibus  pmit  :ille  ubi  uidit 
In  duce  mauortis  uultucp  ammucp  furente/ 

Horruit  cxtcplo.piguitqj  ardetius  adlu: 

Profcquitur  tame  inccptu:pugnatqj  rclabes 
Ac  fimulans  uinci'K  du  ducere  cogitat  horte 
Ducitur  in  Iaqueos:&  lam  fub  colle  phalages 
Cogrertx  magno  infidias  clamore  fugabant . 

Duq;  ferut  curtus  ad  moenia  iprotinus  armis 
Effulfit  nitidis  lam  fugietibus  agme 
Oppofitu.Rifit  DucftoriPauluqj  fatigat 
Acrius:cx  uotoqj  uidcns  procedere  pugna 
Fulminat  exclamas  uertra  crt  uuftonaiforu' 

T eia  manu  comites  impclliteimtfimus  horte 
Ta  cautu  in  laqucos:opulcntx  accingit®  pdx. 

T u demii  agnofccns  fc  pulfum  in  retia  paulus 
Hxfit  mentis  inops.rcfonat  tuba/tympana  clamat. 
V ndiqt  mars  crudele  fremitsmors  undiq?  elautis 
Inrtat  .Si  xquonbus  fimilcs  quibus  ingruit  illinc 
Aphricus hinc  boreasmoduglomcrat  in unu 
Inter  fe  aucrfidcd  cu  fperare  lalutc 
No  finitur  lam  rara  acies  fua  porrigit  arma. 

V t feruare  animas  coteti  in  umcula  tedut. 

Sic  paulus  demu  expertus  quo  bella  gubernet 
Ordine  Francifcus  quo  turbine  mifceat  arma 
Cu  tandcclufum  penitus  tccomperifacrem 
Pulfat  equu  dongoqj  uolas  f>cr  dcuia  curtu 
It  lepori  (imilis:qui  circu  pdia  portej 
Multa  ambage  canes  cgifccrtaminetande 
Liberabit  uolueriper  rura  patentia  faltu. 

Milite  captiuo  fpolnsqi  recentibus  audh 
Mintiadx  rcdcutiSi  dudlor  in  agmine  primo 
Ibat  cxdc  madcnsKpulucre  pallidus  atro. 

F errantes  miratus  opus  fubltmc  trophxu 
Coguat.VImiiseiat  mediis  amplitlima  capis 


LIBER  QVINTVS.  ccc.fxyiii, 
Fronde  comans  dcnfa  leuiu  domus  alrauolucru . 
Huic  iubet  abradi  ramos:&  opaca  theatri 
Indar  humi  trabibus  fixis  umbracula  texi : 

Ac  mincu  implume  /poliis  hofhlibus  armas 
Vndiqj  fufpcndit  chiamydes  faga  ferica  & enfes. 
Atqj  pharetratos  arcus  /thoracas  ahenos 
Et  fcuta  8d  galeas  accepto  fole  micantes ' 

Concaua  nodans  pendent  humeralia  loris 
Squamofxcp  manus  cubiriqj  /&  ferrea  crura » 

T ympana  eu  pletfhissK  fttpitc  titia  eburno* 

Argento  cui  labra  nitent  /pars  ultima  in  auru 
Definit  imiflo  nodofa  foramina  uitro. 

Ac  magnis  epigrfma  notis  in  robore  fixum. 
Francilco  V cnetu  Dutffori  infigne  trophxu. 
ManeCdeo  ad  fuperos  nam  lux  ea  facra  reuerfo) 
Accendunt  ftrutfhs  ad  tfuncu  altanbus  ignes  s 
Orgiaqj  alnflono  celebrant  folenia  cantu . 

Mox  lautx  de  more  dapes. po (i  prandia  ludi . 

Fcfta  dies  pofirisdu  tran figit  ocia  curisi 
Fama  uenit  contra  gallos  dcfccderc  ab  alris 
Alpibus  infubtum  in  capos  eu  exfare  grandes 
Teutonas. 8C  Genua  prirhu /mox  tendere  Pifas. 
Ducp  ea  per  uulgus  ferput/ut  fuma  redundet 
Gaudia  Iampetrus  foboles  Gonragia  bello 
Inclyta/K  ufurpans  rubicundi  infigniacancri 
Nicolcos  duo  belligeri  mauortis  alumni/ 
Suppctixducis  infubru  /crepitantibus  armis 
Caftra  intrant  forma  egregii  8£  florente  luueta 
Cofpicuiiatq!  animis  in  bcllu  ardentibus  ambo . 
Lxticia  ingeti  dudior  eu  rege  coadhs 
Obuiat  agminibus  /mifTifqt  ad  colla  laccnis 
Ofculadat  .abiguntqjxflum  fpumatelixo. 

Iaqj  dies  tota  in  ludis  8£  plaufibus  adla 
Labitur.accedutiigncs  ilxtifqt  tubaiy 
Canbusin  multa  ducut  folenia  no<dem . 

Occiderat  nouies/nouicfcp  rcdiucrat  ardor 
Solis  :&  explicitisturfum  mantilibus  aras 
Inflernut  SC  facra  nouat. altaria  circu 
Stantpcercscu  Rege  pio:  feruatur  in  armis 
Relligio  quantuatma  finunt  .lux  illa  dictum 


'A 

O 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL* 

Maxima  qui  docuit  linguas . promi fcua  turba 
Corda  rnbus  digitis  ferit  atep  fonantia  labra. 

Fumat  arabs  odorrartifici  clamore  faccrdos 
Pangii>&  alterno  rcfpondct  tibia  cantu. 

Nucius  interca  properas  regeq;  duceqp 
Admonet  hifpanas  faluo  dudate  cohortes 
Affore  ab  extremo  occani  qui  continet  orbe 
Aequore  dclatassfacro  ia  rite  perado 
Coccineas  armis  chlamydes  auriq?  nitorem 
Adnciut  belli  & pacis  fplcndorc  micantes. 

Sic  culti  tolluntur  equis  /magnoqr  coadi 
Agmine  fufcipiunt  medios  rcgeqi  duceqj 
Ac  fociis  liti  occummt.iam  hinnitibus  aura 
Ia  clangore  procul  rcfonant.ia  pulucrcccrlu 
Stat  piccoiuulm  ia  congrediuntur  amico . 

Hifpani  aufonios  Itali  mirantur  iberos . 

Armoru  genus  atq;  habituimoreq?  equitandi. 
Hcfpcnis  capita  obnubut  uclamina  torto 
Linea  coplcx  u cobufta  umbrantia  fronte. 

Fufea  uiris  facies  8£  prona  in  pedora'  nigris 
Crinibus  affcdisuicini  fidere  cancri . 

Et  ferale  fonanshafhli  buccitja  longo. 

Nec  cauai  ut  aufoniisifcd  pleno  lancea  conto . 
Cxtera  pcrfimilcs  noftris.gcns  dura  labore 
Belligero  ilongis  du  bcthyca  regna  fub  armis 
Vcdicatiatqr  dece  mauros  ucnetibus  annis 
Finibus  Europi  Iibycos  depellit  ad  agros. 

Gallus  ab  excclfis  fpcculas  hic  oia  muns 
Non  al  iter  languet  q prccipitatus  in  altas 
Du  fcquif’  pdam  foueas  lupustigerin  atro 
Cateere  dcfpcrans<fata  impendetia  fempet 
Cogitat  :8C  longa  cruciatur  imagine  mortis. 

Hic  animaduertens  princeps  borbonius  alto 
Dux  animo  que  Rex  abiens  prcfcccrat  armisi 
Alloquitur  proceres  ad  fe  incondaue  uocatos. 

O comites  quibus  efl  cura  res  gallica  mecu 
Indice  non  opus  cft/que  fint  habitura  uideris 
Bella  modu.licct  hinc  oculis  hoftilia  caftra 
Omnia  mctiriiquantu  fuperamur  ab  illis 
Ccrnitiss  Annoni  quantu  cognofcrtis.urbcs 


liber  qvimvs.  «jx» 

Ac  populos  circupofitos  nutare/  fideqt 
Foriuna  ut  uentis  flutfhis  ac  nubila  feni 
Sci  mus  .X  auxiliis  quantu  profecit  Arago. 

Q ua  procul  a nobis  opis  eft  genus  omne,  coa/fh 
Ia  fumus  amifTo  pace  perquirere  regno. 

Qui  nifi  fit  concefTa/famc  ferrucp  necefTecfl 
Omniaq;  hic  extremapati  demuq;  fubire 
Suppliciu'crudo  quodcuqi  uidcbitur  hofti. 

Ni  deus  ex  alto  terras  curaret  olympo 
Forfitan  ifla  foret  nobis  fortuna  fereda 
Aegriusiltaliaxpopus  fuccubercgallos.' 

At  quia  ccelitibus  quoru  fcntcnria  nunq 
Non  pia/fic  uifum/nautas  imitemur  atroci' 

T urbine  dcprchcnfostuitx  quibus  unica  reflat 
Optio.nuc  animas  fat  fit  fubduccre  fato. 

Iadura  hanc  lucro  ullo  alias  fortuna  rependet . 
Q_uoad  niti  concefTum  armis  ac  uinbus/omnes 
Egimus  ut  decuit  fortes  :nuc  addita  poflq 

V is  rebus  tam  magna  italis  > ac  tanta  fequta  efl 
Difparitas/Rcgc  Italia  fugicnte/quid  ultra 

T ctadu/nifi  ne  aufoniis  moriamur  in  aruisf 
Itala  fcquanico  ia  pride  fanguine  tellus 
T ota  madet  rnullx  noflris  fine  caedibus  urbes. 
NuIIusager.Rhodaniplorantaudita  fiioru 
Fara  lares,  foluitq;  graui  fcgalhaludlu . 

Isdcmuiut  ueteres  moru  docuere  magifhi/ 

V ir  fapiens'qui  fc  ad  cafus  accomodat  omnes. 

Nec  pudor  eft.uinci  a regis  uidtoribus.Ipfc 
Dux  ucnctuCncc  iam  res  diflimulandaip  orbem 
Fama  abiitoqui  nos  tanto  pmit  agmine/  fudit 
Galloy  rcge.  Atqj  italis  eiecit  ab  oris . 

Nos  quoq;  moenibus  his  claufit.fi  folus  abeffet/ 
Forfitan  in  reliquos  aliquid  fperarercli<fhim. 

■Solus  hic  ut  uires'animos  ita  frangi  t .8C  aufert 
Spes  uetcrcsiprohibetqj  nouas.fi  depfensunu 
Huc  italis/ucluti  fradhs  mucronibus  haflx : 

Cxtcra  plxbs  imbellis  ent:8d  inutilis  armis. 

Excitat  hic  refidcs  anitnostatcn  omnibus  igne 
Aduat.Ignaui  appellant  fine  lege  furentem; 

Ac  temere  audcte.liceat  mihi  uera  fateri; 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Solus  hic  aufoniis  gallos  aucrtit  ab  oris. 

SpeCtatum  ucncrc  aliiiGonragius  heros 
Pugnatu  .fatis cft  aliis  <j>  inertia  pofht 
Abfeondi  uirtutu  aliquo  uelaminc.  foitis 
Nomina  no  curant.  Virtus  prudetia  (uma  eft 
Ommbus.hoc  innata  Italis  focordiaamiCtu 
Vtitur.his  falfo  titulis  fe  ignauia  ueftit. 

Nec  quia  nos  mihi  iunCta  thoro  germana  iugali 
Fecem  affincs/bcllis  durantibus  auftm 
Mitius  aCturu  quicqtfperare:  fidcqj 
Defraudare  .fides  homini  lauduq;  cupido 
Q ualis  erat  qui  terrae  orbe  domuere  lattnis . 

St  fedare  iras  igitur  fi  flectere  mente 
Nuimur'  atq;  uiru  nobis  placarc-fatedu 
Ingenue  uidtos.  Animu  conccfla  mouebit . 
Glona.Etaddendu  eft  folife  credere  gallos 
Fidere  foli  ipfutanto  oblectatus  honore 
Exuet  ut  pofita  mare  tepeftatc'furorcm. 

Et  quantu  oppreffit  bclloicu  bella  manebant  t 
T atu  pace  feret  cu  pax  erit  orta 1 fauore . 

T alia  fuadcntis  confcnfu  Gallia  magno 
DiCta  probanttpacifcp  legunt  qui  foedera  faxint 
Extcpio.atq;  ualis  fuerant  qui  figna  fequuti 
Gallica  re  'nec  enim  intereant  affatibus)oem 
Protinus  exponuntalli  cofulta  fatentes 
Opportuna  fauct  cecptistpaceq)  fccudant. 

Ergo  datis  prius  obfidibusine  forte  morandi 
Harc  cometa  forentidu  rex  SC  gallia  mittant 
Suppctias'cautoueniunt  in  foedera ntu. 

Foedera  funtgallu  incolumem  dilcederc  regno 
Aequoreum  per  itcncaflclla  relinquere  SC  urbes. 
Reftitucs  igitur  feflam  Borbomus  urbem 
Liminaq;  infiflens  cu  tam  difcedcret  tipfura 
T alibus  alloquitur  V iClore  heroa  loquelis. 

O geris  Francifce  Decus  Gonzaga  latinae 
Gallo^t  ter  uiCtoraue.Te  marria  Parma 
Ac  T arrefe  folu.Tc  capta  Nouana  dudu 
Praedicat.  Attcllx  modo  tcrciaglonauiCtx 
Accipe  quicquid  erat  fpciSd  muniminis  intra 
Italia  Gallistrcgnum  ubi  reddimus  omne. 


LIBER.  QVINTVS.  cccJxx. 

Ponimus  hic  dtuis  alTumptaneganti  bus  arma . 
Poflq  fata  uolut  uitdosdifcedere  gallos 
Pro  generis  fplendore  tui  'pro  grandibus  aulis 
Atqj  animiuirtute  quibusgenusomne  latinu 
Iudicc  me  fupcrasithalami  pro  foedere  fandli 
Q uo  tua  mi  coniundta  fororCpia  numina  teflor  ) 
Gratulor  haec  opus  clle  tuae  fadla  inclyta  dextrae. 
PergeiK  ut  aaati  ucniens  adiungitur  aetas 
Nente  diu  lachcfi i fic  laudibus  adiicc  laudes.  . 
Sed  caue  ne  aduerfis  rebus  frangarc'fercndo . 
Inuidia  cuius  rabidos  tua  glona  morfus 
Scnfura  efl/uinces.neu  decipiare/  memeto  . 

Fortunae  ingeniu  longe  mutabile. noftris 
Caftbus  id  coflarc  uiaes.  V eru  id  quoq;  danis 
Q uod  nolim  'cxpencrc  tuisifi  uita  fuperftes. 
Proptcrcaconfuefcepati.munimcn  habeto 
Id  ualidutquo  forte  omne  fuperabis  acerba. 

Haec  tibi  (cunequea  melius  ^documenta  relinquo 
Munere  pro  magno.patrios  intrare  penates 
Si  nos  Fata  dabut/quod  mitia  Numina  faxint) 
Fortunae  mihi  quicquid  erit/totaq;  putabo 
Hanc  tibi  me  debere  anima.fi  forfitan  ante 
Q_ua  repeta  arucrnosCquod  mens  praefaga  uidctut 
Diuinare)die  extremu  me  claudere  Diui 
Prxfliterint/ rcru  teneat  te  cura  mcaru 
Natoiy  in  primis  ac  coniueistindue  mete 
Patns/8Caffc<5lu.Clara  folabcre  nofiro 
Occafuaegtota.fcnfus  fi  manibus  i (iis 
Dulcibus  officiis  manes  folaberc  nofiros. 

T alia  Gilbcnus  lachrymis  memorabat  abortis. 

Cui  rcfponfa  pio  princeps  ita  reddidit  ore. 

Parce  precor  lachrymis  Gilbcrie  foronei  Duiflor 
Maxime  Galloyineu  fis  ubi  functis  augur.  ^ 
Principio  reru  ut  memorant  i ac  credere  dignu  e(b 
Foitunaiuitxcpgcnusinumcruqi  dieru 
Fecit  SC  imprcffit  euntis  animatibus  autor 
Q_uae  fare  ac  mutare  nefas.ideoqj  luuctus 
Sxpc  feneifhite  prxuertitur  .atqj  fepulchru 
Pnma  fubittNcc  primus  obit  'qui  pnmus  ad  auras 
Protulit  os.fati  8 C uitx  moderator  olympus , 


nib&fl 


-lumoat 

r.biolS 


/ 


IbyC 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Hedor  erat  iuuenisigenitor  Iongcuus'  K annis 
Cemuusnllc  tamen  fato  coniundior  ifte 
V ix  tande  cuerfa  fubrit  fua  funera  T roia. 

Nec  moercrc  dccct/cj,  res  tibi  credita  iniquo 
Clauditur  cucntu  ncmocft/fcu  gallica  regna 
Seu  romana  petas  'qui  rem  cum  noucnt/aufit 
T e damnarciuel  hoc  fatuiucl  regius  enor 
Regis  enim  uicio  metis  fuga  fada  irepente 
Cu  regnu  tanta  hoc  animi  Icuitatc  reliquit. 

Q d decus  hoc  illuftrc  datum  mihi  tanta  gerenti 
Bella  per  state  primam  grataris  ihabcnda 
Grat  ia:SC  id  forfan  dicendu  ex  requoq;  factui 
Eflc  tuarna  cu  noftros  fonuna  fecundat  i 
Nos  quoq;  con  fortes  lucluti  cum  rcdius  auris 
Aut  oculus  ualctiuulitas  per  cunta  redundat 
Mebra  fluensitotofq:  affines  inigat  artus . 

Q u.x  feruanda  mones  eadem  pater  ante  monebat' 
Du  tenera  & tantis  no  du  formabilis  stas 
Moribus  accipio  :atqi  memor  feruanda  tenebo. 

St  placet  Aufomis  mccu  confiflcre  tcrnsi 
Sut  mihi  paruaquide  ucru  fatis  ampla  duobus 
Rcgna:mane:quxcutnqj  dabit  fonuna  feremus 
V nanimes  mccu  atq;  meis  cu  fratribus  suum 
T ucp  foror®  nahes  tranquilla  in  pace  quietu. 

His  didis  Gilbcnus  iter  fecat  agmine  magnoi 
Q_ua  tynhena  fonans  defeendit  in  squora  farnus. 
Dux  fua  caftra  petens  regis  tentona  lstus 
I ngrcd  i turicclcbran  tqj  alacri  conuiuiaplaufu, 

Duq?  uacit  epulis)  muat  enumerare  magiffros 
Militis  uetercyquos  illi  proxima  fsclo 
Bracius.  T epora  protulerant:  Peru  fini  ingentia  Bracri 
Fada  rcccnfenturscuius  ( fi  credere  dignueft  ) 

Fama  cft  antiqua  dicta  a Carthagine  gente . 

Carolusa  Additur  8i  fobolcs  Veneris  exercita  bellis 
tnontonc  Carolus  Alcide  animis  acuinbus  alter. 

T u quoqi  cui  faaunt  infigne  Cydonia  mala 
Sforcia  Sphorcia.-X  a Phorco  genus  accipisiaddita  prifeu 
Littera  reddiderat  paulatim  ignobile  nomen. 

Sed  uinus  rcdiuiua  ucru  fplcndefccrc  longe 
FcciuSdstcms  radiauit  lumine  fatnx. 


X 


LIBER.  QVfNTVS.  cccJxxi. 

Sphorciadas  hic  belligeros  infubre  tenentes 
Impcnufli  fuperi  refiaetia  ad  xquons  undam 
Maenia  Pifaun'gcnuit.tandeqj  fubalto 
Gurgite  tot  fatfisinfignem  grandibus  urabrtl 
Liquit  & in  tems  nunquam  delebile  nome. 

Nicolaus  Addut  Nicoleu  Pici  genus  acre  latini: 
pidninus  Et  formidata  bellis  flagrantibus  olim 
Jacob’’  P i Sub  Fcrrante  alio  campana  per  oppida  prole, 
eminus  T ota  uolubilibus  refonant  conuiuia  linguis 

Siimiid?  T e Sifmondc  ferox  te  Crcmaniola  magifbum 
malatefla  M iltctae  infigne  belli  ftratagemata  dodtum . f 

Crcmani  T c quoqj  ncfcio  cur  tris  Banholcmce  ferente 
ola  Indypcotcftcs  antiqua:  infignia  gentis/ 

Barihole'  Materiam  nfus.ncctc  Mcllata  relinquunt 
tne9coIeo  Incelebrem. ucflras  referunt  in  fidera  laudes. 

Cata  Me  VosftatuisCitacanafides Kflrcnua  bello 
lata.  Dextera  pofcebat)decorauir  cqueftnbus  ambos 

Pnncipu  Cura  facri  nunt^mcmoiy  oblita  fenatus. 

GoragaR;  Comcmoran  t Cion  raga  tuum  gcnusiundc  uirotu 
propricta  Inclyta  procellit  foboIes/fl£  quattuor  illis 
tes  Propna  dona  ferut  proceri  corpons  alta 
Ora  giganteas  uircs/hcroica  corda  / 

I*P'  Iit  fenis  eloquium  linguaq;  potentem. 

T alianus  Te  P aliane  canuntuc  Cctpilon  arcibus  atrox 
Furi.  Exadiuiqui  caftra  fugas/  qui  mcenia  frangis . 

Cctpilon  Et  Lippucui  I oppus  erat  cognomen  .SC  ipfum 
l.ippus  Fortunatu  armis  /accomugc/Sphorciadaiy 
toppus.  Francifcu  fupremum  apicem  .proleq?  cruentam 
Francifc?  Q ua  rapuit  magnis  Iuuene  mors  inuidiatebus. 
Sforcia  Aduciut  infigne  ons  fpledore  Robcrmm 
Galeas  Stirpe  feuenna  genitu  :qui  farpius  omne 
Sforcia.  Terruit  Italia bcllo.Gcrmanica  regna  ^ 

Robertuf  Nifortunauirunimisauerlatadcdiflet 
fcucnnas  Intentu  ta  infclice/ia  tota  tumultu 

Prcflcratattonito/iubitifcp  inuolucrat  armis. 

Finis  erat.Cu  dux  uenctu  quid  fabla  filemus 
Monfcltrx  tadaradomusfdomus  inclyta  tantis 
Fcdcricus  I lluflrata  uins  Fcdcnco  ut  theilala  olympo 
mofcltruf  Altius  erigitur  tellus/SC  mxthcra  tendit. 

Cur  Malctcflaw  ftirpe  fraudamus  honore 

N N 


. nlusu 
etinadiT 


nzr$ 

■ eutt 
J mrjV 
uti 

•urji^.T 

fataun 


1 


>> 


Robertus 

malatefla 


Getilis. 

Tibenus 

brandolii 

rus 

Vcrmigc 

nx 

Tadcus 

marchcl? 


f 


r 


\ 

TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL- 

Perpetuo  fcur  prartercunt  intadfa  R oberri 

Bella  per  etrufeos/K  quae  pcrufma  per  arua 

Cu  genitore  meo  geffit  focialitus  armis  • 

Et  quando  obfeffoso  rexCncc  enim  tibi  debet 
Gloria  X excellens  uirtusgrauts  cc^quintcs  .1 

A patris  Alfonfi  defendit  atroabus  armis. 

Illius  huc  ucniens  du  uaricana  fubintro 
Tepla/fepulturauiditinuidiq!  fepuho 
Fama  eff  gentile  bello  forteq?  ubertu 

Vcrmigcnafqt  omnis  uahiiflencreqttadarujti 

Efle  fatum  uctcn. tum  Rex  Francifcc  tuoiu 
Immortale  decus  patrumeqt  teporis'  huius  ' 

Laudis  egctincqjucn turis  reticebitur  annis. 
ImmotuosFrancifcusau  Rex  magne  parentes 
Cu  de  laude  uiram  fermomemorare  ncceffc  eft 

Antealios.Sed  Cymba  brcuis  male  nauigat  inges 


Aequor .flCaltiloquo  dignacfl  laus  illa  cothutno.  ■ 

IlluRrcs  du  mcnfa  uiros  heroica  laudati  i ; i 

Lux  cu  fole  cades  notfle  uehinatq;  filetcs 
Per  fecura  hofhs  mittit  tentoria  fomnos . . . . i ;i  i 

Aurorarefcrcntcdieia  lucifer  ardes.  , • . 

Onus  erat  .Cu  Rex  infomnis  catcnusialtam 

Soluitur  in  rcquie.Mox  illi  fomnia  morphcuS 

Fatidicis  apent  formisiK  imagine  mira.  ua 

V i fus  in  cxccl  Ium  montis  tranlire  cacumen 

T ramite  difficili  dreu  perq?  afpcra  (axa  c.o 

Sapius  inflexo.T  ande  fublimia  poffq 

Culrninaconfcendit/Iongoslateqt  patetes  , 

Ingreditur cipossubi  lux  fine fole  fine affnst  ai 

Et  fine  cunentis  rapidi  curuaminc  coeli.  i..: 

Lux  inqua/non  qu.ua dies  mortalibus  ono 
Sole  micat1  ucru  dedes  llluffrior  .omni  . i ■ ■ : 

Noiffecarcnsaeternatoculisbladiffimus  ardor.  i 


It  circufpiciens  uiridana  gramine  prata 
Florigero/ raracp  comantes  arbore  fyluas. 
Pontifices:  fcd  poma  micant  ceu  ftderatfrondes 
A urcae.K  argenti  bgnu  fulgore  corufcans . 
Humana:  ex  ramis  uoces  in  dulda  flexx 
Carmina  furgcbant.magni  precoma  patris 
Carmina  erant  dulci  metem  rapienua  Hama . 


LIBER  QVINTVS.  cccJxxfl. 

Incaluit  famfto  igne  animus : ftudiocp  uidcndt 
A cccl erat  grcfTu  m :&  cupido  legit omntauifu. 

Ecce  procul  feptis  rutilat  domus  alta  rotundis 
Ignea, SC  ardeti  circuucftita  pyropo. 

Culmen  inacccflum  cftoculis^bfcodituraurai 
Tafublimcmeat.ualuis  adamantina  eburnis 


Porta  patens  angufto  aditu  -uix  penna  paucis. 
Sufpiciens  omni  humano  molimine  teplu 
Maius  anhcllabat  fubeundi  ardore,  locuqj 
Perluftrandiomneidu  ftas  fufpiria  ducit/ 

Sponie  fua  patuere  fores :8d  heous  odorem 
Fluxit  agens  uaporambrofiu.quo  uita  repente 
Inftaurata  nihil  retinet  quod  morte  obolcndueft. 
Imrat  Ixticia  fpirans  .dctetfta  patefeit 
T ota  domus  fubiro  :atq?  ornatu  intrinfecus  omne 
ExplicatiingrcfTo  occurrens  grauis  umbra'  fed  ore 
V irginco  muea  chlamydem  ucftita  quid  inquit 
Ferrantes  hxc  regna  petis  monalis  Colympi 
Acthcrei  funt  hxc  penctraliasuix  adeunda 
Ccelitibusifunt  porticibus  deferipta  fub  iftis 
Omnia  mobiliuuobis  incognita  reru 
Fatai  graues  Regu  atqi  ducu  per  fxcula  cafus. 

Tu  Rex  admiranfq;  locos  uultuqt  fonuqj 
V irginis  o felix  dixit  qux  tcplagubemas  > 

Se u genus  e terris  fcu  ducis  ab  xthere  uirgo. 

At  quoniam  Pater  omnipotes  hxc  fandfa  uidere 
Atq;  intrare  dedit  fatoru  arcana  'facultas 
Sit  precor  cuetus  regni  rcruqi  mearum 
C ernere  SC  has  aulas  mente  oblctftare  tuendo. 

T u uirgo.quibus  huc  fas  eft  accedere  (fas  eft 
CemeresK  hiftoria  mundi  luftrarc  futuri . 

Hxc  eo  fulta  dciiquonda  hic  diuina  uolutas 
Se  exonerans  fcripfit  • fieri  quaecuq;  uolebat. 

Eft  imobiliu  domus  altcra:&  hxdibus  iftis 
Prxficimur  noftro  diui  de  more  uiciftim. 

Hxc  mea  fors.uocor  a uobis  mortalibus  Agnes. 
Qjiicquid  fatidici  uates  fantfhqi  prophetx 
Sunt  fati  defluxitab  hoc  rcruxquorc  uafto. 
Ccelicolx/quoticns  aliquid  prcfcireuoluptas  / 
Impetrato  aditu  prece  multa  ab  principe  diuum 

NN  ii 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVLs 

Huc  ucniut/cafum  intuiti(mora  nulla)recxdut. 

Sic  memorans  iuuene  mudi  ducebat  ad  ortu : 
Monflrabatq;  poloty  orbes  i&C  fidcra/SComne 
Ornatu  caeli  atqj  foli.mans  omnia  moftra. 

Et  genus  auriuagu  uolucrcs.limoqj  fubadto 
Implicitas  hominu  uitas  per  mebra  moucri. 

Et  quia  longa  nimis  fericslcgit  omnia  falhm. 

Q uattuorilluuies  pelagi /tonde  quocp  regnas 
MaximaiOlympiadis  naiu  tot  bella  gerete 
Progenie  non  cflc  Iouififalfoq:  putatos 
Cxfare  ab  Acncx^iccronc  a fanguine  T ulli 
DcfcediflcsDci  uenietis  ab  xthere  lapfum 
Fata  fibyllaR:  implete  :Si  noua  fxcla  ferete. 

Cocifofqt  patres  gladnsilita  fanguine  mebra 
Oblectata  feris  lanimafqi  in  fidera  euntes: 

T nfle  triumphadi  genus  hoctubi  uincerc  ninci cfls 
Sed  fublimctamciquod  non  capitoliaadalta 
Siflat  equos  biiugcsifcd  ad  xthcrailidcra  fupra: 

Et  fup  cly  lios  ubi  ccelu  imobilc  campos. 

Cartcracp  .at  Iuucnis  cupies  fua  tepora  uitgo 
Prxtcrcant  inquit  qux  prxtcricrcinouofcg 
Da  mihi  diuadiesmoftros  ueniamus  ad  anos 
Illa  mouesgredu  leto  uefligia  trafit 
Cxfansheracli  pugnasifxua  armagothoru: 

Et  qux  Roma  tulit  iuga  :uadal  icofq;  tumultus 
Et  genus  armigeru  T urcositraflataqj  Romx 
Imperia  ad  gallosiad  lacrauios  alcmanos 
Petrxuq;  thronu  T y bcris  modo  tepla  tenetet 
Et  modo  migrate  Rhodani  fpumatis  ad  unda. 
Fortuna  8£rtragcsgraiu:pcycladas  atfla 
Lunigeraclaflcmtotiesircgnatacp  mauro 
Bcthyca  tot  fxclis  coelo  labetibus  arua. 
Conllitithicifurfuqjlcuas  oculofq;  manuqj 
Eccc  ait/hic  pugnat  galli  .tuus  cxulat  extra 
Itahi  gcnitontua  nauigatxquora  Cymba 
Cu  parruo  .Rex  gallus  abit. pugnat  ad  amne 
Monte  fub  aereo  .luuenis  Gonragius  hofte 
Fulminat,  cxpulfi  fuperant  iuga  maxima  bclgae . 

T u patriam  repetis . pro  te  Gonragiuf  heros 
Pugnat  :S C expellit  utftof  ad  littora  gallof. 


LIBER  QWNTVS.  ccc.hxtii. 

Te  fimul  ac  regnum  affertU/Uctat  atropos  ultra 
V iucre:Sd  immiti  fecat(afpicc)ftamina  dextra. 
Succedit  patruus.  Mens  hic  quafi  fulminis  tdhi 
Percita  difrupit  fomnos:5C  faudacorda 
Importuna:  urgent  eu  follicitudinc  cura:. 

O infonunatu  mucnc  exclamare  uolcte 
Continuit  fubito  i fcritqt  filetia  uirtus . 

SurgiriX  ambiguus  contra  fua  fomnia  pugnat 
Sonia  uana  uocanstuctu  nimis  hxfcrat  alte 
HorronKobfcurans  animu  formidinis  umbra. 
Ergo  duce  alloquitur. regni  Francifcc  ruetis 
Auxiliu  fatale ' tibi  debebit  Arago 
Du  (ole  xtcmofq!  ignes  torquebit  olympus. 

Iam  uirtutc  tua  pulfo  de  finibus  hofte 
Venimus  ad  meta  belli  /fineq;  laboru . 

C aftra  mouenda  igitur  nobis  ad  amoena  falcrni 
littora  :8£  hxoo  repetenda  Neapolis  curo. 

Talia  ferrantcs.animodux  impiger  alto 
Imperat  armari  clades  ccrtoq:  moucri 
Ordine  .Vulcano  imidis  umbracula  damis 
Frondea  dat  Ixti.codoq;  incedia  tollut . 
Cladicafollicitant  operas. tuba  flexa  morates 
Arguit.inuoluitqj  alris  mugitibus  auras . 

Armow  (ub  fafcc  pedes  iam  tympana  lento 
Vqcifcransgrcdu  (cquuur.iam  plurima  rauco 
Sardna  plaudroiy  rugitu  inexdit : cqucfqj 
Erigit  haftaw  fyluam  (umoxre  nitete 
Inccditq;  fonans  caflrcnfi  gallica  cantu 
Bcllaitriumphatuq;  ararim  Rhodanuq;  fubadu 
T er  duce  Francifco  .fonat  in  conuallibus  imis 
Carme  • SC  armorc  ftrepitus-  miratur  orcas 
Per  triuix  lucos  mane  rcfonarctdryafqt 
Proripitur  'faltufqt  petit  fucrindta  (iletes . 

Motibus  ex  altis  ia  (e  tyrrhena  micanti 
Aequore  fub  pheebi  radiis  maria  oia  monflrat. 
Nucerix  patet  ora  laccns /patet  ora  falcrni  / 

Atep fcucnnicolles/ubi  palladis  umbra 
Plurima  /ubi  aurato  biferx  fub  pondere  uites 
Incuruant  :ubicxultat  fub  frugibus  arbor 
Pctpctuif  i neqj  lxfagclunecp  folibuf  alnf. 

NN  iit 


i 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL 

Omnibus  his  tame  ante  locis  dira  illa  Megera 
Q u*  regno  ta  farua  fuit/perfuafcrat  arma 
Pro  gallis  ferre  atqi  patnneqi  caedere  bello. 
Sedpoftq  infufas  campo  uidcrc  patenti 
InceiTu  tam  longo  aries/ubi  principis  ora 
M artia  Gonsagx/cuius  celeberrima  in  armis 
Nomina  iam  dudu  audicrat<dc  turribus  altis 
Profpcxcre/nihil  potius  q exdere  uifum  cft . 

Hic  ubi  delitis  molles/ubi  medica  pafTim 
Poma  rubent/ubi  ccdro^j  per  lutora  fylux' 

Manis  & armoru  praeduro  afluet  a labori 
Mebra  ducis  coepere graui  languefccrc  morbo. 

Si  duraflet  opus  martis/fynccra  fuilTct 
Herculei  uis  tanta  uiri.qui  pondusahenu 
Fert  adamas -I  iquido  uires  in  fanguinc  perdit. 
Continuo  mcdicx  quicquid  fuit  artisiab  ufep 
Parthenope  latu  leuibus  fuper  xquora  cymbis 
Affuitiac  fucrisperfufa  falubribus  exta 
Imbibitos  abigunt  sflus/K  frigora  potant. 

Non  fecus  ac  quotiens  tellus  (ub  fidere  cancri 
Anuit  admittes  fitibunduin  uifcera  fole/ 

Si  gelida  de  nube  recens  defluxerit  imber/ 

Dulce  gelu  bibitsatq;  uaporem  exhallat  aduftum. 
T u magis  Acnae*  qui  fub  genitore  tribuno 
Difccre  militia  teneris  ardebat  in  annis/ 

Sedulitas  /amor/ingeniunoleranria  plufq 
Natura  omnipotes  primis  indulgeat  annis/ 

Enituit  .dommu  mifcrans  ardore  tacete 
Tabifico  fibi  luce  negat  fibi  node  quiete. 

Lagueti  afliftit  fatagens.onus  omne  fubmtrat 
Solus/  ages  natu/ac dnm  ratus  ee  parente . 

His  pueru  meritis  princeps  magis  ac  magis  arfit. 
Atqi  ubi  militis  bclliqj  laboribus  aptu 
Reppcritailluftre  fedt  tgcneruq?  recepit. 

T eporeqj  ex  illo  luucnc  fortuna  lcuauit 
Altius  • ac  ualeat  uirus  protedere  liuor. 

Pafcitur  infcdu  febris  phlcgcthontica  coipus  : 

Et  morbo  med irina  minor .difloluitur  omne 
Robur.CC  lllaquibus  Pardos  anteire  folebat/ 

Cnua  labant sfortes  illi  quibus  hafla  laccru 


< 


* 


4 


LIBER  QVINTVS.  adxxfin. 

Fulmincu  contorta  fonum  perahenaricbat 
Arma/  caduntxadit  in  gemitus  uox  mania  longos. 
Mens  tame  alta  manctlangorc  potentior  omni . 
Caftradolentripfi  quoscontrcirtare  folebat 
Admirantur cqui.rcticct  tuba  /tympana  laxis 
Muta  filcntchordis.circu  moerto  agmine  fones 
Stant  heroa  uiri/prolcs  Gonragia  pheebus. 

Et  confanguincus  Phoebi  mauorttus  H e/flor. 

T u quocp  ab  illuftri  ueniens  iacobe  foardu 
Sanguine/  Bergomeos  regnaucre  per  agros. 
Magnanimo®  comes  pugnax  Stfmudus  Alexi. 
GermanustMariusq!  decus  fublimc  feraw : 

Mularia  comes/ingcnio  q corpore  maior. 

Sanitifq;  Adrix  fobolcs  lacobus  / BC  omnes 
Pixfc/fli  ordinibus  fponda  glomerant  utraqj. 

At  puer  (Kcnxas  uultu  maturus  opaco 
Sauda  corda  doletttamen  offictofus  ad  omne 
Mete  /manu  pcdclingua'ocuIis  fe  accomodat  ufutn. 
Dux  aute  parta  ora  uidens/muliebria  dixit 
Irti  corda  decent  uul tus  .fi  numina  uitam 
Abfhilerint/grates  illis  perfoluitc'q>  non 
Ante  ferunt/q  partus  honos  / q uicimus  horte. 

Q_d  fi  uita  manct/neqj  funere  mergimur  atro/ 
Perfoluedx  itide  grates/q,  lacta  fupcrfinc 
Tempora  /cu  in  patriam  latis  recitare  labores 
Belloru  exatrtos  fas-K  meminirte  maiori . 

At  nunc  parthenopen  placido  iuuat  xquore  ferri: 

Ac  duo  moliri  / reditu  fimul  atqr  falutc. 

Sic  aitraft  illi  confcrtim  aplurtna  tolli 
Pulchra  iubent  /longaq;  parant  armare  trireme . 

Mox  proceres  fublaiuhumcns  ftratoq?  iaccte 
Ad  mare  deponant  ,8C  flante  leniter  eurum 
Acripiut  uelotac  ualido  freta  remige  fulcant. 

Iam  fubcut  portu  .cclfamq)  illatus  in  arce 
Vnde  patet  procul  xquoreas  profpedhas  in  undas/ 
Occubuit  curis  paulu  morboqj  Icuarus. 

T uc  quoq?  RcxChc  fata  illu  monrtrata  ferebant) 
Correptus  langore  graut  pcrucnit  in  urbem. 

Et  patri*  mhgnicumfufcipcrctur  honore 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Vix  potuit  triflcs  in  gaudia  fingere  uultus 
Interea  impatiens  linguae  fubit  alta  uolatu 
Nubila  prsccipiti'  fpargitq;  per  omnia  fama 
Oppida  rumoresiK  nuciat  omnibus  ons 
Loetifero  Rege  atq;  duce  aegrotare  ucncno. 

It  Roma'  fubit  eirufeos'  picetia  rura/ 

Flaminia  petit/ad  uenetos  fuper  arquora  ferpit. 

Ad  ripas  ucnit  ufqi  padiidcfcriur  in  urbe 
T ircfix.uulgo  infentur  .fora  permeat  .aures 
Allicit:8£hnguis  re  uana  loquacibus  auget 
Continuo  in  gemitus  cornum  Matua  lu&u 
Soluitur.  Ac  ueluti  coelo  fi  denfa  fereno 
Calligo  inuchitur  liquidas  cgrcfla  paludes 
Sol  lubarabfcondcnsicnebrofainuoluit  umbrat 
Sic  alacres  prius  in  uultus  nuruumqj  uiruqj 
Ex  animi  grauibus  curis  exorta  repente 
Funditur  obfcurans  oculos  achctotica  imago. 

In  primis  1 fabella  fuos  pertefa decorem 
Exuit  ornatustcolloq;  monilia  eburno 
Abligairin  forulis  gemas  abfcodit'&  aurum. 

V ota  preces  ac  facra  iterans  prouoluitur  aris 
Ommbustaccediiqt  piis  altaria  damis . 

Liqtur  in  lachrymas  < ut  nix  ubi  daubus  audris 
Intepuit  coelu  hybernuicu  frigore  uitfto 
Cadida  peipitant  fhllantc  culmina  nimbu. 
Improbus  exhaurit  mifera  dolor,  umbrat  amidhis 
Ora  inculta  nigcr.utduali  fquallida  uultu 
Cogitat  extineSo  uita  finire  marito. 

T rilhbus  his  cuns  aderat  facudus  Si  acri 
Ingenio  prxdas  luucms  Ptolcmxus  alta 
Indole  promittens  quicqd  fperare  parentes 
Fas  de  prole  boni.pro  auos  faxudauiroru 
Magnanimoru  altrix  Si  mater  Corduba  uatum 
Huic  dederat  proauos armis Stfanguinc claros 
Tu  dnam  miferans  tua  cur  fimulatqj  tuoru 
Corda  ait  o nuruum  princcps/o  regia  proles 
Tato  animi  lagorepmisfpietate  lugali 
Dilexifle  uiros  fateor  pulcherrima  uirtus: 

Cuinon  terrigena:  foli  concorditer  omnes 
V etu  ena  fuperi  laudef  ac  pnemia  ponunt 


LIBER.  QVINTVS.  ccc.lxxv. 

Grandia  in  cly fiis campis. fic  fatda  uirago 
Inclyta  Maufolicomunx.fic  Penclopaea 
Natda  decus. fic  halcyone.fic  Hipficratxa 
Armoru  ihalamiqj  comes  fibi  fecit  amando 
Omnia  manfuru  uentura  in  faecula  nomen . 

Sed  facile  incertis  uulgi'  rumoribus  aures 
Pomgcre/&  uana  fama:  Icuitatc  moucn/ 

T urpe'  infame  nocens.Ionge  a grauitate  remotum . 
Res  p faga  mali  fateor /nimis  omina  femper 
Imponuna  notans  & follicitudinc  nuncj 
Liber  amor  .natura  hominu  fic  pedfora  finxit. 

His  ftimulis  deus  affecit  mortalia  corda. 

Non  nego.fed  nonne  ed  animis  regalibus  ultra 
Comune  hanc  naturam  hominu  fas  furgcn^Si  umbra 
Hac  uexante  homines  inhonedateq;  fugare  £ 

Heroes  Si  femideos  a plxbe  uctudas 
Diflociat.neceos  alus  mortalibus  xquat. 

Sic  reges  hominu  dominos  prae  flare  uolcbant ' 

V t premer  affedhis  animofq;  retundef  pollent 
Ante  fuostmox  lllu  aliis  imponere  more: 

Nec  labor  e populis  aflucfccrc  legibus  illis 
Q^uas  reges  feruare  uidetiimitabile  regu 
Scmperopus:populis  morucxeplaria  reges. 

Ergo  redundantes  lachrymas  Si  anhela  patuper 
Ora  prcmc.K  populi  metes  lacto  ore  ferena . 

Talibus  ammillasuircsgencrofa  uirago 
Indaurarepaw  uifa  cfl.ac  tollere  mete 
Altiusatqigrauicura^i  emergef  abxflu. 

Interea  princeps  iam  decrefcetc  paruper 
Liberior  morbo  cupit  irciSi  patria  regna 
Matoosq;  uidcrc  larcs:8C  fidere  regno . 
Soliscquosialibratcpesdcflcxcrataudrum  c_.  ) 
VcrfustK  autuno  fuigcbat  Atlantias  alto . 

Per  fulmonis  agros  pclignacp  mra  cohortes 
In  patriam  figms  Ixtx  uudncibus  ibat . 

Dux  xger  modo  uctdus  cquo/modo  curribus  aidusi 

V cdlatus  nonuq  humeris  peuntia  leto 

Cadra  gradu  fequitur.comunx  Ifabclla  tcgrcllum 
Dcxfla  uni  pracmiuit  opes/atq;  aurea  donai 
V ina  ungueta  lcues  tunicas  & by  (lina  uela/ 


TROPHAEVM  PRO  GALLIS  EXPVL. 

Lenimenta  mali  .8C  folatia  blanda  marito . 
Mittcre&omncctia medicamen  8£  arte  medendi 
Infignes  conata  uiros.tcq;  optime  uatum 
Ante  oes  Baptifta  domus  aeterna  feraru 
Gloria.  T ircfix  decus  Imonalc  nepotum . 

T u coi  fecrcta  fenis/  tu  ccntaurxa 
Graminatu  fuccosfometaq:  bcthycanofli: 

Gallcnt  tu  fenfa  tcnes.Quxcuqi  leguntur 
Montibus  in  colchis  quicquid  mare  mittit  ab  indis 
Q uicquidab  Aflyrtis.prohibcsnctartarapoflint 
Expugnare  hominu  uitas  .ne  fidera  fluxu 
Smt  inferta  malo/fatifq;  furentibus  obflas. 

Nec  tibi  mufaru  minus  lntcllctffa  fuppcllcxi 
Ac  phocbxa  domus  tibi  carminis  autor  ^polIo 
Omne  fuu  patefecit  opus.fcu  lefbia  pulfas 
Barbita'  & Alcaei  numcros/fcu  cin/ffa  coihumo 
Crura  feras  fmvrnaca  moucns  ad  carmina  pledlrui 
Siue  uelis  modulari  elegos  prxfcntia  uincis 
T epora:K  antiqux  compar  tua  glona  laudi. 

Ergo  ubi  piccntis  mare  uerberat  unda  truenri 
Obuius  aegroto  pri  mus  medicamen  adortus. 

Ignis  edax  animx  per  membra  lacena  ferpens 
Hau  ferat  arrentesconfumpto  humore  medullas# 
Necrcquics.fxuibat  agens  in  corda  uenenu 
Indomituiuidfaq;  anima  rapiebat  in  umbras. 

T u uclut  Alcides  diram  fpirantia  mortem 
V ndiqj  lernxi  truncauit  guttura  monftri' 

Id  flygium  rcfccas  uirusifuccocp  potenti 
Non  linis  arfuros  pedem  flagrare  per  artus. 

Interea  coniunx(amor  impetuofus  8i  aerem 
Fert  animu  pictas  )Nuruu  comitante  catctua 
Centauro  inuehiturmagnaifequiiurq;  cannam 
Ante  rcmulcantcm  pi  fcofa  per  xquora  Mmti  / 

Per  phaethontis  aquas/perep  humida  regna  parentis. 
Vt  nulla  efl  menti  requiesita  nulla  Iacenis . 
Ncxrtcdieruitacrc  Padi  fpumatia  terga 
Nauita  /populeos  uento  faciente  fufurros. 

Mcenia  tran  fibant  argetca/cu  fopor  umbram 
Sideras  Ifabcllx  oculis  immifit.cbumo 
Fulta  gena  cubito  dulci  refoluta  quine  efl. 


' LIBER.  Q_VINTVS.  cec.lxxyi. 

Cotinuo  rupem  uifa  eft  afccndere  in  altam» 

Lata  ubi  gramineo  tdiffunditur  area  campo. 

T yrrhcnafcp  audire  tubasi&C  tympana/K  omne 
Militi* mamftp  fonum  .tu cernere  gente 
Innumera  nitidafcp  acies  ire  ordine  longo  ri  ; f 
In  teplu  gradibus  quod  cctu  afcedtt  alus: 

T eplu  ingens  /cui  montanis  frons  ardua  faxif 
T exituriSC  rigidas  attollit  in  aera  cautes*  gi  i I 

fropulos/inftar  monsicui  plurima  fuiguc  :i:'IijI 

Cbmua'8C  in  coelu  magnis  fe  molibus  effert,  i a H 

Lime  utraq?  chalybs.poftes&  lanua  duro  nr  I 
Aere  rigetaegitur  facies  pendetibus  armis.  afv. ! ‘I 

Sunt  clypeufunt  thoraces  /K  ahcneauinda»  ■ 
Eflcda/falcaricunusmaualiaroftra. 

Delubri  in  medio  breuibusfufpenfacolunis  1 

Fcn  epigramma  notis  tncifum  grandibus  ara. 

V irtuti  & magnis  facrata  heroibus  ara. 

Illuc  magnanimi  proceres  confccndetcuifi  .fia  T 

Acre  corrufcantcsiSC  odoribus  ardua  cmdi  m 

T epora  Daphnxistquos  inter  cernere  Pyrrhu» 
Chaoniae  Rege  Pyrrhuifoboleqt  Philippi 
Mangnanima/Hanibaleq!  putat' libyarq;  ferenteni 
Nomina  fcipiaden /Pompeii  KCaefarisora  :i  I 
Atoj  fupcrctliu  Mam/Sylla : att»  loquacem  V 

Matcellu'Auguftucp  patrc/rigiduo;  Catone:  ->A 

Innumcrofcp  alios/quotum  aerea  uiderat  ora  .i  wttT 
Doda  uctus  f*dum:proceres  ubi  fedtbus  altis  I 
Impoliti  figno  tenuere  fllcntia  fado » 

Eccc  nouus  Dudor  multo  cu  milite  portas 
Ingreditur  radiatns  armis  & cafTidc  aperta » 

Gallo»  fpolns  diucs  / grauibufcp  catenis 
Implicitos  ducens  belgas:K  uafeonas  altos . 

Ibat  iter  uerrens  gladio  jqueagnofccrecoiunx  i / 

Vtfa  oculos  imota  mana.fub  callide  uultus 
ConfpicitardetestK  lumina  fidens  indar  ra 

Lucida:3C  incelTus  palfu  Turgente  Icuatos  r , v trtl  \ 
Elaxofq;  humcrostSi  pedora  lata  tuirumq; 

Dulcibus  agnouueuristfe  inferre  per  agmen 
Eli  animusucncnsqj  amplcdt  armataTacerris 
Colla:  pudor  teuuitq;  pedes  uocemqj  repteflit. 


TROPHAEVM  PR.O  GALLIS  EXPVL. 

Mirabunda  tame  ciliis  cofiderat  alus 
Q^uo  res  tanta  cadat.ucnicntl  adurgere  totum 
Confcdum  uidct  / atqi  ipfum  fcflc<dere'8t  ante 
Cxfaris  ora  genu(na  caefar  in  agmine  in  tanto 
Primus  erat  curuarc  fuperpulumarabcnu. 

T u manibus  palma  cacfar  dcditmq;  rcuulfa 
Cadide  uicdna  coplcxus  teporalauro 
ErigiuHanibalcqi  inter  Pyrrhuqi  federe 
JudutSC  sterno  rnucne  decorauu  honore.  ' : 

Hic  foporcxtindlus.fubiio  fibi  reddita  uirgo  * 
Eia  ait  o ualidi  remis  confurgitc  nautae. 

Fledhte  St  umbrofx  naues  appelitc  ripae. 

Haec  referens  iubet  apponi  flaucntis  hiacchi 
Cymbiaariticeam  ccrcre-pctnafqj  fuillasi 
Du  dape  refhtuut  uires/fua  fomnia  puppi 
Narrat  :8t  excito  redeunt  in  gaudia  plaufu. 

Mox  iter  inuadunt  alacres. antiqua  K aucnnx 
Tecfla  fcnefccmis  magna  ambitione  fubinirant. 
Ipfum  etiam  placido  lapfum  (uperaquora  cur  fu 
Attulerat  lux  illaduceiqui  coniugc  uifa 
Laetus  in  amplexus  dulces  St  in  oicula  tendes 
Hic  finis  languoris  ait.coflcrnuc  menfasi 
Et  laute  curate  dapes.du  talia  princeps 
Vocerefcrugermanusadcdiifmundus/flC  inges 
Nobiliu  coetus  procou. -quos  urbe  rclitda 
Traxit  in  occurfum  pictasidudiutp  uidedi 
T a celebri  fama  illudreitot  honoribus  aucfhim. 
Gaudia  in  ardefeunt  .labor  edtot  lungere  dextrasi 
Col  I a tot  amplccfli . potuit  iranilara  uidcn 
Marua  8C  in  uetere  populos  miftde  Raucnna . 

Ergo  epulas  turmatim  incuntimcnfafcp  coronant: 
Aemula  eraso  latici  liuiana  capaces 
V ina  grauant  pateras,  fpumatqj  albete  liaco 
Cymbia/St  aurati  caliccsiobfonia  menfas 
Lauta  onerant  .pinguefq;  fccant  in  fruda  luuecos. 
Mane  'ubi  larn  luce  futges  aurora  reduxit' 

V itdorc  in  patriam  dominum  comitantur  ouantes. 


FINIS. 


ad  falconem  ltbellvs.  ccc.  ixxvn. 

BAPTISTAE  MANTVANI  CARMELI 
TAE  THEOLOGI  AD. D. FALCO 
NEM  PROTONOTARIVM 
CVIVS  BENEFICIO  EXOM 
NIBVS  PERICVLIS 
EST  LIBERATVS, 

. Carmen. 

* i • • 

EBEOC  Sed  curx  prohibent)  tibi  ear 
mina  Falco 

d Aegraqj  mens  uartis  follicitud  inibus. 

Dignus  es  xterni  cui  decernantur  hos 
nores: 

Sacraq?  folemni  confidenda  dic. 
Sicut  enim  domitis  proles  T irynthia  monftns 
In  fuperum  fandas  fingitur  iflc  domos . 

Sic  ubi  fatales  lachcfis  ubi  uolucrit  annos: 

In  paradifiacos  ibis  ab  orbe  lares. 

Et  m fi  rclligio  uiuis  ea  dona  negaret : 

Iam  tibi  lucctcs  poneret  ara  focos. 

Nec  magis adiuuit  felium  labor hcrculis  orbem: 
ua  tua  gennles  prouida  cura  meos. 

T<:  duce  de  (cyllxcanibusdc  fauce  charybdis 
Eruimur  rplacido  perfruimurq;  mari.  s 

T e duce  eu  paruo  nauis  mea  remige  tutum 
Fecit  harcnolx  per  uada  fyrtis  iter. 

Noftra  Caphareo  duce  te  fub  ucrticc  puppis  , 

Tranfiit  flC  tyriu  qua  tulit  unda  boucm. 

Et  qua  feptenos  uomit  unda  reciproca  flutflus:  3t 
Eu  boico?  inter  .Caflaliofqj  finus. 

Nccpotuit  nauplus  fidis  illudere  flamis 
Nec  pauidam  cautes  corripuere  ratem . . ' , j 

Te  duce  tyclopcs  immania  monflra  fubxgil  ,iQ  , 

• Efl  Bry  matheus  te  duce  uidus  aper. 

PhafidesK  circes  Achcloiadumq?  fororu 
Carmen  SC  harpyias  ftymphalidafqj  fugas. 

Te  duce  Gerionen  8C  baibara  uicimus  arma: 
Armigera  fegete  flamiuomofq!  boues. 

T e duce  n igrantcs  ercbi  fupcrauimus  umbras. 

Et  caua  tartarci  fugimus  ora  canis . 


W.  i ' 


;AD  FALCONEM 
Te  duce  fetuatx  lcgestK  iura  parentum: 
Noftraq:  res  maius  publica  robur  habet . 
Teduccquaflatam  fulcris  mcliocrib?  aede 
Et  laceram  folidofttuximus  aere  domum. 
Teduce  potificis  fumi mihi  limen  apertu 
Et  (ancfti  patuit  regia  magna  patris. 

Sic  precor  immefi  pateat  tibi  regia  coeli: 
Teqjfuumchriftus collocet  ante  thronu. 
T ot  meritis  unutquo  tangere  fidera  poffis: 
Adde  :Q_uinnaii  limen  in  urbe  dato. 

Cur  precor  a latio  Coli  ,phibcmur:an  unq 
In  Capitolinas  uertimus  arma  domos  ( 
Non  nospgcnies  fenonuino  punica  turba. 

No  fumus  hyrcanutfarmaticuuc  genus. 
Itala  gens  lingua  K mores  cdotfla  latinos 
Haudaqt  de  petru  religione  fumus. 

Cur  igitur  quoties  Romana  reuiferc  tetffa 
Cogimurtin  propria  non  licet  efledomof 
DalatiofRomanc  Iarrsdaccmcr  thybrim 
Da  patria:  nobis  regna  beata  tuae. 

Aufpice  te  nobis  fas  hoc  fperare  putaturt 
Q_ui  regimen  cymba:  pontificalis  habes 
Nos  quocp  q cupim9romanu  extollet  nomc 
Sufcipict  facili  Martia  Roma  finu. 

Si  fuit  Andino  mitifTima  Roma  poetae: 
Nos  quoq;  quos  aluit  minria  terra  feret. 
Aeolus  es  nobistpelago  dominans  8C  aunc: 
Da  zephyros  noftr*:remigiuqi  rati , 

Sic  tibi  f idcrci  domina  placabis  olympi. 

Et  pluet  aaheria  iugis  ab  arce  fauor. 

Sed  propera  .longolachefis  iafefla  labore 
Cogitat  immiti  tupercfila  manu. 

Poff  obitu  bencfatfla  manet  arternaqj  uirt? 
Non  metuit  ftygiis  ne  rapiatur  aquis. 

Ad  eundem 

f I mea  pierius  coeutib?  undiq;  riuis 
AiTidue  currat  totus  in  ora  liquor. 

No  potero  meritas  Falco  tibi  folucr  grates: 
Digna  nec  officiis  fingere  uerba  tuis. 

Ille  fatiffaciat  qui  fc  contencre  dixit 


I 


LIBELLVS  eocJxxvuu 
Ncccalicisuilem  frigidioris  aquam. 

Ne  tamen  ignores  humilis  pia  uota  poctx: 

Paupere  de  loculo  uil  ia  dona  damus. 

T uc  tibi  Romulea  eu  nos  donaueris  urbe 
De  Iocuplctcpcnu  munera  magnadabo. 

Hac c (ut  qua:  ucnies  minus  ut  uia  Ixdcrctixgi: 

Dum  iludct  obfcquio  noftra  mincrua  tuo 
I(la  leges  quando  ucniutpoft  lena  ludi: 

Cum  dabit  extremas  menfa  fecuda  dapes. 

Nulla  fuorcseflft  fit  data  tepore  i uilis 
Apti  ferunt  magna  tepora  rebus  opem . 
Opportuna  tibi  poterunt  follacia  ferre : 

T empore  fi  fuerint  Carmina  leda  fuo. 

In  Eundem  cndccafyliabi. 

Falco  Romulei  pater  fcnatus 
Nemo  me  :quia  fit  feuenons 
Vitx  rcll  igioiputet  negafle 
Fontis  caltaln  beata  rura. 

Indodos  homines  fatigat  ifta 
Simplex  rufticitas : pcritiorcs 
Quales  ambrofius  Boctiusqj 
Q ui  mores  tetricos : 8C  altiorcm 
. Felici  patriam  fequuntur  aura . 

Mufas  dC  (ludium  latinitatis 
Complexi  fidibus  lyraqj  morbos 
T ollebant  ani  mi  grauclqj  curas : 

Iucunda  modulatione  fretum 

Pennis  ingenium  uelut  quibufdam 

Sublatum  rapitur  tdcumcp  dulci  > ’ 

Illapfu  recipit  :bibitqj  nedar 

Q uo  mcn(x  fuperum  f ruuntur  omnes  J 1 

Hi  ucrc  lyrici  fuere  uates 

Sicut  pindarus  infulxqt  uirgo 

Lefbt  gloria  igrandiorq;  pledto 

Alcxus  modulans  uetuftiore 

Et  Dauid  tyrio  decorus  oftro 

Percurrit  citharam  manu  fonantem : 

Hi  fandos  fuperis  canunt  honores: 

Hinc  laudes  ucniuntpiiq;  cantus: 

Hinc  hymni  refonant  choros  per  omnest  • < 

OO  u 


4 


AD  FALCONEM. 

Iflos:pofthabitis  minus  peritis : 

Aueftores  imitans  tuis  patentes 
Campos  aufpiciis  perambulabo: 

Nec  uulgi  duce  te  protctuientis 
Nugas  mdiciu  ue  pertimcfcam. 

In  Eundem 

Dicet  adulandi  ftudio  mea  carmina  ledlor 
In  laudes  nimium  luxuriare  tuas. 

Inuidix  morbo  prxfcns  male  iudicatxtas : 
Iudicium  melius  po  (lentatis  erit 
Credite  uenturi  mendacia  nulla  libellus 
Ni  malus  interpres  decipiatur  habet. 

Cur  libellus  Falco  dicatur 
Q_d  mihi  curucnf  ucl  crura ucl  ungula  ledlor 
T ale  mihi  nemo  nomen  ineflc  putet. 

Sed  quia  falconis  ucrfu  meliore  canendi 
Clauditur  exiguo  gloria  magna  (inu: 

Nec  tamen  immefas  licuit  coprehedcrc  laudes 
Nec  fragiles  chartx  pondera  tanta  ferut. 
Amphora  ryrrhcnx  quantu  dcglucict  undx 
Falconis  tantum  pagina  noflra  capit. 

Hoc  fuerit  fpccimcnsrcliqua  qui  ccmer  merce 
Poflulat  aonix  phocidis  arua  petat. 

Ad  Poponium. 

f Ime3  Falconi  placuere  poemata  forfan 

Aederc  U a populo  lam  licet  illa  legi. 
Ipfe&  enim  cauta  uerfus  appendere  lance 
NouitiK  ingemi  lumen  K artis  habet. 

Tu  fupcrestcuius  fcntcntiaquxritunacfi 
Sit  clani  dieffis  antcfcrcndadct . 

S<  placet  xdanturtfi  difplicet  occule:  nam  funt 
Omnia  iudicio  fubiicicndatuo. 

In  Falc.Dift.ad  Pont. 

Ducere  fopitis  partor  potes  oaa  cuns 
Falco  tuas  argi  more  gubernat  oues 
In  Eundem 

Q uod  fuit  Atride  ncftor:C  entaurus  achilli 
Hoc  patrix  Falco  Pontificijqi  patri. 

In  Eundem 

Szcula  falconem  fi  fortunata  tuliflent 


LIBELLVS.  occ.lxxix. 


Vd  CatoiucI  FabiussFabricius  uc  foret . 

In  Eundem 

Sic  alios  falco  fuperas  in  rebus  agendis  : 

V t libyae  ftcnle  fcttilitate  farnum . 

In  Eundem  tetrafhchus 

Q uantarofis  inter  uernos  eft  gloria  flores 
niter  aquas  nymphis  occanitidibus. 

Inter  fidereos  tnuix  fplcndonbus  ignes 
Falco  abi  in  patrio  gloria  tanta  foto , 

In  Eundem 

V ir  bonus  eft  precio  fua  qui  comunicat  aequo 
Falco  mihi  gratis  res  operasqj  dedit. 

In  Eundem 

Cur  ribi  tot  bona  funt  SC  tam  pftantia  falco  { 
Cultus  ager  quia  plus  fertilitatis  habet. 

In  Eundem 

In  lignis  uirtutc  Catos  Pompeius  honore : 

T ull  ius  clloquiorrclligionc  Numa 

R cl  I igiosprobi  tasshonorsSC  facund  ia  tccutn 
Sicaj  utros  falco  quattuor  unus  habes. 

In  Eundem.  ■ 

Cur  male  cuftodit  tua  laniror  atria  falco  ( 
Quod  nihil  in  tota  turpe  fiat  efledomo. 

In  Eundem. 

Cur  tibi,  funt  dociles  ferui  fine  crimine  falco  £ 
A fimili  mores  accipuntur  hero: 

In  eundem 

Cur  fors  falconem  nec  lacta  nec  afpcra  mutat  i 
Mafcula  quod  uirtus  pectora  firma  facit. 

In  eundem 

Sunt  propriasfunt  qui  niteant  uirtutc  paretu: 
Falco  ttiam  radiat  fplcndor  utcrqi  domum. 

Sed  tuuscfl  maior  snam  quicquid  laudis  i oes 
Sparfitauos  uirtus  prodiga:  (olus  habes: 

In  Eundem. 

Maximacu  dotff  is  quid  habet  comertia  falco  f 
Quod  paritas  homines  conciliare  folct. 

In  eundem 

Si  te  triftis  adit  quifq  cur  Ixtiorcxit  { 

Falco  tuum  charitcs  concomitantur  iter. 

OO  ui 


‘i 


-/• 


4 


AD  FALCONEM. 

In  Eundem 

Nicomaci  nato  fi  fas  cA  credere  falco 
Non  tibi iam  laus  eft.fed  referendus  honor. 
Efl  honortin  portu  eu  puppis  ab  aequor  ucnit. 
Laudibus  incceptum  continuatur  iter . 

In  eundem 

Quid  tibi  cum  mufis  qui  tata  negocia  tradlas? 
Pinguis  ager  fyluistgraminibufqj  uirct. 

In  Eundem 

Q uos  ali*  prohibet  recipit  tua  ianua  falco: 
Non  tuatfed  populi  comoda  folus  amas. 

In  eundem 

Publico!*  nomen  paries  inferiptus  habebat: 
Falconis  eredi  debuit  efie  domus. 

In  eudeidc  parionc  qfi  pater  regiois. 
Arca  falconi  parco  coniuntAa  uocatut: 

Falcone  regio  prxdicat  llla  patrcm. 

Dat  tibi  conci  fu m laudis  compcnd  ia  nomen: 
Omnis  ut  culogio  lingua  ht  apta  tuo. 

In  eundem 

Cur  genium  fraudas:cur  rcfpuisocia  falco? 
Calcar  habet  uirtusdcfidiamqj  domat 
In  eundem 

Cur  fcytha:cur  grxcufcur  te  ucnetatur  iberus? 
V ritut  officiis  quaelibet  ora  tuis. 

In  eundem 

Argolicas  maior  tyrias  minor  urfa:fcd  omnes 
Aurea  falconis  Aelia  gubernat  aquas. 

In  eundem 

Cur  tua  diAindhs  fulgent  fcrpennbus  arma? 

Philtra  minus  fi  fint  diffociata nocent. 

H*c  homine  fignattqui  bella  domcAtca  fedat 
Etquxciuilisfufcitatarma  furor 
Ineunde 

Vnde  fit  ut  dotAos  uocct  ad  couiuia  falco  ? 
Ne  pars  officio  temporis  ullauacct. 

In  eundem 

Cognita  cur  tibi  funtidiomata  barbara  falco? 

Ex  toto  uirtus  orbe  petita  tua cA. 
Pullytropum  uates  dixit  fmymctis  oly  ffem: 


LTBELLVS 


ccc.Ixxx. 


A ft  ego  te  fan/him  pullytropuqj  uoco. 


t 


in  Eundem 

Cur  nunc]  alternis  cardunt  tua  fena  ludis? 
Nempe  quod  abflrufu  mens  tua  nume  habet, 
in  Eundem 

Ora  tuas  falco  refonant  cur  omnia  laudes  ? 
Eftlaus:Xnoncftd icere uera  labor . 

In  Eundem 

Cur  tibi  tam  lcuis  eftrcur  ta  iucunda  fcnc/lus? 
Libera  quod  uiciis  tota  mucnta  fuit. 

In  eundem 

Cur  tua  iam  grauibus  uirtus  no  fragi/  annis  ? 

Nec  patitur  una:  dcfficictis  onus? 

Corpora  menstmentem  uirtusideus  ola  feruat 
Cur  minuet  uires  longa  fenctfa  tuas? 

In  eundem 

uid  ualcat  uirtus  ad  accrlxe  ferrea  fortis 


Cur  aliquando  fuit  ubi  fors  inimica  nocefqs? 

Q^uod  uirtus  fuent  femper  amica  tibi 
Aemula  uirtuti  fors  clhquos  clcuat  illa 
Ifta  premit  cnfpotorua  fupcrcilio. 

In  eundem 

Cur  tediilimulas  ?cur  non  in  honore  fupbis? 

Falco?fupercilio  gloria  uera  caret. 

Sors  facit  elatos:&  rufhcitatc  tumentes: 

Et  generat  mores  corda  fuperba  feros. 
Exhilarans  fronte  uirtus  augufh  ferenam 


Dicite  falcones  habeat  cur  martia  paucos 
Curia:qux  colitis  phocidis  arua  dex  ? 
Dicitcdutcnui  ilrepit  Allia  murmurctdu  fol 
Vrget  ab  excclfo  petitus  8£  ora  polo. 

Du  lemiufta  Tonant  querulis  arbufta  cicadis 
Dum  madct.SC  mulcis  follicitatur  equus? 
Dicite  fcd  ncruis  non  cft  opusrorc  canendum: 
Arridulo  mediacarmcn  cqucltrc  dic. 

Cum  dabitur  fccura  quies  meliora  canemus 


ipicula  falconis  tcftificatur  honor . 
In  eundem 


Cor  placidu:clemcns:mite  piumq;  parit. 
In  falcone:  elegia 


AD  FALCONEM 
Nuc  fatis  ert  celeri  duda  figura  manu. 
Finieram  uocc  mox  extulit  una  fororum: 
Paucaq?  dilparibus  rettulit  ifla  modis: 

Ert  domus  in  fummo  faxofi  uertice  montis 
Arduatquo  durum  femita  tollit  iter . 

Auratus  paries  gemmis  ucftitur  ubicp: 

Artis  apellea:  nobile  fulget  opus. 

Hic  funt  qui  fophiatqui  rclligionc  ucl  armis 
Aut  aliter  fumum  promeruere  decus. 

Hic  retinet  bcllopncrtans  S£  pace  repertus 
Inter  martigenas  regia  fccptra  duces. 

Ipfc  fcucnni  generis  nitonipfc  latinam 
Militia  pacem  lurtiriamqi  regit. 
Hiccrtcaraphiam  qui  tollit  adacthcra getem: 
Cui  placidu  mitis  nomen  oliua  ded  it. 

H ic  clt  Romuleae  pn  fco  de  fanguine  gcnris: 

Q ui  uctcrcs  falco  laudibufarquat  auos. 

V idimus  hos  uiridcs  laun  gcftarc  coronas: 

Et  loca  quemq;  fuo  prima  tenere  choro. 

T ota  cohors  tribus  allurgittncc  uidimus  horu 
Q_uis  pnor:& cuius  palma  fccuda  foret. 
Atria  prima  labor. -tcdi  penetralia  utrtus 
Scruatim  extrema  parte  locatur  honor. 
Horriferum  labor  ert  8C  inexorabile  mortrum: 
Q ualc  quod  infernas  excubat  ante  fores. 
Pcdora  lata  tumcnttcollu  breue : brachia  fetis 
Hifpida  tncruofac  marmorcatq;  manus. 

Hic  cadmi  fuperanda  fegesimadada  chimera 
Atcp  mcduicx  colla  fecanda  fer* . 

Hic  uigil  hcfpendu  curtos  fallendustiafon 
Hic  aomat  iratos  flamca  monrtra  boues . 
Hic  fuit  Hippolytuscurfu  laceratus  cquoru: 
Et  cito  uirtutis  uiuificatus  ope. 

Nam  labor  in  uanas  folct  emigrat  figuras: 

N uc  lcomunc  aper  crttnunc  bouis  ora  gerit. 
Sicut  acarnanocft  de  flumine  fama  deoqj: 

Q ui  uada  carpathiac  lata  tenebat  aqua:. 
Plurima  barbatmicantoculr.flat  coinua  frote 
EfuricSi  ficco  femper  in  ore  fitis 
S udat;SC  in  rorem  facies  Si  pectora  currunt 


LIBELLVS. 


ccc.Ixxxi. 


Nulla  qufestnulla  eft  defidiofa  dies. 

Illia  magna:femur  ual  idumt  fine  podere  ueter: 
Definit  in  latos  tibia  longa  pedes. 

Bilie  tumet  :funi:intrantesclamonbus  arcet: 
Vociferat  toruum:mul(ipIicatcp  minas. 

Vtrcorhocprifci  uates  dixere  mincruam: 

Na  minuit  uires  idebtlitatcp  labor . 

Q^ui  cupiunt  igitur  fandos  intrare  reccffus 
Longa  pnus  auro  praelia  mane  ferunt. 

Dicitur  alcidcs  ericem  qui  uidt  ab  lfto 
V idus  in  herbofo  procubuiffc  folo. 

Et  nifi  certante  uirtus  mifcrata  fuilfct : 

S em  per  erant  facrae  limina  daufa  domus. 

Ipfa  fores  refcransfcfTumtotoq;  labante 
Corporc:porrcda  traxit  ab  hofte  manu. 

Huc  ueniunt  homines  uirtutis  imagine  dudi: 
Sed  refugit  uerfo  terri  ta  turba  pede. 

Hic  opus  eft  animis  firmi  pedoris  aufuj 

Vindt  que  longx  non  domuere  morx. 

Degeneres  animi  primo  in  certamine  catdut : 
Nec  pudet  cxpclli:nccdare  terga  fuga:. 

Limen  ad  hocfalcopugnarcumliter  aufus 
Obtinuit  fradis  regia  teda  feris. 

Hicq;  diu  dodus  delubra  fubiuit  honoris 
V idor:8£  immefas  inde  recepit  opes. 

Sicut  anfteus  pofi  uidi  praelia  monlfri 
Reperit  occifo  dulcia  mella  boue . 

Et  quonia  pauci  fuperant  hax  atriapaucos 
Falconi  reperit  cuna  fanda  pares. 

In  Falconem 

Vnde  magi  (Iratus  falco  nbi  gloria  tanti 
Q_uos  aluit  uirtus  magnif  icauit  honor . 

In  Eundem 

Pulfa  redi  uirtus  rcuocar  tc  libera  Roma : 
Nam  patrix  falco  regnat  in  urbe  pater. 

In  Eundem 

Eft  alias  falco  fuperat  qui  cade  uolueres : 

Hic  alios  mentis  K pietate  uiros. 

In  Eundem 

Praxiteles  fculptor:uatef  maro:pidor  appelle» 


I 


O 


> 


AD  FALCONEM. 

Herbipotes  diiron:bclIigcr'hc<5lor  erat  : 
Muficus  AmphionsT  iphys  nauarcus:  apollo 
Fatidicus  jmars  ui  maximus/arte  fitton 
Gnofiacis  Alcon  laculis  clarebat  & arcu: 
Mercuriuflingux  muncrc:caftor  cquts: 
Autumcdon  currus  modcraturtaranca  telam* 
Artifices  pallasduna  bicornis  aquam . 

At  comune  bonum  Chnftiqj  negocia  falco 
Curat:8t  hac  illi  culmen  inartcdatur. 

In  Eundem 

Dcfpiciunt  Roma  qui  dcgcncrafrc  fatentur : 
Romuleos  falco  laudibus xquat  auos . 

In  Eundem 

Iam  R omana  fatis  tuto  ratis  aequore  fertur: 

Na  pelagus  falco  rcmigiuqj  tenet. 

In  Eundem 

Cur  cfl  pul  fa  famcf:R  omx  Cur  bcllaquierutf 
Quod  ccrere  falcoitctfipcrat  atq;  louem . 

In  Eundem 

Arma  placent  aquila:  parit  aurea  facula  falco 
Ciuibusthic  chnflo  miluatnlla  ioui. 

In  Eundem 

Omne  quirinali  Iccius  cudetur  ab  aula : 
Limen  enim  falco  pontificale  tenet. 

In  eundem 

Quid  gemis  amiflas  aquilas  prifcuqj  decore 
Komalmus  falco  te  reparare  poteft. 

Roma  meos  inquit  uexat  difeordia  ciucs: 

Nec  ratio  fed  ia  uiuit  in  urbe  furor 
Iflc  meus  nulla  dolor  cfl  fanabilis  arte: 

Dendet  medicas  illa  podagra  manus . 

Non  fi  prxtcritosrcuocct  nouapurpuraregcs: 
No  fi  CxfanbustCofulibus  uc  darer 
Falconem  fateor  fi  fpes  foret  ulla  falutis 
Forlitan  xrumnas  polle  fugare  meas. 

In  eundem 

Q uid  tibi'  mocccnas  quod  fisifub  exfare  falco 
Proderittexdufus  fi  fit  ab  urbe  maro : 

In  eundem 

Quofda  tliraicios  audiuit  Roma.Ioquentcs, 


AD  FALCONEM  LIBELLVS.  cajxxxii. 

Palluit  ultores  credidit  tfTegothos. 

T une  cgotdum  falco  dum  regnat  Aeacius  incj 
Roma  fede  & nullo  Collicuere  metu. 

In  Eundem 

Auget  opes  alius  Romxiftudct  altet  honori: 

At  (ludium  falco  relligionis  habet: 

In  Eundem 

Cur  populo  femper  domus  cft  falconis  apertat 
Q_Uod  fit  honeflatis  iurticixq;  domus. 

In  Eundem 

Sceptra  tenet  falcotRomanacatonibus  aula 
Paretrin  alTtrios  fardanapalus  eat. 

In  Eude  de  Hella  crinita  quae  tue  apparuit 
Aurea  falconis  uirtus  ert  fidere  maior: 

Non  metui  rutila:  flamca  monrtra corax. 

In  Eundem  de  eclipfi  folis 
Vidimus  afluctopnuatu  lumine  folem: 

Pallida  turbato  uidimus  a (Ira  die. 

Vidimus  horrendos  criniti  fideris  ignes: 

Et  grauis  attonito  regnat  in  orbe  pauor. 
Noegodcfedlum  phoebi  te  fofpite  falco 
Non  metuam  fulmen  tenibilcfuc  comas. 

Non  metuam  terrae  motus  :non  aequoris  sertu: 

Non  canis  xrtiuo  cum  furit  igne  fiam. 

Scimus  enim  quonti  deus  ert  pietatis  amatort 
V entura  au  (picio  profpcra  cuntfta  tuo. 

, In  eundem 

Innumeros  phcenixifii  phccbi  nuncius  annos 
Viuiteamadryades  tempora  longa  dese. 

Sxcula  tot  ceruus  :tot  uiuit  fxcula  cornix: 

Afthominu  paucis  uita  diebus  abit. 

Rc<ftc  igitur  falco  maior  tibi  cura  dieru: 

Q_uam  fit  opufn : redit  aes:n5  redit  ulla  dies. 

In  Eundem 

Efl  tibi  diuiriis  uirtus  SC  honoribus  impar: 

Cur  dat  inxquali  prxmia  lance  deus  ( 

Ptxmia  uirtutu  non  funt  mortaliauanri 
Nemo  uoluptates  diuitias  ue  putet . 

Ert  tibi  fupremo  melior  thefaurusolympo: 

V ndc  tui  merces  tota  laboris  erit. 


'fit 


AD  FALCONEM. 

In  Eundem 

• Diues  essat  crccfo  longe  locupletior  cfTcsr 
Si  mentis  hominu  diuidercntur  opes. 

Ad  eundem  de  uirtutc  fapphicu  canna». 

Cum  deus  magnu  fabricaret  orbem 
Et  polos  alto  (inuarct  arcu : 

Iuflitaetcma  rutilare  pulchrum 
Lampade  folcm 
Iuflit  &:  lunam  dubia  micantem 
Luce  fublimcs  agitare  Currus 
Et  per  obfcuras  aliena  ferre 
Lumina  notflcs. 

Aureiscccluuariauit  aftns  ■ ■ : • 

Q^ux  per  ingentes  reuoluta  gyros 
Fatadifpenlantthumilifqj  terrae 
Regna  gubernant. 

Acris  tractus  auium  Canoris 
CantibusitcTTasnemotu  uirenri 
Frondctdiucrftsdccorauit  altum 
Pifctbus  aequor 

Tunc  ad  argutos  philomcna  cantus 
Guttur  aptauirididicitqj  uoccs 
Plithacusnoftrasmituit  fuperbo  ,«  f. 

T ergore  pauo.  * 

Barbaram  citrum  prcciofus  atlas  , ■ 

Ida  funebrem  pepent  Cyprcflum 
Pelion  Quercus  .folymac  tulerunt 
Baliamafyluae. 

Et  tagusfuluo  nociturus  auro 
Fluxitt&Ccroeii  uiridcm  per  oram: 

Lydius  curfupropcrauit  hermus 
Inuidiofo 

Tunc  per  humentes  pelagi’  meatus  > 
Squammcacindfus  populi  Catcrua  0 
Poli  fuumfluduscqmtauit  altos 
Prothea  delphin . 

Sic  deus  coeli  maris  atqj  terne 
Fecit  ornatumiramen  ad  decorem  . • 

Mentis  humans  magis  applicautt 
Anis  acumen. 


‘ 


' . -X,  •'  • v v 

L - • , 


LTBELLVS.  ccc.  Fxxxiii. 

Mens  enim  fummo  nimium  parenti 
Chara  :pro  uitse  fapicntcr  adfee 
Prarmio  :mundi  fuit  in  beatum 
Limen  itura . 

Dumq:  d cultum  dare  Angularem 
Cogitat:  pulchris  Atetcn  capillis 
Foncprorpcxit  fpaciofa  folam 
Irepcrarua. 

Namq;  flammantis  mcditas  olympi 
Lumen  :8d  cur fus  Arete  uolantes 
Nomen  aptabat  numcrumqj  claris 
Addidit  aflris. 

Iam  maris  fluxum  tumidofcjjfludlus 
Norar:&  quare  tremebunda  tellus 
Fludhict  jquarc  lacui  et  ur  aer 
Nubilus  ignes. 

Norai  8C  linguas  hominuq;  mores: 

Et  quibus  falli  foict  S i refelli 
Veritas  teiflo  male  nota  uultu 
Norat  elenchos. 

Fecerat  noftrsc  documenta  uitse: 

Et  quibus  coci  i peteremus  arcem  • < . 

Sortis  humana:  miferata  cafum. 

Fecerat  artes.  j i 

Hanc  deus  menti  comitem  duceqj 

Fecit  :ut  caius  patienter  omnes 

Ferret  :8£ nullo  fcclcrum  tumultu  i ;.: . 

Deiiccretur.  'ii. 

Ipfa  nos  duros  uocat  in  labores 

Nec  dies  nobis  finit  ociofos 

Hoc  ait  noflrospcuiflc  ccclum  / 

Calle  parentes. 

Ipfa  Falconis  comitata  greflum 
Fecit  ut  duros  tolerans  labores 
Iret  ad  fummum  decus  atqi  uitam 
I abccarcntcm.  if.;.TIO  i 

Ipfa  falconis  uigilantcr  aurem  > . ■ VI 

Vellat  :8C  nofln  memorem  ncgoci  >:uu  trol 
Rcddatsut  portum  breuiore  curfu  ' J 

Cymba  fubintrct. 


AD  FALCONEM. 


In  Eundem  deuittute 

Mes  uirtutis  inops  mar  pifcibustalitc  ccelum: 
Sideribus  mundustgramine  terra  carens, 
in  Eundem  de  uirtute 

Pyramides  Nilitpharos  infulaauppiter  amon 
Maufoli  K triuiz  marmora  celfa  dex. 


Regna  femiramidis:R.omana  palaria : iunge 
Si  placet  SI  folymi  templa  fupba  dei. 

Talia  (implicitas  hominum  miracula  dixit: 

Q ui  mfi  terrenas nil  (peculantur opes. 
Haec  lapidum  moles  carlatacpfaxa  fuere 
Q_uar  grauis  eximia  fecerat  arte  labor. 
Longa  dies  marmor  folidum  contriuittK  aera. 

T empus  enim  dura  fingula  fauce  terit . 
Maius  opus  uirtustqua  nec  didolucrepoflunt 
T empora : nec  rauco  fulmina  pulfa  fono. 
In  Eundem  de  uirtute 
Plurima  uirtuti  laus  hietat  praemia  nulla: 
Nam  deus  llliusjprxmia  (olus  habet. 

In  Eundem  deuittute 
Eximix  claros  cur  ad  uirtutis  honores 


Ex  humili  pluresuidimusire  locof 
Pauperibus  uirtusquia  (it  fine  dote/mariris 
Nubit  thabet  grandes  fors  opuleta  uiroj 
in  Eude  d formofo  SC  ftudiofo 
Iuntfla  ucnuflati  probitas  luucnilis  in  auro 
Cand  ida  purpureis  lilia  mixta  rofts: 
Additus  in  calatho  uiolis  amaranthus  eburno: 
Et  eu  purpurcomcdica  mala  croco. 

De  deformi  fhldiofo . 

Abdita  deformi  uirtus  (ub  corporis  antro: 

T eda  caucmofis  attica  mella  fauis . 

Rex  in  ucflc  rudi  lutea  thefaums  in  umat 
Phaginagematodadylotcca  (mu. 

De  pulchro  Si  uitiofo 
Forma  mcphitifcro  polluta  libidinis  ufu : 
Pida  cadaucribus  plena  fepulchranouis. 
Farta  ucncnofis  atgetea  uafa  colubris : 

Oblita  tanarco  ladca  gemma  luto. 

De  deformi  uitiofo . 


LIBELLVS.  cocJxxxiiii. 
Improbius  animi  deformibus  abdita  mebris 

V irus  in  obfcoeno  trifte  nocenfqt  cado . 
Frigida  Itmofis  inclufa  paludibus  liydra : 

Turpibus  in  Iuflris  dente  fuperbus  aper. 

In  Eundem  de  uinutc 
Alcides  lapythasundos  dcuicit  lachus: 
Ifthmiaco  iuueni  prxda  chimcra  fuit . 
Pellxus  babylona  labor  triflcq;  darium 

V icit:8i  ifiacas  mctnnoniafq;  domos . 
Acfonides  fuluum  ucllustdanaaca  propago 

Gorgoneos  angues  xquorcamq;  (eram . 
Cxfansocciduo  ucnmnt  ex  orbe  triumphi 
Scypiadx  Iibycos  perdomuere  lares. 

His  xtema  dedit  laudum  praxonia  uirtus 
M aiorsSd  immefum  fortia  fadta  decus. 
Ardua  res  uiciflcalios.uidtoria  maior 
Eft  animi  fludtus  compofuiiTc  fui. 
Subicaffe  metus:K  dcbcllailc  timoresi 
Gaudia  fpeaj  graui  fuppofuifle  lugo. 
Propterea  longe  maior  tua  gloria  falco 
■Surgit.SC  armatos  uincis  honore  duces . 

Cur  boni  uiri  poflhabcantur 
Spote  malos  hoincstSe  nox  ia  gramina  nutrit: 
At  melius  femen  ferre  rccufat  humus . 

M itior  efl  propriisialicnaqi  pignora  femper 
T radiat  inhumana  dura  nouerca  manu. 

Vir  bonus  cftcoelitmalus  efl  telluris  alumnus: 
Q_uos  igiturcoelu  diligit  :odit  humus. 
Dccomuni  Ixticia  inmagiftratu  falconis 
Fufca  prius  quare  fulgent  candore  niuali 
Atriaf&C  albentes  explicat  aula  fiuus  ( 

Cur  domuscxultat  'molles cur  lxta  coronas 
Induit  (Si  multa  ianua  fronde  uirct  ( 
Barbara  cur  nindos  uclant  aulca  penates  ( 
Aurea  cur  pictum  figna  lacunar  habet  ( 
Roma  fenex  alacri  cui  nam  ucnit  obuiapopad 
uo  properat  cclen  tota  luucnta  pede  ( 
Thy  bns  ouans  geftit  sficut  gclbuit  olympus: 
Cum  rediit  uidto  luppiter  cncclado . 

Hacc  ego  du  ineditas  tacito  fub  pedtore  uoluo 

P P ii 


AD  FALCONEM 
Conata  uox  auresimpulit  ifta  meas. 
Fortunam  fuperat  uirtusiprudetia  fatumt 
Curat  honeftatcm  iufticiamqi  deus  . 

Ifta  uins  grauibus  fedt  populoqi  quirinl 
Falco  magiftratu  gaudia  tama  fuo . 

Ad  Philippum  baucriam. 

T urbida  nunc  urfos  clamat  nue  R oma  coluna 
Efle  quid  attonita  paas  in  urbe  poteft  ( 

Et  nili  falconis  frirem  mc  numine  tutum: 
lam  mea  populifer  cerneret  ora  padus. 
Proptrrea  diui  repetes  cum  limma  petri: 

Ne  fluat  in  longos  fac  mea  caufa  dies. 

Ad  falconem 

Cum  deus  extruifto  terras  inuiferet  orbe 
Cumftacp  de  ucteri  cerneret  orta  chao . 
Naturi  ex  utero  traxit  duo  pignorarquorum 
Nunbus  humani  diuiderentur  opes. 
Virtutem  fonemqi  uocantrtcmerana  forti 
Frons  fuitsat  uirtuscafta  modefta  proba 
Mcnns  inops  orbamcp  feres  fors  lumine  frote 
Iufticiam  nefciticonfiliocp  caret. 

At  uirtusgrauis  iquaifagax  innoxiai  uerax 
1 ^ndera  men  furas  comgit  8£  numeros. 

Q uod  lubet  utilitas  uirmsiqdpofcit  honeftas 
Prxftattinaudita  nil  ratione  facit. 

Sors  autem  quirqutd  priccps  fine  lege  libido 
Suggerit  inflabili  datep  adimitep  manu. 
Ipfa  I ibi  fatis  cftupfa  cft  (ibi  primia  uirtus: 
Sors  eft  priter  opes  & fine  honore  nihil. 
Has  fibi  qd  nemo  potuit  fine  numinci  tade 
Eualuit  falco  conciliare  duas . 

Nccirmru:  quonia  qui  (quis  ueneraf  olymput 
Ipfe  fibi  coelos  fubiat  atep  deum . 

Colloquium  inopum  de  falcone 
Dixit  inops  inopi  facram  L aurentis  ad  idem 
Q uid  faasad  flori  tnflisincrscp  forumC1 
Dum  mcatrcfponditttraiftarenegocia  tento 
Haurior  afliduis  quottid  ic  aucupiis . 
Aespcrutmcchabet  finem  rerum  ulla  meatu . 
Q_uid  faciam  infelix  tunde  precabor  opem. 


-:L 


.13  A 
>-*D 


LTBELLVS  coc.Ixxxy. 

Obtinet  expulfa  probitatepecunia  Romam 
Nec  deus  in  tota  poflidet  urbe  locum . 

Q uoc  (ut  Romx  hoines  tot  cur  p copita  fures 
Q^uofuc  canes  fperas  expenere  lupos . 

Ii  laccdxmoniisfcythiam  petiere  quirites: 
Nam  laccdxmonii  furta  licere  putam . 

At  fcythix  populi  damnat  tgrauitercp  minant; 
Vt  mos  confulibus  cxfanbuftp  fuit. 

Omnibus  ede  lupos  licet  in  regione  lupotum: 
Inter  pygmeos  non  pudet  cilc  breuem . 

Dcfipis  alter  ait: fugat  hxc  opprobria  falco. 
Nec  fua  fubtali  (secula  labe  finit . 

Sia. pete  falconcmdinc  re  fine  munere  Uinces: 
Omn is  ab  hoc  (a 1 1 em  fraus  alienaturo  cft. 
in  falconem 

Nuperabexquiliisquofda  defeendere  Lrtis 
FrontibusiK  lento  uidimus  ire  pede. 

Dumq;  meos  eadem  fero  per  uefiigia  greflust 
Et  fequor  aequali  praeuia  terga  gradu . 

Audio mifcentesconcordibus  ifta  loquelis: 

V crba  ideccm  brcuibus  fubiicienda  modis . 1 

Vidimus  anttqux  fpccimcnuirtutistnuno: 
Et  fabium  cunu  fabneiumep  uiro. 

Cscfarcos  animosxum  rclligionecaconis 
Artilucp  fidem  cum  pietate  numae. 

V idimus  ardentem  chhfh  pro  nomine petrus 
Et  celebrem  pauli  uociferare  tubam 

Eloquium  marci  dcmoftcnisaiqt  (alufti 
Et  Bruros:magni  cum  probitate  duos. 

Concinet  hos  omnis  fando  fub  pedore  falco: 
ldqi  quod  cft  falco  plus  habet  omnibus  his. 

Ad  .D.Falconem  de  morte  Philippi  Ba/ 

ueriac  querimonia. 

m Aximeuirpatrixprttmeaglonafalco: 
Impulit  in  ludus  me  noua caufa  nouos. 

T 'riftor  iSC  in  tenebras  lucem  uertere  dolores: 
Nec  mihi  node  daturtnec  mihi  luce  quies. 


AD  FALCONEM. 

Baueriam  rapuit  peflis  Romana  philippum . 

Perdere  tam  fandum  mors  fuit  aufa  caput. 
Jnuida  mors  fi  quid  mifcns  uidct  utile  terris 
Infidiatriccs  mittit  ad  arma  manus. 

Cur  ucneranda  mori  permifit  petflora  uirtus  i 
Cur  homini  non  cft  auxiliata  fuo  ( 

Et  dcustxtemo  probitas  cui  foedere  mnda  cfls 
I n cineres  talem  cur  finit  ire  utrum  C 
Q uot  mala  quot  cl ades  h.xc  tata  licetia  mortis 
Attulitandigno  quot  premit  ora  fitu . 
Conqucrimur:nce  fert  alique  qrimonia  fiudu 
Q uottidic  qucnmursquottidie  rapimur . 
ii  perimat  fxuoshominumcp  cruorc  madetes 
luflius  Si  longe  mitius effet  opus . 

St  cadat  curifihcus  altquis/fi  infidus  olyfTes 
Non  efl  qui  facinus  non  putet  rffc  pium. 
Iflc  nec  immiti  tradabat  (picula  dextrat 
Nec  fxuum  rigidi  martis  amabat  opus. 

Arte  regens  acies  (icut  thcodofius  iras 
MiussSt  in  nullos  ore  troleftuserat . 
Omnibus  innocuustcafu  tranquillus  m omni. 

Nec  tamen  ignauo  fcgnisincrfqs  metu . 
IAcdioneam  ucncTcmtbromiumq)  (ubegitt 
Votaq;  lafciuxdcfidiofagulx . 

Fecerat  hofpiuum  cafto  pia  membra  pudorit 
Sicut  iofephustficut  X Hippolytus. 

Non  erat  clatustnec  inani  deditus  aurx. 

Q ualis  tarquinustqualisK  Ancus  erat . 
Ip(c  fuas  eundis  operas  donabat  amicis . 

Officio  iota  feduiitatc  uacans. 

St  quadouacuum  tempus  fupcreflctihabebat 
Stue  deus  totos  fiuc  minerua  dies  .. 

L anguida  nec  fecit  tardos  ignauia  fcnfust 
Nec  uttam  coluit  fardanapaliacam. 

Pctuigil  ad  moresanimu  rcuocabat  honcflos: 
Mcnlqi  erat  ad  curas  tngeniofapias. 

Inuidtx  nunq  potuit  tabelccre  morbos 
Nec  dedit  atroci  corda  cremanda  foco. 

T otus  erat  pictas-totus  clementia:  totus 
Et  fine  fraude  fidcssSt  fine  labe  pudort 


LIBELLVSi  ccc.fxxxyi. 
Non  erat  argenti  cupidussnon  ebrius  auro . 
Solum  animi  uerasaccumulauit  opes. 
FortisiSi  a redo  nulla  rcuocabilis  arte: 

Q_uale  numx  pedussquale  catonis  erat  .' 
Non  labor  a rebus  luucnem  rcuocabat  agedis. 

Gaudia  fudor  cratscura  Icuamcn  erat . 

Ipfe  erat  irato  comurns  ab  aequore  portus* 

Ipfe  erat  in  placido  remus  S£  aura  mari. 
Necdum  bi fdenos aon  tran legerat  annos : 

Et  tam  diuiribus  mens  cratauda  bonis: 

Q uod  longis  aliqui  uix  cualucre  diebus 
Iftc  breui  prudes  tempore  fadus  erat. 

Non  expccijuit  canos  matura  fenedus: 

Ante  fenem  fenuitmir  fuit  ante  uirum . 

Q uis  lepor  8£  latu  fuerit  quas  gratia  linguae 
Q^ux  docuit  tellus  romuia  teltis  erit. 

Tcfh  serit  locuples  noftn  pomponius  aeui 
Gloriatdc  cuius  plurima  fonte  bibit . 

Hicifi  conrinuo  rerum  fenuiflct  in  ufu  t 


Iflctad  heroum  femideumq;  decus. 

Notus  erat  dirccusagcrrpotaucrat  undam 
Q_ux  fubito  uates  haufta  deofq?  facit. 

In  uiridi  grauitas  betoqj  modeftia  uultu 
Grata  uerecundi  figna  pudoris  erant . 

Cur  fuerit  uirtus  tenero  tam  clara  fub  asuo: 
Cau  fa  uelut  pafli  m d icitur  i fb  fuit. 

Nam  per  oliucni  ucftigia  fanda  carafae 
AfTiduus  coeptum  conunuauit  iter. 

Adde  quod  herebat  latcn  falconisiSC  lfta 
Integritas  ex  his  trada  duobus  erat. 

Nam  muenis  mores  aconuiuentibus  haurit* 
Vtcalct  admoto  fngidus  igne  liquor . 

Hi  funt  romulei  duo  hdera  magna  fenatus: 
Vnde  bonis  lumensprxfidiumqj  datur. 

Iurc  igitur  fratres  fraucm  defictis  ademptum* 
T uqi  parens  uentris  pignora  fanda  tut . 

Heu  periit  genens  proles  danflima  ucftri: 
Heu  cecidit  ucftrxgloria  tantadomus : 

Sed  memores  cflotc  pias  in  fidcra  mentes 
Ircincc  infernos  poflc  fubirc  lacus . 

PP  uri 


AD  FALCONEM. 

olympo: 
tus 

Gaudct:8Cin  fupaum  tranfilnfle  choros. 
Hom feram  morteiuiuisq  maxima  perna  eft 
T ranfnt.ely  fits  pcrfruiturqt  lods . 

Nos  quocp  lugubri  flemus  tua  fata  Philippe 
CarmincidcccfTusingcmimufqt  tuost 
T u mihi  tradfanti  romana  ncgocia  femper 
AfTiduas  opcrasiauxiliumcp  dabas. 

T u mihi  folamensmiferis  tu  in  rebus  afylutn: 
T u uadaitu  ucniiau  mihi  portus  cras. 

Tu  mihi  fccifhimcadu  prxconia  narras: 
Egregios  inter  nomina  clara  uiros . 
Proptcrca  quotiens  facras  accedimus  aras:  • 
Suppliciter  pro  te  my  rtica  dona  damus. 

T u quoQifpiritibustquorum  tibi  copia:fan£h's 
Mutua  pro  nobis  uota  preccfqt  dato . 

Pugna  uirtutis  Si  fortun*. 
Ebria  uirtutc  fortuna  laccflcre  nuper 
CoepitiSC  hoc  bellu  dicitur  orfa  modo. 

Cur  latitas!'  uanaqt  tegis  grauitate  timore? 

Si  fapifut  iadiasiK  potes:armacape. 

T e tuuat  obfcuris  nugas  excudere  tedhs  : 
Scmiuiros  inter  fcrmincofa}  choros. 

T u tibi  fola  placesifine  te  nihil  utile  dicis. 

Et  populu  fitflo  decipis  ore  rudem. 

Vis  phcebaca  tuis  oracula  caedere  didtis: 

Et  fomnos  hebetes  defidiamqt  doces. 

Afl  ergo  fublimes  animos  ad  (idera  mitto: 

Et  decoro  gente  nobilitate  meam. 

Regna  mihi  fubfunt  6i  opes  Si  purpura  regu: 
Et  patitur  leges  terra  frctuqi  meas. 

Tu  me  flultitiatttu  me  Icuitatis  ubiqj 
Arguis:8£  nomen  polluis  ore  meum. 
Efficiam  ne  te  defendat  inema  pofthac: 
Sifapis ut udlisiJC potes :arma  cape. 

Nec  lateo  dixit  uirtusincc  prxlia  quaero: 
Necfugiodegeseoliliucp  fcquor. 

Si  rauo  pofcit  pugnas  tintcmta  pugno : 


Viuit  in  xthcrcotque  nos  hic  flemus: 
Et  gaudet  luteas  deferuiffe  domos. 
Dcfcruiflcgraucsrefoluti  corporis  ar 


« 


LIBELLVS  cccJxxxyit. 
Si  pacem  prxfert:ocia  pacfs'amo. 

De  pietate  loqui  de  rcll  igione  dcoqj 

Ad  genus  omne  muatrna  gen?  omne  rego. 


Et  populum  tali  fallimus  arte  rude. 
Non  phccbxa  mcis:ucru  tua  exdere  diifhs 
Plena  uolo  obfcenis  ditfta  libidinibus . 
Ipfa  leucs  animos  in  tartara  minis:  SC  omni 


Arguo.talc  tuum  dat  tibi  nomen  opus. 

Efficiam  certe  ne  me  experiaris  inertem: 

Eff  icia  gladio  confodiarc  tuo . 

Define  dcccptrix  hominum  fortuna  minari: 
Nouimus  SC  mores  ingcniuqi  tuum. 

Fas  SC  iura  times:pro  legibus  utens  armis : ■ 

Nec  pudet  in  fontes  prxcipnarc  uiros. 

Teduce Romani maducrut  fanguine  reges: 

Et  plcricp  fua  procubuere  manu . 

Bella  moucstncc  fcis  motos  fedarc  tumultus: 

Saepius  accenfotemia  marte  fugis. 

Nouim  us  ad  trcbia cannasitrafimeniaq!  arua  • 
Stulnox  uires  confil  lumq;  tux. 

Te  rupes  tarpeiacamricanit  Allia  laudes  t 
Ergothus.fli fufeo uandalus ore  tuas. 

Aefhferu  xqpcras  nimbu:q  murmure  multo 
Sutgit:K  excufla  languet  inanis  aqua. 

Falconem  quotiens  forteq;  infana  repertum 
In  fordes  aufaes  pauperie  mqj  dare  C 

Cerne  locis  ut  nunc  niteat  (ublimibus  inter  j 

Purpureos  patres  armigerofq;  duces . 

Hi  funtquos  uefanafugas:cogifq$  fubirc  -1 

Et  terra  SC  uafto  longa  pericla  mari. 

Alter  ad  occanum  finefep  recurrit  iberos : ■ - I 

Dum  fidei  debet  praemia  ferre  fux . 

Alter  inalpinis  niuibus  lyguruqj  per  agros 
V luitiK  ad  celtas  ad  (cnoncsqj  fugit : 

Et  quia  militixdtuIisexcelliuSi  omni . 


Dedecoras  getes  impietate  tuas. 

Praeficis  indignos:&  regna  latronibus  imples. 


Subcp  tuo  luget  terra  fretum 
Nec  te  ftulticixmcc  te  lcuitatis  i 


'AD  FALCONEM 

Laude  nftettdupliccm  fcdifraguqiuocas: 

Q uis  fit/K  cximix  qux  fit  prudena  frontis 
Conflat:8d  hoc  ui<£li  non  tacuere  duces. 

Hos  experta  potes  qux  noftra  potentia  nofTe: 
Et  qua  conatus  frangimus  arte  tuos  . 

Difce utros  fones  K pcdfora  fancfta  uereri: 
Atq;  meum  ceffa  dilacerare  genus . 

Veru  adeo  leuis  csttanfqt  furoribus  ardens  : 

V t nequeas  irx  uim  cohibere  tux. 

Q ui  pinxit  lyaum  uoluit  te  pingere  montemt 
Du  uana  fingit  multipliceq;  feram. 

Ora  Iconis  hahestquia  pnmum  petflora  faftu 
T ollistSC  audaces  minis  in  ora  fonos. 

Hircus  olens  uenteriquia  quos  extollis  i ocm 
Dcfidia  proni  luxuriaqi  ruunt . 

Non  opus cxeplis:quorum  mihi copia  maior 
In  libycacj  ht  copia  fams  humo. 

Vltima  pars  ferpensrquonia  de  crimine  uitua 
Nafcitur:&  uitiu  dira  uenena  pane. 

Cofcia  mens  culpx  taxos  acomtaqi  mandit : 
Sempcr  & in  tenebras  fuppliciuq;  cadit. 

H is  accenfa  grauem  rapuit  fonuna  pharetra} 
Et  celeri  torfit  fpicula  multa  manu. 

V oce  manu  gladio  laculis  curfucp  fatigat} 

Et  circududto  Strenua  pugnat  equo. 

Fixa  manes  eade  infiftit  ucfhgia  utrtus  : 

Nec  timet  infanaprxcipiteq?  feram . 

Aegida  nam  radidischalybu  fornacibus  ufla 
Etfolido  clypeoscx  adamante  gerit. 

Fruflra  igmir  fonuna  truci  fupenntonar  ore: 
Atcp  Icucs  circum  fenq?  refenqi  gradus. 

Sxuit  inutiliter  'ceu  cu  grauc  fibilat  ocfbutn 
Obuolitans  tauru  comupetamuebouem. 

Du  uidet  in  caffum  fe  mittere  tela  per  auras  i 
Infrcmit.SC  crebro  uerbere  pulfat  equum . 

Dum  furit  incauteimiflifqiuagaiur  habenis: 
DccidittSC  frafto  gutturis  oflc  perit. 

Marmoreo  comites  mceftx  ipofucf  fepulchro: 
Et  fuper  hoc  quida  carmen  incfTe  ferunt . 

Hic  iacet  infam  numen  mutabile  uulgi  i 


Digitized  by  Google 


LIBELLV  S.  ecc.  Ixxxviii. 


Lcgccarenstfola  mobilitate  potens . 

Arma  caput  lani  uariafq?  ferentia  fruges 
Comuateum  dauo  quo  uada  nauis  arat . 

T une  ait  ex  media  quidam  fine  nomine  turba 
Q ut  uarias  fortis  noucrat  ante  uices. 

Fidite  uirturi:fortuna  fugacior  undis 
Non  manctrSC  certam  ncfcit  habere  domum 
Gaudia  dum  fimulatifubucrterc  cogitat  orbe  t 
Infidias  ridens  exiciumqj  parat. 
Proptcrcauafis  Agathoclea  legimus  ufum 
Fidhlibus  uerfo  dum  rimet  orbe  premi. 
Difciccquos  furfum  uoluit  rota /ponere  fartus. 
T rudet  ab  cxcclfo  uos  mora  patua  loco . 
Ad  Eundeq»hcroicocarminc  dicedusiit 
Falco  quirinalis  decus  immortale  fenatus 
Q uo duce reftttui  portent  labentiarorox 
Moenia  SC  illurtrcs  iterum  fperarc  inumphos 
Dummodo  nortra  tuas  elegia  reponere  laudes 
Pcrgit:8C  exilem  difperdit  arundine  canium: 
Ecce  cothurnato  gradiens  heroica  partu 
Mufa  meum  dcnfit  opus : quid  talibus  inquit 
Ionium  remis  audes  tranare  profundum; 

Hic  mihi  non  fui tnoincc inerti  nauita  uetfu 


Claudicctthuc  op9  e adiit  ucl  fmyrna  ucl  ades 
Na5  neq?  pcnelopcs  cura::  non  hy ppodamix: 
Non  danaes  ploradus  amortno  uulnusclifae: 
Parua  dccct  humilcstparuo  brcuis  hydria  foti 
CouenitiSC  paruis  fatis  cft  brcuis  utribus  aura. 
Vel  pcdesincedit  media  de  plebe  uiator: 

Vel  querulo  uchit  plauftro:  ucl  paupe  cymba 
Magnanimis  rex  magnus  eqscurruqj  fupbo 
FcrturtK  audaces  fulcat  ratis  ardua  flutrtus . 
Magna  decent  magnos : magno  latomus  arcu 
Vtitur:ingcnti  mauors  accingitur  cnfe: 
Immcnfo  tonat  igne  patcrsmaiora  putatur 
Gurgite  fubuitteogertare  trideuferarma. 
Huc  igitur  phoebea  cohors  phccbca  i upcllcx 
Pledlra  lyrxqjuolcntiSC  facn  gloria  fontis: 

Huc  pluat  eu  rotasshuc  omnia  phocidis  arua. 

Certarim  gelidos  latices  Si  ladca  mutant 


AD  FALCONEM. 

Flumina  laureris  uariaq;  uirentia  fronde. 

Non  fit  in  aoniis  regio  fine  uocibus  orias 
No  fine  laude  ncmussnulti  fine  carmine  foce* 
Illuffrcs  falconis  auos  canraterpiamcp 
Pnmaeuigencnsprolemiclarofcp  nepotes; 
Ipfc  quoqi  altifono  tollatur  ad xthcra  cantu: 
Cundla  foncnt  heroa  nouuique  rcdfor  olympi 
Diuorum  afcripfit  numcrotqut  carcere  libet 
Corporeo  implebit  de  fcdibus  aetheris  unam. 
DiciteiK  illufbcm  trans  aequora  mittite  fama  : 
Audiat  hxetanaisimirentur  iberica  regnas 
Et  pcllufiacascarmen  referatur  ad  aures . 

Et  didonts  ager  romanis  xmulus  aruis 
Audiat  hxcttrepidctcp  iterum  Romana  retiertt 
ClaflicaiSt  aufoniis  iterum  date  moenia  damis 
Scypiadas  iterum  metuattdum  talibus  audit 
Nunc  quocp  Romuleashabitari  ciuibus  arces 
T ranfeat  hxcarabesmigroseafama  p indos 
Et  repetat  fcy  thicos  per  fenea  regna  colonos. 
Palladias  artes  rimatus  in  omnia  uenit 
Phoebcx  fecretadomussprimordianoftri 
FontistSC  xthcrcam  penetrauit  lumine  molem 
Sxpe  medufeis  facunda  liquoribus  arua 
A bluit  :5i  nofbis  diues  remeauit  ab  oris. 

Ipfc  mbet  paflim  fandlos  adolefcerc  mores  : 
Pnfcacp  cxlcrtis  renouat  uefligia  uitx. 

Nec  peffum  finit  ire  piostin  egena  patentes 
Compita  fert  locuIostK  i agmina  feraiat  aurus 
Ferreus  ad  Romx  populiqt  ncgocia  nunq 
Flc<fhtur:8£  palmx  fimilis  qux  pondere  p/Ta 
Altius  extollit  ramos : oncriqj  rcfiftit: 
Strenuus  SC  folers  SC  frangi  nefeius  iras 
Propofiti  fidciqt  tenax  :finc  munere  nullos 
Pro  uirtute  fueit  pro  rclligione  labores: 
Q^uod  nifi  faiconisquicq  dc  laudibus  aufert 
Liuortad  excelfos  ueterum  fc  attollet  honores: 
Nec  fmet  extingui  gentis  monumenta  latinx: 
Et  fuauiuacidccorabit  faecula  laude: 

Inqjdies  ucflrosrcdiiflc  uidcbitur  xtas 
Aurea \3i  antiquae  furget  u irtutis  imago: 


Digitized  by  Google 


I 


I 


LTBELLVS.  cec.Ixxxix. 

Perpetuis  igitur  circundate  tempora  fenis  r 
Et  lauros  hederafep  ferat  frondema;  mincrax: 
Hzc  ait : 5 C ndens  elegos  humilem»  poeiitn 
Et  caput  aucrtcns  indignabuda  rcccflit. 
FINIS.-. 


Imprcffum  Bononiae  per  Bencdidhjm  Hedo 
ris  Calcographum  accuraudimum  xte 
proprio  Anno  Saluus.M.Dii. 

Dic  ucro  jti.  Iunii.  Ciui 
tatis  habenas  mode 
rante  Dno  loa 
ne  Beti' 
uolo 

Patrix parente  Bene  Merito. 


Regeflum 


a.b.cJ.eXg.h.i,k,I.mai.o.p.q.r.fa.u.x.y.2. 

8C.2.y. 


A.B.C»D.E.F.G.H.I,K,L,M.N,O.P.Q) 

R.S.T.V.X.Y.Z. 


AA.BB.CC.DD.EE.FF.GG.HH.IIJUC 

LL.MM.NN.OO.PP. 


■Ut  ' 


w. 


/J.TWfi 

, 4»  -i  4<tii  • 

Kh«»  tx>mk 


-W 


nS.r 

• vf  rd 

I*V£  i 

j*3f  • 


-'-•'Vm,'  • 

.vitei- 


♦•  f'..rf|.gjJI 

: /M.lxp.q.o.n  -a.f.ii.i.d.t.l.  jst.s.  /.C 


•p.T.a.H.M.  J.ii.1.  H.O.^iS,  CIO.  ?.  A 
.X.Y.X.V.T.3.JI 


?w.  . : i h.d  D.Ti.r:  a.  aa.ODiaa.  a a 

.<iq.oo.nn.MM.Jj 


Digitized  by  Google 


WmSSm 


>gle